دستورالعمل ترخیص پای کامیون کالاهای اساسی و مواد اولیه؛ راهنمای عملی کاهش رسوب کالا در بنادر

رسوب گسترده کالا در بنادر و لنگرگاه‌های کشور همواره یکی از عوامل اصلی اختلال در زنجیره تأمین ملی، اتلاف منابع ارزی و تحمیل هزینه‌های سرسام‌آور دموراژ به فعالان اقتصادی بوده است¹. در شرایطی که محموله‌های استراتژیک غلات، نهاده‌های دامی، دانه‌های روغنی و ملزومات دارویی به همراه مواد اولیه حساس صنایع با خطر افت کیفیت، فساد پذیری و دیرکرد در ورود به چرخه تولید مواجه هستند، به‌کارگیری راهبرد «حمل یکسره» و «ترخیص پای کامیون» نقشی تعیین‌کننده ایفا می‌کند³.

این رویه لجستیکی با حذف فرآیندهای زائد انبارداری و تخلیه میانی، کالا را مستقیماً از عرشه شناور به ناوگان حمل جاده‌ای یا ریلی منتقل ساخته و زمان توقف بار را به حداقل می‌رساند⁶. راهنمای تخصصی ترخیص پای کامیون کالاهای اساسی به تشریح الزامات حقوقی، رویه‌های عملیاتی میدانی و مدیریت چالش‌های ارزی و ترابری این فرآیند بر اساس آخرین مقررات و دستورالعمل‌های تجاری کشور اختصاص یافته است.

مبانی حقوقی و بخشنامه‌های ناظر بر ترخیص پای اسکله و حمل یکسره

اجرای فرآیند ترخیص پای کشتی بر بستر اختیارات و تکالیف تصریح‌شده در قوانین تجاری و گمرکی کشور استوار است⁸. این رویه به عنوان یک تسهیل ویژه اداری، نیازمند شناسایی دقیق ارکان قانونی و تفاوت‌های حقوقی آن با سایر رویه‌های گمرکی از منظر کارگزاران و واردکنندگان است¹⁰.

ساختار مقرراتی در قوانین بالادستی

مبنای اجرایی حمل یکسره محموله‌های اساسی و مواد اولیه در متون قانونی مشخصی تعریف شده است:

• ماده ۱۱۱ آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی: این ماده اسناد قانونی ضروری برای الصاق به اظهارنامه حمل یکسره و عبور داخلی شخصی را معین کرده که شامل سیاهه تجاری خرید، صورت عدل‌بندی دقیق در صورت ناهمگن بودن کالا و نسخه معتبر بارنامه بین‌المللی یا راهنامه ممهور به مهر شرکت حمل‌ونقل بین‌المللی است⁹.
• بند ۱ ماده ۳۸ آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات: این مقرره بستر ورود اقلام و مواد اولیه مورد نیاز فوری واحدهای تولیدی را با تسهیلات خاص اداری و کاهش ایستایی در مبادی ورودی مهیا می‌سازد⁸.
• بخشنامه شماره ۲۳/۱۴۰۲/۱۸۶۱۵۲ دفتر واردات گمرک: طبق مفاد بندهای «ج» و «ز» بخشنامه مبنایی ۹۱۷۷۶/۹۴/۱۶۱، اختیار صدور مجوز نهایی حمل یکسره و اجرای بند ۱ ماده ۳۸ به مدیران اجرایی گمرکات مستقر در بنادر سراسر کشور تفویض شده تا تشریفات بدون نیاز به استعلام‌های متمرکز از ستاد مرکزی گمرک در پایتخت به اتمام برسد⁸.
• دستورالعمل ترخیص ۵ روزه محموله‌های استراتژیک: با هدف صیانت از ذخایر راهبردی، کلیه گمرکات تخصصی کشور مکلف شده‌اند فرآیند ارزیابی اسنادی و تشریفات خروج محموله‌های حیاتی را در یک بازه زمانی حداکثر ۵ روزه از زمان پهلوگیری به پایان برسانند¹¹.

تفاوت‌های بنیادین حمل یکسره با رویه ترخیص معمول و عبور داخلی

در رویه واردات قطعی متعارف، بار پس از ورود کشتی ابتدا به محوطه‌های بندری یا اسکله‌های انباشت تخلیه شده و برای آن قبض انبار رسمی صادر می‌گردد¹⁰. صاحب کالا تنها پس از اتمام فرآیند دپو و تسویه هزینه‌های انبارداری مجاز به ادامه تشریفات و در نهایت بارگیری مجدد کالا از انبار به کامیون است¹⁰. در مقابل، سازوکار حمل یکسره کالا را در پای اسکله بدون تخلیه در انبار و صدور قبض انبار متعارف، از قلاب جرثقیل مستقیماً بر روی بارگیرهای مستقر در کنار شناور قرار می‌دهد³.

همچنین در ترانزیت داخلی، تشریفات اسنادی و تودیع تضامین برای انتقال کالا از گمرک مرزی به گمرک دیگری در عمق کشور پس از تحویل و تخلیه کالا در انبار مبدا صورت می‌گیرد؛ اما در حمل یکسره، کالا ماهیت خود را از حیث تداوم حرکت و حذف مراحل باربری ثانویه حفظ کرده و تحت نظارت پیوسته سامانه‌ای خارج می‌گردد³.

مراحل گام‌به‌گام فرآیند اداری و میدانی ترخیص پای کامیون

موفقیت در پیاده‌سازی این رویکرد لجستیکی مستلزم انسجام زمانی میان عملیات اسنادی و هدایت فیزیکی ناوگان است³. بروز کوچک‌ترین وقفه در جریان اسناد پیش از ورود کشتی، می‌تواند منجر به شکست کامل برنامه تخلیه و هدایت اجباری محموله به انبارهای بندری شود¹⁴.

مرحله فرآیند	اقدامات اجرایی و اداری	اسناد و سامانه‌های مرتبط	متولی و نهاد مسئول
اقدامات پیش از پهلوگیری	بررسی ثبت سفارش، ثبت درخواست حمل یکسره در کارتابل بندر و اخذ اظهارنامه مانیفست دریایی8	سامانه جامع تجارت، پنجره واحد گمرکی (EPL)، ترخیصیه اولیه6	کارگزار گمرکی، شرکت کشتیرانی و مدیریت گمرک بندر3
بازرسی و نمونه‌برداری شناور	اعزام بازرسان به روی شناور در لنگرگاه، نمونه‌برداری سریع و صدور تاییدیه‌های کیفی اولیه5	فرم‌های نمونه‌برداری قرنطینه، بهداشت، دامپزشکی و استاندارد5	دستگاه‌های همجوار ناظر بر سلامت و استاندارد کالا5
تخصیص اسکله و مدیریت ناوگان	پهلوگیری شناور، آماده‌سازی بازوهای مکانیکی/مکنده‌ها و ورود هم‌زمان بارگیرها به پای اسکله19	سامانه نوبت‌دهی پایانه‌ها، مجوز تردد ناوگان و برنامه استقرار اسکله6	سازمان بنادر و دریانوردی، اپراتور تخلیه و بارگیری15
عملیات تخلیه پای کشتی	تخلیه مستقیم کالا از انبار کشتی به داخل کمپرسی، تانکر یا استقرار کانتینر روی کفی3	پکینگ لیست نهایی، کارت توزین اسکله و ثبت تلورانس بار9	اپراتور خدمات بندری (Stevedore) و شرکت ترابری13
توزین، ارزیابی و خروج	عبور از باسکول رسمی بندر، نصب پلمب گمرکی، ارزیابی و صدور مجوز خروج3	پته الکترونیک گمرکی، بارنامه حمل جاده‌ای، سامانه جامع انبارها13	درب خروج گمرک، راهداری و مرجع نظارتی بندر15

در سطح میدانی، هماهنگی‌های عملیاتی برای محموله‌های فله شامل استفاده از مکنده‌های پرقدرت (Pneumatic Ship Unloaders) با دبی بالا برای دانه‌های روغنی و غلات است که کالا را از عمق انبارهای شناور مستقیماً به هاپرها (Hopper) و سپس به درون محفظه بارگیر کامیون پمپاژ می‌کنند. در باربری کانتینری، جرثقیل‌های ساحلی (STS Gantry Cranes) جعبه‌های فلزی را بدون رهاسازی در محوطه کانتینری به صورت مستقیم (Direct Chassis Discharge) بر روی شاسی کشنده‌ها می‌نشانند¹⁹. به‌محض تکمیل ظرفیت، کامیون‌ها به سمت ایستگاه‌های باسکول مستقر در بندر هدایت شده و بلافاصله تاییدیه سیستمی توزین را به کارشناسان درب خروج گمرک ارسال می‌نمایند¹⁶.

ارزیابی اقتصادی: مقایسه شاخص‌های کلیدی ترخیص در انبار در برابر حمل یکسره

پیاده‌سازی الگوی حمل یکسره و ترخیص پای کامیون فراتر از یک تغییر اجرایی، یک مدل بهینه‌سازی مالی در هزینه‌های نهایی واردات به شمار می‌آید³. در جدول زیر ابعاد کیفی و کمی تفاوت میان این دو رویکرد مشخص شده است:

شاخص ارزیابی	ترخیص معمول (تخلیه و دپو در انبار)	ترخیص پای کامیون (حمل یکسره)	اثرات عملیاتی و زنجیره ارزش
مدت ماندگاری در بندر (Dwell Time)	بین ۲۰ الی ۶۰ روز برحسب پیچیدگی اسناد و آزمایش‌ها5	۱ الی ۳ روز کاری (معادل با سرعت دیسشارژ کشتی)11	گردش بسیار سریع سرمایه در گردش و جلوگیری از خواب نقدینگی4
هزینه‌های جابه‌جایی و باربری (THC)	پرداخت هزینه‌های مضاعف تخلیه، جابه‌جایی و بارگیری مجدد1	کاهش محسوس هزینه‌های بندری به دلیل حذف بارگیری ثانویه1	صرفه‌جویی ۱۰ تا ۲۵ درصدی در مجموع عوارض بندری
تعرفه انبارداری اماکن بندری	تصاعدی بر پایه جدول پلکانی نرخ انبارداری در مناطق آزاد و ویژه1	صفر (بدون تعلق هیچ‌گونه هزینه انبارداری یا حق‌التوقف بارانداز)1	حذف ردیف‌های سنگین هزینه انبارداری از بهای تمام‌شده کالا1
جریمه معطلی شناور (Demurrage)	ریسک بسیار بالا به سبب کندی تخلیه در محوطه یا اشغال اسکله1	حداقل مقدار ممکن ناشی از آزادسازی فوق‌سریع خن‌های کشتی1	صرفه‌جویی ده‌ها هزار دلاری ارز تجار از بابت جریمه مالکان کشتی
نرخ ریسک فساد و استهلاک کالا	بالا در برابر رطوبت، گردوغبار، جوندگان و تنش‌های حرارتی3	حداقل ممکن از طریق ارسال بدون مکث به سیلوها و انبار مقصد3	حفظ سلامت ساختار کیفی و بهداشتی محموله‌های فسادپذیر3
مسیر ارزیابی سامانه هوشمند ریسک	غالباً مسیرهای زرد و قرمز با بازرسی‌های مجدد در محوطه16	قرارگیری در مسیر سبز برای کالاهای اساسی و شرکت‌های معتبر5	کاهش شدید مداخلات فردی و بازرسی‌های مکرر فیزیکی کالا5

موانع کلیدی و چالش‌های تجاری در بازار بازرگانی خارجی ایران

تحلیل ساختار واردات کشور نشان می‌دهد که موانع متعددی در زنجیره تأمین، کارایی فرآیند حمل یکسره را تهدید می‌کنند. شناسایی دقیق این نقاط کور به برنامه‌ریزی هوشمندانه شرکت‌ها کمک شایانی خواهد کرد.

اختلالات ارزی، ساتا و سازوکار ترخیص ۹۰ درصدی

تنگنای تخصیص و تأمین ارز از سوی بانک مرکزی و تاخیر در صدور کد رهگیری منشا ارز (کد ساتا) تاریخی‌ترین عامل توقف محموله‌ها در بنادر است⁵. بدون کد ساتا، خروج قطعی کالا از گمرک امکان‌پذیر نیست²⁴. با این حال، بهره‌گیری از مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی پیرامون «ترخیص درصدی کالا» این انسداد را تا حد زیادی تعدیل کرده است²⁴.

بر پایه بخشنامه‌های ابلاغی، گمرکات مجاز شده‌اند تا سقف ۹۰ درصد از کالاهای اساسی و مواد اولیه خطوط تولیدی را بدون مطالبه کد رهگیری ساتا و صرفاً با تعهد، ترخیص پای کامیون نمایند¹. ده درصد باقی‌مانده کالا به عنوان وثیقه تعهدات مالی و ارزی واردکننده در گمرک باقی می‌ماند تا پس از وصول نهایی کد منشا ارز، اجازه خروج بیابد⁴.

چالش هماهنگی ناوگان و محدودیت‌های ترابری جاده‌ای

حمل یکسره کشتی‌های غول‌پیکر (Panamax و Handymax) مستلزم اعزام روزانه صدها تا هزاران دستگاه تریلر و کشنده است²⁰. به عنوان نمونه، تخلیه ۶۰ هزار تن نهاده دامی از یک کشتی مستلزم سازماندهی نزدیک به ۲۵۰۰ سفر-کامیون در یک بازه چند روزه است²⁰. هرگونه نقص در سامانه‌های نوبت‌دهی، رقابت‌های فصلی حمل‌ونقل (همچون کوچ ناوگان به مناطق کشاورزی در فصول برداشت محصولات داخلی)، نوسانات نرخ کرایه پشت‌بارنامه و کمبود لاستیک یا گازوئیل می‌تواند توالی بارگیری را دچار وقفه سازد⁶. در چنین حالتی، سازمان بنادر به سبب مسدود نشدن اسکله، اجازه ادامه توقف کشتی را لغو و دستور تخلیه بار به محوطه و انبار را صادر می‌نماید¹⁴.

تعارضات زمانی با ارزیابی‌های آزمایشگاهی استاندارد و قرنطینه

ترخیص شتابان محموله نباید پروتکل‌های بهداشتی، قرنطینه گیاهی و استانداردهای اجباری کشور را مخدوش سازد⁵. چالش شایع زمانی نمایان می‌شود که آزمون‌های بیولوژیک و سم‌شناسی غلات یا روغن خام به زمان بیشتری از مدت زمان فیزیکی تخلیه نیاز پیدا کنند⁵. اگر هماهنگی‌های پیشین برای حضور تیم نمونه‌بردار در لنگرگاه و استفاده از کیت‌های تست سریع محقق نشود، ترخیص پای کامیون با مخالفت سازمان‌های ناظر مواجه خواهد شد⁵.

راهبردهای مدیریتی جهت بهینه‌سازی ترخیص پای کامیون برای بنگاه‌های تولیدی

بنگاه‌های تولیدی و شرکت‌های تجاری پیشرو جهت بهره‌برداری کامل از مزیت‌های حمل یکسره و کاهش هزینه‌های لجستیکی می‌توانند سلسله راهکارهای ساختاری زیر را به کار گیرند:

پایه‌ریزی مدل‌های لجستیک ترکیبی جاده‌ای-ریلی به عنوان نخستین راهکار مطرح است⁶. در بنادری مانند بندر امام خمینی (ره)، اتصال خطوط ریل سراسری به پای اسکله‌های تخلیه فله این ظرفیت را به وجود آورده که بخش اعظمی از محموله‌ها مستقیماً درون واگن‌های باری مخزن‌دار یا فله‌بر بارگیری شوند⁵. این شیوه، وابستگی به نوسانات رانندگان جاده‌ای را کاهش داده و در تناژهای بالای ۱۰ هزار تن، بهای تمام‌شده کرایه حمل را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد⁶.

استفاده از ظرفیت تودیع ضمانت‌نامه‌های بانکی تجمیعی برای پرداخت حقوق ورودی و مالیات ارزش افزوده نیز مانع از انقباض نقدینگی شرکت‌ها می‌شود⁴. واردکنندگان مواد اولیه به جای انسداد وجوه نقد در خزانه گمرک، با ارائه ضمانت‌های مدت‌دار به گمرکات اجرایی، فرآیند مالی اظهار را در کسری از ثانیه تکمیل و دستور ترخیص پای کامیون را دریافت می‌نمایند⁵.

عقد قراردادهای متمرکز با شرکت‌های مدیریت حمل‌ونقل طرف سوم (3PL) که متعهد به تأمین قطعی ناوگان روزانه متناسب با نرخ تخلیه کشتی هستند، ریسک معطلی شناور را به کلی پوشش می‌دهد⁶. در این قراردادها جریمه‌های تأخیر یا ناتوانی در انتقال بار متوجه اپراتور لجستیکی خواهد بود¹³.

تسریع در تکمیل اسناد فنی و ثبت سفارش‌های معتبر پیش از رسیدن کشتی و درخواست پایش در لنگرگاه (Outer Anchorage) برای نمونه‌برداری‌های آزمایشگاهی، تضمین‌کننده آن خواهد بود که کشتی به‌محض لمس اسکله دارای کلیه مجوزهای بهداشت و استاندارد باشد⁵.

نتیجه‌گیری و گام‌های اجرایی تجار

به‌کارگیری صحیح و هوشمندانه رویه حمل یکسره و ترخیص پای کامیون، یکی از پیشرفته‌ترین تکنیک‌های مهندسی لجستیک برای کاهش بهای تمام‌شده واردات، صیانت از مرغوبیت محموله‌ها و گریز از هزینه‌های تصاعدی انبارداری و دموراژ شناورها است¹. موفقیت در این فرآیند بر پیش‌بینی دقیق زنجیره اسناد تجاری، تعامل سیستماتیک با نهادهای صادرکننده مجوز و تضمین پایدار زنجیره ناوگان ترابری استوار است⁵.

مدیران بازرگانی و کارگزاران گمرکی موظفند پیش از اعلام ورود شناورها به آب‌های کشور، زیرساخت‌های اسنادی و هماهنگی لجستیکی پای اسکله را مهیا سازند تا از تسهیلات مسیر سبز و ترخیص ۹۰ درصدی نهایت استفاده را ببرند⁵. تأخیر در اقدام و موکول کردن تشریفات به بعد از پهلوگیری، بار مالی مضاعف و رسوب ناخواسته کالا را به دنبال خواهد داشت¹⁴.

سوالات متداول (FAQ)

منابع

1. بخشنامه موضوع بروزرسانی فهرست کالاهای مشمول ترخیص ۹۰ درصدی, https://iranimpex.com/law/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7/
2. 4.6 میلیون تن کالای اساسی در بنادر در حال ترخیص است – قطره, https://www.ghatreh.com/news/nn14050658293150054400/%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
3. حمل یکسره چیست؟ حمل یکسره در گمرک, https://aslforwarder.com/blog/%D8%AD%D9%85%D9%84-%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/
4. ترخیص درصدی کالا چیست؟ | قوانین و مراحل, https://tarkhis.org/blog/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/
5. ۴.۶ میلیون تن کالای اساسی در بنادر در حال ترخیص است – خبرگزاری مهر, https://www.mehrnews.com/news/6947844/%DB%B4-%DB%B6-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
6. بخشنامه ها – انجمن صنفی شرکتهای حمل و نقل بین المللی ایران, https://itcai.ir/circular/
7. حمل یکسره چیست؟, https://anildarya.com/article1402020401/
8. بند (1) ماده (38) آیین نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات+حمل یکسره, https://www.tarkhisline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C/58/%D8%A8%D9%86%D8%AF-1-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-38-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D9%84-%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D9%87
9. آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی بخش هفتم فصل 1, https://importdtc.com/executive-regulations-law-customs-affairs-part-3/
10. در فرآیند ترخیص کالا، حمل یکسره به چه معناست؟ – درنیکا موتور آسیا, https://dornikamotors.com/2022/06/08/%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%8C-%D8%AD%D9%85%D9%84-%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9/
11. ابلاغ دستورالعمل ترخیص ۵ روزه کالاهای اساسی از گمرکات کشور, https://www.asriran.com/fa/news/1144729/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-5-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1
12. دانلود قانون امور گمرکی PDF – شرکت بازرگانی سپاهان همراه, https://sepahanhamrah.com/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C/
13. بارگیری و تخلیه کالا | آشنایی با قوانین و وظایف مربوط به آن که باید, https://bslshipping.com/%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7/
14. قانون تسریع در امر تخلیه و بارگیری کشتی ها در بنادر, https://davoudabadi.ir/page/53249856
15. آیین نامه تخلیه و بارگیری – سازمان بنادر و دریانوردی, https://www.pmo.ir/fa/law/275/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C
16. سوالات متداول ترخیص کالا و امور گمرکی – آیکسپورت, https://ixport.ir/frequently-asked-questions-about-loading-and-unloading/
17. آیین نامه بهره برداری از کانتینر – انجمن کشتیرانی, https://saoi.ir/wp-content/uploads/2023/07/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86%D8%B1-2.pdf
18. قانون امور گمرکی – پایگاه خبری اختبار, https://www.ekhtebar.ir/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%D9%83%D9%8A-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8-1390/
19. تخلیه و بارگیری کانتینر در بندر؛ مراحل، اسناد و نکات عملی – نیزه, https://neyzeh.com/mag/singel/123/review-of-container-unloading-and-loading-procedures-at-ports
20. ترخیص روزانه سه هزارو ۵۰۰ کامیون کالای اساسی از بندرامام – ایرنا, https://www.irna.ir/news/86131265/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%87-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%88-%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85
21. آشنایی با قوانین، مراحل و اصول بارگیری و تخلیه کالا, https://joolaei.com/loading-and-unloading-goods/
22. اجرای طرح حمل یکسره؛ تسریع در ترخیص کالا به سه روز – Vista, https://vista.ir/2609/330/q5k73/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%D9%85%D9%84-%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%9B-%D8%AA%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2
23. حمل یکسره در قانون امور گمرکی (مخصوص کالای فاسد شدنی و …), https://ntsw.blogfa.com/post/80
24. بخشنامه در خصوص ترخیص مواد اولیه واحدهای تولیدی تا سقف 90 درصد, https://gomrok24.com/post/clearance-of-raw-materials-of-production-units-up-to-90
25. مصوبه ترخیص درصدی کالا و تشدید فشار بر بازار ارز ایران, https://masireqtesad.ir/201442/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8/
26. ترخیص 90 درصدی کالا – شرکت بازرگانی ایمن تجارت کارآمد, https://irclearance.com/blog/percentage-clearance-of-goods/