راهنمای جامع افزایش سقف رتبه اعتباری در سامانه جامع تجارت؛ تکنیک‌های رفع محدودیت دلاری ثبت سفارش

مدیریت هوشمندانه سقف رتبه اعتباری در سامانه جامع تجارت، به یکی از حیاتی‌ترین ستون‌های عملیاتی در مدیریت زنجیره تامین و بازرگانی خارجی سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تبدیل شده است.¹ با پیاده‌سازی مکانیزم‌های سخت‌گیرانه ارزی و سیستمی شدن فرآیند تخصیص سهمیه‌های وارداتی، فعالان اقتصادی به طور مستمر با چالش‌هایی نظیر تراز منفی سقف واردات و قفل‌های ثبت سفارش مواجه می‌شوند.¹

این گزارش تخصصی با اتخاذ رویکردی تحلیلی و کاربردی، به بررسی ابعاد گوناگون فرآیند رتبه‌بندی اعتباری، روش‌های سیستمی ارتقای شاخص‌های کیفی، الزامات جدید ارائه ضمانت‌نامه‌های بانکی و چگونگی مهار تراز منفی سقف ثبت سفارش بر اساس جدیدترین بخشنامه‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت می‌پردازد.³ مطالعه این پژوهش، نقشه راهی جامع جهت رفع گام‌به‌گام محدودیت‌های دلاری و بوروکراتیک را برای متخصصان این حوزه ترسیم می‌کند.

تبیین ساختار رتبه‌بندی اعتباری و سهمیه‌های وارداتی در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

مدل ۱۰۰۰ امتیازی وزارت صمت و اهمیت رتبه‌بندی سیستمی

سیاست‌گذاری‌های تجاری اخیر بر پایه اعتبارسنجی واردکنندگان و صادرکنندگان کالا بنا شده است که از سال ۱۳۹۸ به طور کامل به سامانه رتبه‌بندی اعتباری وزارت صمت محول گردید.³ این مدل نظارتی با استفاده از یک بستر ۱۰۰۰ امتیازی، عملکرد بازرگانان را در چهار بعد کلیدی ارزیابی می‌کند که شامل مسئولیت‌پذیری اجتماعی، توانمندی مالی، کسب‌وکار کمی و کسب‌وکار کیفی است.³ رتبه حاصل از این ارزیابی مستقیماً تعیین‌کننده سقف ارزش دلاری واردات و تعداد رشته فعالیت‌های مجاز روی کارت بازرگانی است.³ اطلاعات مربوط به این شاخص‌ها از مراجع حاکمیتی گوناگون استعلام شده و مبنای محاسبات قرار می‌گیرد.⁶

بعد اصلی ارزیابی اعتباری	سهم کارکردی در مدل ۱۰۰۰ امتیازی	مراجع استعلام و شاخص‌های کلیدی
مسئولیت‌پذیری اجتماعی	سنجش رفتار اخلاقی و تعهدات ملی بازرگان 3	گمرک جمهوری اسلامی، سازمان امور مالیاتی و بانک مرکزی 3
شاخص‌های مالی و اقتصادی	ارزیابی توانگری مالی و پایداری اقتصادی شرکت 3	اظهارنامه مالیاتی، ترازنامه، گردش حساب‌ها و نسبت‌های مالی 8
شاخص‌های کسب‌وکار کمی	بررسی ابعاد تجاری عملکرد واقعی بازرگان در گذشته 3	ارزش ثبت سفارش‌ها، آمارهای ترخیص کالا و ایفای تعهدات ارزی 1
شاخص‌های کسب‌وکار کیفی	ارزیابی ساختارهای مدیریتی، فرآیندها و پایداری سازمانی 3	موسسات رتبه‌بندی تایید صلاحیت شده صمت (پایگاه parscrc.ir) 3

تفاوت‌های کاربردی سهمیه واردات و سقف واردات اعتباری

در ادبیات بازرگانی خارجی، تفکیک دقیق میان «سهمیه واردات» و «سقف واردات» از اهمیت بالایی برخوردار است.⁹ سهمیه واردات متمرکز بر نوع، مقدار یا وزن فیزیکی کالای وارداتی است و محدودیت‌های مقداری بر کالا اعمال می‌کند.⁹ در مقابل، سقف واردات اعتباری بر اساس رتبه اعتباری تعیین شده و محدودیت مالی کلان یا ارزی را بر ارزش ثبت سفارش‌ها اعمال می‌نماید.² در صورتی که ارزش پرونده‌های بازرگان از سقف اعتباری فراتر رود، تراز سقف منفی شده و امکان ثبت پرونده جدید، ویرایش اطلاعات یا تمدید سفارش‌های قبلی سلب خواهد شد.²

تکنیک‌های کاربردی ارتقای رتبه اعتباری و شاخص‌های کیفی

فعال‌سازی امتیاز شاخص‌های کیفی از طریق درگاه تخصصی

یکی از مهم‌ترین نارسایی‌هایی که بازرگانان با آن مواجه می‌شوند، لحاظ شدن امتیاز صفر برای شاخص‌های کسب‌وکار کیفی تا پیش از انجام ارزیابی رسمی است.³ این نارسایی سقف واردات را به شدت کاهش می‌دهد.³ برای ارتقای رتبه، ثبت درخواست در سامانه تخصصی رتبه‌بندی (parscrc.ir) و ارزیابی در هشت حوزه کلیدی ضرورت دارد.³ این فرآیند فرصت مناسبی را جهت شکوفایی پتانسیل‌های پنهان ساختاری شرکت ایجاد می‌کند.³

حوزه ارزیابی کیفی	راهکارهای عملیاتی جهت کسب امتیاز	مستندات و گواهی‌های مرجع جهت بارگذاری
وضعیت مدیران	ارتقای هرم تحصیلی و تجربی مدیران ارشد	مدارک تحصیلی، گواهی دوره‌های تخصصی بازرگانی و سوابق بیمه مدیریتی
نظام مدیریتی	پیاده‌سازی ساختارهای فرآیندی مدون و استاندارد	آیین‌نامه‌های داخلی (جذب، خرید، معاملات) و استانداردهای ایزو
برنامه‌ریزی راهبردی	استقرار اصول حاکمیت شرکتی و ساختار تحقیق و توسعه	اسناد مدیریت زنجیره ارزش، برنامه‌های بلندمدت و اسناد R&D
وضعیت تولید	دانش‌بنیان کردن محصولات و تنوع‌بخشی تولید	پروانه بهره‌برداری و اسناد ارزش افزوده کارگاهی
وضعیت اشتغال	افزایش سرانه دستمزد و ارتقای مهارتی کارکنان	لیست‌های بیمه پرسنل و گواهی دوره‌های آموزشی کارکنان
وضعیت بهره‌وری	ارتقای راندمان مصرف انرژی، سرمایه و نیروی کار	گزارش‌های ممیزی انرژی و نسبت‌های بهره‌وری حسابرسی شده
تشکل‌گرایی	مشارکت در نهادهای مدنی و تجاری کشور	گواهی عضویت در انجمن‌ها، تشکل‌های صنفی و اتاق‌های بازرگانی
فعالیت‌های عام‌المنفعه	ایفای نقش فعال در حوزه مسئولیت‌پذیری اجتماعی	اسناد مشارکت در خیریه‌ها و سرمایه‌گذاری در مناطق محروم

مستندسازی آیین‌نامه‌ها و بهینه‌سازی ساختار مدیریتی

برای دستیابی به امتیازات درخشان در شاخص‌های مدیریتی، شرکت‌ها باید فراتر از مستندات صوری گام بردارند.³ ارتقای امتیاز در نظام مدیریتی نیازمند ارائه مستندات عینی نظیر دستورالعمل‌های جذب و استخدام، ضوابط خرید و تامین مواد اولیه، آیین‌نامه معاملات، و رویه‌های حقوق و پاداش پرسنل است.³ همچنین ارائه گواهی‌های رسمی دوره‌های آموزشی طی شده توسط پرسنل و کادر مدیریت، علاوه بر ارتقای کیفی عملیات داخلی، امتیاز بخش اشتغال و وضعیت مدیران را به طور چشمگیری بهبود می‌بخشد.³

دستورالعمل اجرایی اخذ ضمانت‌نامه بانکی جهت افزایش سقف اعتباری

الزامات جدید سازمان توسعه تجارت و کد سپام

بر اساس بخشنامه‌های صادره از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازوکار جدیدی برای اخذ ضمانت‌نامه بانکی با هدف افزایش سقف اعتباری کارت‌های بازرگانی ابلاغ شده است.⁴ این ضمانت‌نامه که با عنوان حسن انجام تعهدات صادر می‌شود، باید به طور لزوم دارای کد سپام از بانک مرکزی باشد.⁵ ذینفع این سند تعهدآور، سازمان توسعه تجارت ایران به شناسه ملی ۱۴۰۰۲۹۵۶۲۰۴ خواهد بود.⁵ مدت اعتبار این ضمانت‌نامه ۱۲ ماه از تاریخ صدور تعیین گردیده و مبلغ آن متناسب با سقف دلاری مورد تقاضا و پرونده ثبت سفارش بازرگان محاسبه می‌شود.⁵ تشخیص هرگونه عدم ایفای تعهد در مهلت مقرر می‌تواند منجر به ضبط ضمانت‌نامه توسط نهاد ذینفع گردد.⁴

فرآیند تسویه بدهی‌های مالیاتی و گمرکی به عنوان پیش‌شرط

ارائه ضمانت‌نامه بانکی به تنهایی رافع محدودیت‌های اعتباری نیست؛ بلکه بازرگانان پیش از ثبت هرگونه درخواست افزایش سقف در سامانه‌های رسمی، مکلف به تسویه کامل بدهی‌های مالیاتی و معوقات گمرکی خود هستند.⁷ تسویه بدهی‌های گمرکی نه تنها به عنوان یک شاخص مثبت اخلاق تجاری در ارزیابی کیفی لحاظ می‌شود، بلکه منجر به افزایش مستقیم سقف واردات به میزان مبالغ تسویه شده خواهد شد.⁷

مدیریت هوشمندانه تراز سقف و تکنیک‌های عملی بازگردانی سقف واردات

فرمول محاسبه سیستمی تراز سقف و مهار ناترازی ارزی

سیستم رتبه‌بندی اعتباری سامانه جامع تجارت، وضعیت پایداری مالی بازرگان را بر اساس فرمول دقیقی ارزیابی کرده و تراز سقف را محاسبه می‌کند.² درک دقیق این محاسبات ریاضی به بازرگانان امکان پیش‌بینی محدودیت‌ها را می‌دهد:

²

در صورت منفی شدن این تراز، هرگونه عملیات اعم از ثبت سفارش جدید، تمدید یا ویرایش متوقف می‌گردد.² برای رفع این گره، بازرگانان باید تراز خود را از طریق بازگردانی سقف، ارتقای شاخص‌های رتبه‌بندی، ابطال پرونده‌های راکد و یا کاهش ارزش ثبت سفارش‌های موجود بهبود بخشند.²

راهکار ابطال و کاهش ارزش پرونده‌های ثبت سفارش فعال

امکان ابطال ثبت سفارش به صورت کاملاً سیستمی در سامانه جامع تجارت فراهم شده و نیاز به مراجعه حضوری به دفتر مقررات صادرات و واردات را مرتفع ساخته است.¹² با این حال، عملیات ابطال دارای ضوابط سخت‌گیرانه‌ای است و برای ثبت سفارش‌هایی که گواهی ثبت آماری دارند، تامین ارز شده‌اند، گشایش اعتبار (ال‌سی) برای آن‌ها صورت گرفته، دارای منشا ارز فعال بوده یا کوتاژ گمرکی صادر شده برای آن‌ها موجود است، امکان‌پذیر نخواهد بود.¹² بنابراین تنها برای پرونده‌های فاقد تعهدات ارزی می‌توان از این روش جهت بازگردانی سریع سقف استفاده نمود.²

فرمول سیستمی محاسبه سهمیه مواد اولیه بهین‌یاب و ضریب عملکرد

برای واحدهای تولیدی، تخصیص سهمیه مواد اولیه بر اساس عملکرد واقعی و از طریق فرمول سیستمی زیر انجام می‌گیرد ¹³:

¹³

ضریب عملکرد بازه زمانی سه ماهه، از نسبت مجموع فروش تایید شده یا صادرات محصول به مجموع واردات ماده اولیه و خرید بورسی آن حاصل می‌شود.¹³ برای کالاهای مشمول بورس، صرفاً فاکتورهای بورسی با معیار تاریخ تحویل معتبر بوده و برای سایر کالاها فاکتورهای خرده‌فروشی مردود است.¹³ همچنین ضریب تعدیل مستلزم آن است که فروش به صورت خرده‌فروشی نبوده، کلیه فاکتورها به تایید خریداران رسیده و پیمانه مصرف (کیل مصرف) برای شناسه کالا در سامانه ثبت شده باشد.¹³

تکنیک‌های رفع محدودیت دلاری ثبت سفارش و بهره‌برداری از معافیت‌ها

معافیت‌های واردات از محل ارز اشخاص و سوءتفاهم‌های تجاری

با مصوبه هیات وزیران، عبارت «حساب ارزی خود و دیگران و یا بدون انتقال ارز با رعایت قوانین و مقررات مربوط» به آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات افزوده شد که سقف محدودیت کارت بازرگانی را در واردات از محل ارز اشخاص و ارز با منشا خارجی برطرف ساخت.¹⁴ این اقدام با هدف کاهش تقاضا از بانک مرکزی و بازگشت دارایی‌های ارزی خارج از کشور به چرخه تجاری انجام شد.¹⁶

با این وجود، تحلیل‌های کارشناسی نشان می‌دهد سوءتفاهم بزرگی رخ داده است؛ چرا که این مصوبه به معنای آزادسازی مطلق واردات بدون انتقال ارز برای همه کالاها نیست.¹⁶ این معافیت صرفاً ناظر بر افزایش سقف واردات کارت‌های بازرگانی سال‌اولی (ارتقای سقف پایه ۵۰۰ هزار دلاری) بوده و در سطح ملی تنها به ۵۳ قلم کالای اساسی در استان‌های مرزی و تحت کنترل فرآیند بهینه‌سازی ارزی محدود می‌شود.¹⁶

تسهیلات ویژه و معافیت‌های گمرکی شرکت‌های دانش‌بنیان

واحدهای تولیدی دانش‌بنیان با تایید معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری می‌توانند از معافیت کامل حقوق ورودی، سود بازرگانی و عوارض گمرکی برای واردات ماشین‌آلات خط تولید، تجهیزات آزمایشگاهی و مواد اولیه ساخت نمونه اولیه بهره‌مند شوند.¹⁷ ثبت سفارش این تجهیزات پس از بررسی عدم ساخت داخل در سامانه بهین‌یاب و ثبت درخواست در درگاه reg.daneshbonyan.ir، مسیرهای متداول رتبه‌بندی اعتباری را دور زده و سرعت ترخیص را افزایش می‌دهد.¹⁸

قوانین و سهمیه‌های سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵؛ واردات بدون سابقه و صادرات خود

سهمیه واردات سال ۱۴۰۴ بر پایه سهمیه اصلاح‌شده سال ۱۴۰۲ با ضرایب هموارسازی محاسبه شده است.¹ دارندگان کارت‌های بازرگانی جدید که در سال ۱۴۰۳ صادر شده‌اند، با سهمیه سالانه ۱۰۰ هزار دلاری مواجه هستند که تنها ۳۰ هزار دلار آن در فصل بهار قابل بهره‌برداری است.¹ قانون جدید امکان واردات بدون سابقه تا سقف ۵۰۰ هزار دلار را صرفاً برای کالاهای غیراساسی، با ثبت سفارش مستقیم مالک کارت، ارائه تعهدنامه و رعایت کنترل‌های ارزی بانک مرکزی فراهم ساخته است.¹ در این میان، استفاده از سهمیه «از محل صادرات خود – مازاد» با ایجاد مزیت رقابتی واقعی برای شرکت‌های صادرات‌محور، امکان واردات بدون سابقه را منوط به رفع تعهد ارزی در مهلت قانونی فراهم می‌کند.¹

چالش‌های اجرایی و تضادهای ساختاری بوروکراسی ارزی

سامانه جامع تجارت که با هدف تسهیل راه‌اندازی شد، در پاره‌ای از موارد به دلیل اختلالات زیرساختی، کندی اینترنت و توقف‌های فرآیندی، روند ترخیص مواد اولیه خطوط تولید را با کندی جدی مواجه ساخته است.¹⁶ یکی از تضادهای ساختاری، فرآیند حداقل ۴ ماهه تخصیص ارز است؛ در حالی که اعتبار کارت‌های بازرگانی یک‌ساله بوده و طولانی شدن زنجیره تامین عملاً اعتبار کارت را در زمان ترخیص نهایی منقضی می‌کند.¹⁶ تجار باسابقه برای خنثی‌سازی این چالش‌ها، ترکیب هوشمندانه سه مسیر سهمیه معمولی، سهمیه بدون سابقه (جهت تست بازار) و سهمیه مازاد صادرات را برای استمرار جریان کالایی خود به کار می‌بندند.¹

نتیجه‌گیری و گام‌های پیشنهادی برای اقدام بازرگانان

تحلیل جامع ساختار اعتبارسنجی در سامانه جامع تجارت نشان می‌دهد که موفقیت در بازرگانی خارجی سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ پیوند ناگسستنی با مدیریت علمی سقف اعتباری دارد.¹ بازرگانانی که خواهان رشد پایدار جریان تامین کالا و عبور از موانع دلاری ثبت سفارش هستند، باید به صورت فعال در پرتال ارزیابی کیفی parscrc.ir ثبت‌نام کرده و امتیازات کیفی خود را از صفر خارج کنند.³

تسویه مداوم بدهی‌های مالیاتی و گمرکی ⁷، آماده‌سازی تعهدنامه‌ها و ضمانت‌نامه‌های معتبر تحت کد سپام بانکی ⁵ و رصد هوشمندانه فرمول تراز سقف پیش از ایجاد پرونده‌های تجاری جدید ²، گام‌های عملیاتی و گریزناپذیری هستند که باید توسط کادر تخصصی شرکت‌های بازرگانی پیاده‌سازی شوند. اقدام به موقع در این حوزه‌ها، ضامن پایداری زنجیره تامین کالا در بزنگاه‌های اقتصادی خواهد بود.⁴

سوالات متداول (FAQ)

منابع

1. سهمیه واردات بازرگانی ۱۴۰۴ در سامانه جامع تجارت فعال شد, accessed on June 12, 2026, https://gtg.ir/%D8%B3%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C/
2. مشاهده سقف واردات: راهنمای بازرگانان – بازرگانی مولایی, accessed on June 12, 2026, https://bazarganialimolaei.ir/Blog_detail.aspx?id=4191
3. چگونه رتبه خود را در واردات افزایش دهیم؟, accessed on June 12, 2026, https://bazarganialimolaei.ir/Blog_detail.aspx?id=4201
4. بخشنامه سقف کارت بازرگانی: تسهیل تجارت خارجی با افزایش سقف اعتباری, accessed on June 12, 2026, https://bazarganialimolaei.ir/Blog_detail.aspx?id=4190
5. شرایط جدید اخذ ضمانت‌نامه بانکی برای افزایش سقف اعتباری واردات و …, accessed on June 12, 2026, https://gtg.ir/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C/
6. دستورالعمل شاخص‌های سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه‌بندی اعتباری – آیکسپورت, accessed on June 12, 2026, https://ixport.ir/instruction-merchant-rating/
7. نحوه افزایش سقف کارت بازرگانی – موسسه حقوقی ثبت فردا, accessed on June 12, 2026, https://sabtefarda.org/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%82%D9%81-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C/
8. دستورالعمل شاخص های سامانه یکپارچه اعتبار سنجی و رتبه بندی اعتباری – مهدی داودآبادی, accessed on June 12, 2026, https://davoudabadi.ir/page/44687031
9. تفاوت سقف واردات و سهمیه واردات – با کارت بازرگانی – افزایش – ثبت آشا, accessed on June 12, 2026, https://www.ashasabt.com/web/543/%D8%B3%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1.html
10. نحوه دریافت ضمانت‌نامه برای افزایش سقف اعتباری کارت‌های بازرگانی ابلاغ شد, accessed on June 12, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/73312/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%82%D9%81-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C
11. چگونه سقف واردات را افزایش دهیم؟, accessed on June 12, 2026, https://bazarganialimolaei.ir/Blog_detail.aspx?id=4202
12. امکان مجدد ابطال ثبت‌ سفارش به صورت سیستمی در سامانه جامع تجارت – آیکسپورت, accessed on June 12, 2026, https://ixport.ir/providing-the-possibility-of-re-canceling-the-order-registration/
13. نحوه محاسبه سیستمی سهمیه مواد اولیه بر اساس عملکرد – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on June 12, 2026, https://ixport.ir/how-to-systematically-calculate-raw-material-quotas-based-on-performance/
14. محدودیت کارت بازرگانی در واردات حذف شد! – تابناک | TABNAK, accessed on June 12, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1349037/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%B4%D8%AF
15. سقف محدودیت کارت بازرگانی در واردات از محل ارز اشخاص برداشته شد – راه پرداخت, accessed on June 12, 2026, https://way2pay.ir/495212/
16. سوءتفاهم واردات آزاد – دنیای اقتصاد, accessed on June 12, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4242845-%D8%B3%D9%88%D8%A1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF
17. بخشنامه گمرک در خصوص اعطای معافیت حقوق ورودی از محل ماده (3) قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان – مهدی داودآبادی, accessed on June 12, 2026, https://davoudabadi.ir/page/93018675
18. حمایت‌های گمرکی از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان – فیدار بسپار ارک, accessed on June 12, 2026, https://fidarbaspar.com/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/
19. معافیت‌های گمرکی شرکت‌های دانش بنیان | تسهیلات واردات کالاهای فناورانه 1404, accessed on June 12, 2026, https://regdaneshbonyan.ir/2024/11/09/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/