قوانین واردات خودرو اردیبهشت ۱۴۰۵

بررسی قوانین واردات خودرو در اردیبهشت ۱۴۰۵ | تعرفه‌ها، ثبت سفارش و شرایط جدید

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵

سیاست‌گذاری واردات خودرو در ایران طی سال‌های اخیر دستخوش تحولات ساختاری متعددی بوده است. با ابلاغ مصوبات جدید هیئت وزیران و تصمیمات سرنوشت‌ساز کمیسیون تلفیق بودجه در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، رویکرد حاکمیت از یک ابزار صرفاً تنظیمی برای مهار قیمت‌ها در بازار آزاد، به سمت یک سازوکار ترکیبی «تأمین منابع مالی بودجه»، «مدیریت سخت‌گیرانه تراز ارزی» و «حمایت هوشمند از صنایع مونتاژ داخلی» سوق یافته است.1

تحلیل دقیق داده‌های گمرکی، کدهای تعرفه‌ای کتاب مقررات صادرات و واردات، و الگوهای تخصیص ارز نشان می‌دهد که بازیگران این عرصه با یک پارادایم کاملاً جدید مواجه هستند که متغیرهای فنی، مالی و حقوقی متعددی بر آن حاکم است.2 در این گزارش، ابعاد گوناگون قوانین واردات خودرو اردیبهشت ۱۴۰۵ به صورت تخصصی و در قالب فصول مجزا مورد واکاوی قرار گرفته است.

چارچوب کلان سیاست‌گذاری و ناترازی‌های مالی در بودجه ۱۴۰۵

تحلیل بودجه کل کشور نشان‌دهنده یک چرخش بنیادین در دیدگاه دولت نسبت به موضوع واردات خودرو است.2 در حالی که در سال‌های گذشته، واردات به عنوان اهرمی برای تنظیم بازار و کاهش قیمت‌ها مطرح بود، برآیند تصمیمات برای سال ۱۴۰۵ حاکی از آن است که این ابزار به یک متغیر ثانویه و قابل حذف در صورت بروز فشارهای ارزی تبدیل شده است.2

مهم‌ترین سیگنال مالی این رویکرد، کاهش شدید سقف ارز تخصیصی به این حوزه است.2 در شرایطی که در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ رقم قابل‌توجه دو میلیارد یورو جهت واردات خودروهای نو مصوب شده بود، این سقف ارزی در بودجه سال ۱۴۰۵ با کاهش چشمگیر ۸۰ درصدی به تنها ۴۰۰ میلیون یورو (یا دلار) تنزل پیدا کرده است.2 این تقلیل شدید منابع، به موازات سقوط درآمدهای پیش‌بینی‌شده دولت از محل حقوق ورودی رخ داده است؛ به طوری که درآمد انتظاری دولت از حدود ۱۴۰ هزار میلیارد تومان (همت) به ۳۰ همت کاهش یافته که بیانگر افتی ۷۸ درصدی است.2

به منظور مهار اثرات انحصاری این سیاست انقباضی، مجلس شورای اسلامی دولت را مکلف کرده است تا معادل نیمی (۵۰ درصد) از ارزی را که برای واردات قطعات منفصله (CKD) خودروهای مونتاژی در نظر گرفته می‌شود، به واردات خودروهای کامل (CBU) اختصاص دهد.1 این بند الحاقی تلاشی برای متوازن کردن کفه ترازوی ارزی صنعت خودرو است که سال‌هاست به نفع مونتاژکاران داخلی سنگینی می‌کند.1 با این حال، افزایش مبنای محاسباتی نرخ ارز گمرکی در بودجه به حدود ۱۰۳ هزار تومان به ازای هر یورو (در شرایطی که نرخ‌های واقعی بازار فراتر برآورد می‌شوند)، قیمت تمام‌شده این خودروها را در سطح بالایی نگه خواهد داشت.2

شاخص کلان بودجه‌ایقانون بودجه سال ۱۴۰۴قانون بودجه سال ۱۴۰۵تحلیل روند و پیامد ساختاری
سقف ارز تخصیصی کل۲ میلیارد یورو 5۴۰۰ میلیون یورو 2۸۰٪ کاهش ارزی؛ تبدیل خودروهای وارداتی به کالایی صرفاً لوکس و سرمایه‌ای.2
درآمد انتظاری دولت از حقوق ورودی۱۴۰ هزار میلیارد تومان 2۳۰ هزار میلیارد تومان 2۷۸٪ کاهش؛ انصراف عملی دولت از تکیه بر درآمدهای گمرکی خودرو برای تراز بودجه.2
نسبت ارزی CBU به CKDسقف ارزی ثابت سالانه 7معادل ۵۰ درصد ارز مونتاژکاران 1تلاش مجلس برای شکستن رانت و انحصار شرکت‌های مونتاژکار داخلی.1

اصلاحیه تعرفه واردات خودروی ایرانیان خارج از کشور و ضوابط اجرایی آن

یکی از بخش‌های کلیدی اصلاحات مقرراتی در اردیبهشت ۱۴۰۵، ابلاغ مصوبه اصلاحی هیئت وزیران در خصوص بند «ر» تبصره (۱) ماده واحده قانون بودجه است که شرایط ورود خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور را به طور دقیق شفاف کرده است.3 ابلاغ این مصوبه توسط سازمان توسعه تجارت به گمرکات اجرایی، به اختلافات گوناگون در خصوص نحوه محاسبه حقوق ورودی این خودروها پایان داد.3

بر اساس مفاد این ابلاغیه، ایرانیان خارج از کشور دارای کارت اقامت معتبر مجازند در سال حداکثر یک دستگاه خودرو بدون انتقال ارز و از محل ارز در اختیار خود وارد نمایند.3 حقوق ورودی برای این خودروها به طور یکنواخت و بدون توجه به ارزش یا حجم موتور در سقف قانونی ۱۰۰ درصد تعیین شده است.3 هرگونه ردیف تعرفه‌ای فرعی که در بخشنامه‌های قبلی رقمی کمتر از ۱۰۰ درصد را پیش‌بینی کرده بود، از سوی مجلس مغایر قانون تشخیص داده شده و اصلاح گردید.8 با این حال، تعیین تعرفه ۱۰۰ درصدی هزینه‌های ترخیص را به شدت افزایش داده و تا حدودی از جذابیت اقتصادی این طرح برای اقشار متوسط می‌کاهد.3

شرایط فنی و حقوقی حاکم بر این رویه تجاری به شرح زیر است:

  • احراز هویت و اقامت متقاضی: متقاضی باید تابعیت ایرانی داشته، سن وی از ۱۸ سال تمام کمتر نباشد و دارای کارت اقامت دائم یا موقت معتبر باشد.12 شروع اقامت ثبت‌شده متقاضی باید پیش از تاریخ ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ بوده و حداقل یک روز اقامت فعال در سال ۱۴۰۴ در کشور محل سکونت وی به ثبت رسیده باشد.12 همچنین مأموران دستگاه‌های کشوری و لشکری در خارج از کشور به شرطی مشمول این طرح می‌شوند که مأموریت رسمی آن‌ها تا انتهای سال ۱۴۰۴ پایان نیافته باشد.12
  • محدودیت‌های فنی خودرو: حجم موتور خودروی وارداتی نباید از ۲۵۰۰ سی‌سی فراتر رود.5 سال ساخت خودرو باید در بازه میلادی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ قرار داشته باشد و کارکرد خودروهای دست دوم نباید از ۱۰۰ هزار کیلومتر بیشتر باشد.5 واردات خودروهای راست‌فرمان، دیزلی، کلاسیک، خودروهای با ارزش گمرکی بیش از ۱۰۰ هزار دلار و خودروهای ساخت کشور آمریکا به طور کامل ممنوع است.5
  • تایید اسناد: تمامی اسناد مالکیت، فاکتورها و مدارک خرید باید از طریق سامانه مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی (میخک) به تأیید نمایندگی‌های دیپلماتیک یا کنسولگری‌های جمهوری اسلامی ایران در کشور واسط یا مبدأ (نظیر امارات متحده عربی) برسد.5
  • استثنائات قانونی: برای جانبازان بالای ۵۰ درصد مشمول طرح، نرخ سود بازرگانی صفر درصد تعیین شده و سقف ارزش گمرکی مجاز برای این گروه بر اساس درصد جانبازی تا مرز ۴۰ هزار یورو شناور خواهد بود.5
قوانین واردات خودرو اردیبهشت ۱۴۰۵

تحلیل فنی و ساختاری تعرفه‌های گمرکی و سود بازرگانی با تأکید بر پیشرانه‌های زیر ۱۵۰۰ سی‌سی

یکی از ابهاماتی که در تحلیل‌های رسانه‌ای دیده می‌شود، خلط مبحث میان «عوارض و حقوق گمرکی پایه» با «سود بازرگانی» است.4 بر اساس مصوبه مجلس برای سال ۱۴۰۵، عوارض گمرکی پایه برای کلیه خودروهای وارداتی معادل نرخ ثابت ۴ درصد تعیین گردید.4 اما تعرفه نهایی پرداختی توسط واردکننده (حقوق ورودی)، حاصل‌جمع این ۴ درصد با نرخ سود بازرگانی مصوب دولت است.4

در طول سال‌های گذشته، دولت با ابلاغ تصویب‌نامه‌هایی (مانند مصوبه شماره ۱۹۴۶۱۳/ت۶۲۱۵۱هـ) سود بازرگانی خودروهای هیبریدی و پلاگین‌هیبریدی با حجم موتور کمتر از ۱۵۰۰ سی‌سی را با هدف ترویج مصرف بهینه سوخت به صفر درصد کاهش داده بود.14 ردیف‌های تعرفه‌ای مشمول این سود بازرگانی صفر شامل موارد زیر می‌شدند:

  • ردیف تعرفه ۸۷۰۳۴۰۱۰ (خودروهای بنزین-هیبریدی با حجم موتور ۱۵۰۰ سی‌سی و کمتر) 14
  • ردیف تعرفه ۸۷۰۳۵۰۱۰ (خودروهای دیزل-هیبریدی با حجم موتور ۱۵۰۰ سی‌سی و کمتر) 14
  • ردیف تعرفه ۸۷۰۳۶۰۱۰ و ۸۷۰۳۷۰۱۰ (خودروهای پلاگین‌هیبریدی با حجم موتور ۱۵۰۰ سی‌سی و کمتر) 14

با این حال، به دلیل کسری بودجه شدید و نیاز دولت به درآمدهای غیرنفتی، این سیاست‌های انگیزشی و زیست‌محیطی در سال ۱۴۰۵ دستخوش تغییر اساسی شده‌اند.2 بر اساس مفاد لایحه بودجه ۱۴۰۵، حقوق ورودی مجموع (تعرفه نهایی) برای خودروهای بنزینی زیر ۱۵۰۰ سی‌سی که پیش‌تر به صورت واقعی در مرز ۲۰ درصد اعمال می‌شد، به ۴۰ درصد افزایش یافته است.2 همچنین تعرفه نهایی خودروهای هیبریدی معمولی نیز با جهشی چشمگیر از ۱۵ درصد به ۴۰ درصد رسیده است.2 این تعدیل تعرفه‌ای، فرضیه ارزان شدن یا اقتصادی ماندن خودروهای با حجم موتور پایین را در اردیبهشت ۱۴۰۵ به طور کامل رد می‌کند.2

شرح کالا و نوع پیشرانهتعرفه گمرکی نهایی سال ۱۴۰۴تعرفه گمرکی نهایی سال ۱۴۰۵تحلیل اثر بر بازار و قیمت تمام‌شده
خودروهای تمام برقی (EV)۴٪ 18۴٪ 6حفظ رویکرد تشویقی جهت نوسازی ناوگان تاکسیرانی.16
خودروهای پلاگین هیبرید (PHEV)۱۵٪ 18۱۵٪ 6ثبات نسبی تعرفه با هدف ترغیب ورود خودروهای هیبریدی شارژی.
خودروهای هیبریدی معمولی (HEV)۱۵٪ 18۴۰٪ 2افزایش ۱۶۶ درصدی تعرفه؛ از بین رفتن مزیت نسبی خرید مدل‌های غیراستندارد.
بنزینی تا ۱۵۰۰ سی‌سی۲۰٪ 4۴۰٪ 2دو برابر شدن تعرفه گمرکی؛ عبور دولت از شعار تأمین خودروهای ارزان برای قشر متوسط.4
بنزینی ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی۴۰٪ 7۷۰٪ 2افزایش ۷۵ درصدی؛ افزایش قیمت شدید سدان‌ها و کراس‌اوورهای خانوادگی میان‌رده.
بنزینی بالای ۲۰۰۰ سی‌سی۱۳۰٪ تا ۱۹۰٪ 7غیرمجاز / حذف ساختاری 2ممنوعیت یا توقف عملیاتی ورود این کلاس خودروها به دلیل ناترازی‌های ارزی کلان.2

الزامات و قوانین نوین گواهی اسقاط برای شماره‌گذاری خودروهای وارداتی در سال ۱۴۰۵

یکی دیگر از متغیرهای کلیدی و اثرگذار بر بهای تمام‌شده خودروها در اردیبهشت ۱۴۰۵، تغییر ساختار ارائه گواهی اسقاط برای پلاک‌گذاری است.18 طبق ابلاغیه‌های صادر شده از سوی ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، تمامی خودروهای وارداتی اعم از صفر کیلومتر و کارکرده، بدون استثنا باید پیش از شماره‌گذاری دارای گواهی اسقاط تایید شده باشند.18

جهش نصاب گواهی اسقاط برای واردات

در شرایطی که قوانین سال‌های گذشته ارائه‌کننده تسهیلاتی نظیر ارائه یک گواهی اسقاط به ازای شماره‌گذاری هر دو خودروی وارداتی بود 18، بر اساس بخشنامه ابلاغی در ابتدای سال ۱۴۰۵، شماره‌گذاری خودروهای سواری وارداتی منوط به ارائه ۶ تا ۸ گواهی اسقاط (یا ۴ تا ۸ گواهی بسته به نوع و کلاس خودرو) گردیده است.22 این الزامات جدید علاوه بر اعمال عوارض ریالی معادل ۱.۵ درصد ارزش خودرو جهت پلاک، هزینه ثابتی را به عنوان پیش‌نیاز ترخیص اضافه می‌کند.18 همچنین خودروسازان داخلی نیز ملزم هستند به ازای تولید هر سه خودرو، یک گواهی اسقاط مصرف کنند که این همپوشانی تقاضا، بازار گواهی را به شدت متراکم کرده است.22

محاسبه ریاضی و ساختار ارزش‌گذاری گواهی اسقاط

ارزش گواهی اسقاط خودروهای فرسوده بر اساس فرمول مصوب سازمان راهداری و ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل محاسبه می‌شود.23 فرمول کلی ارزش مالی گواهی اسقاط به شکل زیر است:

که در آن:

  • : ارزش نهایی پرداختی به مالک یا واردکننده.
  • : تعداد گواهی تعلق‌گرفته به خودروی فرسوده بر اساس سال ساخت.23
  • : ارزش رسمی پایه هر برگ گواهی اسقاط در سال ۱۴۰۵ (معادل ۳۵ میلیون تومان).23
  • : حق‌العمل مصوب مراکز اسقاط که معادل ۱۰ درصد ارزش گواهی کسر می‌شود.26

تخصیص گواهی بر اساس رده‌های سنی مختلف خودروی فرسوده به شرح زیر تفکیک می‌شود:

بازه سال ساخت خودرو (شمسی)سن خودروی فرسودهتعداد گواهی تعلق‌گرفته (N)مبلغ اسقاط در طرح نقدی (میلیون تومان)
سال‌های ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳ 27۲۲ تا ۲۶ سال۳ برگ 27۸۸ تا ۹۵ میلیون تومان 23
سال‌های ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۸ 28۲۷ تا ۳۱ سال۲ برگ 28حدود ۷۰ میلیون تومان 23
سال ۱۳۷۳ و قبل از آن 28۳۲ سال و بیشتر۱ برگ 28حدود ۳۵ میلیون تومان 23

نکته: خودروهای تولید سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۳ در صورت رد شدن در دو دوره متوالی معاینه فنی، امکان دریافت ۳ گواهی اسقاط را خواهند داشت.28

به موازات این الزامات، سن فرسودگی وسایل نقلیه مختلف جهت خروج از ناوگان فعال کشور به شرح جدول زیر معین گردیده است:

نوع وسیله نقلیهنوع سوخت پیشرانهسن فرسودگی (سال)دفعات معاینه فنی الزامی در سال (پس از سن فرسودگی)
شخصی (سواری و ون)بنزینی و دوگانه‌سوز 23۱۵ سال 23۲ بار (هر ۶ ماه یک‌بار) 23
عمومی (تاکسی و ون)پایه گازسوز و برقی 23۱۰ سال 23۴ بار (هر ۳ ماه یک‌بار) 23
تاکسی‌های احتراقیبنزینی و گازسوز 25۱۲ سال 25۴ بار (هر ۳ ماه یک‌بار) 23
وانت‌بار سبکبنزینی و گازسوز 23۱۵ سال 23۳ بار (هر ۴ ماه یک‌بار) 23
اتوبوس برون‌شهریدیزلی 23۱۰ سال 23۳ بار (هر ۴ ماه یک‌بار) 23
کامیون و کشندهدیزلی 23۱۶ سال 23۳ بار (هر ۴ ماه یک‌بار) 23
موتورسیکلتانژکتوری 23۱۲ سال 23۲ بار (هر ۶ ماه یک‌بار) 23

این تحولات و جهش نیاز به گواهی برای پلاک‌گذاری خودروهای وارداتی (تا مرز ۸ برگ گواهی به ارزش پایه ۲۸۰ میلیون تومان)، به عنوان یک هزینه پنهان گمرکی عمل کرده و به طور مستقیم به بهای تمام‌شده خودروهای وارداتی افزوده می‌شود.22

سازوکار تبدیل پلاک خودروهای مناطق آزاد به سرزمین اصلی

به منظور تقویت بازوی تامین خودرو در بازار داخلی بدون اعمال فشار بر ذخایر ارزی کشور، مجلس شورای اسلامی و دولت سازوکار اجرایی دقیقی را برای تبدیل پلاک خودروهای مناطق آزاد به پلاک ملی سرزمین اصلی تبیین کرده‌اند.31

سهمیه بودجه‌ای و توجیه مالی طرح

طبق لایحه بودجه، مجوز تبدیل پلاک ملی برای حداکثر ۵۰ هزار دستگاه خودروی مستقر در مناطق آزاد تجاری و صنعتی صادر گردیده است.31 این مصوبه با این منطق اقتصادی طراحی شده است که خودروهای مذکور پیش‌تر با پرداخت ارز خریداری و وارد مرزهای گمرکی کشور شده‌اند؛ بنابراین ملی کردن آن‌ها فرآیندی کاملاً بدون نیاز به انتقال ارز جدید بوده و به سرعت ظرفیت عظیمی از عرضه را بدون ایجاد ناترازی در تراز ارزی بانک مرکزی فعال می‌سازد.31

جهت ترغیب مالکان به ثبت‌نام، کمیسیون تلفیق لایحه بودجه تخفیف ویژه‌ای را به تصویب رسانده است.31 بر این اساس، عوارض گمرکی پایه ۴ درصد تعیین شده و سود بازرگانی مصوب دولت نیز حدود ۷۰ درصد محاسبه می‌شود که جمع حقوق ورودی را به ۷۴ درصد می‌رساند.31 اما با اعمال تخفیف ۲۰ درصدی مصوب مجلس بر روی این حقوق ورودی کل (شامل بخش سود بازرگانی)، حقوق ورودی نهایی اعمال‌شده به ۵۹.۲ درصد تقلیل می‌یابد.31

شروط فنی و مراحل گمرکی تبدیل پلاک

بر اساس بخشنامه‌های دفتر مقررات صادرات و واردات گمرک، شرایط و شروط فنی زیر بر این طرح حاکم است:

  • محدودیت سال ساخت: صرفاً خودروهای سواری مدل ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ میلادی واجد شرایط تبدیل پلاک به سرزمین اصلی هستند.35
  • میان‌برهای بوروکراتیک: به منظور تسریع در فرآیند اجرا، ثبت سفارش این خودروها از نیاز به اخذ مجوز از مراجعی چون «دفتر صنایع خودرو»، «کمیسیون ماده (۱)» و «معاونت خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت» معاف شده است.32 در فرآیند بررسی گمرک، صرفاً تاییدیه و ثبت آماری صادر شده توسط سازمان منطقه آزاد مربوطه ملاک عمل خواهد بود.32
  • کد فنی و ثبت سامانه: مالکان متقاضی موظفند ابتدا کد شیما را اخذ کرده و سپس اطلاعات هویتی و مشخصات فنی خودرو را در سامانه جامع تجارت ثبت نمایند.32
  • نمونه‌های مشمول: در فهرست پیوست این ابلاغیه‌ها، خودروهای لوکس و نیمه‌لوکس متعددی دیده می‌شوند؛ به عنوان نمونه، خودروی BMW مدل X4 28i xDrive (سال ساخت ۲۰۱۶، حجم موتور ۲۰۰۰ سی‌سی، بنزینی) از جمله مواردی است که ضوابط فنی آن جهت استعلام و ثبت در سیستم تایید شده است.32

سایر محدودیت‌ها و قوانین کلیدی ابلاغی در اردیبهشت ۱۴۰۵

به موازات اصلاحات تعرفه‌ای و اسقاط، دولت بسته‌ای از سیاست‌های انقباضی و حاشیه‌ای را ابلاغ کرده است که رفتار مصرف‌کنندگان و ساختار هزینه‌ای نگهداری خودروهای وارداتی را دستخوش تغییر اساسی می‌کند.5

حذف سهمیه سوخت و آزادسازی نرخ بنزین خودروهای خارجی

یکی از بندهای کلیدی مصوبات جدید، حذف کامل سهمیه یارانه سوخت (کارت سوخت عمومی) برای تمامی خودروهای خارجی وارداتی است.5 با توجه به افزایش رسمی قیمت بنزین، مالکان این خودروها باید سوخت مورد نیاز خود را با نرخ‌های آزاد و غیریارانه‌ای تهیه کنند که این امر هزینه نگهداری و استفاده روزانه از خودروهای وارداتی احتراقی را به شدت افزایش خواهد داد.5

ممنوعیت معاملات و وکالت‌نامه‌های انتقال سند

با هدف جلوگیری از موج دلال‌بازی و رفتارهای سوداگرانه در بازار خودرو، دولت مقرر کرده است که مشمولان و خریداران نهایی خودروهای وارداتی از سامانه یکپارچه، تا ۵ سال حق فروش، انتقال سند رسمی، عادی یا حتی واگذاری وکالتی خودروی وارداتی خود را نخواهند داشت.5 دفاتر ثبت اسناد رسمی و فرماندهی انتظامی (راهور) مکلف گردیده‌اند تا از تعویض پلاک این خودروها خودداری کرده و در صورت مشاهده هرگونه تخلف، خودرو را توقیف نمایند.5 مسئولیت کامل حقوقی و مالی ناشی از تخطی از این بند بر عهده شخص فروشنده خواهد بود.5

مدیریت فرآیند فروش و ثبت‌نام

ثبت‌نام و عرضه کلیه خودروهای وارداتی جدید از طریق سامانه یکپارچه جدید به نشانی رسمی salecars.ir انجام خواهد شد.36 شرکت‌های عرضه‌کننده موظف هستند مفاد قانون حمایت از مصرف‌کنندگان خودرو را در زمان انعقاد قرارداد رعایت کرده و هرگونه درج بند اضافه یا اخذ وجه فراتر از سقف قانونی، پیگرد قضایی به همراه خواهد داشت.36 متقاضیان ملزم هستند وجه پایه گمرکی خودرو (مانند مبلغ علی‌الحساب ۵۰۰ میلیون تومانی) را در حساب‌های وکالتی بانک‌های عامل مسدود نمایند.38

تعرفه‌گذاری خودروهای کارکرده غیرمقیمین

طبق مصوبات جاری، تعرفه گمرکی واردات خودروهای کارکرده عمومی (خارج از طرح ایرانیان خارج از کشور) معادل ۶۰ درصد تعرفه خودروهای نوی مشابه تعیین شده است.5 به عنوان مثال، چنانچه تعرفه واردات یک خودروی نو ۵۰ درصد باشد، تعرفه واردات همان خودرو به صورت کارکرده ۶۰ درصد از ۵۰ درصد (یعنی ۳۰ درصد) محاسبه و اخذ خواهد شد.5

آینده‌ بازار خودرو در ایران

مجموعه تحولات قانونی و تعرفه‌ای در اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان‌دهنده شکل‌گیری یک توازن شکننده در بازار خودروی ایران است.2 از یک سو، سیاست‌گذار با کاهش سقف ارز واردات به ۴۰۰ میلیون یورو تلاش کرده است تا از خروج ذخایر ارزی ممانعت به عمل آورد، اما از سوی دیگر، این انقباض شدید عرضه به همراه افزایش تعرفه خودروهای اقتصادی به ۴۰ درصد، حباب قیمت‌ها را در بازار آزاد حفظ خواهد کرد.2

بررسی پیامدهای چندوجهی این تصمیمات نتایج زیر را به عنوان گزاره‌های تحلیل آینده‌پژوهی بازار ارائه می‌دهد:

  1. تغییر الگوی سرمایه‌گذاری: با اعمال ممنوعیت فروش ۵ ساله برای خریداران سامانه یکپارچه 5 و افزایش نرخ تعرفه‌ها 2، خودروهای وارداتی نو عملاً کارکرد نقدشوندگی سریع خود را از دست داده و به ابزاری برای حفظ ارزش پول در بلندمدت تبدیل می‌شوند.6 این امر تقاضای دلالان کوتاه‌مدت را فیلتر کرده اما حاشیه سود بازار آزاد را بالا نگه می‌دارد.
  2. رونق بازار خودروهای اسقاطی: افزایش نیاز به ۶ تا ۸ گواهی اسقاط برای شماره‌گذاری هر دستگاه خودروی وارداتی 22، تقاضا برای خرید خودروهای فرسوده سواری (مانند پراید و پیکان مدل‌های اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد) را به شدت افزایش خواهد داد.25 این اتفاق قیمت این خودروهای اسقاطی را در بازار آزاد فراتر از ارزش گواهی رسمی ۳۵ میلیون تومانی هدایت می‌کند.22
  3. مزیت نسبی پلاک ملی مناطق آزاد: با توجه به فرآیند بدون نیاز به انتقال ارز و اعمال تخفیف ۲۰ درصدی بر حقوق ورودی 31، ملی کردن پلاک خودروهای مناطق آزاد جذاب‌ترین و سریع‌ترین مسیر برای جذب تقاضای لوکس‌سواران در سرزمین اصلی خواهد بود.31 این فرآیند عرضه ۵۰ هزار خودروی باکیفیت مدل ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ را به بازار تسهیل کرده و مانع از رشد جنون‌آمیز قیمت خودروهای قدیمی‌تر می‌شود.31
  4. تثبیت حاکمیت مونتاژکاران داخلی: با کاهش سقف ارز تخصیصی به خودروهای وارداتی کامل (CBU)، بار اصلی پاسخ به تقاضای انباشته بازار بار دیگر بر دوش خودروسازان و مونتاژکاران داخلی خواهد افتاد.2 حتی با وجود بند قانونی الزام تخصیص ۵۰ درصدی ارز قطعات به خودروهای کامل 1، انحصار شرکت‌های چینی در بازار ایران به دلیل عدم وجود رقیب ارزان‌قیمت خارجی تثبیت خواهد شد.2
قوانین واردات خودرو اردیبهشت ۱۴۰۵

منابع

  1. فرمول جدید واردات خودرو در بودجه ۱۴۰۵؛ سهم ۵۰ درصدی از ارز مونتاژ, accessed on May 18, 2026, https://www.khodrobank.com/reviews/41752/%D9%81%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5%D8%9B-%D8%B3%D9%87%D9%85-%DB%B5%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%A7%DA%98
  2. واردات خودرو در ۱۴۰۵؛ خروج از متن سیاستگذاری و بازگشت به حاشیه – پدال, accessed on May 18, 2026, https://www.pedal.ir/news/743353-car-imports-iran-1405-budget-tariffs-analysis/
  3. اصلاح مصوبه واردات خودرو برای ایرانیان مقیم خارج؛ تعرفه ۱۰۰ درصدی ابلاغ شد, accessed on May 18, 2026, https://www.khodrobank.com/reviews/42263/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%9B-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF
  4. تعرفه واردات خودرو در بودجه ۱۴۰۵؛ تداوم بلاتکلیفی در سیاست واردات | شبکه اطلاع‌ رسانی طلا و ارز – TGJU, accessed on May 18, 2026, https://www.tgju.org/news/3638387/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA
  5. صفر تا صد شرایط و مراحل واردات خودروی خارجی – مجله بیمه, accessed on May 18, 2026, https://bimeh.com/mag/car-importation/
  6. تعرفه واردات خودرو 1405 آپدیت شد – فرارو, accessed on May 18, 2026, https://fararu.com/fa/news/949285/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-1405-%D8%A2%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%AF
  7. ابلاغ نهایی نقشه راه واردات خودرو در سال ۱۴۰۴؛ چرخش محسوس دولت به سمت خودروهای حجیم‌تر, accessed on May 18, 2026, https://www.khodrobank.com/reviews/40756/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4%D8%9B-%DA%86%D8%B1%D8%AE%D8%B4-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%88%D8%B3-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D8%AC%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1
  8. تعرفه واردات خودروی ایرانیان خارج از کشور اصلاح شد – ایران جیب, accessed on May 18, 2026, https://www.iranjib.ir/shownews/144294/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B4%D8%AF/
  9. تعرفه واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج تغییر کرد, accessed on May 18, 2026, https://fararu.com/fa/news/972093/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF
  10. تعرفه واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور 100 درصد شد – صنعت مالی, accessed on May 18, 2026, https://sanatmali.ir/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC/
  11. تعرفه واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج تغییر کرد|فرارو, accessed on May 18, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF_ZmFyYXJ1LmNvbS9mYS9uZXdzLzk3MjA5My8lRDglQUElRDglQjklRDglQjElRDklODElRDklODct_2YHYsdin2LHZiA==
  12. طرح واردات خودرو ایرانیان مقیم خارج کشور – همراه مکانیک, accessed on May 18, 2026, https://www.hamrah-mechanic.com/mag/car-import-plan-for-overseas-iranians/
  13. سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه خبر داد: تعرفه 4 درصدی برای همه خودروهای وارداتی در سال 1405 | گجت نیوز, accessed on May 18, 2026, https://gadgetnews.net/1111220/tariffs-for-all-imported-cars-in-1405/
  14. تعرفه واردات خودروهای 1000 تا 1500 سی سی کاهش یافت + جدول و متن ابلاغیه – خودرو بانک, accessed on May 18, 2026, https://www.khodrobank.com/reviews/34581/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-1000-%D8%AA%D8%A7-1500-%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA—%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D9%88-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%DB%8C%D9%87
  15. سود بازرگانی واردات خودروهای هیبریدی صفر شد – صنایع خودروسازی کرمان, accessed on May 18, 2026, https://kaic.ir/SC.php?type=component_sections&id=60&sid=10961
  16. سود بازرگانی واردات خودرو‌های هیبریدی، کمتر از ۱۵۰۰ سی‌سی صفر درصد شد/ حالا نوبت کارکرده هاست! – تابناک, accessed on May 18, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1216106/%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%DB%8C%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%B1%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%B3%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B4%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%86%D9%88%D8%A8%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  17. سود بازرگانی واردات خودروهای هیبریدی اعلام شد / جدول تعرفه‌های جدید – بیت‌ ران, accessed on May 18, 2026, https://bitrun.info/1402/11/%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%DB%8C%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%AF%DB%8C/
  18. شرایط واردات خودرو خارجی – اردیبهشت 1405 – Khodro45, accessed on May 18, 2026, https://khodro45.com/mag/car-import/
  19. تعرفه واردات خودرو در سال 1404 و عوارض گمرکی ماشین – باما, accessed on May 18, 2026, https://bama.ir/news/1640/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
  20. تعرفه جدید واردات خودرو رسما ابلاغ شد؛ کاهش سنگین قیمت‌ها – تیر ۱۴۰۴ – گجت نیوز, accessed on May 18, 2026, https://gadgetnews.net/1011403/new-car-import-tariff-iran-1404/
  21. وضعیت واردات خودرو در ۱۴۰۴؛ تسهیل شرایط و مجوزهای جدید | روزنامه هفت صبح, accessed on May 18, 2026, https://7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-31/584467-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF
  22. شماره گذاری خودروهای وارداتی منوط به ارائه ۶ تا ۸ گواهی اسقاط شد | گجت …, accessed on May 18, 2026, https://gadgetnews.net/1140204/scrappage-certificate-imported-cars-iran/
  23. شرایط طرح تعویض خودرو فرسوده؛ مراحل اسقاط خودرو + قیمت 1405 – ازکی, accessed on May 18, 2026, https://www.azki.com/blog/car-scrapping/
  24. بازار گواهی اسقاط با نرخ 35 میلیون تومان فعال شد, accessed on May 18, 2026, https://www.iranjib.ir/shownews/144332/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B1%D8%AE-35-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%AF/
  25. مراحل و شرایط اسقاط خودرو فرسوده (27 اردیبهشت 1405) – Khodro45, accessed on May 18, 2026, https://khodro45.com/mag/scrapping-used-car-guide/
  26. برای مشاوره قیمت گواهی اسقاط خودرو, accessed on May 18, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/6176/%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88.html
  27. راهنمای جامع اسقاط خودرو فرسوده در 1404: شرایط، مراحل و قیمت‌ها – پدال, accessed on May 18, 2026, https://www.pedal.ir/training/731820-guide-to-scrapping-a-worn-out-car/
  28. قیمت گواهی اسقاط خودرو اعلام شد! 95 میلیون برای خودروهای فرسوده! – بلاگ باکامیون, accessed on May 18, 2026, https://bakamion.ir/blog/price-of-car-scrapping-certificate-was-announced/
  29. جدول تعداد گواهی اسقاط برای هر خودرو در سال 1404 | باما, accessed on May 18, 2026, https://bama.ir/news/24658/%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%AF%D9%87
  30. جدول سن فرسودگی خودروها در سال 1404 منتشر شد – ایران جیب, accessed on May 18, 2026, https://www.iranjib.ir/shownews/131734/%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%B3%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/
  31. تسهیل دریافت پلاک ملی برای خودروهای مناطق آزاد – تابناک | TABNAK, accessed on May 18, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1357553/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%BE%D9%84%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF
  32. شرایط و فرآیند تبدیل پلاک منطقه آزاد به ملی | باما, accessed on May 18, 2026, https://bama.ir/news/26706/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D9%84%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C
  33. شرایط تبدیل پلاک منطقه آزاد به پلاک ملی – باما, accessed on May 18, 2026, https://bama.ir/news/21816
  34. مجلس با واردات 50 هزار خودرو از مناطق آزاد در سال 1405 موافقت کرد | گجت نیوز, accessed on May 18, 2026, https://gadgetnews.net/1121973/import-50000-cars-from-free-zones-1405/
  35. تبدیل پلاک منطقه آزاد به پلاک ملی امکان‌پذیر شد | گجت نیوز, accessed on May 18, 2026, https://gadgetnews.net/1051602/tabdil-pelak-mantege-azad-meli/
  36. ثبت نام در سامانه یکپارچه خرید خودرو وارداتی مگفا (اردیبهشت 1405) – باما, accessed on May 18, 2026, https://bama.ir/news/19843/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C
  37. آغاز دور جدید عرضه خودرو‌های وارداتی تا این تاریخ/ متقاضیان خودروهای لوکس جا نمانند, accessed on May 18, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2134662/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%84%D9%88%DA%A9%D8%B3-%D8%AC%D8%A7-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF
  38. خرید خودرو وارداتی از سامانه یکپارچه 1404 – همراه مکانیک, accessed on May 18, 2026, https://www.hamrah-mechanic.com/mag/how-to-register-for-imported-cars/