جریمه عدم رفع تعهد ارزی ۱۴۰۵

جریمه عدم رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۵؛ از ابطال کارت تا محرومیت‌های بانکی

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۰۴ اسفند ۱۴۰۴

با فرا رسیدن سال ۱۴۰۵، سیاست‌های ناظر بر بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور، از یک دستورالعمل اجرایی صرف به یک زیرساخت بنیادین برای بقای حاکمیت پولی تبدیل شده است. در سالی که اقتصاد ایران با فشار بودجه‌ای انقباضی و نرخ تورم پیش‌بینی شده ۴۰ تا ۵۰ درصدی مواجه است، دولت و بانک مرکزی زنجیره‌ای از ضمانت‌اجراهای سخت‌گیرانه را برای صیانت از منابع ارزی طراحی کرده‌اند.1

این گزارش تخصصی به واکاوی ابعاد گوناگون جریمه عدم رفع تعهد ارزی ۱۴۰۵ می‌پردازد؛ سالی که در آن مرز میان تخلف اداری و جرم اقتصادی به حداقل رسیده و صادرکنندگان با مجموعه‌ای از چالش‌های حقوقی، بانکی و تجاری روبرو هستند که می‌تواند منجر به خروج دائم آن‌ها از چرخه بازرگانی شود.3

تبیین ساختار حاکمیتی و تحولات قانونی رفع تعهد ارزی در افق ۱۴۰۵

سیاست پیمان‌سپاری ارزی که از سال ۱۳۹۷ به عنوان پاسخی به تحریم‌های بین‌المللی احیا شد، در سال ۱۴۰۵ تحت تأثیر تبصره ۶ بند «ح» ماده ۲ مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، وارد فاز «نظارت هوشمند و برخورد قاطع» شده است.3 در این سال، دیگر بحث بر سر تمدید مهلت‌های موقت نیست، بلکه تمرکز بر اجرای نظام‌مند آیین‌نامه‌ای است که توسط کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات – متشکل از ۱۱ عضو تأثیرگذار از جمله بانک مرکزی، وزارت صمت و سازمان توسعه تجارت – مدیریت می‌شود.5

در سال ۱۴۰۵، “کارگروه بازگشت ارز” به عنوان ید مافوق در تصمیم‌گیری‌های ارزی، وظیفه شناسایی صادرکنندگان مستنکف و معرفی آن‌ها به مراجع قضایی را بر عهده دارد.5 این ساختار نظارتی، با اتصال سیستمی به سامانه جامع تجارت و پنجره واحد تجارت فرامرزی گمرک، امکان رصد لحظه‌ای کوتاژهای صادراتی را فراهم کرده است. تحلیل‌های آماری نشان می‌دهد که در ابتدای سال ۱۴۰۵، بیش از ۳۴۰۰ پرونده کلان در حوزه عدم رفع تعهد ارز وارداتی و صادراتی تنها در استان تهران در جریان است که نشان‌دهنده ابعاد وسیع نظارت‌های جدید است.4

جدول ۱: ارکان نظارتی و اجرایی رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۵

نهاد متولینقش و مسئولیت اصلیابزار نظارتی
بانک مرکزیریاست کارگروه و تعیین سیاست‌های پولیسامانه نیما و سنا
سازمان توسعه تجارترتبه‌بندی اعتباری و سقف‌گذاری صادراتسامانه اعتبارسنجی
گمرک جمهوری اسلامیاخذ تعهد سیستمی قبل از اظهار کالاپنجره واحد تجارت فرامرزی
قوه قضائیهرسیدگی به پرونده‌های اخلال اقتصادیدادسرای جرایم اقتصادی
وزارت صمتتأیید یا رد فهرست متخلفان ارزیسامانه جامع تجارت

تحلیل مکانیزم‌های بازگشت ارز و روش‌های مصوب سال ۱۴۰۵

صادرکنندگان در سال ۱۴۰۵ مکلفند بخش عمده‌ای از ارز خود را (که بر اساس نوع کالا بین ۸۰ تا ۱۰۰ درصد متغیر است) از طریق روش‌های مشخص به چرخه اقتصادی بازگردانند.7 یکی از مهم‌ترین تحولات این سال، تثبیت روش “فروش اسکناس” برای بخش خصوصی است که پس از سال‌ها ممنوعیت، اکنون به عنوان یک ابزار کلیدی برای صادرکنندگان خرد و متوسط شناخته می‌شود.9

در سال ۱۴۰۵، روش‌های رفع تعهد ارزی به شرح زیر دسته‌بندی می‌شوند:

۱. فروش ارز در سامانه نیما: این روش که عمدتاً توسط شرکت‌های پتروشیمی، فولادی و معدنی بزرگ استفاده می‌شود، مستلزم عرضه ارز در قالب حواله به نرخ مصوب است.11

۲. واردات در مقابل صادرات خود یا غیر: صادرکنندگان می‌توانند از ارز حاصل از فروش کالا برای تأمین نیازهای وارداتی خود یا واگذاری آن به سایر واردکنندگان (پس از ثبت در سامانه) استفاده کنند.7

۳. فروش اسکناس به صرافی‌های بانکی: صادرکنندگان بخش خصوصی مجازند تا سقف ۱۰۰ درصد ارزش ارزی پروانه صادراتی خود را با فروش اسکناس به بانک‌های ملی، صادرات و تجارت تسویه کنند.9 نرخ خرید در این روش بر اساس نرخ‌نامه روزانه صرافی‌ها تعیین می‌شود.10

۴. تسویه بدهی‌های ارزی: استفاده از ارز صادراتی برای بازپرداخت اقساط تسهیلات ارزی از منابع بانک مرکزی یا صندوق توسعه ملی یکی دیگر از روش‌های مورد تأیید در سال ۱۴۰۵ است.7

نکته حائز اهمیت در سال ۱۴۰۵، چالش “منشأ اسکناس” است. دستگاه‌های نظارتی با هدف جلوگیری از فشار بر بازار آزاد، نظارت دقیقی بر این موضوع دارند که اسکناس‌های عرضه شده واقعاً از محل صادرات تأمین شده باشند و نه از خرید و فروش‌های زیرزمینی در بازار داخلی.9

جریمه‌های اداری و تجاری: از تعلیق تا ابطال کارت بازرگانی

در نظام تجاری سال ۱۴۰۵، کارت بازرگانی دیگر تنها یک مجوز ساده نیست، بلکه اعتباری است که بر اساس عملکرد ارزی سنجیده می‌شود. سازمان توسعه تجارت مکلف شده است فرآیند رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی را که از اواخر سال ۱۴۰۴ آغاز شده بود، در سال ۱۴۰۵ به طور کامل اجرایی کند.14

تعلیق خودکار و شرط بازگشت ۶۰ درصدی

مطابق با بخشنامه‌های جاری سال ۱۴۰۵، چنانچه نرخ بازگشت ارز یک صادرکننده به کمتر از ۶۰ درصد مجموع تعهدات سررسید شده برسد، کارت بازرگانی وی به صورت خودکار تعلیق می‌شود.16 فرآیند رفع تعلیق در سال ۱۴۰۵ بسیار دشوارتر از سال‌های گذشته است؛ بدین صورت که متقاضی باید ابتدا نسبت به ایفای تعهدات خود اقدام نموده و پس از عبور از مرز ۶۰ درصد، تأییدیه کتبی از ادارات کل صمت استانی دریافت کند که این فرآیند ممکن است هفته‌ها به طول بینجامد.16

نظام رتبه‌بندی و ضمانت‌نامه‌های بانکی

یکی از سخت‌گیرانه‌ترین سیاست‌های سال ۱۴۰۵، مشروط شدن صادرات به “رتبه‌بندی اعتباری” است. کارت‌هایی که فاقد رتبه اعتباری بالا باشند یا سقف صادراتی آن‌ها پر شده باشد، ملزم به ارائه ضمانت‌نامه بانکی برای هر محموله جدید هستند.14 این اقدام با هدف حذف کارت‌های یک‌بار مصرف انجام شده است، اما در عمل منجر به توقف بسیاری از کالاهای صادراتی، به ویژه مواد غذایی فسادپذیر، در انبارهای گمرک شده است.14

محرومیت‌های بانکی؛ دستورالعمل ۲۴۱۷۸/۰۴ و فلج‌سازی فعالیت‌های داخلی

شاید بتوان گفت جدی‌ترین لایه جریمه‌ها در سال ۱۴۰۵، نه در گمرک، بلکه در شعب بانک‌ها اعمال می‌شود. بر اساس مصوبه هجدهمین نشست هیأت عالی بانک مرکزی، دستورالعمل “ایجاد محدودیت در ارائه خدمات بانکی برای عدم ایفای تعهد صادرکنندگان” با شماره بخشنامه ۲۴۱۷۸/۰۴ به کل شبکه بانکی ابلاغ شده است.18 این محدودیت‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که صادرکننده متخلف حتی در فعالیت‌های ریالی داخلی خود نیز با بن‌بست مواجه شود.

فهرست محدودیت‌های پایه بانکی در سال ۱۴۰۵

نوع خدمت بانکیوضعیت برای صادرکننده متخلفمستند قانونی
افتتاح حساب جدیدممنوع (اعم از جاری و سپرده)18
اعطای تسهیلاتمتوقف (ریالی و ارزی)5
صدور دسته‌چکممنوعیت صدور و ثبت در سامانه صیاد18
خدمات ارزی و حوالجاتقطع کامل دسترسی به سامانه‌های ارزی7
ضمانت‌نامه‌های بانکیعدم صدور هرگونه ضمانت‌نامه جدید14

این محرومیت‌ها نشان‌دهنده یک رویکرد تجمیعی در سال ۱۴۰۵ است؛ به این معنا که بانک مرکزی با استفاده از کد ملی یا شناسه ملی متخلف، تمامی حساب‌های وی را در شبکه بانکی رصد کرده و از ارائه خدمات پایه خودداری می‌کند.7 تحلیلگران معتقدند این حجم از فشار بانکی می‌تواند منجر به ورشکستگی واحدهای تولیدی شود که صادرات تنها بخشی از فعالیت آن‌هاست.3

آثار مالیاتی و بودجه‌ای: لغو معافیت‌ها و مالیات بر ارزش افزوده

در لایحه بودجه ۱۴۰۵، دولت با رویکردی انقباضی و با هدف جبران کسری‌ها، بر درآمدهای مالیاتی تکیه کرده است. حذف ارز ترجیحی ۲۸,۵۰۰ تومانی و جایگزینی آن با نرخ‌های بالاتر، مبنای محاسبه جریمه‌های ارزی را نیز به شدت افزایش داده است.1

حد نصاب ۷۰ درصدی برای معافیت‌ها

طبق مصوبات جلسه ۳۰ کارگروه بازگشت ارز، از تاریخ اول مرداد ۱۴۰۴ که به سال ۱۴۰۵ نیز تسری یافته است، حد آستانه برخورداری از تمامی مشوق‌ها و معافیت‌های مالیاتی به ۷۰ درصد افزایش یافته است.20 صادرکننده‌ای که کمتر از این میزان ارز به کشور بازگردانده باشد، نه تنها معافیت مالیاتی صادرات (موضوع ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم) را از دست می‌دهد، بلکه امکان استرداد مالیات بر ارزش افزوده پرداخت شده در زنجیره تولید را نیز نخواهد داشت.11

در سال ۱۴۰۵، با افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده به ۱۲ درصد، بار مالی ناشی از عدم استرداد این مالیات برای صادرکنندگان به یک چالش نقدینگی عظیم تبدیل شده است.1 صادرکنندگان برای بازپس‌گیری مبالغ مالیاتی خود، ملزم به ارائه تاییدیه سیستمی رفع تعهد ارزی از بانک مرکزی هستند.11

جرایم نقدی و پیگردهای کیفری در دستگاه قضایی

سال ۱۴۰۵ را می‌توان سال “قاطعیت قضایی” در برخورد با پرونده‌های ارزی نامید. با اصلاح قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، عناوین مجرمانه جدیدی برای عدم رفع تعهد ارزی تعریف شده است که مجازات‌های آن فراتر از جریمه‌های اداری است.21

جریمه نقدی و حبس تعزیری

بر اساس ماده قانونی مربوطه، متخلف ارزی علاوه بر الزام به ایفای تعهد، به جریمه نقدی معادل یک‌پنجم موضوع تخلف محکوم می‌شود.21 اما نکته کلیدی در سال ۱۴۰۵، اعمال جریمه مضاعف است؛ چنانچه متخلف ظرف سه ماه از زمان ابلاغ حکم قطعی نسبت به ایفا تعهد اقدام نکند، جریمه‌ای معادل ارزش تعهد بر اساس “بالاترین نرخ اعلامی بانک مرکزی” در زمان صدور حکم به مبالغ قبلی افزوده خواهد شد.12

در مواردی که عدم رفع تعهد ارزی با “سوء رفتار تجاری” یا “اخلال در نظام اقتصادی” همراه باشد (به ویژه در مبالغ بیش از ۳ میلیون یورو)، مجازات‌هایی نظیر:

  • حبس تعزیری.
  • محرومیت ۱ تا ۱۰ سال از فعالیت بازرگانی.
  • ابطال دائمی کارت بازرگانی.
  • اِعمال جریمه‌های سنگین نقدی متناسب با مبالغ بازنگشته.21

قوه قضاییه در سال ۱۴۰۵ با تشکیل جلسات مشترک میان دادگستری، بانک مرکزی و سازمان بازرسی، فرآیند احضار متخلفان کلان را تسریع کرده است.4 این برخوردها به ویژه بر شرکت‌های واسطه یا “تراستی‌ها” که پول نفت یا کالاهای استراتژیک را در حساب‌های شخصی یا خارجی نگه داشته‌اند، متمرکز شده است.24

مهلت‌های قانونی و استثنائات در سال ۱۴۰۵

در سال ۱۴۰۵، مهلت استاندارد بازگشت ارز حاصل از صادرات کماکان بین ۴ تا ۶ ماه از تاریخ صدور پروانه گمرکی تعیین شده است.11 با این حال، برای برخی گروه‌های کالایی و صادرکنندگان خرد، تسهیلاتی در نظر گرفته شده است.

تسهیلات برای صادرکنندگان خرد و شرکت‌های دانش‌بنیان

شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی در مصوبه اخیر خود، اجرای سیاست افزایش سقف ایفای تعهدات ارزی به ۹۰ درصد را برای صادرکنندگان خرد تا پایان خرداد ماه ۱۴۰۵ به تعویق انداخته است.25 این تصمیم با هدف اجازه دادن به این گروه برای سازگاری با شرایط جدید ارزی اتخاذ شده است. همچنین، شرکت‌های دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۵ کماکان از تخفیف در نرخ بازگشت ارز (کاهش تعهد از ۱۰۰ به ۸۰ درصد) بهره‌مند هستند تا توان رقابتی آن‌ها در بازارهای فناوری حفظ شود.8

همچنین، برای صادرکنندگانی که با مشکلاتی نظیر انفجار در بنادر یا حوادث قهری روبرو شده‌اند (نظیر آسیب‌دیدگان بندر شهید رجایی)، مقرر شده است که مبالغ دریافتی از بیمه ملاک رفع تعهد ارزی قرار نگیرد و مهلت‌های اضافه‌ای به آن‌ها تخصیص یابد.26

تحلیل نرخ تسعیر و مابه‌التفاوت ارزی در محاسبات جریمه

محاسبه جریمه‌ها در سال ۱۴۰۵ بر پایه نرخ تسعیر رسمی اعلامی از سوی بانک مرکزی انجام می‌شود. با توجه به نوسانات ارزی، فرمول محاسبه مابه‌التفاوت برای کالاهایی که با ارز ترجیحی وارد شده اما تعهد صادراتی آن‌ها ایفا نشده، بسیار پیچیده است.

فرمول کلی محاسبه ریالی تعهدات ایفا نشده به شرح زیر است:

در این فرمول:

  • : ارزش ارزی تعهد ایفا نشده.
  • : بالاترین نرخ ارز اعلامی توسط بانک مرکزی در بازه تخلف.21
  • : جریمه یک‌پنجم موضوع تخلف.21

این محاسبات نشان می‌دهد که تأخیر در رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۵، به دلیل رشد نرخ ارز و اعمال جریمه‌های درصدی، می‌تواند بدهی ریالی صادرکننده را در عرض چند ماه به بیش از دو برابر افزایش دهد.12

چالش‌های بخش خصوصی و چشم‌انداز آینده در سال ۱۴۰۵

بخش خصوصی ایران در سال ۱۴۰۵ نسبت به “قاچاق‌انگاری خطاهای سیستمی” و “ناهماهنگی سامانه‌ها” انتقادات تندی را مطرح کرده است.3 اتاق بازرگانی ایران هشدار داده است که فشار بیش از حد بر صادرکنندگان خوش‌نام و شناسنامه‌دار، در حالی که بخش وسیعی از اقتصاد غیررسمی از پرداخت مالیات و رفع تعهد ارزی فرار می‌کنند، می‌تواند منجر به خروج سرمایه از کشور شود.27

از سوی دیگر، دولت بر این باور است که بدون بازگشت ارز حاصل از صادرات، امکان تأمین کالاهای اساسی و دارو در سال ۱۴۰۵ وجود نخواهد داشت، به ویژه آنکه بودجه سال آینده با حذف ارز ترجیحی و اتکا بر منابع حاصل از صادرات غیرنفتی بسته شده است.1

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی

وضعیت رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۵ به نقطه‌ای رسیده است که هرگونه اهمال یا تأخیر می‌تواند به معنای پایان حیات تجاری یک بنگاه اقتصادی باشد. صادرکنندگان در این سال نه تنها با جریمه‌های نقدی و مالیاتی، بلکه با محرومیت‌های گسترده بانکی روبرو هستند که بر اساس بخشنامه ۲۴۱۷۸/۰۴، دسترسی آن‌ها به ساده‌ترین خدمات مالی را قطع می‌کند. ابطال کارت بازرگانی بر اساس نظام رتبه‌بندی جدید و ورود جدی دستگاه قضایی به پرونده‌های اخلال اقتصادی، نشان‌دهنده تغییر پارادایم از “تسهیل تجارت” به “انضباط سخت‌گیرانه ارزی” است.

برای بقا در این اتمسفر تجاری، صادرکنندگان باید:

  • نرخ بازگشت ارز خود را همواره بالای ۶۰ درصد نگه دارند تا از تعلیق خودکار کارت جلوگیری کنند.16
  • با هدف بهره‌مندی از معافیت‌های مالیاتی، برای رسیدن به حد نصاب ۷۰ درصدی ایفا تعهدات تلاش کنند.20
  • از روش‌های نوین نظیر فروش اسکناس به صرافی‌های بانکی با رعایت دقیق ضوابط منشأ ارز استفاده کنند.9
  • در صورت بروز هرگونه خطای سیستمی، بلافاصله مستندات خود را به کارگروه بازگشت ارز ارائه دهند تا از ارجاع پرونده به قوه قضاییه جلوگیری شود.6
جریمه عدم رفع تعهد ارزی ۱۴۰۵

منابع

  1. بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵؛ انقباض مالی، حذف ارز ترجیحی، فشار مضاعف بر تولید و مهم‌ترین ویژگی‌های اقتصادی – فودنا, accessed on February 18, 2026, https://www.foodna.com/fa/newsagency/129331/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5
  2. از سال آینده افزایش حقوق بر اساس تورم خواهد بود/حقوق گمرکی خودروها ۴ درصد تعیین شد, accessed on February 18, 2026, https://inn.ir/news/article/145426/%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7-%DB%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF
  3. آیین‌نامه رفع تعهدات ارزی ابلاغ شد | اتاق ایران آنلاین, accessed on February 18, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/54916/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF
  4. قضات تعزیرات نسبت به پرونده‌های عدم رفع تعهدات ارزی و ثبت سفارش، اشراف بیشتری داشته باشند – ایسنا, accessed on February 18, 2026, https://www.isna.ir/news/1404101610128/%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4
  5. بانک مرکزی: اقدامات تنبیهی و محدودیت‌های بانکی برای صادرکنندگان متخلف – اصلاحات نیوز, accessed on February 18, 2026, https://43686481.khabarban.com/
  6. کارگروه بازگشت ارز؛ مسئول اعلام فهرست عدم رفع تعهد ارزی است – مشرق نیوز, accessed on February 18, 2026, https://www.mashreghnews.ir/news/1761121/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  7. دستورالعمل و ضوابط اجرایی رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و برگشت ارز حاصل از صادرات کالا به چرخه اقتصادی کشور – پایگاه خبری اختبار, accessed on February 18, 2026, https://www.ekhtebar.ir/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2/
  8. تعهد ارزی – دنیای اقتصاد, accessed on February 18, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/tags/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  9. رفع تعهد صادرات با اسکناس؛معمای منشأ اسکناس‌ها در جدیدترین ابتکار ارزی – Asriran, accessed on February 18, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1142408/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A3-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  10. بازگشت شیوه قدیمی رفع تعهد ارزی: صادرکنندگان می‌توانند دلار |اطلاع باما, accessed on February 18, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%3A-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%DB%8C%D9%88%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF_ZXRlbGFhYmFtYS5pci8lRDglQTglRDglQTclRDglQjIlREElQUYlRDglQjQlRDglQUEtJUQ4JUI0JURCJThDJUQ5JTg4JUQ5JTg3LSVEOSU4MiVEOCVBRiVEQiU4QyVEOSU4NSVEQiU4Qy0lRDglQjElRDklODElRDglQjktJUQ4JUFBJUQ4JUI5JUQ5JTg3JUQ4JUFGLSVEOCVBNyVEOCVCMSVEOCVCMiVEQiU4Qy0lRDglQjUlRDglQTclRDglQUYlRDglQjElREElQTklRDklODYvMjU5MTE1Lw==_2KfYt9mE2KfYuSDYqNin2YXYpw==
  11. رفع تعهدات ارزی – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 18, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3488/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C.html
  12. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 18, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
  13. رفع تعهدات ارزی و نکات مرتبط با آن – بازرگانی آریانا جم, accessed on February 18, 2026, https://arianajam.com/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C/
  14. رتبه‌بندی کارت‌های بازرگانی؛ محدودیت‌ها و راهکارهای بازگشت ارز صادراتی, accessed on February 18, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1123135/%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C
  15. واکنش‌ها به تعلیق کارت‌های بازرگانی؛ گامی کنترلی یا مانع تجارت؟ – ایسنا, accessed on February 18, 2026, https://www.isna.ir/news/1404092314845/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA
  16. تعلیق کارت‌های بازرگانی دارای رفع تعهد ارزی کمتر از ۶۰ درصد – رهبر حساب, accessed on February 18, 2026, https://rahbarhesab.com/news/3248-2/
  17. بخشنامه تعلیق کارت‌های بازرگانی صادرکنندگان دارای تعهد ارزی کمتر از 60 درصد, accessed on February 18, 2026, https://www.ieis.ir/fa/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87/
  18. دستورالعمل محدودیت ارائه خدمات بانکی برای عدم ایفای تعهد ارزی …, accessed on February 18, 2026, https://www.isna.ir/news/1404021812963/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  19. دو بهانه بانکی برای وام‌ گیرندگان حذف شد – انصاف نیوز, accessed on February 18, 2026, https://ensafnews.com/636587/%D8%AF%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%85-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B0%D9%81/
  20. مصوبه جدید؛ رفع تعهد ارزی با معافیت ۷۰ درصدی – روزنامه دنیای اقتصاد, accessed on February 18, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4183710-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C
  21. ۵ شرط معافیت شرکت ها از ایفای تعهدات صادراتی تصویب و ابلاغ شد. – ره‌آورد, accessed on February 18, 2026, https://rahavard365.com/news/71480
  22. جریمه نقدی و حبس تعزیری به مجازات عدم رفع تعهد ارزی صادرکنندگان اضافه شد, accessed on February 18, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/42210/%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D8%A8%D8%B3-%D8%AA%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  23. احضار ۳۰۰ نفر به دلیل عدم ایفای تعهدات ارزی – تابناک | TABNAK, accessed on February 18, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1347336/%D8%A7%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%DB%B3%DB%B0%DB%B0-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  24. این همه بابک زنجانی در اقتصاد ایران؟/ پول نفت توی حساب بانکی چه کسانی است؟ – خبرآنلاین, accessed on February 18, 2026, https://www.khabaronline.ir/news/2183726/%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D8%AA%D9%88%DB%8C-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C
  25. مصوبات شورای گفتگو ابلاغ شد؛ تمدید مهلت ترخیص ۹۰ درصدی کالاها, accessed on February 18, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6752336/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DB%B9%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7
  26. تکلیف جدید بانک مرکزی / رفع تعهد ارزی آسیب‌ دیدگان بندر شهید رجایی به‌ روزرسانی شد, accessed on February 18, 2026, https://www.gostaresh.news/fa/news/704102/%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87%E2%80%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF
  27. نگاهی به بودجه ۱۴۰۵| از فرار مالیاتی تا افزایش مالیات بر ارزش افزوده؛ شکاف ۲۰ درصدی هزینه دلاری تولید و نرخ فروش اجباری! – آنا, accessed on February 18, 2026, https://ana.ir/fa/news/1022095/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5%7C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81-%DB%B2%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C