واردات روغن از روسیه در ۲۰۲۶

راهنمای جامع واردات روغن از روسیه در ۲۰۲۶؛ زنجیره تامین، ترخیص و استانداردهای کیفی

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۰۴ اسفند ۱۴۰۴

فهرست مطالب

صنعت روغن‌های خوراکی در ایران به عنوان یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های امنیت غذایی، وابستگی قابل توجهی به واردات دانه و روغن خام دارد. با تحولات ژئوپلیتیک اخیر و تقویت کریدور شمال-جنوب، روسیه به عنوان قدرت اول صادرات روغن آفتابگردان در جهان، به شریک راهبردی ایران تبدیل شده است.

این گزارش با رویکردی کارشناسانه، تمامی ابعاد واردات روغن از روسیه در ۲۰۲۶ را بررسی می‌کند؛ از شناسایی تولیدکنندگان برتر همچون افکو و آستون تا فرآیندهای نوین پرداخت ارزی از طریق اتصال شبکه‌های میر و شتاب. تحلیل دقیق استانداردهای سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو، در کنار بررسی لجستیک بنادر خزر، مسیری شفاف برای بازرگانان ترسیم می‌کند تا با درک حاشیه سود ۱۸ درصدی و ریسک‌های موجود، به تنظیم بازار داخلی و تامین نیاز صنایع غذایی بپردازند.

تحلیل استراتژیک جایگاه روسیه در بازار جهانی روغن و اهمیت آن برای امنیت غذایی ایران

بازار جهانی روغن‌های نباتی در سال‌های اخیر شاهد تغییرات شگرفی در ساختار قدرت بوده است. روسیه با بهره‌گیری از وسعت اراضی زیر کشت و نوسازی صنایع تبدیلی، در فصل زراعی ۲۰۲۴/۲۰۲۵ با صادرات ۵.۲ میلیون تن روغن آفتابگردان، به صدر جدول صادرکنندگان جهانی صعود کرد و رقبایی چون اوکراین و آرژانتین را پشت سر گذاشت.1

این جهش تولید، روسیه را به بازیگر محوری در تامین امنیت غذایی خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) تبدیل کرده است، به طوری که صادرات روغن سویای روسیه به این منطقه در سال ۲۰۲۵ رشد ۱۱ درصدی را تجربه کرد.2 برای ایران، این نزدیکی جغرافیایی و سیاسی به معنای دسترسی به منبعی پایدار در شرایط تحریم‌های بین‌المللی است که حیات‌بخش سفره‌های ایرانی و چرخ صنایع غذایی محسوب می‌شود.3

نیاز سالانه ایران به روغن خوراکی حدود ۲.۳۵ میلیون تن برآورد شده است که بخش عمده آن از طریق واردات روغن خام و دانه‌های روغنی تامین می‌گردد.4 در سال‌های اخیر، تمرکز بر واردات ۱.۲ میلیون تن روغن خام گیاهی و ۵۰۰ هزار تن روغن پالم بوده است.4 روسیه با سهم ۴.۳ درصدی از ارزش کل صادرات روغن جهان (معادل ۶.۴۹ میلیارد دلار)، به دلیل حذف واسطه‌ها و کاهش هزینه‌های حمل و نقل دریایی در خزر، حاشیه سود واردات را برای تجار ایرانی تا ۱۸ درصد افزایش داده است.3

این مزیت اقتصادی نه تنها به تامین نیاز مستقیم خانوارها کمک می‌کند، بلکه مواد اولیه صنایع قنادی، رستوران‌ها و کارخانجات تولید مواد غذایی را با قیمتی رقابتی فراهم می‌سازد.3

تحلیل داده‌های آماری نشان می‌دهد که روسیه در نیمه اول سال ۲۰۲۵، با صادرات ۶۸۵ هزار تن روغن آفتابگردان به ارزش ۸۱۵ میلیون دلار به بازار بزرگ هند، توان رقابتی خود را در سطح بین‌المللی اثبات کرده است.7 ایران به عنوان یکی از مقاصد سنتی و راهبردی روسیه، از این ظرفیت برای تنظیم قیمت‌های داخلی استفاده می‌کند؛ چرا که کاهش واردات دانه و روغن از روسیه بلافاصله منجر به کمبود در بازار و جهش قیمت‌ها می‌گردد.3 از همین رو، واردات روغن نه تنها یک فعالیت بازرگانی، بلکه ابزاری برای پایداری اجتماعی و اقتصادی در مدیریت کالاهای اساسی به شمار می‌رود.

مقایسه آماری جایگاه روسیه در صادرات جهانی روغن خوراکی (۲۰۲۵)

در جدول زیر، رتبه‌بندی صادرکنندگان برتر روغن خوراکی در سال ۲۰۲۵ بر اساس ارزش صادرات و سهم بازار ارائه شده است که نشان‌دهنده قدرت فزاینده روسیه در این حوزه می‌باشد.

رتبهکشور صادرکنندهارزش صادرات (میلیارد دلار)سهم از بازار جهانی (%)نوع روغن غالب
۱اندونزی۲۶.۸۲۱۷.۹پالم
۲مالزی۱۸.۷۶۱۲.۵پالم
۳اسپانیا۸.۸۵۵.۹زیتون
۴آرژانتین۷.۲۱۴.۸سویا
۵هلند۶.۸۲۴.۵فرآوری شده
۶روسیه۶.۴۹۴.۳آفتابگردان / کلزا
۷اوکراین۵.۷۵۳.۸آفتابگردان
۸کانادا۵.۴۱۳.۶کلزا (کانولا)

5

شناسایی هلدینگ‌های برتر تولیدکننده روغن در روسیه و استراتژی تعامل با تامین‌کنندگان

ساختار تولید روغن در فدراسیون روسیه تحت سلطه چند هلدینگ بزرگ است که زنجیره کامل ارزش، از سیلوهای ذخیره‌سازی تا کارخانجات تصفیه و بنادر صادراتی را در اختیار دارند. گروه صنعتی “افکو” (Efko Group) با سهم ۱۵ درصدی، “آستون” (Aston) با ۱۴ درصد، “یوگ روسی” (Yug Rusi) با ۱۳ درصد و “روس‌اگرو” (Rusagro) با ۹ درصد، چهار ستون اصلی صادرات روغن روسیه را تشکیل می‌دهند.8 این شرکت‌ها با سرمایه‌گذاری سنگین در تکنولوژی‌های نوین، کیفیت محصولات خود را به سطح استانداردهای اروپایی رسانده و در عین حال قیمت‌های رقابتی‌تری (حدود ۱۰۵۰ دلار در هر تن در مقابل ۱۰۷۳ دلار اروپایی) ارائه می‌دهند.2

برای یک بازرگان ایرانی، انتخاب تامین‌کننده صرفاً به قیمت محدود نمی‌شود؛ بلکه توانایی لجستیکی و تجربه کار با بازارهای تحت تحریم نیز اهمیت حیاتی دارد. شرکت‌های بازرگانی معتبری همچون ام تی رویال با حذف واسطه‌ها و برقراری ارتباط مستقیم با این غول‌های تولیدی، توانسته‌اند هزینه‌های تمام شده را به حداقل برسانند.3 علاوه بر هلدینگ‌های بزرگ، تولیدکنندگان دیگری نظیر “دیوو آلتای” (Divo Altaya) و “سی‌بولئوم” (JSC Siboleum) نیز در سال ۲۰۲۵ به عنوان صادرکنندگان فعال در بازار منطقه شناخته شده‌اند که ظرفیت‌های جدیدی برای تامین محموله‌های کوچک‌تر و منعطف‌تر فراهم کرده‌اند.9

استراتژی تعامل با تامین‌کنندگان روس در سال ۲۰۲۶ بر پایه قراردادهای بلندمدت و استفاده از مکانیزم‌های مالی جایگزین استوار است. با توجه به اینکه روسیه در سال ۲۰۲۵ صادرات روغن به امارات را ۳.۵ برابر و به هند را با حجم بی‌سابقه‌ای انجام داده است، بازرگانان ایرانی باید با ارائه پیش‌بینی‌های خرید دقیق و تضمین‌های بانکی معتبر از طریق سیستم‌های نوین، جایگاه خود را در لیست اولویت‌های این شرکت‌ها حفظ کنند.7 تحلیل سوابق شرکت‌های روسی نشان می‌دهد که آن‌ها ترجیح می‌دهند با شرکایی کار کنند که توانایی مدیریت لجستیک در دریای خزر و تسلط بر قوانین گمرکی ایران را داشته باشند.

لیست تولیدکنندگان و صادرکنندگان کلیدی روغن در روسیه (۲۰۲۵-۲۰۲۶)

نام شرکت / هلدینگسهم از صادرات روسیه (%)محصولات اصلی صادراتیبازارهای هدف اصلی
هلدینگ افکو (Efko)۱۵روغن آفتابگردان، سویا، چربی‌های تخصصیایران، چین، هند، MENA
شرکت آستون (Aston)۱۴روغن آفتابگردان خام و تصفیه شدهمصر، ترکیه، ایران
یوگ روسی (Yug Rusi)۱۳روغن آفتابگردان بسته‌بندی و فلههند، آسیای میانه، اروپا
گروه روس‌اگرو (Rusagro)۹روغن کلزا، سویا و آفتابگردانچین، خاورمیانه
دیوو آلتای (Divo Altaya)فعال در ۲۰۲۵روغن آفتابگردان ممتازقزاقستان، ایران

8

استانداردهای ملی و ضوابط بهداشتی سازمان غذا و دارو برای روغن‌های وارداتی

روغن وارداتی از روسیه، چه به صورت خام برای پالایش در داخل و چه به صورت آماده مصرف، باید از فیلترهای سختگیرانه سازمان ملی استاندارد و وزارت بهداشت عبور کند. روغن آفتابگردان پالایش شده باید دقیقاً با استاندارد ملی ایران به شماره ۱۳۰۰ مطابقت داشته باشد که در سال ۱۴۰۳ نیز مورد تجدیدنظر و اصلاح قرار گرفته است.11 یکی از تغییرات مهم در این استاندارد، اصلاح حد عدد آنیزیدین از ۶.۵ به ۸ بوده است که بر اساس نتایج پژوهشگاه استاندارد و برای تطبیق با واقعیت‌های فرآیند تولید و پایداری روغن اعمال شد.12

فرآیند آزمایشگاهی در گمرکات شامل بررسی دقیق ویژگی‌های حسی مانند مزه و بو، و پارامترهای شیمیایی نظیر اندیس پراکسید، اسیدیته، عدد ید و پروفایل اسیدهای چرب است.13 روغن‌های روسی معمولاً به دلیل درصد بالای اسیدهای اشباع نشده (اولئیک و لینولئیک) کیفیت بالایی دارند، اما همین ویژگی باعث مقاومت پایین آن‌ها در برابر حرارت بسیار بالا می‌شود که باید در برچسب‌گذاری و دستورالعمل مصرف لحاظ گردد.3 همچنین بررسی حضور آلاینده‌های فلزی نظیر سرب، آهن و مس با دقت میلی‌گرمی انجام می‌شود تا سلامت مصرف‌کننده تضمین گردد.13

موضوع محصولات تراریخته (GMO) یکی از حساس‌ترین نقاط بازرسی بهداشتی است. طبق ضوابط سازمان غذا و دارو، کلیه روغن‌های وارداتی با منشأ تراریخته (به ویژه سویا و کلزا) ملزم به درج لوگوی مخصوص “تراریخته” (دایره سفید به قطر ۱.۵ سانتی‌متر) روی بسته‌بندی هستند.14 وزارت بهداشت تنها به محصولاتی مجوز ورود می‌دهد که ایمنی آن‌ها در اتحادیه اروپا نیز تایید شده باشد.14 برای روغن آفتابگردان که عمدتاً غیرتراریخته است، ارائه گواهی عدم تراریختگی (Non-GMO) از مراجع روسی و تایید آن در آزمایشگاه‌های ایران الزامی است تا از درج اطلاعات غلط روی محصول جلوگیری شود.16

شاخص‌های کلیدی آزمون روغن آفتابگردان طبق استاندارد ملی ۱۳۰۰ و تعرفه‌های آزمایشگاهی

ردیفنام آزمون و ویژگیاهمیت در استانداردهزینه تقریبی آزمون (ریال – ۱۴۰۳)
۱اسیدیته و عدد پراکسیدسنجش تازگی و فساد روغن۹۷۷,۴۷۰
۲پروفایل اسیدهای چربتایید اصالت و عدم اختلاط۶,۱۴۶,۰۱۰
۳عدد آنیزیدینسنجش اکسیداسیون ثانویهمطابق آخرین اصلاحیه
۴آلاینده‌های فلزی (سرب/آرسنیک)ایمنی و سلامت مصرف‌کننده۳,۴۴۱,۲۳۰
۵مواد غیرقابل صابونیشناسایی ناخالصی‌های خارجی۱,۹۶۸,۳۳۰
۶نشانه‌گذاری و بسته‌بندیانطباق با ضوابط برچسب‌گذاری۲۴۱,۰۲۰

11

زیرساخت‌های پرداخت ارزی؛ اتصال شبکه‌های میر-شتاب و دلارزدایی از تجارت با روسیه

یکی از بزرگترین تحولات بازرگانی در سال ۲۰۲۵، عملیاتی شدن کامل اتصال شبکه پرداخت “شتاب” ایران به شبکه “میر” روسیه است. این پروژه که با هدف حذف مرزهای پرداخت الکترونیکی و دلارزدایی انجام شد، در سه فاز تعریف گردید.17 در فاز نخست که در اواخر سال ۲۰۲۴ اجرایی شد، ایرانیان توانستند از خودپردازهای روسیه روبل دریافت کنند و در فازهای بعدی که در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به اوج کارایی خود می‌رسد، امکان خرید مستقیم از فروشگاه‌های روسی با کارت‌های عضو شتاب فراهم شده است.17 این زیرساخت برای بازرگانان به معنای سهولت در پرداخت هزینه‌های جانبی، سفرها و معاملات کوچک در مبدأ است.

برای تراکنش‌های کلان واردات روغن، سیستم‌های پیام‌رسان بانکی بومی (سپام ایران و SPFS روسیه) جایگزین سوئیفت شده‌اند.18 این اتصال به همراه افتتاح حساب‌های متقابل در بانک‌های عاملی همچون بانک صادرات، ملی، تجارت و پاسارگاد در ایران و بانک VTB در روسیه، امکان تبادل مستقیم با ریال و روبل را فراهم آورده است.17 در حال حاضر، بیش از ۹۶ درصد پرداخت‌های متقابل بین دو کشور با ارزهای ملی انجام می‌شود که وابستگی به نوسانات دلار را به شدت کاهش داده است.18

با این حال، چالش اصلی در این مسیر، عدم ثبات نرخ برابری ریال و روبل و تفاوت نرخ ارز در بازارهای مختلف ایران است. کارشناسان معتقدند کارایی کامل این سیستم منوط به تک‌نرخی شدن ارز است، زیرا بازرگانان برای محاسبات سود و زیان خود به نرخ تبدیل شفاف نیاز دارند.20 در بودجه ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، تخصیص ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی برای کالاهای اساسی همچنان موضوعی چالش‌برانگیز است؛ برخی گزارش‌ها از حذف تدریجی این نرخ و جایگزینی آن با ارز ترکیبی یا ارز مرکز مبادله با هدف رانت‌زدایی حکایت دارند که می‌تواند قیمت تمام شده روغن وارداتی را تحت تاثیر جدی قرار دهد.21

بانک‌های ایرانی و روسی متصل به سیستم پرداخت متقابل (۲۰۲۵)

ردیفنام بانک در ایراننقش در سیستم میر-شتاببانک عامل همکار در روسیه
۱بانک صادرات ایرانبانک نماینده و عامل اصلیVTB Bank
۲بانک ملی ایرانانتقال حوالجات کالاهای اساسیSberbank
۳بانک تجارتتامین ارز واردات مواد غذاییGazprombank
۴بانک رفاه کارگراناتصال شبکه شتاب به میربانک‌های منطقه ای روسیه
۵بانک پاسارگادتامین مالی بخش خصوصیVTB Bank

لجستیک دریایی در کریدور خزر؛ مسیرهای حمل، بنادر و تحلیل هزینه‌ها

دریای خزر به عنوان شریان اصلی انتقال روغن از روسیه به ایران، مزیت‌های رقابتی بی‌نظیری را برای بنادر شمالی فراهم کرده است. مسیر دریایی از بندر آستراخان (Astrakhan) یا ماخاچ‌قلعه (Makhachkala) به بنادر انزلی و امیرآباد، سریع‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه برای حمل کالاهای فله و کانتینری است.24 فاصله دریایی ۷۵۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتری در این مسیر، ظرف ۲ تا ۳ روز پیموده می‌شود، در حالی که مسیرهای ریلی یا زمینی از طریق کشورهای ثالث ممکن است تا ۱۰ روز به طول بیانجامد.24

بندر آستراخان با پایانه‌های فعالی نظیر “سالیانکا” که تحت مدیریت شرکت‌های ایرانی-روسی است، ظرفیت سالانه پذیرش ۷۰۰ هزار تن بار را دارد و به عنوان هاب صادرات غلات و روغن به ایران عمل می‌کند.27 در سمت ایران، بندر امیرآباد به دلیل اتصال به شبکه ریلی سراسری و داشتن سیلوهای اختصاصی روغن، دروازه طلایی ورود کالاهای اساسی از روسیه است.4 هزینه حمل دریایی برای هر کانتینر در سال ۲۰۲۵ بین ۱۲۰۰ تا ۲۳۰۰ دلار بسته به نوع بار و مسیر متغیر است که در مقایسه با حمل هوایی یا زمینی از اروپا بسیار ارزان‌تر تمام می‌شود.25

استفاده از تانکرهای مخصوص حمل مایعات (Liquid Tankers) برای روغن خام و کانتینرهای عمومی برای روغن‌های بسته‌بندی شده، امنیت کالا را تضمین می‌کند. با این حال، ریسک‌هایی نظیر نوسانات سطح آب دریای خزر و شرایط جوی در فصول سرد می‌تواند بر پهلوگیری کشتی‌ها تاثیر بگذارد و منجر به تحمیل هزینه‌های دموراژ (جریمه توقف) شود.24 بازرگانان حرفه‌ای معمولاً با انعقاد قراردادهای رزرو کشتی از ماه‌ها قبل، این ریسک‌های لجستیکی را مدیریت می‌کنند تا خللی در تامین به موقع روغن بازار ایجاد نشود.

مقایسه مسیرهای حمل و زمان‌بندی ارسال روغن از روسیه به ایران

مبدأ در روسیهمقصد در ایرانمسافت تخمینی (کم)زمان سفر دریایینوع بار مناسب
بندر آستراخانبندر انزلی۷۵۰ کیلومتر۴۸ تا ۷۲ ساعتکانتینری و فله
بندر آستراخانبندر امیرآباد۹۰۰ کیلومتر۶۰ تا ۷۲ ساعتروغن خام (تانکر)
ماخاچ‌قلعهبندر نوشهر۸۰۰ کیلومتر۵۰ تا ۶۵ ساعتدانه‌های روغنی
بندر اولیابندر آستارا۷۰۰ کیلومتر۴۸ ساعتکالای عمومی / فله

24

فرآیند اداری و گام‌های ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت (NTSW)

ورود به بازار واردات روغن مستلزم عبور از پیچیدگی‌های اداری سامانه جامع تجارت است. در گام نخست، بازرگان باید با دریافت کارت بازرگانی و ثبت نام در سامانه ntsw.ir، هویت خود را به عنوان واردکننده کالا تایید کند.30 ایجاد پرونده جدید نیازمند بارگذاری پروفرما (پیش‌فاکتور) از تامین‌کننده روسی است که در آن مشخصات دقیق کالا، قیمت واحد، کد تعرفه (HS Code) و شرایط حمل (اینکوترمز) قید شده باشد.32 کدهای تعرفه برای روغن سویا، آفتابگردان و کلزا متفاوت بوده و تعیین دقیق آن‌ها برای محاسبه حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده حیاتی است.34

پس از ثبت اولیه، پرونده برای دریافت مجوزهای فنی به سازمان غذا و دارو و وزارت جهاد کشاورزی ارجاع می‌شود.16 در سال ۲۰۲۵، با توجه به اولویت کالاهای اساسی، فرآیند بررسی این مجوزها تسریع شده است، اما واردکننده باید تعهدنامه صادرکننده مبنی بر سلامت محصول و گواهی آنالیز معتبر را ارائه دهد.32 مرحله بعدی، “تخصیص ارز” است؛ در این مرحله بانک مرکزی بر اساس اولویت‌بندی وزارتخانه، ارز مورد نیاز را از منابع نیما یا مرکز مبادله تامین می‌کند.29

تجار باید توجه داشته باشند که پس از دریافت شماره پرونده هشت رقمی، امکان تغییر حالت ثبت سفارش وجود ندارد، بنابراین دقت در انتخاب گزینه‌هایی مانند “واردات بدون سابقه” یا “نیاز تولید خود” الزامی است.32 استفاده از مشاوران بازرگانی در این مرحله می‌تواند از خطاهای سیستمی که منجر به رد درخواست یا بلوکه شدن سرمایه در سامانه می‌شود، جلوگیری کند.16 با نهایی شدن این مراحل، اطلاعات به سامانه EPL گمرک منتقل شده و کالا آماده دوراظهاری و ترخیص فیزیکی می‌گردد.33

واردات روغن از روسیه در ۲۰۲۶

چک‌لیست مدارک و اطلاعات لازم برای ثبت سفارش روغن

ردیفمدرک مورد نیازتوضیحات و مرجع صادرکنندهنقش در فرآیند سامانه
۱کارت بازرگانی معتبراتاق بازرگانی و صنایع و معادناحراز صلاحیت بازرگان
۲پروفرما (پیش‌فاکتور)تامین‌کننده روسی (مانند افکو یا آستون)ثبت مشخصات کالا و قیمت
۳کد HS کالاکتاب مقررات صادرات و وارداتتعیین حقوق ورودی و مالیات
۴گواهی آنالیز (COA)آزمایشگاه‌های معتبر روسیهدریافت مجوز غذا و دارو
۵کد رهگیری بانکیبانک عامل (ملی، صادرات و…)تایید تخصیص و تامین ارز

32

راهنمای عملیاتی ترخیص روغن از گمرک؛ بازرسی، آزمایشگاه و خروج کالا

ترخیص روغن از گمرک، مرحله‌ای است که تخصص بازرگان در مدیریت زمان و اسناد به چالش کشیده می‌شود. پس از ورود محموله به بنادر شمالی، اولین اقدام “دوراظهاری” در سامانه EPL است.33 در این مرحله، تمامی اسناد شامل بارنامه، قبض انبار، لیست عدلبندی و گواهی مبدأ باید بارگذاری شود.35 گمرک بر اساس مدیریت ریسک، کالا را در یکی از مسیرهای سبز، زرد یا قرمز قرار می‌دهد؛ محموله‌های روغن به دلیل نیاز به نمونه‌برداری بهداشتی، معمولاً در مسیر قرمز قرار می‌گیرند.35

بازرسان سازمان استاندارد و سازمان غذا و دارو همزمان با ارزیابان گمرک، از مخازن یا پالت‌های روغن نمونه‌برداری می‌کنند تا انطباق آن با استانداردهای ملی ۱۳۰۰ و ضوابط بهداشتی را تایید نمایند.11 این فرآیند آزمایشگاهی ممکن است بین ۷ تا ۱۰ روز به طول بیانجامد. در این بازه، مدیریت هزینه‌های انبارداری و دموراژ کانتینر بسیار حیاتی است.28 پس از صدور مجوزهای بهداشتی، نوبت به محاسبه و پرداخت حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده می‌رسد که برای کالاهای اساسی در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ مشمول نرخ‌های ترجیحی و تخفیفات خاص دولتی است.34

در نهایت، پس از تایید نهایی کارشناس و صدور “پته الکترونیکی”، اجازه بارگیری و خروج کالا از درب خروج گمرک صادر می‌شود.35 با توجه به حساسیت روغن به آلودگی‌های محیطی، استفاده از ناوگان حمل و نقل جاده‌ای یا ریلی استاندارد برای انتقال بار از بنادر به انبارهای داخلی الزامی است. کل این فرآیند در صورت عدم وجود نقص در اسناد و تامین به موقع ارز، حدود ۱۵ تا ۲۰ روز کاری زمان می‌برد.26

هزینه‌های جنبی ترخیص و حمل دریایی روغن (برآورد ۲۰۲۵)

ردیفشرح هزینهمبلغ تقریبی (دلار/ریال)ملاحظات
۱صدور بارنامه دریایی۱,۵۰۰,۰۰۰ تومانبه ازای هر محموله
۲پلمپ کانتینر۵۵۰,۰۰۰ تومانهزینه گمرکی
۳هزینه THC (ترمینال)۲۰۰ تا ۳۰۰ دلاربرای کانتینر ۲۰/۴۰ فوت
۴دموراژ (جریمه توقف)۲۰۰ دلار در روزدر صورت تاخیر در تخلیه
۵مالیات بر ارزش افزودهمطابق قانون بودجه سالانهبا نرخ ترجیحی کالای اساسی

26

مدیریت ریسک و تحلیل سودآوری در افق ۲۰۲۶؛ فرصت‌ها و تهدیدها

تجارت روغن با روسیه در سال ۲۰۲۶ با فرصت‌های جدیدی ناشی از تثبیت قراردادهای بلندمدت و توسعه لجستیک ریلی همراه خواهد بود. حاشیه سود ۱۸ درصدی که توسط شرکت‌های پیشرو مطرح شده، تنها در صورتی محقق می‌شود که بازرگان بتواند ریسک‌های ارزی و عملیاتی را به درستی مدیریت کند.3 نوسانات نرخ روبل در برابر ریال و احتمال تغییر سیاست‌های حمایتی دولت (ارز ۲۸۵۰۰ تومانی) بزرگترین تهدید برای قیمت تمام شده محصول است.22 هرگونه وقفه در تخصیص ارز مستقیماً منجر به توقف کالا در بنادر و افزایش هزینه‌های خواب سرمایه می‌گردد.29

از سوی دیگر، روسیه در حال تبدیل شدن به هاب اصلی تامین دانه‌های روغنی غیرتراریخته برای بازارهای حساس است.1 این موضوع برای برندهایی که در بازار ایران به دنبال بازاریابی بر پایه سلامت و ارگانیک بودن هستند، یک مزیت رقابتی ایجاد می‌کند. با توجه به اینکه روسیه در سال ۲۰۲۵ صادرات خود به امارات و هند را به شدت افزایش داده، رقابت برای تصاحب سهمیه خرید از تولیدکنندگان برتر روس (افکو و آستون) سنگین‌تر خواهد شد.7 پیشنهاد می‌شود بازرگانان با استفاده از ابزارهای پوشش ریسک ارزی و انعقاد قراردادهای “FOB” یا “CIF” دقیق، امنیت زنجیره تامین خود را تضمین کنند.28

در پایان، آینده بازار روغن در ایران به سمت “شفافیت قیمتی” و “حذف رانت‌های ارزی” حرکت می‌کند.22 در این فضا، شرکت‌هایی موفق خواهند بود که با تکیه بر دانش فنی، تسلط بر سامانه‌های نوین پرداخت و انتخاب مسیرهای لجستیکی بهینه، بتوانند روغن باکیفیت روسی را با کمترین زمان و هزینه به دست مصرف‌کننده برسانند. توسعه همکاری‌های بانکی میر-شتاب و دیجیتالی شدن کامل فرآیندهای گمرکی، نویدبخش دوران جدیدی از تجارت پرسرعت و کم‌هزینه بین تهران و مسکو در سال‌های ۲۰۲۶ و بعد از آن است.19

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی برای بازرگانان

واردات روغن از روسیه در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، فراتر از یک مبادله تجاری ساده، پیوندی راهبردی برای تامین امنیت غذایی ایران است. با توجه به صدرنشینی روسیه در صادرات جهانی روغن آفتابگردان و نزدیکی جغرافیایی از طریق بنادر خزر، این بازار پتانسیل بالایی برای سودآوری و ثبات تامین دارد. بازرگانان باید با تمرکز بر سه محور اصلی:

۱- استفاده از زیرساخت‌های نوین پرداخت (میر-شتاب) برای دور زدن محدودیت‌های دلاری؛

۲- انطباق دقیق با استانداردهای ملی ۱۳۰۰ و ضوابط برچسب‌گذاری سازمان غذا و دارو؛

۳- انتخاب تولیدکنندگان تراز اول روسیه با توان لجستیکی بالا، ریسک‌های خود را به حداقل برسانند.

در شرایطی که سیاست‌های ارزی ایران به سمت یکسان‌سازی نرخ ارز حرکت می‌کند، مدیریت دقیق هزینه‌های حمل و نقل دریایی و سرعت عمل در ترخیص گمرکی، تعیین‌کننده اصلی برتری در این بازار رقابتی خواهد بود. پیشنهاد نهایی، برقراری شراکت‌های مستقیم با هلدینگ‌های تولیدی روس و رصد دائمی بخشنامه‌های گمرکی برای بهره‌مندی از تسهیلات واردات کالاهای اساسی است.

واردات روغن از روسیه در ۲۰۲۶

منابع

  1. Russia now the world’s top sunflower oil exporter – Sberbank Branch in India, accessed on February 6, 2026, https://sberbank.co.in/media/news/russia-now-the-worlds-top-sunflower-oil-exporter
  2. Russian Soybean Oil Exports To Middle East / North Africa Up 11% In 2025, accessed on February 6, 2026, https://russiaspivottoasia.com/russian-soybean-oil-exports-to-middle-east-north-africa-up-11-in-2025/
  3. واردات روغن از روسیه با حاشیه سود 18 درصدی – ام تی رویال – mt royal, accessed on February 6, 2026, https://mtroyal.com.tr/fa/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D8%B3%D9%88%D8%AF-18-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF/
  4. افزایش 17 درصدی واردات روغن خام از روسیه و قزاقستان – مجله خبری تپور – خبر فارسی, accessed on February 6, 2026, https://khabarfarsi.com/u/236491786
  5. Exploring Global Edible Oil Export-Import Data 2025: List of Top Edible Oil Exporters & Importers – TradeImeX Blog, accessed on February 6, 2026, https://www.tradeimex.in/blogs/global-edible-oil-export-import-data-2025-top-exporters-importers
  6. واردات روغن از روسیه خوراکی -Import of oil from Russia orally – ام تی رویال – mt royal, accessed on February 6, 2026, https://mtroyal.com.tr/fa/product/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%A7%DA%A9%DB%8C/
  7. Russia maintains leadership in sunflower oil exports to India in 2025 – Interfax, accessed on February 6, 2026, https://interfax.com/newsroom/top-stories/113870/
  8. TOP of the largest Russian exporters of sunflower oil remained unchanged — APK-Inform, accessed on February 6, 2026, https://www.apk-inform.com/en/agencynews/1505690
  9. Russia Sunflower Oil: Manufacturers & Market Trends – Tridge, accessed on February 6, 2026, https://www.tridge.com/tridge-woods/sunflower-oil/RU
  10. Russia increases vegetable oil exports to UAE 3.5-fold in 2025 to $26.5 mln – Interfax, accessed on February 6, 2026, https://interfax.com/newsroom/top-stories/115842/
  11. استاندارد ملی ایران به شماره ۱۳۰۰, accessed on February 6, 2026, https://www.inso.gov.ir/home/showpage.aspx?object=news&categoryid=d2a54b1f-6687-479d-8801-1b6ede0bd470&webpartid=832cccb2-2947-44da-a3c3-8b636cc640c0&id=b8f10aec-56d2-49a4-9969-2cdbf626d1c7
  12. اتمام طرح پژوهشی با عنوان ” پایش مقدار عدد آنیزیدین روغن آفتابگردان طی مراحل مختلف پالایش روغن ” | پژوهشگاه استاندارد, accessed on February 6, 2026, https://www.standard.ac.ir/fa/news/1780/%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A2%D9%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86-%D8%A2%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A8%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86
  13. روغن ها و چربی ها – سازمان ملی استاندارد, accessed on February 6, 2026, https://www.inso.gov.ir/portal/file/?905706/%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A8%D9%8A-%D9%87%D8%A7-1401-5.pdf
  14. روغن‌های تراریخته از اول مرداد برچسب دار می‌شوند – Asriran, accessed on February 6, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/620488/%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%DA%86%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF
  15. اولتیماتوم سازمان غذا و دارو درباره “برچسب‌گذاری” محصولات “تراریخته” – فودنا, accessed on February 6, 2026, https://www.foodna.com/fa/newsagency/76415/%D8%A7%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B0%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%B1%DA%86%D8%B3%D8%A8-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%AA%D9%87
  16. واردات روغن خوراکی – آکادمی باسکول, accessed on February 6, 2026, https://blog.buskool.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%A7%DA%A9%DB%8C/
  17. جزئیات پیمان پولی ایران و روسیه + فیلم – ایرنا, accessed on February 6, 2026, https://www.irna.ir/news/85558573/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85
  18. اتصال سیستم پرداخت میر روسیه و شتاب ایران – ایراس | ایراس, accessed on February 6, 2026, https://www.iras.ir/%D8%A7%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%84-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1/
  19. رونمایی از اتصال شبکه میر روسیه به شبکه شتاب ایران – ایسنا, accessed on February 6, 2026, https://www.isna.ir/news/1403082115748/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  20. امکان اتصال شبکه شتاب ایران و شبکه میر؛ تنها با ارز تک نرخی/کارت های بانکی ایرانی قابل استفاده در سیستم بانکی روسیه – تین نیوز, accessed on February 6, 2026, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-7/285499-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%DA%A9-%D9%86%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87
  21. تغییرات لایحه بودجه/ تخصیص ۸.۸ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای …, accessed on February 6, 2026, https://fararu.com/fa/news/937780/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C
  22. نرخ جدید ارز برای روغن؟ – دنیای اقتصاد, accessed on February 6, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4243497-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86
  23. شوک قیمتی در بازار روغن؛ نرخ‌های جدید پس از حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی اعلام شد (+جدول قیمت), accessed on February 6, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1130308/%D8%B4%D9%88%DA%A9-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86-%D9%86%D8%B1%D8%AE%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%DB%B2%DB%B8%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA
  24. ارسال بار به روسیه؛ نحوه حمل دریایی به روسیه – شرکت کشتیرانی آنی …, accessed on February 6, 2026, https://aslforwarder.com/blog/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/
  25. حمل دریایی به روسیه – حمل بار به روسیه – نمایندگی کشتیرانی دروازه طلایی دریای نور, accessed on February 6, 2026, https://daryaienoor.com/transportation/sea-shipping-to-russia/
  26. هزینه حمل بار به روسیه – باردو ناو, accessed on February 6, 2026, https://www.bardonav.com/%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/
  27. حمل و نقل دریایی | روس ایران مارکت, accessed on February 6, 2026, https://rusiranmarket.com/fa/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%86%DB%8C/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C
  28. جدول نرخ حمل بار با کشتی + استعلام سریع حمل دریایی | شرکت کشتیرانی ابتکار ترابر, accessed on February 6, 2026, https://www.barabroad.com/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C/
  29. آغاز ثبت سفارش جدید واردات روغن خام از فردا – خبر فارسی, accessed on February 6, 2026, https://khabarfarsi.com/u/236032398
  30. راهنمای ثبت نام و معرفی شرکت در سامانه جامع تجارت – – آیکسپورت, accessed on February 6, 2026, https://ixport.ir/guide-registration-introduction-company-in-comprehensive-business-system/
  31. ثبت سفارش سامانه جامع تجارت؛ راهنمای کامل ۱۴۰۴, accessed on February 6, 2026, https://mohasebankhebreh.com/3951/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA.html
  32. آموزش قدم به قدم نحوه ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ایران | هانزا – شرکت هنزا ناو دریا, accessed on February 6, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/product-registration-training/
  33. راهنمای سامانه EPL و NTSW | مراحل ثبت سفارش و اظهار گمرکی – زومین بازار, accessed on February 6, 2026, https://zoominbazar.com/epl-ntsw-guide/
  34. کد تعرفه انواع دانه های روغنی و روغن خام مشمول کاهش مالیات بر ارزش افزوده 1401/09/29, accessed on February 6, 2026, https://ixport.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86%DB%8C-%D9%88/
  35. واردات دانه های روغنی به ایران | تعرفه + قوانین | – PSP Express, accessed on February 6, 2026, https://pspexpress.com/fa/mag/import-oilseeds/
  36. مراحل واردات از روسیه + بهترین روش و نکات مهم | بازرگانی GTG, accessed on February 6, 2026, https://gtg.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/
  37. مجوز های لازم برای صادرات و واردات کالا به ایران در سال 1404 – بازرگانی جولایی, accessed on February 6, 2026, https://joolaei.com/import-license-to-iran/
  38. آخرین بروزرسانی کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری منتشر شد + دانلود فایل کامل, accessed on February 6, 2026, https://www.iranavanda.com/fa/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84/
  39. فرم های مورد نیاز گمرک – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 6, 2026, https://ixport.ir/%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9/
  40. برنامه‌های جدید پولی و بانکی، مبادلات ایران و روسیه را تسهیل می‌کند | افزایش تجارت دو کشور با اجرای پیمان پولی, accessed on February 6, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/73230/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C%D8%8C-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84