راهنمای جامع واردات مواد اولیه آنتی بیوتیک از هند و چین؛ زمان‌بندی ثبت سفارش و مدیریت تخصیص ارز

تامین به موقع مواد موثره دارویی (API) برای آنتی‌بیوتیک‌ها، همواره به عنوان یکی از حیاتی‌ترین ستون‌های پایداری نظام سلامت در فصول سرد سال شناخته می‌شود¹. با آغاز تیر ۱۴۰۵، زنگ خطر ماراتن لجستیکی و بازرگانی برای تامین بازار پاییزه به صدا درآمده است⁴. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که هرگونه ناهماهنگی در زنجیره تامین، تاخیر در تخصیص ارز یا کندی در ترخیص کالا از گمرکات، می‌تواند منجر به بحران‌های جدی و کمبودهای گسترده دارویی در نیمه دوم سال شود⁴.

این گزارش جامع به تحلیل همه‌جانبه سیاست‌های ارزی جدید سال ۱۴۰۵، واکاوی ظرفیت‌های تولید داخلی و تحلیل دقیق زنجیره لجستیک دریایی و هوایی از چین و هند می‌پردازد تا مسیر بهینه و بدون ریسک واردات مواد اولیه آنتی بیوتیک را پیش روی فعالان این صنعت قرار دهد.

ریشه‌یابی چالش‌های زنجیره تامین آنتی‌بیوتیک و موازنه تولید داخل و واردات

تقاضا برای آنتی‌بیوتیک‌ها در شبکه درمانی کشور به دلیل الگوهای فصلی تجویز دارو و پدیده مصرف خودسرانه، همواره با فراز و فرودهای شدیدی مواجه است⁶. بررسی آمارها نشان می‌دهد که بیش از یک‌سوم نسخه‌های سرپایی صادر شده در کشور حاوی حداقل یک قلم آنتی‌بیوتیک است که این امر فشار مضاعفی را بر تولیدکنندگان داخلی وارد می‌آورد⁸. اگرچه بازار جهانی مواد موثره دارویی به شدت به تولیدات دو کشور هند و چین (با سهمی فراتر از شصت درصد) وابسته است²، اما صنایع دارویی ایران توانسته‌اند زیرساخت‌های بومی قدرتمندی را توسعه دهند¹⁰.

بر اساس گزارش‌های سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، حدود هفتاد و دو درصد از ارزش بازار مواد موثره دارویی کشور سهم تولیدکنندگان داخلی است¹⁰. کل ارزبری صنعت ماده اولیه داخلی تنها حدود صد و پنجاه میلیون دلار است که پتانسیل ایجاد نهصد میلیون دلار ارزش افزوده ملی را دارا می‌باشد¹⁰.

در این بین، مجموعه‌های بزرگی نظیر شرکت آنتی‌بیوتیک‌سازی ایران (ASICO) واقع در ساری با ظرفیت سالانه فراتر از هزار تن در خط پنی‌سیلین‌ها (شامل آموکسی‌سیلین و آمپی‌سیلین) و دویست تن در خط سفالوسپورین‌ها (نظیر سفکسیم و سفالکسین) فعالیت می‌کنند¹². همچنین مجتمع بیوتکنولوژی شفا فارمد به عنوان بزرگترین تولیدکننده این حوزه در خاورمیانه، زنجیره تولید مواد حیاتی مانند پنی‌سیلین جی، حدواسط ۶-APA و اریترومایسین بیس را بومی‌سازی کرده است¹⁴.

با این حال، تکیه مطلق بر توان داخلی بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های وارداتی در زمان بحران، ریسک‌های زنجیره تامین را افزایش می‌دهد¹. سندیکای تولیدکنندگان داخلی همواره انتقاداتی را نسبت به سیاست واردات بی‌رویه مواد اولیه‌ای که مشابه داخلی دارند مطرح کرده و بر این باور است که با توجه به عمر مفید محدود مواد دارویی (بین دو تا پنج سال)، انباشت استراتژیک از طریق واردات گسترده APIهای آماده فاقد توجیه اقتصادی و فنی است¹⁰.

در مقابل، برای بخش عمده‌ای از مواد جانبی (Excipients) نظیر آویسل، آلژینات سدیم و حلال‌های تخصصی دارویی، نیاز بازار به واردات همچنان پابرجا و قطعی است¹. بنابراین، مدیران بازرگانی خارجی موظفند با موازنه دقیق میان خریدهای داخلی و سفارش‌های خارجی، زنجیره تامین خود را در برابر تکانه‌های فصلی بازار بیمه کنند¹.

واکاوی موازنه ارزی و تسهیلات مالی مصوب در سال ۱۴۰۵

سیاستگذاری ارزی سازمان غذا و دارو و بانک مرکزی در سال ۱۴۰۵ با هدف کنترل بهای تمام‌شده و در عین حال بهینه‌سازی منابع محدود ارزی تدوین شده است¹⁶. بر اساس ابلاغیه‌های رسمی، کل بودجه ارز ترجیحی اختصاص‌یافته به حوزه غذا و دارو برای سال ۱۴۰۵ معادل سه میلیارد دلار تعیین شده که سهم دارو و مواد اولیه از این بودجه، یک و نیم میلیارد دلار است¹⁷. با این حال، تحلیل‌های مالی نشان می‌دهد که حدود چهارصد میلیون دلار از این بودجه ارزی به دلیل خریدهای اعتباری گذشته عملاً پیش‌خور شده و بابت تسویه ترخیص‌های با حداقل اسناد سنوات قبل مصرف می‌شود¹⁹.

در نتیجه، توان پوشش واقعی ارز ترجیحی اداره کل دارو به یک و نیم میلیارد دلار محدود شده که تنها قادر به تامین نیمی از تقاضای واقعی بازار دارویی کشور (با ارزش کلی دو ممیز دو میلیارد دلار) است و مابقی نیاز باید از محل ارز نیمایی حاصل از صادرات غیرنفتی تامین گردد¹⁹.

تحت مقررات جاری سال ۱۴۰۵، ارز ترجیحی با نرخ تثبیت‌شده بیست و هشت هزار و پانصد تومان صرفاً به داروهای ساخته‌شده حیاتی، مواد موثره بیماران خاص و پیش‌سازهای فاقد مشابه داخلی تعلق می‌گیرد و از اقلامی چون داروهای بدون نسخه (OTC) و داروهای تحت لیسانس به طور کامل حذف شده است¹⁹. دولت برای جبران این محدودیت و کاهش فشار نقدینگی بر واردکنندگان، تسهیلات بانکی و گمرکی ویژه‌ای را به تصویب رسانده است²³.

یکی از مهم‌ترین این تسهیلات، امکان گشایش پروفرم‌های تخصیصی ارزی نزد بانک‌های عامل (از طریق هالک‌بانک یا سایر بانک‌های کارگزار خارجی) با مهلت پرداخت نود روزه معادل ریالی پس از انجام معامله است که جریان نقدینگی شرکت‌ها را به طرز محسوسی بهبود می‌بخشد²³. علاوه بر این، کاهش حقوق گمرکی دارو به یک درصد و تصویب معافیت‌های مالیاتی ویژه در هیئت دولت، هزینه‌های نهایی ترخیص کالا را در بنادر ورودی به حداقل رسانده است²⁴.

گاه‌شمار لجستیکی و زمان‌بندی طلایی ثبت سفارش در تیر ۱۴۰۵

مدیریت زنجیره تامین در صنایع دارویی به شدت تحت تاثیر عامل زمان یا اصطلاحاً لید تایم (Lead Time) قرار دارد¹. برای دستیابی به یک حاشیه امنیت پایدار و تامین بازار مصرف در مهرماه، ماراتن اداری و بازرگانی باید از اوایل تیرماه کلید بخورد⁴. ثبت سفارش و تخصیص ارز در بانک مرکزی به دلیل حجم بالای درخواست‌ها به طور معمول بین سی تا شصت روز زمان می‌برد¹⁶. پس از تایید ارزی، فرآیند تولید مواد در کارخانه‌های مبدا در هند و چین و متعاقباً لجستیک بین‌المللی آغاز می‌شود¹.

حمل دریایی به عنوان اقتصادی‌ترین روش برای تناژهای بالا مطرح است²⁸. کشتی‌های تحت نظارت خطوط رانی مستقیم مانند کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (IRISL) کانتینرهای کامل (FCL) را از بنادر نانشا یا تایکانگ مستقیماً به بندرعباس منتقل می‌کنند که این فرآیند حدود بیست و هشت روز زمان می‌برد³¹.

در مقابل، خطوط غیرمستقیم (NVOCC) به دلیل نیاز به تعویض کشتی و عملیات ترانسشیپمنت در بنادر واسط نظیر جبل‌علی دبی یا سوهار عمان، ترانزیت تایم را به سی و پنج تا پنجاه و سه روز افزایش می‌دهند²⁹. همچنین حمل محموله‌های خرده‌بار (LCL) به دلیل لزوم تجمیع و تفکیک کانتینر در مبدا و مقصد، به هفت تا ده روز زمان بیشتر نیاز دارد²⁹. در شرایط بحرانی و ترخیص‌های اضطراری، مسیر حمل هوایی کارگو به فرودگاه امام خمینی تنها جایگزین منطقی است که فرآیند انتقال فیزیکی را به سه تا هفت روز تقلیل می‌دهد²⁸.

با تجمیع زمان آماده‌سازی بار در مبدا (یک تا پنج روز)، زمان ترانزیت دریایی (حدود سی و پنج روز)، زمان ترخیص گمرکی و نمونه‌برداری‌های آزمایشگاهی در گمرکات تخصصی ایران (حدود ده تا پانزده روز) و در نهایت زمان حمل داخلی و فرآوری و فرمولاسیون نهایی آنتی‌بیوتیک در کارخانه‌های محصول‌ساز (بیست تا سی روز)، کل چرخه سفارش تا توزیع محصول حدود هشتاد تا نود روز زمان می‌برد²⁶. از این رو، ثبت سفارش در تیرماه، مواد اولیه را دقیقا در اواسط شهریورماه به خط تولید کارخانه‌ها می‌رساند تا خروجی نهایی محصول در آغاز مهرماه و همزمان با شروع موج سرماخوردگی‌ها در بسترهای توزیع قرار گیرد⁴.

الزامات رگولاتوری، مستندات فنی و فرآیند تایید صلاحیت در سامانه TTAC

ورود مواد اولیه دارویی به قلمرو گمرکی کشور مستلزم رعایت دقیق پروتکل‌های نظارتی سازمان غذا و دارو (FDO) است¹. اولین گام در این مسیر، ثبت اطلاعات کامل شرکت واردکننده و کمپانی تامین‌کننده خارجی در سامانه مدیریت پرونده‌های دارویی (تتک – TTAC) است³⁶. کالاها باید دارای شناسه گلوبال محصول (GTIN) و کدهای اختصاصی ردیابی باشند³⁸. بارگذاری پرونده فنی ماده موثره دارویی (DMF) یا گواهی انطباق با فارماکوپه اروپا (COS) در کنار گواهی تولید خوب (GMP) سازنده خارجی از مهم‌ترین مستنداتی است که کارشناسان رگولاتوری جهت صدور مجوز ثبت سفارش و دریافت کد IRC مورد ارزیابی قرار می‌دهند²⁵.

هنگام ورود محموله به گمرکات تخصصی نظیر گمرک تجاری فرودگاه امام خمینی (با کد ۱۰۱۰۳) یا گمرک شهید رجایی بندرعباس (با کد ۵۰۲۰۰)⁴²، کارشناسان سازمان غذا و دارو مستقر در گمرک اقدام به ارزیابی دقیق اسناد حمل، تطبیق بچ‌نامبر (Batch Number) مندرج روی کیسه‌ها با گواهی آنالیز (COA) ارائه‌شده از سوی کارخانه سازنده و نمونه‌برداری می‌کنند¹⁵.

نمونه‌ها جهت تایید خلوص، خواص فیزیکوشیمیایی و پایداری میکروبیولوژیکی به آزمایشگاه‌های همکار و آکرودیته سازمان غذا و دارو ارسال می‌شوند²⁶. همچنین ارائه مدارک تخصصی فرعی نظیر گواهی عدم آلودگی جنون گاوی (BSE/TSE) برای مواد با منشا ژلاتینی یا جانوری و تاییدیه گواهی اصالت دارو (CPP) کشور مبدا با مهر سفارت ایران جهت ترخیص نهایی الزامی است و هرگونه نقص در این پرونده‌ها می‌تواند به توقف طولانی کالا و متروکه شدن مرسولات بینجامد²⁵.

مدیریت ریسک ناترازی‌های لجستیکی و تعارض منافع در زنجیره تامین

برنامه‌ریزی برای زنجیره تامین دارو همواره با متغیرهای پیش‌بینی‌نشده‌ای در سطح بین‌المللی و داخلی مواجه است¹. در سطح بین‌المللی، بزرگ‌ترین چالش پیش روی بازرگانان ایرانی، محدودیت‌های نقل و انتقال وجوه ارزی و بروز تاخیرهای سی تا شصت روزه در تایید نهایی حواله‌ها از سوی بانک‌های کارگزار خارجی به دلیل تحریم‌هاست که می‌تواند زمان‌بندی کل لجستیک را دچار فروپاشی کند¹. در سطح داخلی نیز، ناترازی‌های فصلی انرژی نظیر قطعی‌های مکرر برق صنایع داروسازی در تابستان، فرآیند سنتز و تولید مواد موثره بومی را با کندی مواجه می‌سازد که این امر نیاز به واردات موازی را دوچندان می‌کند⁴⁹.

از سوی دیگر، سیاستگذاران باید نسبت به پدیده تعارض منافع (Conflict of Interest) در تصمیم‌گیری‌های کلان حوزه دارو حساس باشند¹⁰. سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی کشور همواره نسبت به حضور جریان‌های ذینفع در بدنه تصمیم‌گیری که سود آن‌ها در واردات مواد آماده به جای حمایت از تولید داخلی تعریف شده، هشدار داده است¹⁰.

در پاسخ به این دغدغه‌ها، سازمان غذا و دارو تحت مدیریت جدید با اعمال ضوابط سخت‌گیرانه، خروج کامل مدیران و کارشناسان خود را از عضویت در هیئت‌مدیره یا سهامداری شرکت‌های خصوصی دارویی ثبت رسمی کرده و اسناد آن را به نهادهای نظارتی ارائه داده است تا تصمیمات قیمتی و تخصیص ارز در فضایی کاملاً شفاف و عادلانه اتخاذ شود⁵¹. به عنوان یک راهکار مدیریتی، شرکت‌های محصول‌ساز دارویی باید همواره سبد خرید خود را میان تامین‌کنندگان معتبر داخلی (نظیر ASICo و شفا فارمد) و گزینه‌های وارداتی مطمئن در هند و چین توزیع کنند تا ریسک‌های توقف تولید به حداقل ممکن کاهش یابد¹.

نتیجه‌گیری

موفقیت در ماراتن تامین مواد اولیه آنتی‌بیوتیک برای پاییز ۱۴۰۵ نیازمند هماهنگی دقیق میان زمان‌بندی لجستیک بین‌المللی و ابزارهای تسهیل‌کننده مالی مصوب دولت است¹. پنجره زمانی تیرماه به عنوان فرصت طلایی ثبت سفارش، به فعالان این صنعت اجازه می‌دهد تا با بهره‌گیری از معافیت‌های گمرکی و مهلت نود روزه تادیه ریالی ارز ترجیحی، مواد موثره دارویی مورد نیاز خود را پیش از آغاز بحران‌های فصلی حمل‌ونقل ترخیص کرده و به خطوط تولید برسانند¹. تصمیم‌گیری زودهنگام و مدیریت منعطف زنجیره تامین، علاوه بر تضمین پایداری خطوط تولید کارخانه‌ها، نقش حیاتی و موثری در حفظ امنیت بهداشتی جامعه و پیشگیری از کمبودهای دارویی در فصل پاییز ایفا خواهد کرد¹.

سوالات متداول (FAQ)

منابع

1. واردات مواد اولیه دارویی از هند و چین – ترخیص کالا از گمرک, https://arianajam.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C/
2. چه چیزی باعث کمبود آنتی‌بیوتیک می‌شود؟ – فرارو, https://fararu.com/fa/news/593848/%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%A2%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
3. زمان تقریبی تحویل داروهای وارداتی از اروپا به ایران – ام تی رویال – mtroyal, https://mtroyal.com.tr/fa/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%88%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7/
4. هشدار درباره بحرانی شدن بازار دارو تا ۶ ماه آینده | علت کمبود دارو در کشور چیست؟ | تعداد داروهایی که تحت هیچ شرایطی پیدا نشود انگشت شمار است – همشهری آنلاین, https://www.hamshahrionline.ir/news/733293/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%AA%D8%A7-%DB%B6-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF
5. آغاز ثبت سفارش تجهیزات پزشکی سال ۱۴۰۵/ روند زنجیره تامین در جنگ رمضان – ایسنا, https://www.isna.ir/news/1405021206420/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF
6. علت کمبود آنتی بیوتیک چیست؟ – باشگاه خبرنگاران جوان, https://yjc.ir/fa/news/8263569/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%A2%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA
7. کمبود یک داروی مهم در کشور/ چه کسی پاسخگوی کمبود دارو است؟ – دنیای اقتصاد, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3910988-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE%DA%AF%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
8. سازمان غذا و دارو – ایسنا, https://www.isna.ir/archive?pi=1&kw=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%20%D8%BA%D8%B0%D8%A7%20%D9%88%20%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88&ms=0&dy=31&mn=2&yr=1405
9. واردات دارو از دبی | بررسی چالش‌ها – شرکت بازرگانی وانیکس, https://1xcompany.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%DB%8C/
10. ۷۲ درصد مواد اولیه دارو در داخل تولید می شود/ ضرورت توجه به مصارف ارزی صنعت دارو – ایرنا, https://www.irna.ir/news/86183199/%DB%B7%DB%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%B1%D9%81
11. می‌خواهند صنعت ماده اولیه دارو را زمین بزنند؛ نیازمند هند و چین نیستیم – خبرگزاری مهر, https://www.mehrnews.com/news/6862208/%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B2%D9%86%D9%86%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D9%88-%DA%86%DB%8C%D9%86
12. سهام شرکت آنتی بیوتیک سازی ایران – علیرضا محرابی, https://alirezamehrabi.com/saham/pharmaceuticals/antisazi-iran
13. شرکت آنتی بیوتیک سازی ایران (ASICo) – سندیکای تولیدکنندگان مواد موثره دارویی, https://cppsynd.com/%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A2%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-asico/
14. شرکت گروه صنایع شفا فارمد – مجمع تولید بیوتکنولوژی, https://shifapharmed.com/
15. خرید مواد اولیه دارویی مستقیم از وارد کننده – شرکت بیسموت, https://bismoot.com/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C/
16. تخصیص ارز وارداتی | مراحل ، مدارک، قوانین 2026 – PSP Express, https://pspexpress.com/fa/mag/import-currency-allocation/
17. تخصیص ارز ترجیحی دارو در سال ۱۴۰۵؛ نیمی از نیاز کشور با ارز ترجیحی تأمین می‌شود, https://fdo.sums.ac.ir/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87/-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5%D8%9B-%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%AA%D8%A3%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
18. تخصیص ۳ میلیارد دلار ارز ترجیحی به حوزه غذا و دارو برای سال ۱۴۰۵ – ایرنا, https://www.irna.ir/news/86125587/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%DB%B3-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%BA%D8%B0%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5
19. اطلاعیه جدید سازمان غذا و دارو در خصوص نحوه تخصیص ارز در سال جاری – دوشنبه دارویی, https://doshanbehayedarouei.ir/pharma/24192/
20. تشریح دلایل کاهش ذخایر دارویی کشور/ مشکل انتقال پول خرید مواد ا… – خبرگزاری فارس, https://farsnews.ir/Economy/1611693360000588858
21. اسنپ بک، واردات مواد اولیه دارویی را به چالش می‌کشد؟ | بیشترین مواد اولیه دارویی از هند و چین وارد می‌شود – همشهری آنلاین, https://www.hamshahrionline.ir/news/981091/%D8%A7%D8%B3%D9%86%D9%BE-%D8%A8%DA%A9-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86
22. لیست کالاهای وارداتی 1404 با ارز نیمایی – ام تی رویال – mtroyal, https://mtroyal.com.tr/fa/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-1404-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C/
23. مهلت ۳ ماهه به شرکت ها برای پرداخت معادل ریالی ارز ترجیحی – خبرگزاری مهر, https://www.mehrnews.com/news/6874041/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B0%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D9%85%D9%87%D9%84%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C
24. یک مصوبه جدید برای حمایت از واردات دارو + جزئیات – دنیای اقتصاد, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4281720-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA
25. واردات دارو به ایران از کشور های مختلف + مراحل و شرایط – گروه تجاری همراه ، HamrahShipping, https://hamrahshipping.com/importing-medicine-to-iran/
26. ترخیص مواد اولیه دارویی در کمترین زمان, https://tarkhis.org/clearance/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88/
27. حمل بار دریایی از شنژن چین به ایران : راهنمای کامل از صفر تا صد, https://bslshipping.com/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%86%DA%98%D9%86-%DA%86%DB%8C%D9%86/
28. مدت زمان حمل بار از چین به ایران {مسیرهای دریایی، هوایی، زمینی} – باراد هوا دریا, https://baradairsea.com/shipping-time-from-china/
29. حمل بار دریایی از چین به ایران (FCL و LCL + هزینه) – تکسیز, https://takseez.com/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%DB%8C%D9%86/
30. حمل مواد اولیه دارو به ایران به صورت هوایی و دریایی – آریان آسمان, https://www.ariansky.com/transportation-of-pharmaceutical-raw-materials/
31. حمل کانتینر از چین به ایران – خط سبز جهان, https://wgl-co.com/transportation/china/container/
32. کمتر از 72 ساعت + رکورد دار ترخیص دارو, https://farasantarkhis.com/services/drug-clearance-from-customs/
33. حمل خرده بار از چین با شرکت خط کرانه دریایی- بهترین نرخ و سریعترین زمان, https://sshline.com/less-container-load-from-china/
34. واردات کالا از هند – پرشین فورواردر, https://persianforwarder.com/import-goods/import-from-india/
35. تولید ماده موثر داروی استراتژیک کشور به روش «بیوکاتالیستی» – مهر, https://39115665.khabarban.com/
36. ثبت ماده اولیه دارویی، آرایشی و غذایی در ایران – مبین فارمد افرا, https://mobinpharmed.ir/masooul/
37. صفر تا 100 واردات تجهیزات پزشکی در ایران | 1405 – پیشرو سلامت پارس, https://psplabel.ir/medical-device-import-permits-imed/
38. کد irc چیست؟ مدارک – مراحل – نحوه استعلام (1404) – شرکت توسعه کیفیت, https://nhiso.com/what-is-the-meaning-of-irc-code/
39. واردات تجهیزات پزشکی از چین، دبی و آلمان به ایران | دریافت مجوز IRC + هزینه کم, https://samanexp.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C/
40. واردات دارو | مراحل ارسال دارو به ایران + مدارک لازم | بازرگانی راهکار, https://rahkartejarat.com/importation/import-of-medicine/
41. شرکت واردات مواد اولیه دارویی -MTROYAL – ام تی رویال, https://mtroyal.com.tr/fa/%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C/
42. لیست گمرکات ایران – لجستیک ایرانیان دبی, https://iraniandubai.com/blog/customs/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/
43. چگونگی و نحوه ی واردات مواد اولیه ی دارویی – قوانین و تعرفه گمرکی و نحوه آن – آکادمی باسکول, https://blog.buskool.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C/
44. صفحه اصلی – شرکت دارو سازی آفاشیمی, https://afachemi.com/
45. آشنایی با پروسه کنترل کیفیت در تولید دارو – صنایع لوازم آزمایشگاهی البرز, https://alborzsieve.com/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88/
46. قوانین پست بین المللی – مقررات و مراحل ارسال و دریافت مرسولات پستی, https://bslshipping.com/%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84/
47. مراحل و قوانین ترخیص دارو از گمرک – شرکت بازرگانی GTG, https://gtg.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88/
48. چرا تورم دارو از کنترل خارج شد؟/ 30 درصد بهای دارو ارز ترجیحی میگرفت – خبرگزاری تسنیم, https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/04/09/3629798/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%B4%D8%AF-30-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA
49. حذف ناگهانی ارز ترجیحی برخی اقلام دارویی – خبرگزاری صدا و سیما, https://www.iribnews.ir/fa/news/5827451/%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C
50. دکتر پیرصالحی، خواستار مستثنی شدن صنایع دارویی، تجهیزات پزشکی و شیرخشک از برنامه‌های قطع برق شد, https://syndipharma.org/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C%D8%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%A7/
51. واکنش پیرصالحی به تعارض منافع مدیران سازمان غذا و دارو – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان, https://www.mehrnews.com/news/6888225/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B0%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88
52. https://www.hansanav.com/articles/detail/sea-shipping-from-china/#:~:text=%D8%AD%D9%85%D9%84%20%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%20%DA%86%DB%8C%D9%86%20%D8%AA%D8%A7%20%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&text=%D9%85%D8%AF%D8%AA%20%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%20%D8%AD%D9%85%D9%84%20%D9%88%20%D9%86%D9%82%D9%84,%D8%AA%D8%A7%2040%20%D8%B1%D9%88%D8%B2%20%D9%85%D8%AA%D8%BA%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA.