راهنمای جامع و کاربردی اخذ مجوز قرنطینه کالاهای وارداتی نباتی و دامی

تجارت بین‌المللی کالاها به ویژه در بخش محصولات کشاورزی، گیاهی، دام زنده و فرآورده‌های خام دامی، به دلیل پیوستگی مستقیم با امنیت زیستی و سلامت عمومی جامعه، همواره تحت نظارت‌های شدید حاکمیتی قرار دارد.¹ سازمان حفظ نباتات و سازمان دامپزشکی کشور به عنوان دو مرجع اصلی، وظیفه پایش و صدور مجوز قرنطینه کالاهای وارداتی را برای جلوگیری از ورود عوامل خسارت‌زا، آفات خارجی و بیماری‌های مشترک بر عهده دارند.² این گزارش تخصصی با رویکردی کاربردی و تحلیل موشکافانه فرآیندهای گمرکی، تمامی گام‌های اداری، سامانه‌های الکترونیکی، الزامات اسنادی و چالش‌های ترخیص کالاهای قرنطینه‌ای را تشریح می‌کند تا فعالان حوزه بازرگانی خارجی بتوانند با شناخت کامل قوانین از خسارت‌های سنگین مالی جلوگیری نمایند.⁶

ساختار حاکمیتی و الزامات قانونی قرنطینه در واردات

کنترل بهداشت مرزی در حوزه کالاهای وارداتی، فرآیندی حاکمیتی است که به منظور حفظ سرمایه‌های طبیعی و دامی کشور انجام می‌پذیرد.¹ مبنای قانونی قرنطینه نباتی در ایران، قانون حفظ نباتات مصوب سال ۱۳۴۶ و آیین‌نامه اجرایی آن است.¹⁰ درگاه خدمات غیرحضوری این سازمان‌ها ارائه‌دهنده مجوزهای واردات و ترخیص هستند.² این مجوزها در گروه خدمات حاکمیتی دولت به کسب‌وکارها (G2B) طبقه‌بندی می‌شوند و هدف اصلی آن‌ها بررسی انطباق محموله‌های ورودی با استانداردهای بهداشتی ملی است.⁴

هماهنگی بین وزارت جهاد کشاورزی، سازمان‌های قرنطینه و گمرک ایران، زنجیره نظارتی مستحکمی را ایجاد می‌کند.¹¹ بر اساس قوانین گمرکی، هیچ محصول مشمول قرنطینه‌ای بدون تایید سیستمی مراجع ذی‌ربط اجازه ترخیص و ورود به قلمرو گمرکی را نخواهد داشت.¹¹ هرگونه کوتاهی در دریافت این مجوزها می‌تواند به توقیف، مرجوع شدن یا انهدام کامل کالا در مرزهای ورودی منجر شود.⁶

راهنمای گام‌به‌گام اخذ مجوز قرنطینه نباتی از سازمان حفظ نباتات

سازمان حفظ نباتات کشور پایش دقیقی بر روی ورود اندام‌های گیاهی، بذور و فرآورده‌های کشاورزی دارد.¹ این پایش از زمان ثبت سفارش آغاز شده و تا مرحله بررسی‌های آزمایشگاهی در مرز ادامه می‌یابد.⁶

ثبت‌نام و کاربری در سامانه جامع پایش عوامل خسارت‌زای گیاهی (PMS)

تمامی فرآیندهای مرتبط با قرنطینه نباتی به صورت الکترونیکی و از طریق سامانه جامع پایش عوامل خسارت‌زای گیاهی به نشانی اینترنتی pms.ppo.ir انجام می‌شود.⁴ واردکنندگان ابتدا باید با ثبت اطلاعات حقیقی یا حقوقی خود و از طریق درگاه‌های معتبر نظیر پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، حساب کاربری ایجاد کنند.⁶ اسناد مورد نیاز برای شروع این فرآیند شامل کارت بازرگانی معتبر، فرم درخواست کتبی و تصویر پیش‌فاکتور یا پروفرما است.⁴

یکی از مراحل اساسی در این سامانه، برقراری ارتباط فنی با کلینیک‌های گیاه‌پزشکی مجاز است.⁶ این کلینیک‌ها که تحت ضوابط فنی خاصی نظیر داشتن مسئول فنی با مدرک کارشناسی ارشد گیاه‌پزشکی، پروانه اشتغال معتبر و تجهیزات آزمایشگاهی کامل فعالیت می‌کنند، وظیفه نمونه‌برداری و انجام آزمون‌های بیولوژیک بر روی محموله را دارند.¹⁴ پس از تایید عاری بودن محموله از عوامل بیماری‌زا توسط کلینیک، گزارش نهایی به صورت سیستمی به دفتر قرنطینه سازمان حفظ نباتات جهت صدور تاییدیه ترخیص منعکس می‌شود.⁶

سیستم ارزیابی ریسک قرنطینه‌ای و فهرست محصولات

سازمان حفظ نباتات محصولات کشاورزی را بر اساس پتانسیل انتقال آلودگی به سه گروه با ریسک کم، متوسط و زیاد تقسیم‌بندی کرده است ¹⁵:

محصولات با ریسک قرنطینه‌ای کم در زمان ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت نیازی به اخذ مجوز قبلی از سازمان حفظ نباتات ندارند.¹⁶ ترخیص این کالاها منوط به ارائه گواهی بهداشت نباتی معتبر از کشور مبدأ و بازرسی ظاهری کارشناسان در مرز ورودی است.¹⁶ این فهرست شامل مواردی نظیر آرد چاودار، آرد سویا، ادویه‌جات، اقسام هل، آلبالو خشک، الیاف گیاهی خام مانند کتان، کنف، تامپیکو و رافیا، بادام زمینی پوست‌کنده، تنباکو و توتون خام، دانه برنج، دانه قهوه و کاکائو، دانه کنجد و برخی بذور پوشش‌دار گل‌های زینتی است.¹⁶ همچنین مواردی مانند لوبیا از افغانستان و تخم گشنیز از هند در دسته اقلام کم‌خطر قرنطینه‌ای جای می‌گیرند.⁷

محصولات با ریسک متوسط تحت نظارت و کنترل‌های مرزی خاص ترخیص می‌شوند.¹⁸ به عنوان مثال، واردات چوب گرده‌بینه صنوبر از کشور چین تحت کد تعرفه ۴۴۰۳۲۶۰۰ در زمره کالاهای با ریسک متوسط قرار دارد که ترخیص آن نیازمند بازدید کارشناسان مقیم و رعایت کامل شرایط ضدعفونی ابلاغی است.¹⁸

محصولات با ریسک زیاد شامل بذور، نهال‌ها، پیازها و اندام‌های تکثیرشونده گیاهی هستند که ورود آن‌ها پتانسیل بالایی برای انتقال بیماری‌های مهلک گیاهی دارد.⁶ واردات این اقلام الزاماً نیازمند اخذ مجوز قبلی و مکتوب از سازمان حفظ نباتات پیش از ثبت سفارش و ورود کالا به مرزهای کشور است.¹⁶

ممنوعیت‌های سخت‌گیرانه ورود اندام‌های گیاهی و خاک

به منظور پیشگیری از ورود آفات مخرب قرنطینه خارجی، ورود برخی اندام‌های گیاهی بر اساس ماده ۹ آیین‌نامه اجرایی قانون حفظ نباتات ممنوع است.¹⁰ این ممنوعیت شامل پنبه (وش، تخم و کلیه قسمت‌های آن)، انواع سیب‌زمینی، شلتوک، نهال و قلمه مرکبات، نهال و قلمه درختان میوه، نهال و میوه زیتون، نهال مو، قلمه نیشکر، نهال انواع سوزنی‌برگ‌ها، نهال موز، انبه و آووکادو، نشاء توت‌فرنگی، بذور توتون و تنباکو و همچنین انواع حشرات زنده و باکتری‌های مضر است.¹⁰ استثناء در این خصوص تنها برای بذور وارداتی با مصارف تحقیقاتی و با مجوز مستقیم سازمان مجاز خواهد بود.¹⁰

علاوه بر این، بر اساس ماده ۱۰ این قانون، ورود هرگونه خاک زراعتی، خاک گلدانی، خاک رس و شن به صورت تنها یا همراه با اندام‌های گیاهی به کشور مطلقاً ممنوع است.¹⁰ خاک به دلیل دارا بودن لارو حشرات، قارچ‌ها، باکتری‌ها و نماتدها به عنوان یکی از خطرناک‌ترین ناقلان آفات بیولوژیک شناخته می‌شود و ورود آن تنها در مقادیر بسیار محدود علمی و با تایید کارشناسان مجاز است.¹⁰

فرآیند الکترونیکی و الزامات بهداشتی اخذ مجوز قرنطینه دامی

کنترل سلامت و بهداشت محموله‌های دامی، فرآورده‌های خام، نهاده‌های خوراک دام و داروهای دامی به طور مستقیم تحت صلاحیت حاکمیتی سازمان دامپزشکی کشور قرار دارد.³

ثبت‌نام در سامانه قرنطینه و امنیت زیستی سازمان دامپزشکی

ورود به حوزه واردات دامی نیازمند ثبت‌نام و فعال‌سازی حساب کاربری در سامانه یکپارچه قرنطینه و امنیت زیستی به نشانی e.ivo.ir است.⁵ این فرآیند به صورت کاملاً غیرحضوری طراحی شده است.⁵ اسناد متقاضی باید با فرمت JPEG و حجم زیر ۳۰۰ کیلوبایت بارگذاری شوند.⁵ متقاضیان حقوقی باید مدارک ثبتی نظیر کارت بازرگانی معتبر (کارت‌های صادره از مناطق آزاد پذیرفته نیستند)، آگهی تاسیس و صفحه اول اساسنامه شرکت را ارائه دهند.⁵

بررسی اساسنامه یکی از مراحل سخت‌گیرانه در این سامانه است.⁵ موضوع فعالیت شرکت در اساسنامه باید صراحتاً شامل عبارت واردات دام زنده، فرآورده‌های خام دامی، نهاده‌های خوراک دام، داروی دامی و تجهیزات مرتبط باشد.⁵ موضوعات عمومی نظیر واردات کلیه کالاهای مجاز بازرگانی مورد پذیرش کارشناسان قرار نخواهد گرفت و درخواست رد می‌شود.⁵ پس از ثبت اولیه، ایمیل فعال‌سازی ظرف ۷۲ ساعت ارسال می‌شود و متقاضی یک هفته فرصت دارد تا هرگونه نقص در مدارک را برطرف کند، در غیر این صورت پرونده الکترونیکی حذف خواهد شد.⁵

مراحل هفت‌گانه واردات و قرنطینه دام زنده

فرآیند واردات دام زنده به دلیل پیچیدگی‌های بهداشتی، یک پروتکل هفت‌مرحله‌ای منسجم را به شرح زیر طی می‌کند ³:

در مرحله نخست، متقاضی باید مجوز واردات را از وزارت جهاد کشاورزی و سازمان دامپزشکی کشور اخذ کند.³ در گام دوم، ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت با کد تعرفه گمرکی مرتبط انجام می‌شود.³ در گام سوم، گواهی بهداشت دام و قرنطینه صادر شده از کشور مبدأ دریافت می‌گردد.³ مرحله چهارم شامل حمل‌ونقل بین‌المللی با کشتی‌ها یا کامیون‌های مجهز و مخصوص حمل دام است.³ در مرحله پنجم، محموله تحت نظارت سازمان دامپزشکی وارد مرزهای کشور می‌شود.³ گام ششم، دوره نگهداری دام‌ها در ایستگاه‌های قرنطینه مرزی به مدت ۷ تا ۲۱ روز است.³ در نهایت و در مرحله هفتم، پس از تایید نهایی سلامت دام‌ها توسط دامپزشکان مقیم، مجوز ترخیص صادر می‌گردد.³

تمامی دام‌های وارداتی باید در بدو ورود با استفاده از روش‌های مورد تایید سازمان دامپزشکی نظیر پلاک‌کوبی یا میکروچیپ حاوی کد واحد اپیدمیولوژیک و کد نوع دام هویت‌گذاری شوند.⁵ همچنین دام‌ها باید پیش از حمل علیه بیماری‌های شاربن، آبله و تب برفکی واکسینه شده و حداقل ۱۵ روز از آخرین واکسیناسیون آن‌ها گذشته باشد.²⁰ ارائه تست منفی مالئین برای تک‌سمی‌ها و عاری بودن گله از سل و بروسلوز برای گاو و گوساله الزامی است.²⁰

الزامات بهداشتی واردات (IHR) و اعزام ناظران مقیم

کلیه شرکت‌های واردکننده گوشت و فرآورده‌های پروتئینی ملزم به رعایت پروتکل بهداشتی و قرنطینه‌ای سازمان دامپزشکی کشور موسوم به Import Health Requirement یا به اختصار IHR هستند.²¹ این کد و عنوان مندرج بر روی بسته‌بندی‌ها، نشان‌دهنده تاریخ و شماره قرارداد بهداشتی منعقد شده بین ایران و کشور صادرکننده است و ارتباطی با تاریخ تولید محصول ندارد.²¹

بر اساس مصوبه هیئت وزیران به شماره ۱۸۲۸۰۳/ت۵۶۲۱۳۰، شرکت‌های واردکننده موظف هستند به منظور نظارت بر اجرای دقیق موازین بهداشتی و پروتکل‌های IHR، ناظران بهداشتی مقیم را در کشتارگاه‌های خارج از کشور طرف قرارداد مستقر نمایند.²² گمرکات کشور از ورود هرگونه محموله تولیدی فاقد کد ناظر بهداشتی یا فاقد تاییدیه ناظر مقیم ممانعت به عمل می‌آورند.²² لازم به ذکر است که تمامی هزینه‌های اعزام، استقرار و مأموریت این ناظران بر عهده شرکت واردکننده خواهد بود.²³

چالش‌های بازرگانی و ترخیص کالاهای قرنطینه‌ای در گمرک ایران

عملیات گمرکی کالاهای قرنطینه‌ای به دلیل فسادپذیری بالا و وابستگی شدید به فرآیندهای آزمایشگاهی با چالش‌های متعددی همراه است.⁸

هماهنگی سامانه‌ای و ترخیص الکترونیک

ثبت اظهارنامه در سامانه گمرکی EPL گام نخست ترخیص است.¹¹ تبادل اطلاعات میان سامانه جامع تجارت، پنجره واحد کشاورزی و سامانه‌های تخصصی سازمان حفظ نباتات و دامپزشکی به صورت الکترونیکی انجام می‌شود.¹³ با این وجود، قطعی‌های مکرر در سامانه‌های آنلاین یکی از موانع آزاردهنده در مسیر ترخیص کالا به شمار می‌رود.²⁵

یکی دیگر از قوانین حائز اهمیت، بخشنامه گمرک ایران در خصوص لزوم ثبت و دریافت شناسه ارزش کالا (TSC) برای فصول ۱ تا ۸۰ کتاب مقررات صادرات و واردات (به استثنای فصل ۳۰) پیش از اظهار کالا است.²⁷ عدم دریافت این کد تعرفه ارزشی در لحظه تنظیم اظهارنامه، روند ترخیص را با توقف مواجه می‌سازد.²⁷

رسوب کالا، تلورانس وزنی و انقضای مجوزها

مدت زمان مجاز نگهداری کالا در اماکن گمرکی ۳ ماه است که تحت شرایطی تا ۲ ماه دیگر تمدید می‌شود و پس از آن کالا مشمول مقررات متروکه می‌گردد.¹¹ در خصوص کالاهای قرنطینه‌ای و مواد غذایی رسوب کالا در انبارهای فاقد امکانات کنترل دما می‌تواند منجر به فساد بیولوژیک کالا و افت شدید کیفیت شود که بازرگانان را وارد چالش‌های جدی با شرکت‌های بیمه می‌کند.²⁵

علاوه بر این، بر اساس بخشنامه شماره ۸۹۴۱۷۳/۹۸، تلورانس وزنی مجاز محموله‌ها در گمرک پذیرفته می‌شود، اما در مرحله رفع تعهدات ارزی در بانک‌های عامل، ناهماهنگی وزنی جزیی مبدأ و مقصد می‌تواند فرآیندهای مالی را با مشکل مواجه کند.²⁵ همچنین، مدت اعتبار گواهی‌های قرنطینه داخلی بسیار کوتاه و تنها دو هفته است، که هماهنگی دقیق لجستیکی را پیش از انقضای مدرک می‌طلبد.⁶

مدیریت محموله‌های آلوده و نحوه ابلاغ اخطار

در صورتی که بررسی‌های کارشناسی و نتایج تست آزمایشگاهی کلینیک‌ها نشان‌دهنده وجود آفات یا آلودگی‌های قرنطینه‌ای در محموله وارداتی باشد، گمرک از ترخیص آن جلوگیری می‌کند.⁶ چنانچه امکان ضدعفونی وجود داشته باشد، این اقدام با هزینه صاحب کالا انجام می‌شود، در غیر این صورت کالا باید مرجوع یا امحاء گردد.¹⁰

سازمان حفظ نباتات مکلف است اخطاریه خروج کالا یا انهدام را کتباً به واردکننده ابلاغ کند.¹⁰ در صورت عدم دسترسی به صاحب کالا یا نماینده قانونی وی در گمرک، اخطاریه به آدرس مندرج در بارنامه ارسال شده و نسخه‌ای از آن روی کالا الصاق می‌گردد.¹⁰ این اقدام به منزله ابلاغ قانونی تلقی شده و پس از گذشت یک هفته از این تاریخ، ماموران قرنطینه نسبت به معدوم کردن محموله آلوده اقدام خواهند کرد.¹⁰

جمع‌بندی و توصیه‌های راهبردی برای بازرگانان

اخذ مجوزهای قرنطینه دامی و نباتی مستلزم رعایت استانداردهای فنی دقیق و تسلط کامل بر قوانین و دستورالعمل‌های بین‌المللی است.²⁹ تحلیل زنجیره تامین کالاهای مشمول قرنطینه نشان می‌دهد که همگام‌سازی اقدامات اداری پیش از ورود کالا به مرزها، اساسی‌ترین گام در کاهش هزینه‌های انبارداری و دموراژ است.⁸ بررسی دقیق سوابق آزمایشگاهی فروشنده خارجی، تطبیق مشخصات علمی گیاهان با کدهای تعرفه، انجام واکسیناسیون‌های الزامی دام‌ها و پیگیری فعالانه اسناد در سامانه‌های PMS و e.ivo، پایداری جریان بازرگانی و سودآوری تجارت خارجی را در بستر امنیت زیستی کشور تضمین می‌کند.³

سوالات متداول

منابع

1. سامانه قرنطینه نباتی: های اکسپورت – های‌اکسپورت, accessed on June 26, 2026, https://hi-export.ir/system/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87+%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87+%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C
2. سازمان حفظ نباتات کشور, accessed on June 26, 2026, https://www.ppo.ir/
3. شرایط واردات دام زنده+امتیاز ویژه برای مرزنشینان, accessed on June 26, 2026, https://rahkartejarat.com/license-to-import-live-animals/
4. صدور مجوز قرنطینه محموله وارداتی – سازمان حفظ نباتات, accessed on June 26, 2026, https://www.ppo.ir/fa-IR/ppo/5259/page/%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C
5. سامانه قرنطینه و امنیت زیستی – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on June 26, 2026, https://ixport.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C/
6. گواهی بهداشت نباتی – اگرینت- قرنطینه نباتی چیست؟ مراحل و روش اخذ قرنطینه بهداشت, accessed on June 26, 2026, https://agrinet.ir/phyto-certificate/
7. مجوز قرنطینه نباتی و نحوه اخذ آن – شرکت بازرگانی وانیکس, accessed on June 26, 2026, https://1xcompany.com/%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C/
8. بزرگترین چالش‌های ترخیص کالا از گمرک – بازرگانی آریانا جم, accessed on June 26, 2026, https://arianajam.com/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7/
9. دستورالعمل و ضوابط اجرائی قرنطینه در میادین دام و مجتمع های دامداری, accessed on June 26, 2026, https://www.ganrrc.org.ir/web/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D9%88-%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%85/
10. آیین نامه اجرایی قانون حفظ نباتات مصوب 1346/10/04 | مهدی داودآبادی, accessed on June 26, 2026, https://davoudabadi.ir/page/77046528
11. قوانین ترخیص کالا از گمرک در ایران – رسمیو, accessed on June 26, 2026, https://rasmio.com/blog/customs-clearance-rules-iran/
12. مجوزهای ترخیص کالا – شرکت بازرگانی راهکار تجارت پایا, accessed on June 26, 2026, https://rahkartejarat.com/10-permits-required-for-customs-clearance-2/
13. گام به گام مراحل ترخیص کالا از گمرک – بازرگانی طاها فیدار خلیج فارس, accessed on June 26, 2026, https://tahakhalij.ir/fa/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7
14. مجوز فعالیت امور قرنطینه ای کلینیک گیاهپزشکی – ثبت بازرگان, accessed on June 26, 2026, https://sabtebazargan.com/activities-of-the-plant-protection-center/
15. شرایط قرنطینه ایی واردات محصولات – سازمان حفظ نباتات کشور, accessed on June 26, 2026, https://www.ppo.ir/fa-IR/ppo/4961/page/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA
16. واردات با ریسک کم – آکادمی دلاری صفر تا صد, accessed on June 26, 2026, https://0ta100.net/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9-%DA%A9%D9%85
17. ترخیص کالا با مجوز قرنطینه شامل چه اجناسی می شود – سلطان یاقوت, accessed on June 26, 2026, https://clearance-iran.com/clearance-quarantine-license/
18. بخشنامه وزارت جهاد کشاورزی در خصوص اعلام شرایط قرنطینه ای واردات چوب گرده بینه صنوبر از کشور چین تحت کد تعرفه 44032600 (ابلاغی سازمان توسعه تجارت ایران) – سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران, accessed on June 26, 2026, https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=3777706148478648043
19. فرآیند صدور گواهی بهداشتی حمل دام زنده – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on June 26, 2026, https://ixport.ir/the-process-of-issuing-a-health-certificate-for-transporting-live-animals/
20. اصول صادرات دام و طیور زنده [مجوزهای بهداشتی + شرایط قرنطینه], accessed on June 26, 2026, https://exportsmartchain.com/blog/livestock-poultry-exports
21. کد IHR مندرج روی لیبل گوشت‌های منجمد وارداتی نشان‌دهنده تاریخ تولید نیست – حکیم مهر, accessed on June 26, 2026, https://hakimemehr.ir/fa/news/77424/%DA%A9%D8%AF-ihr-%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%AC-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D8%A8%D9%84-%DA%AF%D9%88%D8%B4%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AC%D9%85%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%AF%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA
22. استقرار ناظران بهداشتی در مبدا واردات گوشت اجباری شد – ایمنا, accessed on June 26, 2026, https://www.imna.ir/news/758610/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF
23. شرایط واردات دام زنده به ایران – سامانه جامع دامپزشکی, accessed on June 26, 2026, https://itvet.ir/blog/import-of-live-animals
24. مجوزهای مورد نیاز برای ترخیص کالا از گمرک کدامند؟ – هانزا, accessed on June 26, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/customs-clearance-permit/
25. 30 چالش در مواجهه با گمرک – ترخیص کالا – آیکسپورت, accessed on June 26, 2026, https://ixport.ir/30-challenges-facing-customs/
26. مقررات ملی دامپزشکی : دستورالعمل دارو، واکسن، ) ( واردات مجوز بهداشتی ص – سازمان دامپزشکی کشور, accessed on June 26, 2026, https://ivo.ir/uploads/1/2021/Jun/21/%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2VHIP.pdf
27. سوالات متداول ترخیص کالا و امور گمرکی – آیکسپورت, accessed on June 26, 2026, https://ixport.ir/frequently-asked-questions-about-loading-and-unloading/
28. ۸ دلیل که باعث به اصطلاح گیر کردن محموله شما در گمرک می‌شود – مسیر اکسیر, accessed on June 26, 2026, https://masirex.com/news/view/84
29. نحوه اخذ مجوز قرنطینه نباتی – واردات از چین, accessed on June 26, 2026, https://alivala.ir/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C/
30. 9 تا از مهم ترین چالش های ترخیص کالا + راه حل مقابله – بازرگانی صباغی زاده, accessed on June 26, 2026, https://sorattarkhis.com/challenges-of-goods-clearance/