شاه‌راه طلایی صادرات به اروپا: مزایای ثبت شرکت در ارمنستان برای صادرات مجدد کالاهای ایرانی

در شرایطی که تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌های شدید حاکم بر سیستم بانکی جهانی، مسیر مستقیم صادرات کالاهای ایرانی به اروپا را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه کرده‌اند، ثبت شرکت در ارمنستان به عنوان یک راهکار استراتژیک، قانونی و پایدار خودنمایی می‌کند.¹ جمهوری ارمنستان با برخورداری از مرز زمینی مشترک با ایران، عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و دارا بودن توافق‌نامه‌های بازرگانی ویژه با اتحادیه اروپا از جمله توافق‌نامه همکاری جامع و افزایش‌یافته (CEPA) و رژیم تعرفه‌ای ترجیحی GSP+، نقشی بی‌بدیل به عنوان یک واسطه تجاری ایفا می‌کند.²

این راهنما با نگاهی کاملاً تخصصی و کاربردی از دیدگاه یک متخصص بازرگانی خارجی، به تحلیل همه‌جانبه فرآیند صادرات مجدد، قوانین مبدأ گمرکی، هزینه‌ها، رژیم‌های مالیاتی به‌روزرسانی شده در سال ۲۰۲۶ و فرصت‌های جدید یارانه‌ای می‌پردازد تا مسیر مطمئنی را برای ورود به بازارهای اروپایی ترسیم کند.⁴

بستر حقوقی صادرات از ارمنستان: هم‌افزایی توافق‌نامه CEPA و رژیم تعرفه‌ای GSP+

برای تحلیل دقیق مزایای ارمنستان، ابتدا باید زیرساخت‌های حقوقی ارتباط این کشور با اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار گیرند. این زیرساخت‌ها بر دو ستون اصلی استوار هستند که هر یک کارکرد متفاوتی در تسهیل تجارت دارند.⁴

توافق‌نامه همکاری جامع و افزایش‌یافته (CEPA)

این توافق‌نامه که از مارس ۲۰۲۱ به طور کامل اجرایی شده است، چارچوبی نوین برای توسعه روابط سیاسی و اقتصادی میان اتحادیه اروپا و ارمنستان فراهم می‌آورد.³ اگرچه توافق‌نامه CEPA یک پیمان تجارت آزاد کامل نیست و مستقیماً به کاهش تعرفه‌ها نمی‌پردازد، اما بر بهبود و هم‌راستاسازی ساختار نظارتی، استانداردهای فنی و قوانین تجاری ارمنستان با هنجارهای پیچیده اتحادیه اروپا (UCC) تمرکز دارد.⁷ این توافق‌نامه موانع تجارت در بخش خدمات را از بین برده و فضای کسب‌وکار را برای تأسیس و اداره شرکت‌ها به شدت تسهیل کرده است.³ انطباق تدریجی قوانین ارمنستان با قوانین اتحادیه اروپا، ریسک‌های قانونی صادرکنندگان را کاهش داده و فرآیند پذیرش کالاهای فرآوری‌شده در مرزهای اروپایی را هموار می‌سازد.⁸

رژیم تعرفه‌ای ترجیحی GSP+

مکمل اصلی توافق‌نامه CEPA، حضور ارمنستان در میان کشورهای بهره‌مند از «سیستم ترجیحی تعمیم‌یافته پلاس» (GSP+) اتحادیه اروپا است.⁴ بر خلاف CEPA که بر هماهنگی قوانین متمرکز است، رژیم GSP+ مستقیماً بر کاهش یا حذف تعرفه‌های گمرکی اثر می‌گذارد.⁴ تحت این سازوکار ترجیحی، بیش از ۶۲۰۰ الی ۶۴۰۰ ردیف کالایی با منشأ ارمنستان می‌توانند با تعرفه صفر یا بسیار ناچیز وارد بازار واحد اروپا شوند.⁴ این اقلام طیف وسیعی از صنایع تبدیلی، محصولات نساجی، پوشاک، فلزات پایه و صنایع غذایی را شامل می‌شوند و مزیت رقابتی فوق‌العاده‌ای به شرکت‌های مستقر در ارمنستان می‌بخشند.⁴

قوانین سخت‌گیرانه گمرکی: الزامات قواعد مبدأ و فرآوری کافی در ارمنستان

یکی از رایج‌ترین اشتباهات تجار، تصور ارسال مستقیم و بدون تغییر کالای ایرانی با الصاق یک برچسب ساده ارمنی است. گمرکات اتحادیه اروپا با تکیه بر قوانین دقیق قواعد مبدأ (Rules of Origin)، چنین اقداماتی را به عنوان تخلف شناسایی کرده و کالا را توقیف می‌کنند.⁴ بنابراین، فرآیند صادرات مجدد (Re-export) نیازمند رعایت دقیق الزامات قانونی است.⁴

کافی بودن عملیات فرآوری (Sufficient Transformation)

کالاهایی که بخش زیادی از مواد اولیه آن‌ها از ایران تأمین می‌شود، تنها در صورتی منشأ ارمنستانی می‌گیرند که عملیات تولیدی یا فرآوری کافی روی آن‌ها در داخل مرزهای ارمنستان انجام شود.⁴ این موضوع بر اساس دو شاخص اصلی ارزیابی می‌شود ⁴:

1. تغییر در طبقه‌بندی تعرفه‌ای (Change of Tariff Heading): فرآیند تولید باید به گونه‌ای باشد که کد تعرفه گمرکی (HS Code) محصول نهایی در سطح چهار رقم اول با مواد اولیه وارداتی از ایران تفاوت داشته باشد.⁴
2. ارزش افزوده محلی (Value Added Rule): میزان ارزش ایجادشده در زنجیره تولید داخل ارمنستان (شامل هزینه‌های کارگری، انرژی، بسته‌بندی و فرآوری صنعتی) باید بخش عمده‌ای از قیمت نهایی کالا (معمولاً حداقل ۴۰ درصد) را تشکیل دهد.²

عملیات‌های ساده گمرکی مانند بسته‌بندی مجدد، سورتینگ، برچسب‌زنی، مونتاژ ساده قطعات و شست‌وشو طبق قانون اتحادیه اروپا فرآوری کافی تلقی نشده و منشأ کالا را تغییر نمی‌دهند.⁴

دریافت گواهی مبدأ و عضویت در سیستم REX

پس از انجام فرآوری کافی، شرکت ثبت‌شده در ارمنستان باید مدارک خرید مواد اولیه، فرم‌های فرآیند تولید و اساسنامه خود را به اتاق بازرگانی و صنایع ارمنستان ارائه دهد تا گواهی مبدأ ترجیحی (معمولاً Form A) ظرف ۱ تا ۳ روز کاری صادر شود.⁴ ارمنستان همچنین از سیستم ثبت صادرکنندگان اتحادیه اروپا (REX) بهره می‌برد.⁴ با ثبت‌نام در این پایگاه داده، صادرکنندگان مجاز ارمنی می‌توانند با خوداظهاری منشأ کالا بر روی فاکتورهای فروش (بدون نیاز به مراجعه حضوری مداوم برای هر محموله به اتاق بازرگانی)، کارهای ترخیص کالا در گمرکات مقصد اروپایی را با سرعت بالا و هزینه کم انجام دهند.⁴

تحولات سال ۲۰۲۶: فرصت‌های طلایی ناشی از تنوع‌بخشی صادراتی و یارانه‌های دولتی ارمنستان

تغییرات ژئوپلیتیک اخیر در سال ۲۰۲۶، فرصت‌های بی‌سابقه‌ای را برای شرکت‌های ایرانی ثبت‌شده در ارمنستان ایجاد کرده است.⁵ به دلیل تنش‌های سیاسی میان ارمنستان و فدراسیون روسیه، سازمان نظارت دامپزشکی و قرنطینه گیاهی روسیه (Rosselkhoznadzor) ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های گسترده‌ای را بر واردات محصولات کشاورزی، میوه‌ها، صیفی‌جات (گوجه‌فرنگی، فلفل، توت‌فرنگی)، گل‌ها، محصولات شیلات و آب معدنی ارمنستان اعمال کرده است.⁵

در واکنش به این محدودیت‌های تجاری، وزارت اقتصاد ارمنستان به رهبری گئورگ پاپویان، یک برنامه حمایتی و یارانه‌ای کلان را به کابینه دولت ارائه کرده است که هدف آن هدایت صادرات ارمنستان به سمت بازارهای اتحادیه اروپا است.⁵ این طرح شامل پرداخت یارانه‌های بسیار سنگین برای جبران هزینه‌های ترانزیت و ترابری کالاهای صادراتی ارمنستان به مقاصد مختلف اروپایی (از یونان تا آلمان) است.⁵ به عنوان نمونه، دولت ارمنستان پرداخت حدود ۵.۵ میلیون دلار یارانه برای صادرات گل، ۳.۵ میلیون دلار برای گوجه‌فرنگی و ۳.۵ میلیون دلار برای فلفل را تا پایان سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است.⁵

محصولات ارمنستان به دلیل برخورداری از استانداردهای سخت‌گیرانه نظیر گواهینامه بین‌المللی GlobalG.A.P، مجوز ورود مستقیم به زنجیره‌های فروشگاهی و سوپرمارکت‌های اروپایی را دارند.⁵ صادرکنندگان ایرانی با ایجاد واحدهای تولیدی مشترک در ارمنستان و انجام فرآوری نهایی کالاها در این کشور، می‌توانند از این چتر حمایتی یارانه‌ای و استانداردهای اخذشده استفاده کنند تا هزینه‌های لجستیک صادرات به اروپا را به حداقل برسانند.⁴

نقشه راه گام‌به‌گام و هزینه‌های ثبت شرکت در ارمنستان

آغاز زنجیره صادرات مجدد با ثبت قانونی یک شخصیت حقوقی در خاک ارمنستان شروع می‌شود.⁶ این فرآیند بسیار سریع، شفاف و عاری از بوروکراسی‌های اداری پیچیده است.¹⁶

مراحل قانونی ثبت و تأسیس شرکت با مسئولیت محدود (LLC)

تأسیس شرکت با مسئولیت محدود متداول‌ترین روش برای سرمایه‌گذاران خارجی است.¹⁷ فرآیند اجرای کار شامل مراحل زیر است ⁶:

1. انتخاب نام و تعیین ساختار: انتخاب نام تجاری منحصربه‌فرد که نمادهای ملی ارمنستان را نداشته باشد (مگر با مجوز خاص).⁶
2. تنظیم اساسنامه: نگارش دقیق موضوع فعالیت بازرگانی و اساسنامه شرکت و ترجمه رسمی آن به زبان ارمنی.¹⁷
3. ثبت دولتی: ارسال مدارک به دیوان ثبت ارمنستان (State Register) به صورت حضوری (۱ روز کاری) یا غیرحضوری با وکالت‌نامه رسمی (۱ الی ۳ روز کاری).⁶
4. امور مالیاتی و گمرکی: مراجعه به اداره مالیات جهت دریافت کد اقتصادی و فعال‌سازی پرونده در سامانه الکترونیکی گمرک ارمنستان.¹⁸
5. افتتاح حساب بانکی: افتتاح حساب‌های چندارزی (درام، دلار و یورو) که معمولاً فرآیند تایید و فعال‌سازی آن در بانک‌های ارمنستان ۱ روز به طول می‌انجامد.⁶

هزینه‌های راه‌اندازی شرکت در سال ۲۰۲۶

هزینه‌های ثبت و راه‌اندازی شرکت در ارمنستان بر اساس آخرین تعرفه‌های ارائه‌شده توسط موسسات حقوقی معتبر در قالب ساختار مالی زیر طبقه‌بندی می‌شود ⁶:

نوع هزینه	مقدار تقریبی (دلار آمریکا)	کارکرد و دوره پرداخت
هزینه پایه ثبت شرکت	۱,۸۵۰ 6	کارمزدهای دولتی، حق‌الوکاله و ثبت رسمی اسناد اساسنامه
ثبت آدرس حقوقی قانونی	۲۰۰ 6	اجاره سالانه آدرس فیزیکی برای مکاتبات رسمی با دولت
خدمات ماهیانه نگهداری مالیاتی	۵۰ 6	ارسال گزارش‌های مالی دوره‌ای و انطباق با قوانین مالیاتی
هزینه افتتاح حساب بانکی شرکتی	۸۰۰ 6	کارمزد بررسی پرونده، ارزیابی ریسک و صدور توکن‌های ارزی بانک

سرمایه اولیه مورد نیاز برای ثبت شرکت با مسئولیت محدود بسیار ناچیز بوده و از حدود ۱۰,۰۰۰ الی ۵۰,۰۰۰ درام ارمنستان شروع می‌شود.¹⁶

تحلیل همه‌جانبه رژیم‌های مالیاتی ارمنستان در سال ۲۰۲۶

سیستم مالیاتی ارمنستان در سال ۲۰۲۶ از شفافیت بالایی برخوردار است و صادرکنندگان باید با ارزیابی دقیق سودآوری و هزینه‌های خود، رژیم مالیاتی بهینه را انتخاب نمایند.²¹

سیستم مالیاتی عمومی (General Taxation System)

این رژیم به طور خودکار پس از ثبت شرکت اعمال می‌شود، مگر آنکه شرکت ظرف ۲۰ روز فرم تقاضای رژیم‌های ترجیحی را پر کند.²² این سیستم برای صادرکنندگان بزرگ کالا به اروپا که خریدهای گسترده و با ارزش افزوده بالا در داخل ارمنستان دارند مناسب است.²¹ ارکان این سیستم عبارتند از ²²:

• مالیات بر سود شرکت (Profit Tax): معادل ۱۸ درصد سود خالص (مابه التفاوت درآمدهای مستند و هزینه‌های قابل‌قبول شرکت).²²
• مالیات بر ارزش افزوده (VAT): نرخ استاندارد آن ۲۰ درصد است.²² با این حال، کالاهای فرآوری‌شده‌ای که از مرزهای ارمنستان صادر می‌شوند مشمول نرخ صفر درصد مالیات بر ارزش افزوده هستند و شرکت‌ها می‌توانند مبالغ ارزش افزوده پرداختی برای نهاده‌های تولید را از دولت بازپس گیرند.²¹

رژیم مالیات بر گردش مالی (Turnover Tax)

این رژیم ساده‌شده مخصوص شرکت‌های کوچک و متوسط با سقف فروش سالانه حداکثر ۱۱۵ میلیون درام ارمنستان (~۲۹۰ هزار دلار آمریکا) است.²² مالیات به صورت فصلی مستقیماً روی درآمد ناخالص اعمال می‌شود و نیازی به گزارش ارزش افزوده ندارد.²² در اصلاحات قانونی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، نرخ‌های این سیستم افزایش یافته است ²¹:

شاخص‌های مالیاتی رژیم‌های مختلف در سال ۲۰۲۶	رژیم مالیاتی عمومی (GTS)	رژیم مالیات بر گردش مالی (STS)
سقف فروش سالانه	نامحدود 21	۱۱۵,۰۰۰,۰۰۰ درام ارمنستان 22
نرخ مالیات بر فعالیت‌های تجاری	۱۸٪ از سود خالص 22	۱۰٪ از کل گردش مالی فروش 21
نرخ مالیات بر فعالیت‌های تولیدی	۱۸٪ از سود خالص 22	۷٪ از کل گردش مالی تولید 21
نرخ مالیات بر خدمات فناوری اطلاعات	۱۸٪ از سود خالص 22	۱٪ (تحت رجیستری فناوری‌های پیشرفته تا ۲۰۳۱) 27
مالیات بر سود سهام (Dividends)	۵٪ برای سهامداران مقیم و غیرمقیم 22	۵٪ برای سهامداران مقیم و غیرمقیم 22

تخطی از سقف ۱۱۵ میلیون درام در هر زمان از سال، منجر به خروج اجباری و ورود به سیستم مالیات عمومی تا پایان سال مالی بعد خواهد شد.²²

مالیات بر حقوق کارکنان و حق بیمه سلامت الزامی از سال ۲۰۲۶

در صورت استخدام پرسنل بومی یا خارجی، شرکت‌ها موظف به کسر و پرداخت مالیات‌های حقوق به صورت ماهانه هستند.²² علاوه بر مالیات بر درآمد پرسنلی با نرخ ثابت ۲۰ درصد، حق بیمه سلامت الزامی (MHI) نیز از اول ژانویه ۲۰۲۶ در سیستم مالیاتی گنجانده شده است.²²

میزان درآمد ماهانه پرسنل (درام ارمنستان)	حق بیمه سلامت الزامی (MHI)	حق بیمه بازنشستگی و تامین اجتماعی
کمتر از ۲۰۰,۰۰۰ درام	معاف 22	۵٪ از کل حقوق ناخالص 22
بین ۲۰۰,۰۰۱ تا ۵۰۰,۰۰۰ درام	۴,۸۰۰ درام در ماه 22	۵٪ از کل حقوق ناخالص 22
بین ۵۰۰,۰۰۱ تا ۱,۱۲۵,۰۰۰ درام	۱۰,۸۰۰ درام در ماه 22	۱۰٪ حقوق ناخالص منهای ۲۵,۰۰۰ درام 22
بالاتر از ۱,۱۲۵,۰۰۰ درام	۱۰,۸۰۰ درام در ماه 22	سقف ثابت ۸۷,۵۰۰ درام در ماه 22

علاوه بر این، حق تمبر (عوارض نظامی) نیز به صورت ماهیانه و بر اساس پلکان حقوقی از ۱,۰۰۰ تا ۱۵,۰۰۰ درام از حقوق پرسنل کسر می‌گردد.²³

منطقه آزاد تجاری مغری: مزایا، موانع عملیاتی و قوانین جدید حضور واقعی در سال ۲۰۲۶

منطقه آزاد تجاری مغری (Meghri FEZ) واقع در مرز نوردوز با ایران، بر روی کاغذ پتانسیل‌های بی‌نظیری را برای معافیت‌های مالیاتی ارائه می‌دهد.² شرکت‌های تاییدشده در این منطقه از پرداخت مالیات بر سود (۰٪)، مالیات بر ارزش افزوده (۰٪) و عوارض گمرکی ورود مواد اولیه معاف هستند.¹⁰

با این حال، تحلیل‌های واقع‌بینانه تجاری حاکی از آن است که منطقه آزاد مغری به دلایلی نظیر اختلافات مالکیت زمین و تاثیر تحریم‌های بین‌المللی بر روابط بانکی ایران به نوعی در رکود به سر می‌برد و ظرفیت‌های آن به طور کامل فعال نشده است.³⁰ در سال ۲۰۲۶، تنها منطقه آزاد تجاری فعال در ارمنستان منطقه “ECOS” در هرازدان (مخصوص فناوری اطلاعات و بلاک‌چین) است و مناطق قدیمی‌تر نظیر “Alliance” در اوت ۲۰۲۵ منحل شده‌اند.³⁰

علاوه بر این، در راستای همگامی با قوانین ضد فرار مالیاتی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD BEPS Action 5)، ارمنستان از اول ژانویه ۲۰۲۶ قوانین سخت‌گیرانه “حضور واقعی” (Real Presence Rules under HO-298-N) را به طور جدی پیاده‌سازی می‌کند.³⁰ شرکت‌ها برای بهره‌مندی از معافیت‌های مناطق آزاد باید نشان دهند که دارای دفاتر فیزیکی فعال، کارکنان مقیم محلی و عملیات تجاری واقعی در داخل محدوده جغرافیایی منطقه آزاد هستند.³⁰ همچنین، کلیه درآمدهای ناشی از حقوق مالکیت فکری (IP) از شمول معافیت‌های مناطق آزاد خارج شده و مشمول نرخ مالیات استاندارد ۱۸ درصد سود خواهند بود.³⁰

مدیریت ریسک و کنترل صادراتی کالاهای حساس

یکی از حیاتی‌ترین بخش‌هایی که صادرکنندگان کالا به اروپا باید به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند، قوانین جدید کنترل صادرات ارمنستان است.⁴ از مه ۲۰۲۳، دولت ارمنستان به منظور تداوم دسترسی به سیستم مالی بین‌المللی و جلوگیری از نقض تحریم‌های غربی، قوانین کنترل صادرات بر کالاهای حساس و دومنظوره را به شدت تقویت کرده است.⁴

بر اساس این مقررات، صادرات مجدد تجهیزات الکترونیکی، میکروچیپ‌ها، ترانسفورماتورها، آنتن‌ها، دوربین‌های فیلم‌برداری پیشرفته و قطعات هوانوردی منوط به کسب مجوزهای خاص از وزارت اقتصاد ارمنستان است که بررسی این پرونده‌ها ممکن است تا ۲۰ روز کاری زمان ببرد.⁴ صادرکنندگان ایرانی باید اطمینان حاصل کنند که اقلام ارسالی آن‌ها به بازارهای هدف تحت این رژیم‌های نظارتی سخت‌گیرانه قرار نگیرد تا از توقیف محموله و مسدود شدن حساب‌های بانکی جلوگیری شود.⁴

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی

ثبت شرکت در ارمنستان با هدف صادرات مجدد کالا به اروپا، فراتر از یک ترفند گمرکی ساده، یک بازطراحی زنجیره تامین بلندمدت و هوشمندانه است.³ صادرکنندگان ایرانی با استفاده از بستر حقوقی توافق‌نامه CEPA و معافیت‌های تعرفه‌ای سیستم ترجیحی GSP+، می‌توانند محدودیت‌های تحریمی را به کلی بی‌اثر کنند.³

پیشنهاد می‌شود تجار ایرانی برای موفقیت در این مسیر، از ثبت شرکت‌های صرفاً کاغذی دوری کرده، با تأسیس کارگاه‌های فرآوری و ارزش‌افزایی واقعی در ارمنستان منشأ قانونی کالا را به ارمنستان تغییر دهند و با ثبت‌نام در سیستم صادرکنندگان دیجیتال REX، از فرصت بی‌نظیر یارانه‌های ترانزیتی سال ۲۰۲۶ دولت ارمنستان بهره‌مند شوند.⁴ ثبات اقتصادی ارمنستان و نزدیکی جغرافیایی آن به ایران، امن‌ترین و سودآورترین مسیر ورود به بازارهای اتحادیه اروپا را تضمین می‌کند.¹

منابع

1. ارمنستان پل ایران به بازارهای جهان؛ الزامات دستیابی به تجارت ۳ میلیاردی – تین نیوز, accessed on June 3, 2026, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-2/268443-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C
2. در جریان همایش اقتصادی ایران و ارمنستان رغم خورد / امضای یادداشت تفاهم همکاری بین مناطق آزاد ارس و مغری – جهان اقتصاد, accessed on June 3, 2026, https://jahaneghtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-33/159345-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
3. EU trade relations with Armenia – European Union, accessed on June 3, 2026, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/armenia_en
4. Armenia Export Guide: Compliance Requirements & Best Practices …, accessed on June 3, 2026, https://armenian-lawyer.com/business-immigration/armenia-export-compliance-guide/
5. Armenian exports meet EU standards, economy minister says amid Russian trade ban and diversification push, accessed on June 3, 2026, https://armenpress.am/en/article/1251728
6. ثبت شرکت در ارمنستان: شرایط، روش ها، مراحل، مزایا 2026, accessed on June 3, 2026, https://go2tr.com/register-company/armenia
7. The European Union and Armenia – EEAS, accessed on June 3, 2026, https://www.eeas.europa.eu/armenia/european-union-and-armenia_en?s=216
8. Armenia-EU Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement – Wikipedia, accessed on June 3, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/EU-Armenia_Comprehensive_and_Enhanced_Partnership_Agreement
9. Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement – European Union, accessed on June 3, 2026, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52017JC0037&from=ET
10. Booklet-MEGHRI-FEZ.pdf, accessed on June 3, 2026, https://jp-arm.org/wp-content/uploads/2024/08/Booklet-MEGHRI-FEZ.pdf
11. صادرات به ارمنستان | تعرفه و شرایط گمرک ارمنستان برای صادرات – آکادمی زومین بازار, accessed on June 3, 2026, https://zoominbazar.com/export-to-armenia/
12. Rules of origin | Access2Markets – European Commission’s trade, accessed on June 3, 2026, https://trade.ec.europa.eu/access-to-markets/en/content/rules-origin-0
13. قانون موافقتنامه بازرگانی بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت جمهوری ارمنستان – مرکز پژوهشها, accessed on June 3, 2026, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/92743
14. Armenia to subsidize exports to EU amid Russian import restrictions, accessed on June 3, 2026, https://en.armradio.am/2026/06/02/armenia-to-subsidize-exports-to-eu-amid-russian-import-restrictions/
15. Pashinyan: Armenian goods restricted by Russia shipped to EU markets – Georgia Today, accessed on June 3, 2026, https://georgiatoday.ge/pashinyan-armenian-goods-restricted-by-russia-shipped-to-eu-markets/
16. شرایط ثبت شرکت ارمنستان, accessed on June 3, 2026, https://danasabt.ir/2024/04/03/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
17. ثبت شرکت در ارمنستان [شرایط، مدارک و هزینه لازم برای راه‌اندازی کسب‌وکار قانونی در ارمنستان] – آسان ثبت, accessed on June 3, 2026, https://asansabt.com/academy/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
18. ثبت شرکت در ارمنستان؛ راهنمای کامل و مراحل قانونی 2024, accessed on June 3, 2026, https://nokhostinsabt.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
19. ثبت انواع شرکت در ارمنستان : راهنمای کامل برای کارآفرینان و سرمایه‌گذاران, accessed on June 3, 2026, https://www.ariamtour.com/company-registration-in-armenia/
20. FEZ «Meghri» (Armenia) – YB Case 2026, accessed on June 3, 2026, https://ybcase.com/en/jurisdictions/sez-megri-armenia
21. Taxation System in Armenia 2026: A Strategic Guide for Businesses and Investors, accessed on June 3, 2026, https://profin.am/en/taxation-system-in-armenia-2026-a-strategic-guide-for-businesses-and-investors/
22. Armenia Tax Regimes 2026 — Complete Guide – Online accounting …, accessed on June 3, 2026, https://easytaxes.am/en/article/tax-regimes-in-armenia
23. Corporate taxes in Armenia in 2026, accessed on June 3, 2026, https://residentarmenia.com/en/corporate-taxes-in-armenia/
24. Taxes in Armenia in 2026: A Complete Guide for Businesses and Individuals, accessed on June 3, 2026, https://alphaaccounting.am/blog/taxes-in-armenia-complete-guide/
25. taxation of Armenian companies and individuals: VAT, income tax and capital gains. Tax treaties of Armenia – GSL Law & Consulting, accessed on June 3, 2026, https://gsl.org/en/taxes/armenia/
26. Armenia – Corporate – Other taxes – Worldwide Tax Summaries, accessed on June 3, 2026, https://taxsummaries.pwc.com/armenia/corporate/other-taxes
27. Armenia’s 1 Percent Turnover Tax for Tech Startups Explained – Vardanyan & Partners, accessed on June 3, 2026, https://armenian-lawyer.com/business-immigration/armenia-1-percent-tech-tax/
28. Taxes for Freelancers in Armenia: 2026 Tax Guide – Alpha Accounting, accessed on June 3, 2026, https://alphaaccounting.am/blog/taxes-for-freelancers-in-armenia/
29. Losing IT Tax Status: How to Protect Your 1% Rate (and What Happens If You Don’t) – Visa, Residence & Citizenship Lawyers in Armenia – Vardanyan & Partners, accessed on June 3, 2026, https://armenian-lawyer.com/business/losing-it-tax-status-how-to-protect-your-1-rate-and-what-happens-if-you-dont/
30. Armenia Free Economic Zones: 2026 Guide | Vardanyan & Partners, accessed on June 3, 2026, https://armenian-lawyer.com/immigration/armenia-free-economic-zones/
31. راهنمای کامل رویه‌های واردات ارمنستان: گمرک و انطباق با مقررات ۲۰۲۵, accessed on June 3, 2026, https://armenian-lawyer.com/fa/business-immigration/armenia-import-customs-procedures-compliance-guide/
32. Economy of Armenia – Wikipedia, accessed on June 3, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Economy_of_Armenia