راهنمای جامع بازرگانی و اجرایی ثبت سفارش و تخصیص ارز قطعات منفصله خودرو (CKD) در سال ۱۴۰۴

صنعت خودروسازی ایران در سال ۱۴۰۴ در نقطه عطف حساسی قرار گرفته است که در آن، مدیریت منابع ارزی و سیاست‌های جایگزینی واردات با هدف تعمیق ساخت داخل، به اولویت‌های اصلی حاکمیت اقتصادی تبدیل شده‌اند. با توجه به ناترازی‌های ارزی و فشارهای تورمی، دولت و وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) چارچوب‌های جدیدی را برای واردات قطعات منفصله خودرو (CKD) طراحی کرده‌اند که بر مبنای شفافیت در سامانه جامع تجارت و اتصال مستقیم ثبت سفارش به عملکرد تولیدی و عمق داخلی‌سازی استوار است.

در سال ۱۴۰۴، فرایند تخصیص ارز از مسیرهای سنتی و ارزان‌قیمت نیمایی به سمت «تالار دوم مرکز مبادله» و مکانیزم‌های «واردات در مقابل صادرات» سوق یافته است تا ضمن مدیریت صف تقاضا، انگیزه خودروسازان برای کاهش ارزبری و افزایش تولید قطعات در داخل کشور تقویت شود.¹ گزارش تخصصی « ثبت سفارش قطعات خودرو ۱۴۰۴» به کالبدشکافی دقیق مراحل ثبت سفارش، چالش‌های تأمین منابع ارزی، ساختار تعرفه‌ای فصل ۹۸ و الزامات قانونی ترخیص قطعات منفصله در سال ۱۴۰۴ می‌پردازد تا نقشه راهی جامع برای فعالان اقتصادی و مدیران بازرگانی فراهم آورد.⁴

بستر قانونی و تحولات راهبردی واردات قطعات منفصله در سال ۱۴۰۴

تحولات قانونی در سال ۱۴۰۴ بازتاب‌دهنده سیاست‌های انقباضی ارزی و در عین حال حمایتی از تولید فیزیکی است. قانون بودجه سال ۱۴۰۴ و آیین‌نامه‌های اجرایی بند (ر) تبصره یک، چارچوب کلی واردات خودرو و قطعات را ترسیم کرده‌اند.⁶ در این سال، تمرکز اصلی بر مدیریت «تراز ارزی صنعت خودرو» است؛ به این معنا که خودروسازان موظف‌اند بخشی از نیاز ارزی خود را از محل صادرات محصولات خود یا سایر کالاهای غیرمرتبط تأمین کنند.⁸

نقش حاکمیتی وزارت صمت و بانک مرکزی

وزارت صنعت، معدن و تجارت در سال ۱۴۰۴ از طریق «دفتر صنایع خودرو»، نظارت سخت‌گیرانه‌ای بر برنامه تولید شرکت‌ها و میزان ارزبری آن‌ها اعمال می‌کند. هر پرونده ثبت سفارش قطعات CKD باید پیش از هر چیز با سهمیه ارزی ابلاغی به واحد تولیدی و تاییدیه فنی دفتر صنایع خودرو مطابقت داشته باشد.¹⁰ بانک مرکزی نیز با مدیریت «تالار دوم مرکز مبادله»، نرخ ارز را به قیمت‌های بازار تجاری نزدیک کرده است تا شکاف قیمتی و رانت‌های ناشی از آن را به حداقل برساند.¹² در این میان، سامانه جامع تجارت (NTSW) به عنوان تنها درگاه قانونی، تمامی تبادلات اطلاعاتی بین بازرگان، بانک و گمرک را مدیریت می‌نماید.⁴

ضرورت تعمیق ساخت داخل و کاهش ارزبری

یکی از اهداف کلیدی سیاست‌های سال ۱۴۰۴، جابجایی مزیت نسبی از «مونتاژکاری صرف» به سمت «تولید واقعی» است. بر اساس بخشنامه‌های جدید، خودروسازانی که عمق ساخت داخل آن‌ها کمتر از حد نصاب‌های تعیین‌شده باشد، با تعرفه‌های گمرکی سنگین‌تر و محدودیت در دریافت ارزهای دولتی مواجه خواهند شد.¹⁵ این رویکرد باعث شده است که قطعات منفصله ذیل فصل ۹۸ کتاب مقررات صادرات و واردات، بر اساس درصد داخلی‌سازی محصول نهایی، مشمول تخفیفات پلکانی در حقوق ورودی شوند.¹⁷

الزامات مقدماتی و احراز صلاحیت بازرگان در سامانه جامع تجارت

شروع فرایند ثبت سفارش برای قطعات CKD مستلزم عبور از لایه‌های مختلف احراز هویت و صلاحیت است که در سال ۱۴۰۴ با دقت بیشتری توسط سامانه‌های هوشمند رصد می‌شود.

مدیریت نقش‌ها و گواهی امضای الکترونیک

هر واحد تولیدی برای شروع فعالیت در سامانه جامع تجارت باید دارای کارت بازرگانی معتبر و نقش «بازرگان حقوقی» باشد. در سال ۱۴۰۴، تمدید کارت بازرگانی منوط به رفع تعهدات ارزی سال‌های گذشته و رعایت سقف رتبه‌بندی اعتباری است.¹⁹ همچنین، داشتن گواهی امضای الکترونیک (توکن) برای تایید نهایی اسناد و اسناد مالی در سامانه الزامی است.¹⁴ بازرگان باید اطمینان حاصل کند که اطلاعات مدیرعامل و صاحبان امضا در بخش «معرفی شرکت» با داده‌های سازمان ثبت شرکت‌ها کاملاً مطابقت دارد تا در مراحل بعدی با خطای عدم انطباق مواجه نشود.¹⁹

اخذ پروفرما و کد رهگیری فیدا (FIDA)

دریافت پیش‌فاکتور یا پروفرما از فروشنده خارجی، اولین گام عملیاتی است. پروفرما باید شامل جزئیات دقیق قطعات، استانداردهای فنی، شرایط اینکوترمز (مانند FOB یا CFR)، وزن خالص و ناخالص، و ارزش واحد هر قطعه باشد.¹⁴ در سال ۱۴۰۴، تمامی پروفرماها باید در سامانه «فیدا» بارگذاری شوند تا اصالت فروشنده خارجی و معتبر بودن اسناد توسط بانک مرکزی و نهادهای نظارتی احراز گردد. پس از تایید در این سامانه، یک کد ۱۰ رقمی صادر می‌شود که در مرحله ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت مورد استفاده قرار می‌گیرد.¹⁴

فرایند گام‌به‌گام ثبت سفارش قطعات CKD در سال ۱۴۰۴

پس از آماده‌سازی زیرساخت‌های قانونی، فرایند اجرایی ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت آغاز می‌گردد. این مسیر شامل پنج مرحله اصلی است که هر یک دارای جزئیات فنی و حساسیت‌های بازرگانی بالایی است.⁴

مرحله اول: ورود اطلاعات پرونده و انتخاب حالت ثبت سفارش

پس از ورود به منوی «عملیات تجارت خارجی» و بخش «مدیریت پرونده»، گزینه «پرونده جدید» انتخاب می‌شود. در این بخش، انتخاب «حالت ثبت سفارش» حیاتی است. برای واحدهای تولیدی خودروساز، گزینه «نیاز تولید خود» انتخاب می‌گردد.⁴ این انتخاب به سامانه اجازه می‌دهد تا پرونده را مستقیماً به دفتر تخصصی صنایع خودرو ارجاع دهد و از سهمیه‌های تولیدی واحد استفاده نماید. در ادامه، اطلاعاتی نظیر شماره پروفرما، تاریخ صدور، تاریخ اعتبار و کشور ذی‌نفع (که معمولاً کشور سازنده قطعات مانند چین، کره یا هند است) وارد می‌شود.⁴

مرحله دوم: ثبت اطلاعات فروشنده و بارگذاری مستندات

اطلاعات فروشنده خارجی باید دقیقاً منطبق بر پروفرما باشد. اگر فروشنده جدید است، باید ابتدا از طریق بخش «مدیریت فروشندگان خارجی»، نسبت به اخذ شناسه فروشنده اقدام کرد.¹⁴ در این مرحله، بارگذاری فایل پروفرما و سایر مستندات لازم مانند کاتالوگ‌های فنی یا تاییدیه‌های استاندارد (در صورت لزوم) انجام می‌گیرد. دقت در درج صحیح شناسه ملی شرکت و کدپستی محل انبار یا واحد تولیدی برای استعلام‌های بعدی ضروری است.¹⁹

مرحله سوم: تعیین جزئیات حمل و نقل و گمرک مقصد

در این بخش، مسیر لجستیکی کالا مشخص می‌شود. بازرگان باید مرزهای ورودی (مانند بندر امام خمینی یا بندرعباس) و گمرکات اجرایی برای ترخیص را تعیین کند.¹⁴ با توجه به بخشنامه‌های سال ۱۴۰۴، برخی گمرکات مانند گمرک بندر انزلی و بندر امیرآباد به عنوان مبادی مجاز برای ترخیص خودرو و قطعات معرفی شده‌اند.⁶ همچنین، روش حمل (دریایی، زمینی، ریلی یا ترکیبی) و شرکت حمل‌کننده در این قسمت ثبت می‌گردد.⁶

مرحله چهارم: درج اطلاعات کالا و کدهای تعرفه فصل ۹۸

این مرحله حساس‌ترین بخش فنی ثبت سفارش است. قطعات منفصله خودرو ذیل فصل ۹۸ کتاب مقررات صادرات و واردات طبقه‌بندی می‌شوند.¹⁷ بازرگان باید کد HS دقیق قطعات را بر اساس نوع خودرو (سواری، باری، برقی یا هیبریدی) وارد کند.

نوع خودرو / وضعیت قطعات	کد تعرفه حدودی (فصل ۹۸)	ملاحظات فنی
قطعات منفصله خودروهای برقی	۹۸۰۱…	تعرفه ترجیحی ۴ درصد 6
قطعات منفصله هیبریدی (HEV)	۹۸۰۲…	تعرفه ۱۵ درصد 6
قطعات CKD بنزینی (تا ۱۵۰۰ سی‌سی)	۹۸۰۳…	وابستگی به عمق ساخت داخل 5
لوازم یدکی (خدمات پس از فروش)	فصل ۸۴ و ۸۵	خارج از فصل ۹۸ 18

در این مرحله، درج «شناسه کالا» اجباری است. هر قطعه CKD باید دارای شناسه کالا باشد که از قبل در سامانه شناسه کالا ثبت شده است. اطلاعاتی نظیر شرح فارسی و انگلیسی کالا، مقدار (تعداد ست قطعات)، واحد اندازه‌گیری و ارزش واحد (Currency Value) باید با دقت با پروفرما مطابقت داده شود.¹⁴

مرحله پنجم: تعیین نوع عملیات ارزی و بانکی

در سال ۱۴۰۴، گزینه‌های بانکی به شدت محدود شده‌اند. بازرگان باید بین گزینه‌های «بانکی» (از محل منابع مرکزی)، «واردات در مقابل صادرات خود» یا «واردات در مقابل صادرات غیر» یکی را انتخاب کند.¹⁰ برای اکثر خودروسازان بخش خصوصی، گزینه «واردات در مقابل صادرات غیر» (استفاده از ارز صادرکنندگان پسته، فولاد و غیره) به عنوان مسیر اصلی تعریف شده است.⁹ پس از تکمیل این بخش، پرونده جهت بررسی به سازمان‌های مجوز دهنده ارسال می‌گردد.¹⁹

مکانیزم‌های تخصیص و تأمین ارز در تراز ارزی ۱۴۰۴

سیاست ارزی سال ۱۴۰۴ بر مبنای «تقاضای مدیریت شده» و «تأمین ارز از منابع غیرنفتی» استوار است. این رویکرد به معنای پایان عصر ارزهای ارزان‌قیمت نیمایی برای صنعت خودرو و انتقال به مدل‌های جدید است.²

تالار دوم مرکز مبادله و نرخ ارز تجاری

بانک مرکزی در سال ۱۴۰۴ با هدف واقعی‌سازی هزینه‌های تولید، بخش عمده‌ای از تقاضای ارزی قطعات خودرو را به تالار دوم مرکز مبادله منتقل کرده است.¹² در این تالار، نرخ ارز بر اساس عرضه و تقاضای میان بازرگانان و صادرکنندگان تعیین می‌شود و به نرخ بازار آزاد نزدیک‌تر است. بر اساس آمارهای اوایل سال ۱۴۰۴، میانگین نرخ دلار مبادله‌ای حدود ۶۸,۱۹۵ تومان و یورو ۷۲,۵۹۷ تومان بوده است.² این افزایش نرخ، هزینه تأمین قطعات را برای خودروسازان به شدت بالا برده اما از سوی دیگر، فرآیند تخصیص را برای مبالغ کمتر از ۱۰۰ هزار دلار تسریع نموده است.¹²

مدل «ارز در مقابل صادرات»؛ پرونده پسته و خشکبار

یکی از پدیده‌های ویژه سال ۱۴۰۴، پیوند ارزی میان خودروسازان و صادرکنندگان محصولات کشاورزی و صنعتی است. به دلیل طولانی بودن صف تخصیص ارز بانکی، خودروسازان (به‌ویژه مونتاژکاران محصولات چینی) به خرید ارز حاصل از صادرات پسته، مس و فولاد روی آورده‌اند.⁸

در این مدل، صادرکننده پسته به جای عرضه ارز خود در سامانه نیما با نرخ مصوب، آن را با نرخ توافقی (تحت نظارت بانک مرکزی) در اختیار واردکننده قطعات خودرو قرار می‌دهد.⁹ این مکانیزم اگرچه به تداوم تولید کمک کرده، اما چالش‌هایی را ایجاد نموده است:

1. انحراف در بازارهای صادراتی: ورود خودروسازان به بازار خرید پسته باعث شده است که قیمت این محصولات در بازار داخلی برای مصرف‌کننده نهایی افزایش یابد.²⁹
2. افزایش قیمت تمام شده خودرو: نرخ توافقی ارز معمولاً بالاتر از نرخ رسمی است که این مابه‌التفاوت مستقیماً در قیمت نهایی خودروهای مونتاژی لحاظ می‌شود.²⁹
3. عدم تخصص در تجارت: خودروسازان به دلیل نداشتن تجربه در بازاریابی جهانی محصولات کشاورزی، گاهی با دامپینگ یا فروش زیر قیمت برای تأمین سریع ارز، به اعتبار برند ملی فرش و پسته ضربه می‌زنند.⁹

سهمیه‌بندی ارزی سیستمی واحدهای تولیدی

وزارت صمت سهمیه ارزی هر واحد تولیدی در سال ۱۴۰۴ را بر اساس عملکرد دو سال گذشته (با اعمال ضریب ۱۲۵ درصدی) محاسبه می‌کند.¹¹ این سهمیه به صورت فصلی ابلاغ می‌شود و در هر فصل، شرکت‌ها مجاز به استفاده از درصد مشخصی از منابع خود هستند. نکته مهم این است که ثبت‌سفارش‌های «بدون انتقال ارز» و «از محل صادرات خود» مشمول این سهمیه‌های تولیدی نمی‌شوند که این امر انگیزه‌ای برای شرکت‌ها جهت ارزآوری مستقل ایجاد کرده است.¹¹

ساختار تعرفه‌ای و حقوق ورودی قطعات CKD بر اساس فصل ۹۸

فصل ۹۸ کتاب مقررات صادرات و واردات، ابزار اصلی دولت برای هدایت خودروسازان به سمت تعمیق ساخت داخل است. در سال ۱۴۰۴، نرخ‌های حقوق ورودی بر اساس نوع سوخت و میزان داخلی‌سازی تعیین می‌گردند.¹⁶

تخفیفات تعرفه‌ای بر مبنای عمق ساخت داخل

حقوق ورودی قطعات منفصله به صورت درصدی از حقوق ورودی خودروی کامل (CBU) محاسبه می‌شود. هرچه قطعات بیشتری در داخل تولید شوند، این نسبت کاهش می‌یابد.¹⁶

عمق ساخت داخل (Internalization)	ضریب محاسبه حقوق ورودی قطعات	تحلیل اقتصادی
کمتر از ۲۰ درصد	۸۰ درصد حقوق ورودی CBU	جریمه مونتاژکاری ساده 16
۲۰ تا ۳۰ درصد	۷۰ درصد حقوق ورودی CBU	آستانه شروع تولید 16
۳۱ تا ۴۰ درصد	۶۰ درصد حقوق ورودی CBU	مزیت نسبی متوسط 16
۴۱ تا ۵۰ درصد	۵۰ درصد حقوق ورودی CBU	نقطه بهینه تولید 16
۷۱ درصد و بالاتر	تعرفه حداقلی (معمولاً ۵ تا ۱۰ درصد)	تولید ملی واقعی 16

به عنوان مثال، اگر حقوق ورودی یک خودروی بنزینی ۱۵۰۰ سی‌سی کامل (CBU) در سال ۱۴۰۴ معادل ۱۰۰ درصد تعیین شده باشد، شرکتی که قطعات آن را با عمق ساخت داخل ۲۵ درصد وارد می‌کند، باید ۷۰ درصد (ضریب ۰.۷) حقوق ورودی پرداخت کند.¹⁶

تعرفه‌های ویژه خودروهای نوین (برقی و هیبریدی)

در سال ۱۴۰۴، دولت برای کاهش مصرف سوخت و آلودگی، تسهیلات بی‌سابقه‌ای برای قطعات خودروهای برقی و هیبریدی در نظر گرفته است. بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۴، حقوق ورودی قطعات منفصله برای خودروهای تمام برقی ۴ درصد و برای خودروهای پلاگین هیبرید (PHEV) و بردافزا (EREV) ۱۵ درصد تعیین شده است.⁶ این سیاست باعث شده است که اکثر خودروسازان بخش خصوصی، برنامه‌های ثبت سفارش خود را در سال ۱۴۰۴ به سمت مدل‌های برقی و هیبریدی چینی سوق دهند تا از مزایای تعرفه‌ای بهره‌مند شوند.³¹

مدیریت فنی و استانداردهای داخلی‌سازی در سامانه جامع تجارت

تایید نهایی ثبت سفارش CKD در سال ۱۴۰۴ منوط به عبور از فیلترهای فنی دفتر صنایع خودرو و سازمان ملی استاندارد است. این نظارت‌ها با هدف جلوگیری از «بیش‌اظهاری» و اطمینان از کیفیت محصول نهایی انجام می‌شود.³⁴

دستورالعمل محاسبه درصد ساخت داخل (IPI و IPL)

خودروسازان موظف‌اند گزارش‌های دوره‌ای عمق ساخت داخل خود را در سامانه بارگذاری کنند. این محاسبات بر اساس دو شاخص اصلی انجام می‌شود ³⁴:

• IPL (Itemized Price List): فهرست قیمت جزء‌به‌جزء تمامی قطعات تشکیل‌دهنده خودروی کامل که توسط شرکت مبدأ خارجی تایید شده است.
• IPI (Itemized Price Indices): درصد ارزشی هر قطعه نسبت به ارزش کل خودرو.

وزارت صمت با مقایسه این لیست‌ها با فاکتورهای وارداتی شرکت، میزان واقعی داخلی‌سازی را استخراج می‌کند. اگر شرکتی ادعای ساخت داخل قطعه‌ای را داشته باشد اما در عمل آن را وارد کند، ضمن جریمه‌های سنگین، از سهمیه‌های ارزی سال ۱۴۰۵ محروم خواهد شد.³⁴

اخذ مجوزهای فنی و زیست‌محیطی

ثبت سفارش قطعات علاوه بر تایید وزارت صمت، نیازمند اخذ مجوز از سازمان حفاظت محیط زیست (به استثنای خودروهای برقی) و سازمان ملی استاندارد است.³³ در سال ۱۴۰۴، تمامی قطعات وارداتی باید دارای تاییدیه خدمات پس از فروش باشند. یعنی شرکت واردکننده باید ضمانت کند که توان تأمین قطعات یدکی و ارائه گارانتی برای خودروهای تولید شده از این قطعات را به مدت حداقل ۱۰ سال دارد.³⁵

تشریفات گمرکی و تسهیلات ترخیص قطعات منفصله در سال ۱۴۰۴

پس از حمل کالا و رسیدن آن به مبادی ورودی، مرحله ترخیص آغاز می‌گردد. در سال ۱۴۰۴، گمرک ایران تدابیر ویژه‌ای برای تسریع در ترخیص قطعات واحدهای تولیدی اتخاذ کرده است.¹⁶

ترخیص با تعهدنامه دوماهه (حکم خروج موقت)

با توجه به نوسانات نرخ ارز و طولانی شدن فرایند ارزش‌گذاری در کارگروه‌های تخصصی، گمرک اجازه داده است که واحدهای تولیدی با ارائه یک «تعهدنامه دوماهه»، قطعات خود را ترخیص کنند.²² بر اساس این تعهد، صاحب کالا می‌پذیرد که اگر پس از بررسی‌های کارگروه تبصره ۶، ارزش قطعات تغییر کرد، مابه‌التفاوت حقوق ورودی را بلافاصله پرداخت کند. این مکانیزم از توقف قطعات در انبارها و رسوب کالا جلوگیری کرده و باعث تداوم فعالیت خطوط مونتاژ می‌شود.⁴⁰

استفاده از مسیرهای سبز و تسهیلات فعالان اقتصادی (AEO)

شرکت‌های خودروساز بزرگ که در فهرست «فعالان اقتصادی برگزیده» (AEO) گمرک قرار دارند، در سال ۱۴۰۴ می‌توانند از مزایایی نظیر ترخیص نسیه (با تودیع ضمانت‌نامه بانکی)، اولویت در ارزیابی و استفاده از مسیر سبز بدون نیاز به بازرسی فیزیکی محموله‌ها استفاده کنند.²⁰ این تسهیلات زمان ترخیص را تا ۶۰ درصد کاهش داده و به مدیریت نقدینگی شرکت‌ها کمک شایانی می‌کند.²⁰

محاسبات مالی در مرحله ترخیص

هزینه‌های ترخیص در سال ۱۴۰۴ شامل موارد متعددی است که بازرگان باید پیش از اظهار کالا برآورد کند:

1. حقوق ورودی: بر اساس کد تعرفه فصل ۹۸ و عمق ساخت داخل.
2. مالیات بر ارزش افزوده: ۱۰ درصد از مجموع (ارزش CIF + حقوق ورودی).⁷
3. عوارض هلال احمر: یک درصد حقوق ورودی.²⁸
4. مالیات علی‌الحساب: ۲ درصد (برای بازرگانانی که رتبه اعتباری پایینی دارند).³⁵
5. هزینه‌های انبارداری و دموراژ: که با توجه به نرخ‌های سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.

تحلیل چالش‌های پیش‌روی خودروسازان و قطعه‌سازان در سال ۱۴۰۴

علیرغم طراحی سامانه‌های هوشمند، صنعت خودرو در سال ۱۴۰۴ با چالش‌های ساختاری دست و پنجه نرم می‌کند که بر فرایند ثبت سفارش و قیمت نهایی تأثیرگذار است.¹

ناترازی ارزی و رسوب قطعات در مبادی ورودی

گزارش‌های خرداد ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که میزان قابل توجهی از قطعات و مواد اولیه به دلیل مشکلات تخصیص ارز و موانع گمرکی در گمرکات رسوب کرده‌اند.¹³ قطعه‌سازان معتقدند که با حذف ارز نیمایی و انتقال به تالار دوم، نه تنها قیمت‌ها افزایش یافته، بلکه سخت‌گیری در تخصیص نیز بیشتر شده است. این موضوع می‌تواند در ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۴ منجر به کاهش تیراژ تولید نهایی و افزایش شکاف عرضه و تقاضا در بازار شود.¹³

وابستگی شدید به قطعات چینی و ریسک‌های ژئوپلیتیک

بخش عمده‌ای از ثبت‌سفارش‌های CKD در سال ۱۴۰۴ مربوط به برندهای چینی است. وابستگی به زنجیره تأمین چین، اگرچه راهکاری برای دور زدن تحریم‌ها بوده، اما ریسک‌هایی نظیر تغییر در سیاست‌های صادراتی چین یا نوسانات نرخ یوآن را به همراه دارد.⁴³ علاوه بر این، ارزبری محصولات مونتاژی چینی بسیار بالاتر از محصولات داخلی‌سازی شده است که این امر فشار مضاعفی بر تراز ارزی کشور وارد می‌کند.⁴⁴

شکاف قیمتی میان کارخانه و بازار

سیاست‌های ارزی سال ۱۴۰۴ و افزایش تعرفه‌ها، قیمت تمام شده خودروهای وارداتی و مونتاژی را به شدت بالا برده است.¹ لایحه بودجه ۱۴۰۵ نیز نشان‌دهنده چشم‌انداز صعودی تعرفه‌هاست که این موضوع باعث شده بسیاری از متقاضیان در سال ۱۴۰۴ برای خرید خودروهای موجود هجوم بیاورند، در حالی که عرضه به دلیل مشکلات تخصیص ارز قطعات محدود مانده است.⁵

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی

فرایند ثبت سفارش و تخصیص ارز قطعات CKD در سال ۱۴۰۴، فراتر از یک رویه اداری، به یک عملیات پیچیده مالی و مهندسی تبدیل شده است. حاکمیت اقتصادی با ابزارهای سامانه جامع تجارت و نظام تعرفه‌ای فصل ۹۸، به دنبال شفاف‌سازی زنجیره تأمین و تشویق تولیدکنندگان به کاهش وابستگی ارزی است.

برای مدیران بازرگانی و فعالان این حوزه، رعایت چند نکته راهبردی در سال ۱۴۰۴ الزامی است: اولاً، هم‌راستا کردن برنامه ثبت سفارش با استراتژی‌های داخلی‌سازی برای بهره‌مندی از تخفیفات حقوق ورودی فصل ۹۸.¹⁶ ثانیاً، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای ارزآوری مستقل (مانند صادرات قطعات یا سایر کالاها) جهت عبور از صف‌های طولانی تخصیص ارز بانکی.⁸ ثالثاً، استفاده حداکثری از تسهیلات گمرکی نظیر ترخیص با تعهدنامه دوماهه برای جلوگیری از توقف سرمایه در انبارها.⁴⁰ در نهایت، با توجه به گذار به سمت خودروهای نوین، سرمایه‌گذاری بر روی قطعات خودروهای برقی و هیبریدی به دلیل تعرفه‌های بسیار پایین (۴ تا ۱۵ درصد)، پرسودترین مسیر بازرگانی در سال ۱۴۰۴ و سال‌های آتی خواهد بود.²³

منابع

1. تغییرات حقوق ورودی خودروهای وارداتی در سال 1404 – گجت نیوز, accessed on February 13, 2026, https://gadgetnews.net/975040/changes-in-import-duties-on-imported-cars-in-1404/
2. ارزبری خودرو داخلی و مونتاژی در سال 1404 – باما, accessed on February 13, 2026, https://bama.ir/news/20084
3. خداحافظی ارز نیمایی از تولید خودرو – روزنامه ابتکار, accessed on February 13, 2026, https://ebtekarnews.com/index.php?newsid=14647
4. آموزش قدم به قدم نحوه ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ایران | هانزا – شرکت هنزا ناو دریا, accessed on February 13, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/product-registration-training/
5. بودجه ۱۴۰۵؛ قیمت خودرو های وارداتی‌ بالا می‌رود – Asriran, accessed on February 13, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1139315/%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF
6. واردات خودرو صفر و کارکرده ( گزارش لحظه ای + قوانین و شرایط ), accessed on February 13, 2026, https://bazarkhodro.ir/blog/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%B5%D9%81%D8%B1-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A7%DB%8C
7. – موارد مرتبط با تجارت خارجی کل کشور ۱۴۰۴ قانون بودجه سال 2 و ۱ …, accessed on February 13, 2026, https://vtcgroup.ir/wp-content/uploads/2025/01/%D8%AA%D8%A8%D8%B5%D8%B1%D9%87_%DB%B1_%D9%88_2_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87_%D8%B3%D8%A7%D9%84_%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4_%DA%A9%D9%84_%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1.pdf
8. جزئیات توافق خودروسازان و صادرکنندگان پسته / خودروسازان ۲۵ میلیون دلار پسته صادر کردند, accessed on February 13, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2011477/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%DB%B2%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF
9. عضو اتاق بازرگانی ایران: خودروسازان برای تامین ارز به صادرات پسته و فولاد روی آورده‌اند – فرارو, accessed on February 13, 2026, https://fararu.com/fa/news/783856/%D8%B9%D8%B6%D9%88-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF
10. مقررات جدید واردات خودرو ابلاغ شد – پدال, accessed on February 13, 2026, https://www.pedal.ir/news/740599-car-import-regulations-iran-1404/
11. مجوز سیستمی سهمیه‌ بازرگانان و واحدهای تولیدی – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 13, 2026, https://ixport.ir/%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%D9%87%D8%A7/
12. تخصیص ارز به ثبت‌سفارش‌های زیر ۱۰۰ هزار دلار در مرکز مبادله ایران کلید خورد – دنیای اقتصاد, accessed on February 13, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-192/4237437-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF
13. اخبار واردات قطعات خودرو (1404) – باما, accessed on February 13, 2026, https://bama.ir/news/23824/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
14. راهنمای گام به گام و آموزش نحوه ثبت سفارش واردات در سامانه جامع تجارت ایران, accessed on February 13, 2026, https://importdtc.com/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9/
15. کمربندی «تولید داخل» در خودروسازی – دنیای اقتصاد, accessed on February 13, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-128/4223899-%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C
16. بخشنامه گمرک در جهت حمایت از تولید داخلی – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on February 13, 2026, https://ptd-co.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%D9%83-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84/
17. فصل نود و هشتم: قطعات منفصله ماشین‌آلات راه‌سازی، خودرو و سایر ماشین‌آلات و وسایل نقلیه موتوری تاریخی CUB, accessed on February 13, 2026, https://importdtc.com/tariff-chapter-98/
18. پکیج راهنمای واردات خودرو و لوازم یدکی – شرکت چاپ و نشر بازرگانی, accessed on February 13, 2026, https://www.1cppc.com/product/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D9%88-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%DB%8C%D8%AF%DA%A9%DB%8C/
19. ثبت سفارش سامانه جامع تجارت؛ راهنمای کامل ۱۴۰۴, accessed on February 13, 2026, https://mohasebankhebreh.com/3951/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA.html
20. مجوز های لازم برای صادرات و واردات کالا به ایران در سال 1404 – بازرگانی جولایی, accessed on February 13, 2026, https://joolaei.com/import-license-to-iran/
21. ثبت سفارش قطعات یدکی – ثبت سفارش بازرگانی, accessed on February 13, 2026, https://sabtaresh.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%D8%AF%DA%A9%DB%8C/
22. بخشنامه های گمرکی – گمرک 24, accessed on February 13, 2026, https://gomrok24.com/circulars
23. تعرفه واردات خودرو در سال 1404 و عوارض گمرکی ماشین – باما, accessed on February 13, 2026, https://bama.ir/news/1640/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
24. ارز «قطعات یدکی» از واردات و مونتاژ … – پایگاه اطلاع رسانی عصر خودرو, accessed on February 13, 2026, http://www.asrekhodro.com/Mobile/News/257799/%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%A7%DA%98-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AC%D8%AF%D8%A7-%D8%B4%D8%AF
25. ثبت سفارش واردات خودرو در سامانه جامع تجارت فعال شد, accessed on February 13, 2026, https://nikbakhtkhodro.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA/
26. خودروسازان ۲۵ میلیون دلار پسته صادر کردند – پایگاه اطلاع رسانی عصر خودرو, accessed on February 13, 2026, http://www.asrekhodro.com/Mobile/News/255267/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-25-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF
27. دستور العمل نحوه انجام و تایید ثبت سفارشات ارزی واحدهای تولیدی بازرگانی و سهمیه ارزی سال ۱۴۰۳ – آیکسپورت, accessed on February 13, 2026, https://ixport.ir/instructions-on-how-to-carry-out-and-confirm-the-registration-of-foreign-exchange-orders-of-commercial-production-units-and-foreign/
28. جزئیات تعرفه گمرکی واردات خودرو، سیگار و موبایل و سایر کالاها در …, accessed on February 13, 2026, https://www.irna.ir/news/85805282/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%B3%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7
29. پشت‌پرده گرانی آجیل: ردپای قطعه‌سازان خودرو؟ – پدال, accessed on February 13, 2026, https://www.pedal.ir/news/742781-auto-parts-importers-dried-fruit-export-policy-failure/
30. قطعه‌سازانِ خودرو، «آجیل‌ فروش» شدند | بابایی: فرآیند تخصیص ارز طولانی است | نیاز ارزی قطعه‌سازان با صادرات کالاهای غیرمرتبط تامین می‌شود, accessed on February 13, 2026, https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-106/760756-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A2%D8%AC%DB%8C%D9%84-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
31. آیین‌نامه جدید واردات خودرو ابلاغ شد/ بانک مرکزی و وزارت صمت موظف به اجرای آیین‌نامه شدند + ۶ شرط فنی برای خودروها – خبرآنلاین, accessed on February 13, 2026, https://www.khabaronline.ir/news/2109007/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B5%D9%85%D8%AA
32. آزادسازی واردات خودرو و قطعات مونتاژی با ارز غیر دولتی تصویب شد | گجت نیوز, accessed on February 13, 2026, https://gadgetnews.net/1104308/importing-automobiles-and-assembled-parts-with-non-governmental-currency/
33. مقررات جدید واردات خودرو در سال ۱۴۰۴ ابلاغ شد – شرکت بازرگانی GTG, accessed on February 13, 2026, https://gtg.ir/%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88/
34. بخشنامه وزارت صنعت، معدن وتجارت در خصوص ابلاغ دستورالعمل نحوه محاسبه و تهیه گزارش درصد ساخت داخل خودرو, accessed on February 13, 2026, https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=1792257515051563998
35. طرح واردات خودرو کارکرده (دست دوم) در سال 1404 – باما, accessed on February 13, 2026, https://bama.ir/news/18132/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87
36. ابلاغ دستورالعمل نحوه محاسبه و تهیه گزارش درصد ساخت داخل خودرو + دستورالعمل – پرشین خودرو, accessed on February 13, 2026, https://www.persiankhodro.com/news/143531/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D9%88-%D8%AA%D9%87%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
37. دستورالعمل نحوه محاسبه عمق ساخت داخل محصول – وبلاگ آموزشی استاد شایسته, accessed on February 13, 2026, https://shayestehmr.blogsky.com/1403/05/20/post-268/
38. چگونه خودروی شخصی وارد کنیم؟ | اسب بخار | مرجع تخصصی اخبار و ویدیوی خودرو, accessed on February 13, 2026, https://asbe-bokhar.com/article/news/steps-for-importing-a-car/
39. جدیدترین اخبار واردات خودرو در سال 1404 – باما, accessed on February 13, 2026, https://bama.ir/news/offer/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
40. ترخیص قطعات منفصله خودرو با تعهدنامه دو ماهه امکان‌پذیر شد – خبرگزاری برنا, accessed on February 13, 2026, https://borna.news/fa/news/2277750/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D9%81%D8%B5%D9%84%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%87-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%AF
41. خرید کتاب کتاب مقررات صادرات و واردات 1404 نشر شرکت چاپ و نشر بازرگانی – کتاب‌جم, accessed on February 13, 2026, https://ketabejam.com/product/1404-export-and-import-regulations/
42. اعلام قیمت تمام شده خودرو توسط خودروسازان / الان چهار قیمت برای خودرو داریم – بیت‌ ران, accessed on February 13, 2026, https://bitrun.info/1400/12/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86/
43. واردات خودرو ۱۴۰۴ | همه چیز درباره قوانین جدید + نقش چین و قیمت‌ها جزئیات کامل مسیرها، تعرفه‌ها, accessed on February 13, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=BxKfavuplhs
44. افزایش نگران‌کننده ارزبری صنعت خودرو؛ مونتاژکاران خصوصی عامل اصلی رشد واردات قطعات, accessed on February 13, 2026, https://sayanews.com/?p=13378
45. چگونه خودرو وارد کنیم؟ – انجمن واردکنندگان خودرو, accessed on February 13, 2026, https://ia-ia.ir/news/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%9F/
46. لایحه بودجه 1405 شوک جدیدی را به قیمت خودروهای وارداتی وارد می‌کند | گجت نیوز, accessed on February 13, 2026, https://gadgetnews.net/1118371/new-shock-to-the-price-of-imported-cars/