آموزش سامانه EPL گمرک؛ راهنمای کامل دوراظهاری و ثبت اظهارنامه و رفع خطاها

استقرار سامانه جامع امور گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی (EPL) در اکوسیستم بازرگانی ایران، فراتر از یک تغییر ابزاری، در واقع بازتعریف ساختاری تشریفات گمرکی و گذار از رویه‌های سنتی مبتنی بر کاغذ به حکمرانی داده‌محور در مرزها است.¹ این پلتفرم که توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران به منظور یکپارچه‌سازی فرآیندهای تجاری طراحی شده، وظیفه اتصال حلقه‌های مختلف زنجیره تأمین از جمله واردکنندگان، صادرکنندگان، حق‌العمل‌کاران، و نهادهای حاکمیتی را بر عهده دارد.¹

در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، با معرفی فازهای جدید “گمرک هوشمند” و ارتقای رابط کاربری سامانه EPL، دقت در درج اطلاعات و توانایی رفع خطاهای سیستمی به مهارتی استراتژیک برای فعالان اقتصادی تبدیل شده است؛ چرا که هرگونه مغایرت در اظهارنامه الکترونیکی می‌تواند منجر به جریمه‌های سنگین مالیاتی، تفاوت ارزش و توقف طولانی‌مدت کالا در انبارها گردد.⁴ گزارش آموزش سامانه EPL گمرک به تحلیل عمیق و گام‌به‌گام کار با نسخه جدید این سامانه و تبیین پروتکل‌های فنی برای مدیریت اختلالات رایج می‌پردازد.

سیر تحول دیجیتال در گمرک ایران؛ از آسیکودا تا پنجره واحد تجارت فرامرزی

تحلیل تاریخی اتوماسیون گمرکی در ایران نشان‌دهنده یک حرکت مستمر به سمت کاهش دخالت انسانی و افزایش نظارت مکانیزه است. پیش از دهه نود شمسی، رویه‌های گمرکی بر پایه سیستم آسیکودا (Asycuda) بنا شده بود که علی‌رغم الکترونیکی بودن بخشی از فرآیندها، همچنان وابستگی شدیدی به اسناد فیزیکی و مراجعات حضوری داشت.⁶ معرفی سامانه EPL در سال ۱۳۹۲، نقطه عطفی بود که با هدف حذف بوروکراسی کاغذی و ایجاد شفافیت در آمارهای تجارت خارجی کلید خورد.¹

در مدل جدید سامانه EPL که در سال‌های اخیر به بهره‌برداری کامل رسیده است، مفهوم “دوراظهاری” (Remote Declaration) به معنای واقعی محقق شده است. بازرگانان اکنون می‌توانند از هر نقطه جغرافیایی و در هر ساعت از شبانه‌روز، اطلاعات کالای خود را به گمرک اظهار کرده و کوتاژ (Cottage) دریافت نمایند.¹ این تحول باعث شده است که میانگین زمان ترخیص کالا در مسیرهای سبز گمرکی از چندین هفته به کمتر از ۳ روز کاهش یابد.¹ با این حال، انتقال به این سیستم جدید نیازمند زیرساخت‌های احراز هویت بسیار دقیق است که در ادامه به تشریح آن‌ها پرداخته می‌شود.

زیرساخت‌های احراز هویت و پروتکل‌های ثبت‌نام در سامانه EPL جدید

دسترسی به پنل کاربری سامانه EPL برخلاف سامانه‌های عمومی، مستلزم طی کردن مراحل احراز هویت حضوری و ثبت اطلاعات در واحد انفورماتیک گمرکات اجرایی است.³ این سخت‌گیری به دلیل حساسیت‌های قانونی اظهارنامه گمرکی است که به عنوان یک سند رسمی، بار حقوقی و مالی سنگینی را برای صاحب کالا به همراه دارد.⁵

الزامات ثبت‌نام برای اشخاص حقیقی و حقوقی

برای اشخاص حقوقی (شرکت‌ها)، مدیرعامل یا یکی از صاحبان امضای مجاز باید با در دست داشتن مدارک ثبتی شامل آگهی تأسیس، روزنامه رسمی تغییرات، کارت بازرگانی و کد اقتصادی به گمرک مراجعه نمایند.⁹ پس از بررسی مدارک، کدینگ شرکت در سامانه فعال شده و یک نام کاربری (معمولاً شناسه ملی یا کد ملی مدیرعامل) به همراه رمز عبور در اختیار متقاضی قرار می‌گیرد.⁸

تحلیل داده‌های امنیتی نشان می‌دهد که یکی از آسیب‌پذیری‌های اصلی در این مرحله، استفاده از رمزهای عبور پیش‌فرض (مانند ۰۰۰۰۰۰) است.⁸ توصیه اکید کارشناسان انفورماتیک گمرک، تغییر فوری رمز عبور پس از دریافت آن و فعال‌سازی تایید دو مرحله‌ای از طریق شماره همراه است.⁸ همچنین، شماره تلفن همراه ثبت شده در سامانه حتماً باید به نام شخص دارنده کد ملی باشد؛ در غیر این صورت، در زمان ورود به سامانه و ارسال کد فعال‌سازی، کاربر با خطای عدم تطبیق مواجه خواهد شد.³

نوع کاربر در سامانه EPL	مدارک کلیدی مورد نیاز	خروجی نهایی احراز هویت
شخص حقیقی (بازرگان)	کارت ملی، شناسنامه، کارت بازرگانی، گواهی عدم سوءپیشینه 9	کد کاربری EPL و فعال‌سازی کدینگ ملی
شخص حقوقی (شرکت)	روزنامه رسمی، کد اقتصادی، کارت بازرگانی شرکت، مدارک مدیرعامل 9	شناسه کاربری شرکتی و دسترسی مدیرعامل
حق‌العمل‌کار (ترخیص‌کار)	پروانه کارگزاری گمرک، کارت ملی، دفترچه عملیاتی 5	دسترسی به پنل وکالت الکترونیک

تحلیل فنی ساختار اظهارنامه الکترونیکی و گام‌های عملیاتی دوراظهاری

فرآیند تنظیم اظهارنامه در سامانه EPL جدید، از یک منطق سلسله‌مراتبی پیروی می‌کند که در آن اطلاعات از لایه‌های کلان (مشخصات پرونده) به لایه‌های خرد (جزئیات قلم کالا) حرکت می‌کند. اشتباه در هر یک از این مراحل می‌تواند منجر به قفل شدن اظهارنامه در مراحل ارزیابی یا صندوق گردد.⁶

مرحله اول: فراخوانی اطلاعات از سامانه جامع تجارت (NTSW)

در رویه واردات، سامانه EPL به عنوان یک زیرسیستم از سامانه جامع تجارت عمل می‌کند. اولین گام در دوراظهاری، وارد کردن “شماره پیگیری سفارش” یا همان “شناسه اظهار” است که از سامانه NTSW دریافت شده است.⁹ با وارد کردن این کد، فیلدهای مربوط به فروشنده خارجی، ارزش پروفرما و نوع ارز به طور خودکار بارگذاری می‌شوند.⁹ این ارتباط سیستمی مانع از آن می‌شود که واردکننده کالایی را اظهار کند که پیش از آن ثبت سفارش نشده یا مجوزهای ورود آن اخذ نگردیده است.⁹

مرحله دوم: تکمیل خانه‌های سربرگ اظهارنامه (SAD)

پس از فراخوانی اطلاعات، کاربر باید فیلدهای کلیدی را که به عنوان “خانه‌های اظهارنامه” شناخته می‌شوند، تکمیل نماید. تحلیل دقیق این خانه‌ها برای جلوگیری از خطاهای ارزیابی ضروری است:

• خانه شماره ۸ (گیرنده): در این بخش باید کدینگ صاحب کالا درج شود. این کد باید دقیقاً با شناسه ملی مندرج در بارنامه و قبض انبار الکترونیکی مطابقت داشته باشد.⁸ مغایرت در این خانه منجر به خطای “صاحب کالا یافت نشد” می‌شود.¹³
• خانه شماره ۱۴ (اظهارکننده): کد ملی شخصی که در حال انجام دوراظهاری است (صاحب کالا یا نماینده قانونی او) در اینجا ثبت می‌شود.⁹
• خانه شماره ۲۰ (شرایط تحویل): انتخاب صحیح قاعده اینکوترمز (مانند FOB, CIF, CFR) در این خانه، پایه محاسبات ارزش گمرکی را تعیین می‌کند.¹⁰
• خانه شماره ۲۲ (ارز و مبلغ کل): نوع ارز فاکتور و مبلغ کل باید با پروفرما و منشا ارز تایید شده در بانک مرکزی همخوانی داشته باشد.¹⁰

مرحله سوم: درج مشخصات اقلام کالا و محاسبات مالیاتی

این مرحله پیچیده‌ترین بخش دوراظهاری است؛ زیرا هر اظهارنامه می‌تواند شامل چندین قلم کالا با تعرفه‌های متفاوت باشد. در خانه شماره ۳۱، شرح فنی کالا شامل برند، مدل، و مشخصات فیزیکی باید به گونه‌ای درج شود که برای ارزیاب گمرک شفاف باشد.⁸ خانه شماره ۳۳ به کد تعرفه ۸ رقمی (HS Code) اختصاص دارد که تعیین‌کننده ماخذ حقوق ورودی است.¹⁰

یکی از نکات فنی مهم در نسخه جدید، تکمیل خانه شماره ۴۴ است. طبق بخشنامه‌های اخیر، برای ثبت عدل‌بندی الکترونیک، اگر سیستم به طور خودکار اطلاعات را دریافت نکرده باشد، کاربر باید عدد “۱۱۱۱۱۱۱۱” را وارد کند تا مرحله را پشت سر بگذارد.⁹ در نهایت، محاسبات مربوط به حقوق ورودی (ردیف ۰۴۱) و مالیات بر ارزش افزوده (ردیف ۰۴۷) بر اساس ماخذ تعرفه انجام می‌شود.⁸

استراتژی‌های تعیین ارزش کالا و کاربرد شناسه TSC در سامانه جدید

یکی از نوآوری‌های کلیدی در سامانه EPL برای جلوگیری از بیش‌اظهاری یا کم‌اظهاری، استفاده از بانک اطلاعاتی TSC (Tariff Specification Code) است.¹⁴ این شناسه ۴ رقمی که به انتهای کد تعرفه ۸ رقمی اضافه می‌شود، ارزش کالا را بر اساس سوابق ترخیص، برند و مدل دقیق آن مشخص می‌کند.¹⁶

تحلیل مکانیزم TSC نشان می‌دهد که این سیستم به دنبال ایجاد “عدالت گمرکی” است؛ به طوری که یک کالای خاص با برند مشخص، در تمام گمرکات کشور با یک ارزش واحد ارزیابی شود.⁹ اگر بازرگانی کالای خود را با ارزشی کمتر از مقدار مندرج در سامانه TSC اظهار کند، سیستم به طور خودکار اظهارنامه را به مسیر قرمز (ارزیابی فیزیکی و بررسی اسنادی دقیق) هدایت کرده و تفاوت ارزش و جریمه‌های مرتبط را محاسبه می‌کند.¹⁷ در صورتی که برای کالای جدیدی هیچ شناسه‌ای در سامانه وجود نداشته باشد، واردکننده باید از طریق منوی “درخواست ایجاد شناسه TSC”، اسناد خود را به دفتر ارزش گمرک ایران ارسال نماید تا کد جدید صادر شود.¹⁶

مولفه تعیین ارزش در EPL	اهمیت عملیاتی	تاثیر بر فرآیند ترخیص
کد تعرفه (HS Code)	تعیین ماخذ حقوق ورودی و عوارض 10	اشتباه در آن منجر به اتهام قاچاق یا اظهار خلاف می‌شود 14
شناسه ارزش (TSC)	تعیین قیمت واحد کالا بر اساس برند و مدل 16	تسریع در مرحله کارشناسی ارزش و کاهش سلیقه‌محوری 14
نرخ ارز گمرکی	مبنای تبدیل ارز فاکتور به ریال 18	نوسانات آن مستقیماً بر مبالغ پرداختی تاثیر می‌گذارد 18

آناتومی خطاهای رایج در سامانه EPL و پروتکل‌های فنی رفع آن‌ها

بروز خطا در سامانه EPL معمولاً ناشی از عدم توازن اطلاعاتی میان زیرسیستم‌های مختلف (مانند بانک مرکزی، گمرک و سازمان صمت) یا اشتباهات اپراتوری در زمان ورود داده‌ها است.⁶ برای مدیریت این اختلالات، درک ریشه هر خطا و اقدام متناسب با آن ضروری است.

تحلیل خطاهای سیستمی و ارتباطی

بسیاری از کاربران با خطاهایی مواجه می‌شوند که کد مشخصی ندارند، اما مانع از پیشرفت کار می‌شوند. برای مثال، خطای “ثبت سفارش قابل استفاده در این رویه نمی‌باشد” زمانی رخ می‌دهد که نوع تأمین ارز (مثلاً بانکی یا صادرات در مقابل واردات) در سامانه جامع تجارت با نوع رویه انتخابی در EPL مغایرت داشته باشد.⁸ راهکار این مشکل، ویرایش پرونده در سامانه جامع تجارت و اصلاح فیلد رویه است.⁸

یکی دیگر از چالش‌های گزارش شده در سال ۱۴۰۳، خطای “۵” یا اختلال در پرینت اظهارنامه است.⁸ این مشکل اغلب به دلیل عدم سازگاری مرورگر با تنظیمات جاوا (Java) یا مسدود شدن پاپ‌آپ‌ها (Pop-ups) در تنظیمات امنیتی سیستم رخ می‌دهد.⁸ استفاده از مرورگرهای استاندارد و پاکسازی حافظه کش (Cache) می‌تواند در بسیاری از موارد این مشکل را مرتفع سازد.⁸

خطای ۰۲۰۰۳ و مشکلات کدینگ

خطای ۰۲۰۰۳ یکی از پرتکرارترین پیام‌ها در زمان تایید نهایی اظهارنامه است. این پیام نشان‌دهنده آن است که صاحب کالا در سامانه احراز گمرک “کدینگ” نشده است.¹³ حتی اگر فرد دارای کارت بازرگانی معتبر باشد، باید یک بار به صورت حضوری به واحد احراز یکی از گمرکات مراجعه کرده و اطلاعات خود را در پایگاه داده EPL ثبت نماید تا سیستم اجازه اظهار به نام او را صادر کند.¹³

مدیریت بارگذاری اسناد و محدودیت‌های حجمی

در مرحله “اضافه کردن مدارک”، کاربران باید اسناد اسکن شده (مانند فاکتور، بارنامه، گواهی مبدا) را آپلود نمایند. سامانه EPL در این بخش محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای دارد: حجم هر فایل باید کمتر از ۵۰۰ کیلوبایت باشد و هر عنوان سند (مثلاً فاکتور) فقط یک بار قابل بارگذاری است.⁸ اگر فاکتور چند صفحه است، باید تمام صفحات را در یک فایل PDF یا تصویر با رزولوشن پایین تجمیع کرد.⁸ اشتباه در بارگذاری مدارک یا استفاده از فرمت‌های غیرمجاز باعث توقف اظهارنامه در مرحله “انتظار تایید اسناد” می‌شود.⁸

زیرساخت امضای دیجیتال (توکن) و نقش آن در امنیت تجارت فرامرزی

با هدف پیاده‌سازی پروتکل‌های عدم انکار و افزایش امنیت، تمامی عملیات حساس در سامانه EPL جدید، از جمله تایید نهایی اظهارنامه و اعطای وکالت، نیازمند استفاده از “توکن امضای الکترونیکی” است.⁵ این توکن یک سخت‌افزار رمزنگاری شده است که هویت دیجیتال بازرگان را در فضای مجازی تایید می‌کند.⁵

فرآیند فنی نصب و استفاده از توکن

برای استفاده از توکن در سیستم، ابتدا باید نرم‌افزار مدیریت توکن (مانند درایور ePass3003) و نرم‌افزار واسط “دستینه” (Dastine) روی ویندوز نصب شود.²² نرم‌افزار دستینه نقش پل ارتباطی میان مرورگر و سخت‌افزار توکن را ایفا می‌کند.²² در هنگام امضای اظهارنامه، کاربر باید رمز توکن (PIN) را وارد کرده و گواهی فعال خود را انتخاب نماید.²⁰

تحلیل‌های فنی نشان می‌دهد که اکثر خطاهای مربوط به امضای دیجیتال ناشی از تداخل آنتی‌ویروس با نرم‌افزار دستینه یا انقضای تاریخ اعتبار گواهی است.²⁰ گواهی‌های امضای دیجیتال معمولاً یک یا دو سال اعتبار دارند و پس از آن باید از طریق مراکز میانی (مانند دفاتر اسناد رسمی) تمدید شوند.⁵ خوشبختانه، طبق رویه‌های جدید سال ۱۴۰۳، بازرگانان می‌توانند با دریافت یک توکن استاندارد، همزمان در سامانه جامع تجارت، سامانه مودیان و سامانه EPL گمرک فعالیت کنند که این امر هزینه‌های زیرساختی را به شدت کاهش داده است.⁵

تعامل EPL با سامانه‌های نوین؛ گذار به “گمرک هوشمند” و سامانه جدید سامسونگ

در نیمه دوم سال ۱۴۰۳، گمرک جمهوری اسلامی ایران گام‌های نهایی را برای جایگزینی تدریجی سامانه EPL با “سامانه جدید گمرک هوشمند” برداشته است.²⁴ این پروژه که بخشی از آن با همکاری شرکت‌های بین‌المللی و با الگوبرداری از مدل‌های پیشرفته جهانی طراحی شده، به دنبال حذف کامل گلوگاه‌های فیزیکی در ترخیص کالا است.²⁴

در سامانه جدید، فرآیند احراز هویت با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته‌تر و هوش مصنوعی انجام می‌شود.²⁴ این سیستم قادر است به صورت خودکار، سوابق فعالیت‌های بازرگانی فرد را تحلیل کرده و در صورت تشخیص رفتارهای مشکوک (مانند استفاده از کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای یا کم‌اظهاری مستمر)، محدودیت‌هایی را به صورت لحظه‌ای اعمال کند.²⁴ همچنین، ارتباط میان گمرک و بنادر در این سامانه جدید به صورت بلادرنگ (Real-time) برقرار است، به طوری که به محض خروج کالا از درب خروج گمرک، بیجک الکترونیکی صادر شده و اطلاعات آن در سامانه انبارها ثبت می‌گردد.¹

تحلیل تاثیرات این هوشمندسازی نشان می‌دهد که هدف غایی، حذف “ارزیابی فیزیکی” برای بازرگانان خوش‌نام و انتقال تمامی کنترل‌ها به مراحل “پس از ترخیص” (Post-clearance Audit) است.⁴ این رویکرد به معنای آن است که دقت در اظهار اولیه در سامانه EPL بیش از پیش اهمیت یافته است؛ چرا که سیستم‌های هوشمند جدید، هرگونه تناقض در داده‌ها را به عنوان سیگنال ریسک تلقی کرده و پرونده را برای بررسی‌های قضایی و تعزیراتی علامت‌گذاری می‌کنند.⁴

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده عملیات الکترونیک گمرکی

سامانه EPL جدید و زیرسیستم‌های متصل به آن، نه تنها ابزاری برای تسریع تجارت، بلکه بازوی حاکمیتی برای نظارت دقیق بر جریان کالا و ارز در کشور هستند. تحلیل جامع فرآیندهای دوراظهاری و راهکارهای رفع خطا نشان می‌دهد که موفقیت در ترخیص کالا، نیازمند ترکیبی از دانش بازرگانی و تسلط فنی بر پلتفرم‌های دیجیتال است.

با توجه به حرکت به سمت گمرک هوشمند در سال ۱۴۰۴، فعالان اقتصادی باید با سرمایه‌گذاری بر آموزش مستمر تیم‌های ترخیص خود و رعایت دقیق پروتکل‌های امنیتی (مانند استفاده صحیح از توکن و صیانت از رمزهای عبور)، از بروز اختلال در زنجیره تأمین خود جلوگیری کنند. آینده تجارت فرامرزی ایران، مسیری است که در آن داده‌های دقیق و اظهارات شفاف، سریع‌ترین راه برای عبور از مرزها خواهند بود.

منابع

1. سامانه EPL چیست؟ | پنجره واحد تجارت فرامرزی گمرک – بازرگانی آریانا جم, accessed on February 24, 2026, https://arianajam.com/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-epl-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/
2. سامانه epl (راهنمای ورود و استفاده از پنجره واحد تجارت فرامرزی), accessed on February 24, 2026, https://irclearance.com/blog/vorud-be-samane-epl/
3. آموزش گام‌به‌گام EPL – راهبردانش, accessed on February 24, 2026, https://rahbardanesh.com/blog/epl-step-by-step-tutorial/
4. تحلیل و بررسی تغییرات و قوانین جدید ترخیص کالا در سال ۱۴۰۳, accessed on February 24, 2026, https://importdtc.com/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7/
5. توکن گمرکی (EPL): راهنمای دریافت امضای دیجیتال برای ترخیص‌کاران و بازرگانان, accessed on February 24, 2026, https://d930.ir/documents/service-sabt/epl-customs-token-digital-signature/
6. راهنمای جامع و کاربردی سامانه EPL (Electronic Packing List) – مرکز بیزینس کوچینگ تجارت بین الملل آکادمی دکتر امیرحسین جعفری, accessed on February 24, 2026, https://jafari.business/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-epl/
7. ورود به سامانه epl گمرک | راهنمای سامانه گمرک – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on February 24, 2026, https://ptd-co.com/%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-epl/
8. آموزش سامانه جامع گمرکی ( EPL ) – آیکسپورت, accessed on February 24, 2026, https://ixport.ir/single-window-custom-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9/
9. سامانه EPL گمرک چیست؟ آموزش تصویری ثبت نام و دوراظهاری واردات, accessed on February 24, 2026, https://parsan.net/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-epl-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9/
10. سامانه epl گمرک چیست؟ آموزش epl گمرک + آموزش اظهار کالا, accessed on February 24, 2026, https://rahkartejarat.com/epl-system/
11. راهنمای گام به گام و آموزش نحوه ثبت سفارش واردات در سامانه جامع تجارت ایران, accessed on February 24, 2026, https://importdtc.com/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9/
12. آموزش کار با سامانه EPL گمرک – وین ورد, accessed on February 24, 2026, https://www.winworld.ir/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-epl-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9/
13. خطا : عدم امکان ثبت اظهار،خطا: 02003 – پنجره واحد تجارت فرامرزی – بلاگ, accessed on February 24, 2026, https://eplirica.blog.ir/post/%D8%AE%D8%B7%D8%A7-02003
14. ارزش کالا در گمرک ( TSC ) – فهرست ارزش کالا وارداتی و صادراتی – آیکسپورت, accessed on February 24, 2026, https://ixport.ir/tariff-specification-code/
15. آموزش ای پی ال گمرک | TSC گمرک، پکینگ لیست عدلبندی – YouTube, accessed on February 24, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=lElW2UPOgyo
16. آموزش درخواست شناسه ارزش کالا TSC در سایت گمرک – مجله اینترنتی ایلیار | iliYar, accessed on February 24, 2026, https://iliyar.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-tsc-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA
17. TSC گمرک چیست؟ + روش + فرمول + استعلام | تعرفه – آوند حیات, accessed on February 24, 2026, https://avandhayat.com/tsc-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9/
18. آخرین اصلاحات قانون امور گمرکی و آیین‌ نامه اجرایی آن تا 15 اردیبهشت 1403 – آیکسپورت, accessed on February 24, 2026, https://ixport.ir/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-15-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87/
19. بررسی اختلالات سامانه EPL گمرک و راهکارهای بهبود – سیویلیکا, accessed on February 24, 2026, https://civilica.com/note/12152/
20. روش فعال‌سازی توکن امضای دیجیتال | آموزش استفاده در سامانه‌های دولتی (آپدیت 2025) – ebajeh, accessed on February 24, 2026, https://e-bajeh.com/articles/digital-signature-token-activation-guide/
21. نحوه استفاده از توکن امضای الکترونیکی چگونه است؟ | ستاد ایران؛ مناقصه استعلام مزایده, accessed on February 24, 2026, https://resaco.ir/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F.html
22. ثبت نام سامانه توکن و راهنمای خرید امضای دیجیتال (آپدیت ۱۴۰۴) | رهسا, accessed on February 24, 2026, https://rsa.ir/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%DA%A9%D9%86-%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%AF/
23. راهنمای گام به گام اخذ و استفاده از گواهی امضای الکترونیکی – توکن – آیکسپورت, accessed on February 24, 2026, https://ixport.ir/obtaining-an-electronic-signature-certificate-token/
24. سامانه جدید هوشمند گمرک راه‌اندازی شد – ایران آنلاین, accessed on February 24, 2026, https://inn.ir/news/article/76744/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF
25. راه های ارتباط با پشتیبانی پنجره واحد تجارت فرامرزی – آیکسپورت, accessed on February 24, 2026, https://ixport.ir/contact-support-single-window/
26. بخشنامه های گمرک – راوی حساب, accessed on February 24, 2026, https://www.ravihesab.com/circular/customs-directives