صفر تا صد صادرات گوجه فرنگی و فلفل گلخانه‌ای به روسیه؛ از ثبت QR کد سماک تا استانداردهای قرنطینه‌ای

بازار روسیه به عنوان یکی از استراتژیک‌ترین مقاصد صادرات محصولات کشاورزی ایران، نقشی حیاتی در ارزآوری زنجیره صیفی‌جات گلخانه‌ای ایفا می‌کند¹. با آغاز سال ۲۰۲۶، سرویس فدرال نظارت بر بهداشت گیاهی و دامپزشکی روسیه (روسلخوزنادزور) اقدامات قرنطینه‌ای و استانداردهای باقی‌مانده مجاز سموم (MRL) را به شدت افزایش داده است³. این تغییرات ساختاری، صادرکنندگان ایرانی را ملزم می‌کند تا سیستم‌های سنتی خود را به نفع شفافیت کامل بستر تولید و ردیابی زنجیره تامین بازطراحی کنند⁷. در این گزارش، نقشه راه گام‌به‌گام صادرات گوجه فرنگی به روسیه بر مبنای آخرین مصوبات سال ۲۰۲۶ تبیین شده و فرآیند ثبت‌نام در سامانه سماک به همراه تحلیل‌های عمیق بازرگانی و لجستیکی ارائه می‌گردد⁷.

تحلیل تحولات مقررات قرنطینه‌ای روسیه در سال ۲۰۲۶ و درس‌های تجاری آن

بررسی روند پایش گمرکی فدراسیون روسیه در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده یک تغییر الگوی بنیادین از ارزیابی محصول‌محور به پایش بسترمحور است⁸. این تغییر رویکرد که بر اساس کنوانسیون بین‌المللی حفظ نباتات (IPPC) شکل گرفته است، شفافیت و ردیابی دقیق مبدأ تولید را به عنوان پیش‌شرط اصلی ورود کالا معرفی می‌کند⁷.

پیامدهای ژئوپلیتیک و تجاری تعلیق‌های قرنطینه‌ای روسیه

در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، بازار کشاورزی منطقه اوراسیا شاهد تحولات شدیدی بود³. روسلخوزنادزور به دلیل شناسایی ۱۸۱ مورد نقض قوانین بهداشتی و قرنطینه‌ای، محدودیت‌های موقتی را بر واردات انواع محصولات کشاورزی از مبدأ ارمنستان اعمال کرد⁴. این محدودیت‌ها از ۲۲ مه ۲۰۲۶ با ممنوعیت ورود گل‌های شاخه بریده آغاز شد و از ۳۰ مه به گوجه‌فرنگی، خیار، فلفل، سبزیجات تازه و توت‌فرنگی تسری یافت³.

در نهایت، از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، روسیه واردات و ترانزیت تمامی محصولات تحت قرنطینه ارمنستان به کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) را به دلیل ردیابی سوسک خاپرا در محموله‌های خشکبار و گوجه‌فرنگی خشک کاملاً تعلیق کرد¹². این تصمیم ناگهانی منجر به بحران جدی در بازارهای ارمنستان و مسدود شدن راه‌های مواصلاتی توسط کشاورزان معترض شد¹³.

ریزش دومینویی این رویدادها مستقیماً تجارت ایران را تحت تاثیر قرار داد³. به دلیل تشابه ساختار بسته‌بندی و ظاهری برخی گل‌های صادراتی، روسیه متوجه ورود غیرقانونی محصولات ارمنی تحت نام و گواهی بهداشت ایرانی شد و رسماً از سازمان حفظ نباتات ایران خواست تا صدور گواهی برای محصولات مشکوک را متوقف کند³. این موضوع نشان می‌دهد که سیستم‌های ردیابی اطلاعاتی روسیه از جمله سامانه‌های الکترونیکی گمرکی، از حساسیت بسیار بالایی برخوردار هستند و هرگونه تلاش برای دور زدن قوانین ردیابی می‌تواند کل زنجیره صادرات ۳.۹ میلیارد دلاری بخش کشاورزی ایران را با چالش جدی مواجه کند⁴.

چارچوب معاهدات دوجانبه ایران و روسیه در حوزه بهداشت گیاهی

تجارت کشاورزی میان تهران و مسکو بر پایه اسناد قانونی مستحکمی استوار است¹⁶. قانون موافقت‌نامه همکاری در زمینه قرنطینه گیاهی و حفظ نباتات میان دو کشور، وزارت جهاد کشاورزی ایران و وزارت کشاورزی روسیه را به عنوان مراجع ذی‌صلاح قانونی معرفی می‌کند¹⁶. بر اساس ماده ۳ این موافقت‌نامه، دو کشور متعهد هستند سالانه تا پیش از ۱ مارس (۱۱ اسفند) اطلاعات مربوط به شیوع اندامگان قرنطینه‌ای را مبادله کنند¹⁶.

علاوه بر این، در تداوم رایزنی‌های فنی، یادداشت تفاهم جدیدی در مسکو توسط مجتبی نوروزی، رئیس سازمان دامپزشکی ایران، و سرگئی دانکورت، رئیس سرویس فدرال نظارت بر دامپزشکی و بهداشت گیاهی روسیه (روسلخوزنادزور)، به امضا رسید که هدف آن یکپارچه‌سازی سیستم‌های اطلاعاتی و تسهیل تبادل کالا با حذف موانع اداری است⁵. با این حال، طرف روسی همچنان دغدغه‌های جدی درباره ردیابی آفت تریپس گل غربی، پروانه هلو و پوسیدگی مونی قهوه‌ای در صیفی‌جات و میوه‌های ایرانی دارد و بر لزوم ارتقای استانداردهای کنترلی اصرار می‌ورزد⁵.

تهدیدات بیولوژیک نوظهور و چالش ویروس روگوز قهوه‌ای (ToBRFV)

یکی از جدی‌ترین تهدیدات بیولوژیکی که مزارع و گلخانه‌های تولید گوجه‌فرنگی و فلفل دلمه‌ای را تهدید می‌کند، ویروس چروکیدگی قهوه‌ای میوه گوجه‌فرنگی یا همان ویروس روگوز (ToBRFV) است¹⁹. این ویروس متعلق به جنس توباموویروس بوده و دارای ژنوم RNA تک‌رشته‌ای به اندازه ۶۳۹۳ نوکلئوتید با پیکره میله‌ای سخت به طول ۳۰۰ نانومتر است²¹. ویروس روگوز که برای نخستین بار در سال ۲۰۱۴ در دره اردن شناسایی شد، اکنون به سرعت به کشورهای اروپایی، مکزیک، عربستان، ازبکستان و ایران سرایت کرده است²¹.

مکانیسم‌های انتقال ویروس و علائم بالینی

ویروس روگوز به دلیل پایداری فوق‌العاده بالا در محیط، از آلودگی مکانیکی بسیار بالایی برخوردار است²⁰. مکانیسم‌های اصلی انتقال این بیماری عبارتند از:

• انتقال از طریق بذرها و نشاهای آلوده فاقد گواهی سلامت²³.
• خاک آلوده و آب در گردش سیستم‌های هیدروپونیک بسته²³.
• تماس فیزیکی مستقیم کارگران، لباس‌ها، دستکش‌ها و ابزار هرس²⁰.
• فعالیت‌های گرده‌افشانی توسط زنبورهای بامبل در سازه‌های گلخانه‌ای²⁰.

علائم این بیماری در بوته‌های گوجه‌فرنگی و فلفل به صورت پیچیدگی و موزائیکی شدن برگ‌ها، کوتولگی بوته، تغییر رنگ کاسبرگ‌ها به قهوه‌ای و سقط گل ظاهر می‌شود²⁰. میوه‌های آلوده دارای نوارهای سبزرنگ، لکه‌های زرد چروکیده و نقاط نکروزه قهوه‌ای رنگ می‌شوند که عملاً محصول را فاقد ارزش صادراتی می‌کند²⁰. به عنوان نمونه، کشف آلودگی روگوز در ۳۰ تن گوجه‌فرنگی ورودی به روسیه منجر به توقیف و برگشت کامل محموله شد²⁴.

رویه‌های بهداشتی و مدیریت تلفیقی در گلخانه‌ها

با توجه به اینکه هیچ درمان شیمیایی یا سم مؤثری برای از بین بردن این ویروس وجود ندارد، مدیریت آن صرفاً بر اقدامات پیشگیرانه بهداشتی استوار است²⁰. گلخانه‌داران ملزم هستند از بذرها و نشاهای دارای گواهی سلامت رسمی استفاده نمایند²⁰. کنترل تردد افراد غیرمسئول، ضدعفونی مداوم بستر و سازه‌ها و شستشوی لباس کارگران با مواد ضدعفونی‌کننده کارآمد نظیر کلروکس ۱۰ درصد، ویرکن ۳ درصد یا ویروسید ۲ درصد از ارکان کلیدی مدیریت این بیماری است²⁰. در صورت مشاهده بوته مشکوک، باید فوراً گیاه آلوده به همراه خاک اطراف آن به صورت کاملاً ایزوله در کیسه‌های پلاستیکی قرار گرفته و سوزانده شود²⁰.

واکاوی استانداردهای نوین MRL روسیه و فرآیند تطبیق سموم

تحلیل دقیق پرونده برگشت خوردن محموله‌های فلفل دلمه‌ای ایران به روسیه در سال‌های گذشته، اهمیت تطابق فنی آفت‌کش‌ها را به خوبی نشان می‌دهد⁸. در هشتم آذرماه سال ۱۴۰۰، صادرات فلفل دلمه‌ای ایران به روسیه به طور ناگهانی تعلیق شد¹¹. این تعلیق که آسیب اقتصادی شدیدی به تولیدکنندگان وارد کرد (به طوری که قیمت فلفل از ۳۰ هزار تومان به ۵ هزار تومان سقوط کرد در حالی که هزینه تولید آن ۱۵ هزار تومان بود)، ناشی از مصرف سموم پرخطر یا غیرمجاز نبود²⁶.

علت اصلی این چالش، عدم ثبت چهار نوع سم (کرزوکسیم متیل، پنکونازول، پیریدابن و استامی‌پراید) در فدراسیون روسیه بود⁸. اگرچه این سموم در اتحادیه اروپا مورد تایید بودند، اما به دلیل عدم تعریف فرمولاسیون آن‌ها در سیستم استاندارد روسیه، محموله‌ها غیرمجاز تلقی شدند⁸.

جهت حل پایدار این مسئله، سازمان حفظ نباتات ایران اقدام به تطبیق فهرست سموم مجاز دو کشور کرده و در حال حاضر فهرست تطبیقی ویژه‌ای را برای هشت محصول عمده صادراتی تدوین نموده است⁶. تولیدکنندگان ملزم هستند با مراجعه به کلینیک‌های گیاه‌پزشکی، صرفاً از سموم موجود در این فهرست تطبیقی استفاده کنند⁶. همچنین رعایت دوره کارنس سموم و کالیبره کردن دوره‌ای تجهیزات سم‌پاشی برای جلوگیری از تجمع دوز فعال سم در بافت میوه، از شروط اساسی تایید محصول در آزمایشگاه‌های مرجع است⁶.

نقشه راه گام‌به‌گام ثبت‌نام در سامانه سماک و اخذ کد شناسه الکترونیکی

سامانه مجوزهای الکترونیکی کشاورزی (سماک) به آدرس semak.maj.ir به عنوان بستر نظارت یکپارچه بر تولید محصولات کشاورزی ارتقایافته عمل می‌کند⁷. تمامی روند کاشت، داشت، برداشت، انبارداری و بسته‌بندی تحت نظارت این سامانه و با اتصال مستقیم به ساختارهای نظارتی وزارت بهداشت انجام می‌پذیرد⁷.

گام اول: ورود از طریق درگاه ملی مجوزها و ثبت مشخصات بستر تولید

متقاضی ابتدا باید به درگاه ملی مجوزها (mojavez.ir) مراجعه کرده و پس از احراز هویت اولیه، درخواست خود را ثبت نماید تا به طور خودکار به سامانه سماک هدایت شود³². پس از تایید شماره همراه از طریق کد فعال‌سازی، فرآیند ثبت اطلاعات هویتی (حقیقی یا حقوقی)، آدرس دقیق، مختصات جغرافیایی (GPS) بستر تولید و مشخصات گلخانه آغاز می‌شود³¹.

گام دوم: الزامات زمانی و عقد قرارداد با مسئول فنی

قوانین سامانه سماک در خصوص زمان‌بندی ثبت‌نام بسیار سخت‌گیرانه است³⁵. متقاضیان تولید محصولات جالیزی و گلخانه‌ای (گوجه‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای، خیار، بادمجان و کرفس) ملزم هستند حتماً پیش از شروع عملیات کشت نسبت به ثبت‌نام در سامانه اقدام کنند³⁵. بر خلاف محصولات باغی که دارای مهلت ثبت‌نام ثابت (تا ۱۵ اسفند یا ۱۵ خرداد) هستند، محصولات گلخانه‌ای به دلیل تفاوت در زمان کشت مناطق مختلف، فاقد مهلت ثابت بوده و ملاک تایید آن‌ها، گذشت حداقل دو ماه از تاریخ عقد قرارداد رسمی با مسئول فنی و بارگذاری آن در سامانه است⁹.

گام سوم: نظارت مستمر و فرآیند آزمایشگاهی

کارشناس کنترل فنی (مسئول فنی) موظف است تمامی مراحل آماده‌سازی، استفاده از نهاده‌ها، کودها و آفت‌کش‌های تطبیقی را نظارت کرده و گزارش‌ها را به صورت منظم در سامانه ثبت کند⁷. در پایان فصل، نمونه‌برداری تصادفی انجام شده و جهت آنالیز باقیمانده سموم و فلزات سنگین به یکی از آزمایشگاه‌های همکار و مرجع سازمان غذا و دارو ارسال می‌شود⁷. پس از تایید آزمایشگاه، برگه آنالیز صادر و کد شناسه الکترونیکی (QR Code) محصول در سامانه سماک فعال می‌شود که بر اساس آن گواهی بهداشت نباتی جهت خروج کالا از گمرک صادر خواهد شد⁷.

مدیریت زنجیره سرد، شرایط نگهداری و استانداردهای لجستیکی

لجستیک محصولات فسادپذیر گلخانه‌ای به مقصد روسیه به دلیل مسافت طولانی و نوسانات دمایی در مسیر ترانزیت مرز آستارا و جمهوری آذربایجان، نیازمند دقت مهندسی بالا است¹. به منظور دستیابی به حداکثر ماندگاری و حفظ شادابی محصولات، رعایت استانداردهای دمایی و رطوبتی زیر در طول ترانزیت جاده‌ای و کانتینرهای یخچالی الزامی است⁴⁰:

نام محصول	دمای نگهداری بهینه (درجه سانتی‌گراد)	رطوبت نسبی مناسب (درصد)	منبع استانداردهای لجستیکی
فلفل دلمه‌ای رنگی گلخانه‌ای	۷ تا ۸	۹۵ تا ۹۸	41
فلفل دلمه‌ای سبز	۱۰	۹۰	42
گوجه‌فرنگی قرمز رسیده	۶ تا ۹	۸۵ تا ۹۰	40
خیار سبز صادراتی	۶ تا ۹	۹۵	40
بادمجان گلخانه‌ای	۴ تا ۱۰	۹۰ تا ۹۵	40
سیر تازه	۳	۶۵ تا ۷۰	40
پیاز خوراکی	۲ تا ۵	۷۰ تا ۸۵	40
انگور صادراتی	۰.۵- تا ۰	۹۰ تا ۹۵	40

حفظ زنجیره سرد بدون گسستگی از مرحله بسته‌بندی در سالن‌های سورتینگ تا تخلیه در بازارهای مسکو یا سنت پترزبورگ اجباری است⁴³. استفاده از کانتینرهای یخچالی استاندارد مجهز به سنسورهای ثبت مداوم دما (دیتالاگرها) برای اثبات سلامت فیزیکی بار در گمرک مقصد ضروری به شمار می‌رود⁴⁴.

فرآیند ترخیص در گمرک روسیه: گواهینامه‌های استاندارد و انطباق

ترخیص موفق صیفی‌جات در مرزهای فدراسیون روسیه نیازمند ارائه اسناد تایید سلامت و استانداردهای فنی اتحادیه اقتصادی اوراسیا است⁴⁵.

تفاوت و جایگاه گواهی انطباق (CoC) و اعلامیه انطباق (DoC)

صادرکنندگان باید تفاوت‌های حقوقی میان مدارک استاندارد را به درستی درک کنند⁴⁵:

• گواهی انطباق (Certificate of Conformity – CoC): سندی رسمی است که توسط نهادهای تایید صلاحیت مستقل صادر شده و نشان‌دهنده انطباق کامل فرآیند تولید و محصول با مقررات فنی اوراسیا است⁴⁵. این سند بالاترین سطح اطمینان را ایجاد می‌کند⁴⁵.
• اعلامیه انطباق (Declaration of Conformity – DoC): سندی ساده‌تر است که در آن خود تولیدکننده یا واردکننده انطباق محصول با استانداردهای اوراسیا (مانند آیین‌نامه فنی TR CU 021/2011 در خصوص ایمنی مواد غذایی) را رسماً اعلام و مسئولیت آن را می‌پذیرد⁴⁵.

محصولات غذایی و صیفی‌جات تازه جهت ورود به بازار روسیه باید حائز اعلامیه انطباق معتبر بر اساس گزارش آزمایش‌های رسمی (Test Report) صادرشده از آزمایشگاه‌های معتمد روسیه یا کشورهای عضو اوراسیا باشند⁴⁵.

برچسب‌گذاری محصول بر اساس استاندارد TR CU 022/2011

تمامی جعبه‌ها و بسته‌بندی‌های گوجه‌فرنگی و فلفل دلمه‌ای صادراتی باید دارای برچسب‌های استاندارد و خوانا به زبان روسی باشند⁴⁶. بر اساس الزامات فنی اتحادیه گمرکی، برچسب‌ها باید اطلاعات زیر را نمایش دهند⁴⁶:

• نام دقیق کالا به زبان روسی⁴⁶.
• مشخصات، آدرس قانونی و تلفن تولیدکننده ایرانی⁴⁶.
• مشخصات و اطلاعات تماس نماینده رسمی یا واردکننده مقیم در اتحادیه اوراسیا⁴⁶.
• وزن خالص و ناخالص هر بسته⁴⁶.
• تاریخ دقیق برداشت، بسته‌بندی و شرایط نگهداری در زنجیره سرد⁴⁶.
• درج واضح نشان انطباق اوراسیا (علامت EAC)⁴⁸.

متقاضی ثبت اعلامیه EAC در پرتال رسمی روسیه (Rosaccreditation) لزوماً باید یک شرکت ثبت‌شده در فدراسیون روسیه یا یکی از کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا باشد و صادرکنندگان ایرانی به تنهایی و بدون داشتن نماینده قانونی مقیم، امکان ثبت و دریافت این مجوزها را ندارند⁴⁶.

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی برای صادرکنندگان

سیاست‌های گمرکی فدراسیون روسیه در سال ۲۰۲۶ به وضوح نشان می‌دهد که دوران صادرات سنتی، بدون شناسنامه و فاقد سیستم‌های ردیابی دیجیتال به پایان رسیده است⁴. تعلیق‌های اعمال شده بر سایر کشورهای منطقه ثابت می‌کند که بازار روسیه نسبت به امنیت زیستی و ورود اندامگان قرنطینه‌ای انعطافی نشان نخواهد داد³.

صادرکنندگان و گلخانه‌داران ایرانی برای تضمین بقای تجاری خود باید سیستم‌های مدیریت بهداشت مزارع را ارتقا داده، ثبت‌نام در سامانه سماک را به عنوان اولین اولویت پیش از آغاز هرگونه فرآیند کشت مد نظر قرار دهند و با رعایت دقیق لیست سموم تطبیقی و استانداردهای زنجیره سرد، از بازارهای صادراتی خود در مقابل رقبا محافظت نمایند⁶. تداوم موفقیت در بازارهای بین‌المللی نیازمند همراهی کامل با مقررات فنی روز دنیا است¹.

پرسش‌های متداول

منابع

1. راهنمای صادرات محصولات کشاورزی به روسیه – اسپیدکس, https://speedexco.com/blog/guide-to-exporting-agricultural-products-to-russia/
2. صادرات به روسیه، فرصت ها و ظرفیت های خالی – گروه صادرکننده های جتصا, https://jetsa.net/export-to-russia/
3. Rosselkhoznadzor found flowers from Armenia in Iranian supplies. – Caucasian Knot, https://www.eng.kavkaz-uzel.eu/articles/76998
4. Rosselkhoznadzor imposes restrictions on fruit and vegetable imports from Armenia starting May 30 | Finport.am, https://finport.am/full_news.php?id=56507&lang=3
5. سرویس فدرال نظارت بر دامپزشکی و بهداشت گیاهی روسیه از احتمال ممنوعیت واردات میوه و سبزیجات از ایران به روسیه خبر داد – حکیم مهر, https://hakimemehr.ir/fa/news/66847/%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B3-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%84-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D8%A8%D8%B2%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF
6. اخذ آخرین فهرست سموم ثبت شده و حد مجاز باقیمانده آنها روی محصول، از کشور روسیه, https://www.ppo.ir/fa-IR/ppo/1/news/view/14593/5067/%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%B3%D9%85%D9%88%D9%85-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%83%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87
7. کنترل فرآیند تولید محصولات کشاورزی سالم با منشاء گیاهی در بستر سامانه سماک, https://www.iana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C-235/107516-%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7%D8%A1-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%A7%DA%A9
8. راه اندازی سامانه ثبت اطلاعات محصولات کشاورزی صادراتی – تجارت بان, https://tejaratban.ir/news/72723/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C
9. اعلام محدودیت زمان ثبت نام محصولات باغی در سامانه سماک – خبرگزاری صدا و سیما, https://www.iribnews.ir/fa/news/4250838/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%BA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%A7%DA%A9
10. کشاورزان برای ثبت‌نام محصولات باغی به سامانه سماک مراجعه کنند – خبرگزاری ایانا, https://www.iana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C-14/112821-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%BA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF
11. 14 اسفند، زمان صادرات فلفل دلمه‌ای به روسیه – خبرگزاری پانا, https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-68/1260855-%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%84%D9%85
12. Rosselkhoznadzor restricts the import of all quarantine products from Armenia to the Russian Federation and their transit to EAEU countries – Arka.am, https://arka.am/en/news/economy/rosselkhoznadzor-restricts-the-import-of-all-quarantine-products-from-armenia-to-the-russian-federat/
13. Rosselkhoznadzor has extended the import ban to include grapes and stone fruits from Armenia. – Caucasian Knot, https://www.eng.kavkaz-uzel.eu/articles/75771
14. Russia asks Iran to suspend flower export certifications over Armenian-origin concerns, https://www.azernews.az/region/261209.html
15. راه‌اندازی سامانه سماک برای نظارت بر تولید و صادرات – اخبار سبز کشاورزی, https://akhbarsabzkeshavarzi.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-14/12749-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%A7%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
16. قانون موافقتنامه همکاری در زمینه قرنطینه گیاهی و حفظ نباتات بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه – نظامات, https://nezamat.ir/post-15683/
17. قانون موافقتنامه همکاری قرنطینه گیاهی و حفظ نباتات بین ایران و روسیه ابلاغ شد, https://www.iana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA-9/2602-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF
18. امضای تفاهم‌نامه همکاری قرنطینه دامپزشکی و حفظ نباتات بین ایران و روسیه – نویاب, https://noyabpress.ir/32174/%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%BE/
19. همه چیز در مورد باقیمانده سموم کشاورزی + آزمایشگاه آنالیز سموم کشاورزی – تجارت نیوز, https://tejaratnews.com/%D8%B3%D9%85%D9%88%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C
20. بیماری ویروسی روگوز گوجه فرنگی (ToBRFV) – تامین تجارت توانا, https://tamin-tejarat.ir/tomato-brown-rugose-fruit-virus/
21. راهنمای شناسائی و ردیابی یدگی )روگوز( قهوه ای میوه گوجه فرنگی ک چرو ویر, https://www.ppo.ir/_douranportal/usersfiles/[email protected]_4172/documents/%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3%20%D9%87%D8%A7/222.pdf
22. دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ اﺟﺮاﯾﯽ 1402 ﻣﺎه ﻣﺮداد ، ﺿﺎﯾﯽ وﻟﯽ اﻟﻪ ر – ﻃﯿﺒﻪ ﮐ, https://novintejaratpapital.com/Articles/tomato.pdf
23. ویروس روگوز قهوه ای گوجه فرنگی (ToBRFV), https://agripars.ir/blog/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C/P45392-%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D8%B1%D9%88%DA%AF%D9%88%D8%B2-%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C-tobrfv.html
24. هشدار آفات: ویروس سرخک قهوه ای گوجه فرنگی در 30 تن گوجه فرنگی شناسایی شد., https://agromediaagency.livejournal.com/112828250.html
25. مصرف ۴ نوع سم مجاز، علت ممنوعیت صادرات فلفل به روسیه – ایرنا, https://www.irna.ir/news/84573058/%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DB%B4-%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87
26. فلفل‌ دلمه های برگشت خورده ۳۰ هزار تومانی از روسیه در ایران چقدر فروخته شدند؟ – دنیای اقتصاد, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3829364-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF
27. سرنوشت عجیب فلفل های برگشتی از روسیه – همشهری آنلاین, https://www.hamshahrionline.ir/news/648319/%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87
28. صادرات فلفل به روسیه با اعمال پروتکل های جدید از سرگرفته می شود – خبرگزاری فارس, https://farsnews.ir/Economy/1640611134000994726
29. عدم ثبت ۴ سم در روسیه و ناشناخته بودن آن برای روس‌ها عامل برگشت محصولات ایرانی بود/ رژیم صهیونیستی در فلفل دلمه‌ای از ایران شکست خورد – ایلنا, https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-15/1183993-%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%84%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF
30. دلیل برگشت خوردن فلفل دلمه‌ای از روسیه مشخص شد – ایسنا, https://www.isna.ir/news/1400100906367/%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%84%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF
31. راهنما سامانه سماک جهاد کشاورزی semak.maj.ir +اخبار کشاورزی و دامداری – خبرپو, https://khabarpu.com/help/semak.maj.ir-help.htm
32. Document – سامانه مانیتورینگ سموم, https://monitoring.ppo.ir/Home/GetCertificateHelp
33. سامانه سماک جهاد کشاورزی semak.maj.ir – کد پنجره – صدور مجوز – مشاوره حقوقی دینا, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/4981/%DA%A9%D8%AF-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C.html
34. سامانه سماک جهاد کشاورزی – ورود به سایت وزارت semak.maj.ir, https://www.samanehha.com/web/259/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%A7%DA%A9-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C.html
35. ۱۵ اسفند آخرین مهلت ثبت‌نام برای دریافت کد شناسه در سامانه سماک – ایران اکونومیست, https://37144642.khabarban.com/
36. آخرین مهلت ثبت نام محصولات باغی و جالیزی جهت اخذ کد شناسه در سامانه سماک, http://www.anreo.com/news/1189
37. پانزدهم اسفند؛ آخرین مهلت ثبت نام تولیدکنندگان در سامانه سماک, https://www.ppo.ir/fa-IR/ppo/1/news/view/14593/6461/Staging/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%83%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D9%88%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%87%D9%84%D8%AA-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%83%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%83%D8%AF-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-(QR-code)-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%83-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-
38. صادرات فلفل دلمه‌ای ایران به روسیه از سر گرفته شد, https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/480430-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%84%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF
39. لیست آزمایشگاه همکار سازمان غذا و دارو, https://nikopharmed.com/%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA/laboratory/list-of-collaborating-laboratories-of-food-and-drug-organization.html
40. دمای کانتینر یخچالی | لیست کالاهای یخچالی – SeaRates, https://www.searates.com/ir/services/temperature
41. دمای نگهداری سردخانه | رطوبت، میزان تنفس میوه – برودت کار اطلس, https://broudat-kar.com/%D8%AF%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87/
42. طرح کشت فلفل دلمه رنگی گلخانه ای – مهندسین مشاور پارس رابین – etarh, https://etarh.com/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%DA%A9%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D9%84%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%84%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%86%DA%AF%DB%8C-%DA%AF%D9%84%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C/
43. صحه گذای حمل در زنجیره سرد؛زنجیره سرد و ایمنی مواد غذایی – آزمایشگاه نیکوفارمد, https://nikopharmed.com/component/content/article/15-blog/165-validation-of-shipment-in-the-cold-chain.html?Itemid=101
44. زنجیره سرد و اهمیت آن | Cold Chain – مانی برودت, https://manibroudat.com/articles/importance-of-cold-chain/
45. دریافت مجوزات و گواهینامه های بازار روسیهGOST و EAC – خانه نوآوری و فناوری ایران در روسیه, https://ihitrussia.ir/obtaining-permits-and-certificates/
46. گواهی نامه EAC روسیه – SCS Certification Services – پرتو ستاره ثریا, https://soraya-cert.com/%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-eac-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/
47. اخذ مجوز و استانداردهای بین المللی از روسیه – روسیار, https://russiar.net/permits-standards/
48. TR CU 021/2011 On safety of food, https://schmidt-export.com/eac-certification/tr-cu-0212011-on-safety-food
49. Food & Beverages EAC Certification – ENGAL Services, https://www.engalservices.com/en/eac-certification-food-beverages-russia
50. EAC Food Declaration: Comprehensive 2026 Guide | Techsert, https://www.gostrussia.com/en/certifications-by-product/eac-certification-foodstuffs/
51. 0 تا 100 صادرات فلفل دلمه ای [مزایا ،معایب، کد گمرکی] – PSP Express, https://pspexpress.com/fa/mag/export-of-sweet-pepper/
52. ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺑﻬﺪﺍﺷﺖ، ﺩﺭﻣﺎﻥ ﻭﺁﻣﻮﺯﺵ ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻏﺬﺍ ﻭ ﺩﺍﺭﻭ, https://fdo.tums.ac.ir/uploads/282/2023/Aug/27/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84%20%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7%20%D8%A8%D8%B1%DA%86%D8%B3%D8%A8%20%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF%20%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D9%88%20%D9%85%DA%A9%D9%85%D9%84%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85%DB%8C%20-%20%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D9%88%20%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C.pdf
53. CU TR 021/2011 Safety of foodstuffs – EAC certification and declaration – CCIS-Expertise, https://www.ccis-expertise.com/en/cu-tr-021-2011-safety-of-foodstuffs