تاسیس شرکت در مناطق آزاد اوراسیا ۲۰۲۶

راهنمای ثبت شرکت در مناطق آزاد مشترک ایران و اوراسیا در ۲۰۲۶؛ تحلیل فرصت‌های تجاری و مالیاتی

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵

فهرست مطالب

با اجرایی شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در نیمه ماه مه ۲۰۲۵، پارادایم تجارت خارجی کشور دستخوش تغییری بنیادین شده است. این تحول، ایران را از یک شریک تجاری حاشیه‌ای به یکی از قطب‌های اصلی تأمین کالا و خدمات در بازاری با جمعیت ۱۸۳ میلیون نفر تبدیل کرده است.1

مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران، به‌ویژه در مناطق شمالی و استراتژیک، اکنون به عنوان سکوهای پرتابی عمل می‌کنند که با ارائه مشوق‌های مالیاتی استثنایی ۲۰ ساله و حذف موانع گمرکی برای ۹۰ درصد کالاها، بستری بی‌نظیر برای صادرکنندگان فراهم آورده‌اند.3 در گزارش تخصصی «تاسیس شرکت در مناطق آزاد اوراسیا ۲۰۲۶»، به تحلیل عمیق فرصت‌های سرمایه‌گذاری، مراحل قانونی ثبت شرکت و مکانیزم‌های بهره‌مندی از مزایای مالیاتی در این مناطق پرداخته می‌شود تا صادرکنندگان بتوانند با دیدی جامع، استراتژی نفوذ خود را در بازار ۳۸۰ میلیارد دلاری اوراسیا تدوین کنند.1

تحلیل ساختار موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا ۲۰۲۵

موافقت‌نامه تجارت آزاد (FTA) که در ۱۵ می ۲۰۲۵ به‌طور کامل اجرایی شد، جایگزین توافق‌نامه موقت سال ۲۰۱۹ شده و پوشش کالایی را به شکل چشمگیری گسترش داده است.1 این موافقت‌نامه نه تنها تعرفه‌های گمرکی را برای اکثریت مطلق کالاها به صفر رسانده، بلکه چارچوب‌های قانونی جدیدی برای تسهیل استانداردهای فنی و بهداشتی ایجاد کرده است.6

تحول از تجارت ترجیحی به تجارت آزاد تمام‌عیار

در مدل قبلی که از سال ۲۰۱۹ اجرا می‌شد، تنها لیست محدودی از کالاها مشمول تخفیف بودند، اما در قرارداد جدید، حدود ۸۷ تا ۹۰ درصد از کل اقلام کالایی در لیست تجارت آزاد قرار گرفته‌اند.4 این به معنای حذف کامل تعرفه‌های ورودی برای صادرکنندگان ایرانی است که از طریق مناطق آزاد اقدام به تولید و ارسال کالا می‌کنند. میانگین نرخ تعرفه گمرکی که پیش از این حدود ۲۰ درصد بود، اکنون به ۴.۵ درصد کاهش یافته و در بسیاری از گروه‌های کالایی استراتژیک به صفر رسیده است.1

شاخص مقایسه‌ایموافقت‌نامه موقت (۲۰۱۹-۲۰۲۴)موافقت‌نامه دائمی (۲۰۲۵ به بعد)
وضعیت حقوقیموقت و آزمایشیدائم و جامع
پوشش کالاییمحدود به اقلام خاص۸۷٪ تا ۹۰٪ کل کالاها 1
میانگین تعرفه ورودی به ایران۲۰ درصد۴.۵ درصد 1
مکانیزم حل اختلافغیرمنسجمفصل اختصاصی و داوری بین‌المللی 7
تمرکز اصلیکاهش تعرفهحذف موانع فنی و همکاری بخشی 7

ارکان یازده‌گانه موافقت‌نامه و امنیت سرمایه‌گذاری

این توافق‌نامه شامل ۱۱ فصل کلیدی است که امنیت حقوقی لازم را برای شرکت‌های ثبت شده در مناطق آزاد فراهم می‌کند. این فصول شامل تجارت کالا، تدابیر فنی، استانداردهای بهداشتی و گیاه‌پزشکی (SPS)، قواعد مبدأ، همکاری‌های گمرکی، و حل‌وفصل اختلافات است.7 وجود فصل اختصاصی برای همکاری‌های بخشی در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل و صنایع خودرو، نشان‌دهنده پتانسیل بالای این توافق برای شرکت‌هایی است که به دنبال تولید مشترک در مناطق آزاد هستند.8

یکی از ویژگی‌های متمایز این قرارداد، ایجاد “کمیته مشترک” و “پلتفرم گفتگوی تجاری” است که به بخش خصوصی اجازه می‌دهد صدای خود را به گوش مقامات رسمی برسانند و موانع اجرایی را در کوتاه‌ترین زمان گزارش کنند.1 این ساختار نهادی، ریسک‌های سیستماتیک ناشی از تغییرات ناگهانی قوانین در کشورهای عضو را به حداقل می‌رساند.

مزایای مالیاتی و مشوق‌های قانونی در مناطق آزاد ایران

مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران طبق قانون “چگونگی اداره مناطق آزاد”، دارای قوانین مالیاتی و گمرکی مستقلی هستند که آن‌ها را از سرزمین اصلی متمایز می‌کند.10 این قوانین با هدف جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه صادرات غیرنفتی تدوین شده‌اند.

معافیت ۲۰ ساله مالیات بر درآمد و دارایی

بر اساس ماده ۱۳ قانون مناطق آزاد، تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که در این مناطق به فعالیت اقتصادی اشتغال دارند، از تاریخ بهره‌برداری مندرج در مجوز فعالیت، به مدت ۲۰ سال از پرداخت مالیات بر درآمد و دارایی معاف هستند.3 این معافیت شامل عملکرد شرکت، سود سهام و دارایی‌های مرتبط با فعالیت اقتصادی در محدوده منطقه است.11

اهمیت این معافیت در سال ۲۰۲۵ دوچندان شده است؛ چرا که با کاهش تعرفه‌های گمرکی اوراسیا، سودآوری شرکت‌های مستقر در این مناطق به دلیل حذف هزینه‌های مالیاتی داخلی، به شدت افزایش یافته است.14 در مقایسه با سرزمین اصلی که مالیات‌ها بر اساس نرخ‌های پلکانی یا ثابت ۲۵ درصد محاسبه می‌شوند، این یک مزیت رقابتی مطلق برای صادرکنندگان است.15

رژیم مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در سال ۲۰۲۵

پس از نوسانات قانونی در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲، در سال ۱۴۰۳ و نهایتاً در بودجه ۲۰۲۵، شفافیت بیشتری در حوزه مالیات بر ارزش افزوده مناطق آزاد ایجاد شد.15 طبق آخرین مصوبات، کالاهای تولید شده در مناطق آزاد که به سرزمین اصلی منتقل می‌شوند، از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند، مشروط بر اینکه ارزش افزوده ایجاد شده در منطقه به تأیید مراجع ذی‌صلاح برسد.17 همچنین، صادرات کالا از این مناطق به کشورهای عضو اوراسیا به‌طور کامل از هرگونه مالیات و عوارض خروجی معاف است.13

نوع مالیاتنرخ در سرزمین اصلی (۲۰۲۵)نرخ در مناطق آزاد (۲۰۲۵)شرط بهره‌مندی
مالیات بر درآمد شرکت‌ها۲۵ درصدصفر (تا ۲۰ سال) 3داشتن مجوز فعالیت و تسلیم اظهارنامه 16
مالیات بر ارزش افزوده۱۰ درصد 15معاف/صفر (برای صادرات)فعالیت در محدوده قانونی منطقه 17
عوارض گمرکی ماشین‌آلاتطبق کتاب مقرراتصفر (برای واحدهای تولیدی)ورود به نام واحد تولیدی مستقر در منطقه 18
مالیات بر سود سهاممشمول نرخ‌های مربوطهصفر (تا ۲۰ سال)ثبت شرکت در واحد ثبتی منطقه 11

مالکیت ۱۰۰ درصد خارجی و تضمین سرمایه

برخلاف بسیاری از کشورهای منطقه، مناطق آزاد ایران اجازه مالکیت ۱۰۰ درصدی شرکت‌ها توسط اتباع یا شرکت‌های خارجی را بدون نیاز به شریک محلی می‌دهند.3 این حق تحت حمایت قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی (FIPPA) قرار دارد و دولت ایران تضمین می‌کند که در صورت ملی شدن یا سلب مالکیت، جبران خسارت بر اساس ارزش واقعی دارایی‌ها انجام شود.3 همچنین، آزادی کامل برای ورود و خروج اصل سرمایه و سود حاصل از فعالیت‌های اقتصادی به ارزهای خارجی پیش‌بینی شده است.18

تحلیل جغرافیایی مناطق آزاد کلیدی در مسیر اوراسیا

برای یک صادرکننده، انتخاب منطقه آزاد مناسب به بازار هدف در اتحادیه اوراسیا بستگی دارد. هر منطقه دارای زیرساخت‌های متفاوتی است که بر هزینه‌های لجستیک تأثیر می‌گذارد.

منطقه آزاد انزلی: دروازه خزر و تجارت با روسیه

منطقه آزاد انزلی به عنوان قطب اصلی تجارت با روسیه و قزاقستان شناخته می‌شود. با بهره‌گیری از مجتمع بندری کاسپین و اتصال به شبکه ریلی سراسری، این منطقه دسترسی مستقیم به بنادر آستراخان و ماخاچ‌کالا در روسیه را فراهم می‌کند.22 توافقات سه‌جانبه بین منطقه آزاد انزلی، چابهار و منطقه ویژه اقتصادی لوتوس در روسیه، زنجیره تأمین کریدور شمال-جنوب (INSTC) را تکمیل کرده است.23

مزایای اختصاصی انزلی:

  • وجود تالار اختصاصی بورس کالا برای محصولات پتروشیمی و کشاورزی.19
  • امکان ثبت شرکت و دریافت مجوز فعالیت در کمتر از ۱۰ روز کاری.10
  • دسترسی به نیروی کار متخصص و ارزان در استان گیلان.25
تاسیس شرکت در مناطق آزاد اوراسیا ۲۰۲۶

منطقه آزاد ارس: تنها مرز زمینی با اتحادیه اوراسیا

ارس در شمال غرب ایران، به دلیل هم‌مرزی با ارمنستان، موقعیتی استثنایی دارد. ارمنستان تنها عضو اتحادیه اوراسیا است که مرز زمینی با ایران دارد و به عنوان پل ارتباطی برای صادرات کالاهای سنگین و حجیم عمل می‌کند.26 پایانه مرزی نوردوز در محدوده منطقه آزاد ارس، در سال ۲۰۲۵ شاهد رشد ۷۲ درصدی ارزش صادرات بوده است.27

مزایای اختصاصی ارس:

  • قطب گلخانه‌ای و صنایع غذایی صادراتی به روسیه.28
  • معافیت از حقوق گمرکی برای واردات مواد اولیه و ماشین‌آلات خط تولید.21
  • زیرساخت‌های پیشرفته برای انبارداری و تخلیه و بارگیری ریلی.21

منطقه آزاد چابهار: اتصال اقیانوسی به اوراسیا

چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، نقش کلیدی در استراتژی “دسترسی به آب‌های آزاد” برای کشورهای محصور در خشکی اوراسیا مانند قزاقستان و قرقیزستان دارد.3 این منطقه برای صادرکنندگانی که به دنبال بازار هند و جنوب شرق آسیا در کنار اوراسیا هستند، بهترین گزینه است.24

راهنمای عملیاتی ثبت شرکت و اخذ مجوز فعالیت

فرآیند ثبت شرکت در مناطق آزاد تفاوت‌های اجرایی با ثبت در اداره ثبت شرکت‌های سرزمین اصلی دارد. کلیه مراحل در خود سازمان منطقه آزاد انجام می‌شود.

گام‌های اجرایی ثبت شرکت

۱. ارائه طرح توجیهی (Business Plan): متقاضی باید ابتدا نوع فعالیت (تولیدی، خدماتی یا بازرگانی) و پتانسیل صادراتی خود را به معاونت اقتصادی سازمان منطقه ارائه دهد.18

۲. رزرو نام و تعیین نوع شرکت: پس از تأیید اولیه، نام شرکت انتخاب شده و نوع آن (سهامی خاص یا مسئولیت محدود) مشخص می‌شود.20

۳. اخذ مجوز فعالیت اقتصادی: این مهم‌ترین سند برای بهره‌مندی از معافیت مالیاتی است. بدون داشتن این مجوز، حتی در صورت ثبت شرکت، معافیت ۲۰ ساله اعمال نخواهد شد.16

۴. واریز سرمایه اولیه: برای شرکت‌های سهامی، باید حداقل ۳۵ درصد از سرمایه نقدی در حسابی به نام “شرکت در شرف تأسیس” در یکی از بانک‌های منطقه تودیع شود.19

۵. ثبت نهایی و انتشار آگهی: پس از امضای اوراق و پرداخت هزینه‌های ثبتی، آگهی تأسیس در روزنامه رسمی منتشر می‌شود.13

مدارک مورد نیاز برای اشخاص حقیقی و حقوقی

  • اتباع ایرانی: کپی مدارک هویتی، گواهی عدم سوءپیشینه و تاییدیه کد پستی دفتر کار در منطقه.19
  • اتباع خارجی: کپی پاسپورت ترجمه شده، دریافت کد فراگیر (برای اشخاص حقیقی) و ارائه مدارک ثبتی شرکت مادر (برای اشخاص حقوقی) که به تأیید کنسولگری ایران رسیده باشد.20
  • دفتر کار: ارائه اجاره‌نامه یا سند مالکیت معتبر در محدوده منطقه آزاد الزامی است.13

تحلیل فرصت‌های بخشی: چه کالاهایی صادر کنیم؟

طبق آمارهای رسمی سال ۲۰۲۵، بخش‌های صنعت و کشاورزی در صدر کالاهای صادراتی ایران به اتحادیه اوراسیا قرار دارند.31 صادرکنندگان در مناطق آزاد باید بر روی کالاهایی تمرکز کنند که بیشترین مزیت رقابتی را از طریق حذف تعرفه‌ها به دست می‌آورند.

صنایع معدنی، فولاد و پتروشیمی

این بخش‌ها حدود ۵۰ درصد از اهداف موافقت‌نامه تجارت آزاد را پوشش می‌دهند.8 روسیه و بلاروس تقاضای بالایی برای محصولات پلیمری، مواد اولیه پلاستیک و مقاطع فولادی دارند.31 شرکت‌های مستقر در مناطق آزاد می‌توانند با واردات تکنولوژی و صادرات محصولات نهایی، از ارزش افزوده بالایی برخوردار شوند.

مدل موفق: صنعت کاشی و سرامیک

صادرات کاشی و سرامیک ایران به روسیه در سال ۲۰۲۵ به عنوان الگویی از تاب‌آوری اقتصادی شناخته می‌شود.33 تولیدکنندگان ایرانی با استفاده از انرژی ارزان و مواد اولیه داخلی در مناطق آزاد، محصولاتی تولید می‌کنند که ۲۰ تا ۳۰ درصد ارزان‌تر از نمونه‌های اروپایی است.33 استفاده از کریدور شمال-جنوب، زمان ارسال این کالاها را به مسکو به ۲۵ روز کاهش داده است.33

محصولات کشاورزی و مواد غذایی (Eurasia Agro Express)

کشورهای اوراسیا به دلیل شرایط اقلیمی، خریداران دائمی میوه، تره‌بار و خشکبار ایران هستند.31 صادرکنندگان در مناطق آزاد ارس و انزلی می‌توانند از پروژه “اوراسیا آگرو اکسپرس” که حمل‌ونقل سریع با واگن‌های سردخانه‌دار را فراهم می‌کند، استفاده کنند.6 همچنین، توافق بر سر صدور گواهینامه‌های “حلال” مشترک، مسیر صادرات گوشت و فرآورده‌های غذایی را هموارتر کرده است.6

گروه کالایی استراتژیکپتانسیل رشد در ۲۰۲۵مزیت اصلی در مناطق آزاد
محصولات پلیمری و پلاستیکبسیار بالادسترسی به مواد اولیه پتروشیمی با نرخ بورس منطقه 19
میوه و صیفی‌جات گلخانه‌ایبالانزدیکی به مرز ارمنستان و روسیه و حمل‌ونقل سرد 28
کاشی، سرامیک و مصالح ساختمانیمتوسط به بالاهزینه انرژی پایین و رقابت قیمتی ۳۰ درصدی 33
قطعات خودرو و ماشین‌آلاتدر حال ظهورامکان تولید مشترک با شرکت‌های روسی و بلاروسی 8

زیرساخت‌های لجستیکی و کریدورهای سبز گمرکی

لجستیک ستون فقرات تجارت با اوراسیا است. در سال ۲۰۲۵، تمرکز ویژه‌ای بر “کریدورهای سبز گمرکی” و “دیجیتالی شدن ترانزیت” معطوف شده است.6

کریدور بین‌المللی شمال-جنوب (INSTC)

این کریدور مسیر ۴۵۰۰ مایلی است که هند را از طریق بنادر جنوبی ایران (چابهار/بندرعباس) و مناطق آزاد شمالی (انزلی/ارس) به روسیه متصل می‌کند.37 استفاده از این مسیر هزینه حمل را تا یک‌سوم و زمان را تا نصف کاهش می‌دهد.37 شرکت‌های لجستیکی که در مناطق آزاد ثبت می‌شوند، می‌توانند از تسهیلات بندری و انبارداری با نرخ‌های ترجیحی استفاده کنند.18

گذار به ترانزیت الکترونیکی و حذف موانع فنی

طبق نقشه راه سه ساله (۲۰۲۵-۲۰۲۸)، ایران و اتحادیه اوراسیا بر روی تبادل الکترونیکی اسناد گمرکی توافق کرده‌اند.6 این اقدام نیاز به حضور فیزیکی در گمرکات را به حداقل رسانده و از فساد اداری جلوگیری می‌کند. همچنین، تلاش‌هایی برای رفع موانع فنی تجارت (TBT) و همسان‌سازی استانداردها در جریان است تا کالاهای ایرانی بدون نیاز به آزمایش‌های مجدد در آزمایشگاه‌های مقصد، وارد بازار اوراسیا شوند.6

چالش‌ها و راهکارهای مدیریت ریسک برای صادرکنندگان

علی‌رغم فرصت‌های درخشان، تجارت با اوراسیا دارای ریسک‌هایی است که صادرکنندگان مستقر در مناطق آزاد باید برای آن‌ها آمادگی داشته باشند.

مدیریت تراکنش‌های مالی و بانکی

تحریم‌های بین‌المللی همچنان بر روابط بانکی سایه افکنده است. صادرکنندگان باید از ظرفیت‌های “میر بیزنس بانک” در آستراخان و تهران و همچنین مکانیزم‌های پیام‌رسان بانکی غیرسوئیفتی بین ایران و روسیه استفاده کنند.23 استفاده از “تجارت تهاتری” (Barter) نیز به عنوان یک راهکار موثر در سال ۲۰۲۵ پیشنهاد می‌شود؛ به طوری که کالا در ازای نهاده‌های دامی یا مواد اولیه مورد نیاز کشور مبادله شود.33

رعایت استانداردهای اتحادیه اوراسیا (EAC)

کالاها برای ورود به بازار اوراسیا باید نشان انطباق EAC را دریافت کنند. صادرکنندگان باید پیش از تولید انبوه در مناطق آزاد، فرآیند انطباق‌سنجی را طی کرده و مستندات فنی خود را به زبان روسی تهیه کنند.33 حضور در نمایشگاه‌های تخصصی مانند “ماکو اکسپو ۲۰۲۵” یا نمایشگاه‌های مسکو برای شناسایی خریداران معتبر و دریافت بازخورد درباره کیفیت محصولات ضروری است.26

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز استراتژیک

اجرای موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا در سال ۲۰۲۵، دریچه‌ای رو به اقتصادی بزرگ و با ثبات گشوده است. مناطق آزاد ایران با ارائه معافیت‌های مالیاتی ۲۰ ساله، مالکیت ۱۰۰ درصدی خارجی و دسترسی به زیرساخت‌های کریدور شمال-جنوب، بهشت جدیدی برای صادرکنندگان هوشمند فراهم کرده‌اند.3 موفقیت در این بازار نیازمند ترکیبی از دانش حقوقی برای ثبت صحیح شرکت، بهره‌گیری از مشوق‌های مالیاتی و درک عمیق از نیازهای بازارهای روسیه، ارمنستان و قزاقستان است.

اکنون زمان آن فرا رسیده است که صادرکنندگان با استفاده از پتانسیل‌های تولیدی در مناطق آزاد، برند ایرانی را در قلب اوراسیا تثبیت کنند. کاهش تعرفه‌ها به ۴.۵ درصد و حذف موانع گمرکی برای ۹۰ درصد کالاها، فرصتی است که شاید تا دهه‌ها تکرار نشود.1 صادرکنندگانی که امروز در مناطق آزاد انزلی، ارس یا چابهار مستقر می‌شوند، معماران آینده تجارت منطقه‌ای ایران خواهند بود.

تاسیس شرکت در مناطق آزاد اوراسیا ۲۰۲۶

منابع

  1. EAEU & Iran: full-fledged free trade agreement entered into force, accessed on February 25, 2026, https://eec.eaeunion.org/en/news/eaes-iran-vstupilo-v-silu-polnoformatnoe-soglashenie-o-svobodnoy-torgovle-/
  2. برقراری تجارت آزاد بین ایران و اوراسیا از ابتدای ۱۴۰۳ – خبرگزاری مهر, accessed on February 25, 2026, https://www.mehrnews.com/news/5946185/%D8%A8%D8%B1%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3
  3. Iran’s Free Trade Zones: A Guide for Solar Manufacturers, accessed on February 25, 2026, https://www.pvknowhow.com/countries/iran/iran-free-trade-zones-solar-production/
  4. IRAN, EAEU IMPLEMENT FREE TRADE AGREEMENT, SLASHING TARIFFS – Agenzia ICE, accessed on February 25, 2026, https://www.ice.it/it/news/notizie-dal-mondo/284529
  5. موافقت‌نامه تجارت آزاد بین ایران و اوراسیا از ۲۵ اردیبهشت اجرایی می‌شود – ایسنا, accessed on February 25, 2026, https://www.isna.ir/news/1403122719299/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C
  6. روایت اتحادیه اقتصادی اوراسیا از توافقات تازه با ایران – ایرنا – IRNA, accessed on February 25, 2026, https://www.irna.ir/news/85948802/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  7. What’s in It for Armenia? The EAEU–Iran Free Trade Pact Explained – EVN Report, accessed on February 25, 2026, https://evnreport.com/economy/the-eaeu-iran-free-trade-pact/
  8. EAEU, Iran Sign Three-Year Roadmap to Boost Trade – Caspian News, accessed on February 25, 2026, https://caspiannews.com/news-detail/eaeu-iran-sign-three-year-roadmap-to-boost-trade-2025-9-28-0/
  9. Iran – EAEU Free Trade Agreement To Remove Tariffs On 87% On All Products Traded With Russia – RUSSIA’S PIVOT TO ASIA, accessed on February 25, 2026, https://russiaspivottoasia.com/iran-eaeu-free-trade-agreement-to-remove-tariffs-on-87-on-all-products-traded-with-russia/
  10. راهنمای جامع ثبت شرکت در مناطق آزاد تجاری؛ مزایا و معافیت ها, accessed on February 25, 2026, https://nokhostinsabt.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF/
  11. شرایط مالیات مناطق آزاد در ایران + بررسی معافیت مالیاتی مناطق آزاد – راوی حساب, accessed on February 25, 2026, https://www.ravihesab.com/tax-laws-free-trade-zones-iran
  12. Iran Grants Up to 20 Years of Tax Exemptions to Investors in Dogharoun Free Zone – KT, accessed on February 25, 2026, https://thekabultribune.com/en/0003909
  13. ثبت شرکت در منطقه آزاد انزلی به صورت فوری + شرایط و مزایا, accessed on February 25, 2026, https://golsarsabt.ir/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/
  14. Iran targets $10b in energy services exports to Eurasia by 2028/29 – Tehran Times, accessed on February 25, 2026, https://www.tehrantimes.com/news/523358/Iran-targets-10b-in-energy-services-exports-to-Eurasia-by-2028-29
  15. Tax system in Iran – Rezvanian International, accessed on February 25, 2026, https://rezvanianinternational.com/tax-system-in-iran/
  16. معافیت مالیاتی مناطق ویژه + 8 منطقه آزاد معاف از مالیات – نرم افزار حسابداری فرداد, accessed on February 25, 2026, https://www.fardadgroup.com/blog/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/
  17. معافیت مالیاتی کالاهای تولیدی مناطق آزاد برای ورود به سرزمین اصلی – بازرگانی GTG, accessed on February 25, 2026, https://gtg.ir/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2/
  18. ثبت شرکت در مناطق آزاد, accessed on February 25, 2026, https://khanesabt.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3%D9%87/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF
  19. ثبت شرکت در منطقه آزاد انزلی – persiansabt, accessed on February 25, 2026, https://persiansabt.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/
  20. راهنمای مزایا و قوانین مالیاتی منطقه آزاد ثبت شرکت در مناطق آزاد – ثبتی نو, accessed on February 25, 2026, https://sabtino.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF/
  21. مزایای گمرکی سرمایه گذاری در ارس, accessed on February 25, 2026, https://www.arasfz.ir/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B3/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B3
  22. Iran, Russia agree on direct multimodal transit – IRNA English, accessed on February 25, 2026, https://en.irna.ir/news/84631847/Iran-Russia-agree-on-direct-multimodal-transit
  23. Expanding Maritime Trade Between Iran and Russia in the Caspian Sea: Capacities and Challenges | IRAS, accessed on February 25, 2026, https://www.iras.ir/en/expanding-maritime-trade-between-iran-and-russia-in-the-caspian-sea-capacities-and-challenges/
  24. Iran’s FTZs and Russian SEZ sign tripartite agreement – Chabahar Free Zone – منطقه آزاد چابهار, accessed on February 25, 2026, https://en.cfzo.ir/ns/391/iran’s-ftzs-and-russian-sez-sign-tripartite-agreement
  25. ثبت شرکت در انزلی و منطقه آزاد آن چه شرایط و مزایایی دارد؟, accessed on February 25, 2026, https://kajsabt.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/
  26. نگاهی به تشکیل منطقه آزاد تجاری مشترک میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا, accessed on February 25, 2026, https://www.makufz.ir/news/9878/
  27. منطقه آزاد ارس، بسترساز توسعه تجارت با ارمنستان – ایرنا, accessed on February 25, 2026, https://www.irna.ir/news/85960960/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
  28. ارس آماده گسترش همکاری‌ها با کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا است – ایلنا, accessed on February 25, 2026, https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-30/1712584-%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  29. ثبت شرکت در مناطق آزاد – مزایا و معایب – هزینه – قوانین – شرایط, accessed on February 25, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/5697/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF.html
  30. راهنمای ثبت شرکت در مناطق آزاد + مراحل و شرایط سال ۱۴۰۴, accessed on February 25, 2026, https://danasabt.ir/2023/02/08/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-1402/
  31. خبر خوب برای تجارت خارجی/ صادرات ایران به اوراسیا جان گرفت – اقتصاد آنلاین, accessed on February 25, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2118262/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA
  32. Iran – Member profile – WTO Tariff & Trade Data, accessed on February 25, 2026, https://ttd.wto.org/en/profiles/iran
  33. Iran-Russia Trade Thriving Under Sanctions: The Surge in Tile Exports as a Model of Economic Resilience – سرام پخش, accessed on February 25, 2026, https://cerampakhsh.com/mag/iran-russia-trade-thriving-under-sanctions-the-surge-in-tile-exports-as-a-model-of-economic-resilience/
  34. Iran, Eurasian Economic Union sign 3-year roadmap to boost free trade – Daily News Egypt, accessed on February 25, 2026, https://www.dailynewsegypt.com/2025/09/29/iran-eurasian-economic-union-sign-3-year-roadmap-to-boost-free-trade/
  35. Iran and Eurasian Economic Union sign three-year roadmap to boost free trade cooperation | TV BRICS, 25.09.25, accessed on February 25, 2026, https://tvbrics.com/en/news/iran-and-eurasian-economic-union-sign-three-year-roadmap-to-boost-free-trade-cooperation/
  36. Iran, EAEU sign 3-year roadmap to implement free trade deal – Mehr News Agency, accessed on February 25, 2026, https://en.mehrnews.com/news/236897/Iran-EAEU-sign-3-year-roadmap-to-implement-free-trade-deal
  37. Iran & Russia: New Land & Sea Networks, accessed on February 25, 2026, https://iranprimer.usip.org/blog/2023/may/18/iran-russia-new-network-land-sea-routes
  38. The Evolving Russia-Iran Relationship – CNA.org., accessed on February 25, 2026, https://www.cna.org/reports/2025/01/The-Evolving-Russia-Iran-Relationship.pdf
  39. توافق‌نامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا – Eurasia Expo, accessed on February 25, 2026, https://eurasia-expo.com/%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C/