محاسبه حقوق ورودی کالا با نرخ ETS در ۱۴۰۵؛ آموزش کامل و نکات گمرکی

تحولات اقتصادی سال‌های اخیر در ایران، به‌ویژه در حوزه سیاست‌های ارزی و مالیاتی، ساختار محاسبات بازرگانی خارجی را با تغییرات بنیادینی مواجه کرده است. با فرارسیدن سال ۱۴۰۵، مفاهیم جدیدی در لایحه بودجه و قوانین دائمی کشور ظهور کرده‌اند که یادگیری دقیق آن‌ها برای هر بازرگان، ترخیص‌کار و تحلیل‌گر اقتصادی ضرورت دارد. انتقال از نرخ‌های ارز ترجیحی به نرخ سامانه معاملات الکترونیکی (ETS) و تثبیت نرخ محاسباتی بر اساس میانگین‌های زمانی خاص، نشان‌دهنده رویکرد جدید دولت برای پیش‌بینی‌پذیر کردن هزینه‌های تولید و واردات در میان نوسانات کلان اقتصادی است.

در این گزارش، ابعاد فنی، قانونی و محاسباتی محاسبه حقوق ورودی کالا با نرخ ETS ۱۴۰۵ با تکیه بر آخرین مصوبات مجلس شورای اسلامی و بخشنامه‌های گمرک جمهوری اسلامی ایران مورد واکاوی قرار می‌گیرد. تحلیل پیش‌رو نه‌تنها بر اعداد و ارقام، بلکه بر ریشه‌های قانونی و پیامدهای استراتژیک این تغییرات برای بهای تمام‌شده کالا در مبادی ورودی کشور تمرکز دارد تا نقشه راهی جامع برای فعالان اقتصادی فراهم آورد.

ساختار نوین نرخ ارز محاسباتی در نظام گمرکی سال ۱۴۰۵

تعیین نرخ ارز برای محاسبات گمرکی همواره یکی از پیچیده‌ترین نقاط تلاقی سیاست‌های پولی و تجاری در اقتصاد ایران بوده است. در سال ۱۴۰۵، مطابق با مصوبات صریح مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی لایحه بودجه، تغییرات مهمی در نحوه تعیین این نرخ اعمال شده است که هدف اصلی آن، کاهش شوک‌های لحظه‌ای ناشی از نوسانات بازار آزاد بر قیمت کالاهای وارداتی و هزینه‌های تولید است.¹ این انتقال از نرخ‌های دستوری به نرخ‌های مبتنی بر بازار رسمی، گامی در جهت تک‌نرخی سازی ارز و شفافیت مالیاتی محسوب می‌شود.

تثبیت نرخ بر اساس میانگین بهمن‌ماه ۱۴۰۴

یکی از کلیدی‌ترین تصمیمات اتخاذ شده برای سال ۱۴۰۵، تعیین “متوسط نرخ ارز در بهمن‌ماه ۱۴۰۴” به عنوان مبنای ثابت محاسبه حقوق ورودی کالاها است.³ این مصوبه که در قالب جزء ۵ ردیف ۳ الزامات حقوق گمرکی لایحه بودجه ۱۴۰۵ به تصویب رسیده، به این معنا است که نوسانات احتمالی نرخ ارز در طول سال ۱۴۰۵ تأثیری بر “نرخ محاسباتی گمرک” نخواهد داشت.¹

این رویکرد که نوعی تثبیت نرخ محاسباتی در سطحی پیش‌بینی‌پذیر محسوب می‌شود، برای کالاهای اساسی با حساسیت بیشتری دنبال شده است تا سفره معیشتی مردم از تلاطم‌های ارزی مصون بماند.⁵ طبق گزارش‌های رسمی و تحلیل‌های کارشناسی، نرخ ارز مبنای گمرکی برای سال ۱۴۰۵ به ازای هر دلار حدود ۸۵ هزار تومان و برای هر یورو حدود ۱۰۳ هزار تومان پیش‌بینی شده است که نسبت به سال‌های گذشته افزایش قابل‌توجهی را نشان می‌دهد.⁶ در برخی ردیف‌های محاسباتی بودجه، حتی عدد ۱۲۳ هزار تومان نیز به عنوان مبنای ریالی برای منابع درآمدی ذکر شده است که نشان‌دهنده شکاف میان نرخ‌های حمایتی و نرخ‌های واقعی بازار در اسناد بالادستی است.⁸

نقش سامانه معاملات الکترونیکی (ETS) در شفافیت تجاری

سامانه معاملات الکترونیکی ارز که به اختصار ETS نامیده می‌شود، در سال ۱۴۰۵ به مرجع نهایی برای تعیین ارزش ریالی کالاهای وارداتی تبدیل شده است. برخلاف دهه‌های گذشته که نرخ‌های ثابتی مانند ۴۲۰۰ تومان یا ۲۸۵۰۰ تومان (برای کالاهای غیر اساسی) مبنا بود، در سال ۱۴۰۵ نرخ ای‌تی‌اس که به نرخ‌های بازار رسمی (مانند تالار اول و دوم مرکز مبادله) نزدیک است، حاکمیت کامل دارد.⁷ نرخ ای‌تی‌اس در واقع میانگین وزنی نرخ‌های معامله شده در بانک‌ها و صرافی‌های مجاز است که از طریق سامانه سنا و نیما یکپارچه شده است.

استفاده از این نرخ در سال ۱۴۰۵ برای کالاهای غیر اساسی—که شامل بیش از ۴۰ میلیارد دلار حجم واردات کشور می‌شود—باعث شده است که درآمدهای گمرکی دولت به طور مستقیم با واقعیت‌های تورمی بازار همسو شود.⁹ این موضوع اگرچه شفافیت را افزایش می‌دهد، اما به دلیل جهش نرخ محاسباتی از محدوده‌های قدیمی به مرزهای ۱۰۰ هزار تومانی، فشار سنگینی بر نقدینگی واحدهای تولیدی وارد می‌کند که باید ریال بیشتری را در لحظه ترخیص کالا به خزانه واریز کنند.⁹

اجزای تشکیل‌دهنده حقوق ورودی کالا در سال ۱۴۰۵

حقوق ورودی (Import Duties) در ادبیات گمرکی ایران یک مفهوم مرکب است که از ترکیب چندین عنصر متمایز تشکیل می‌شود. درک تفاوت میان این اجزا برای محاسبه دقیق بهای تمام‌شده کالا حیاتی است. طبق ماده ۱ قانون امور گمرکی، حقوق ورودی شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی به همراه برخی عوارض قانونی است.¹¹

حقوق گمرکی: نرخ ثابت چهار درصدی و استثنائات آن

حقوق گمرکی بخشی از حقوق ورودی است که توسط مجلس شورای اسلامی وضع شده و ماهیت مالیاتی دارد. در سال ۱۴۰۵، نرخ پایه حقوق گمرکی برای اکثر کالاهای تجاری ۴ درصد تعیین شده است.¹¹ با این حال، دولت و مجلس برای حمایت از معیشت عمومی و کاهش هزینه‌های درمان، نرخ‌های ترجیحی را برای دسته‌های خاصی از کالاها در نظر گرفته‌اند:

دسته کالا	نرخ حقوق گمرکی سال ۱۴۰۵
کالاهای اساسی (دارو، ملزومات پزشکی، شیرخشک)	۱ درصد
مواد اولیه واحدهای تولیدی و ماشین‌آلات	۲ درصد (با تایید وزارت صمت)
خودروهای وارداتی (نرخ پایه)	۴ درصد
تجهیزات هوشمند و گوشی بالای ۹۰۰ یورو	۳۰ درصد
تجهیزات هوشمند و گوشی بین ۶۰۰ تا ۹۰۰ یورو	۱۵ درصد

این نرخ‌ها مستقیماً بر ارزش سیف (CIF) کالا اعمال می‌شوند. کاهش نرخ حقوق گمرکی برای کالاهای اساسی به ۱ درصد، در واقع تلاشی برای خنثی کردن اثر افزایش نرخ ارز محاسباتی (ETS) است تا قیمت نهایی اقلام ضروری برای مصرف‌کننده ثابت بماند.⁴

سود بازرگانی و نقش تعدیلی دولت

سود بازرگانی متغیری است که تحت اختیار هیئت وزیران قرار دارد و به عنوان ابزاری برای سیاست‌گذاری تجاری و حمایت از تولید داخل استفاده می‌شود. برخلاف حقوق گمرکی که عدد ثابتی در قانون بودجه است، سود بازرگانی می‌تواند برای هر کد تعرفه (HS Code) متفاوت باشد.¹⁶ در سال ۱۴۰۵، با توجه به افزایش نرخ ارز محاسباتی به سطح نرخ ای‌تی‌اس، دولت متعهد شده است که نرخ‌های سود بازرگانی را در بسیاری از ردیف‌های تعرفه‌ای (شامل بیش از ۴۴۰ ردیف اصلاحی) کاهش دهد تا از تورم ناشی از هزینه واردات جلوگیری کند.¹⁶ جدول طبقات سود بازرگانی معمولاً بین ۰ تا ۱۰۰ درصد متغیر است و برای کالاهای لوکس یا دارای مشابه داخلی به حداکثر می‌رسد.¹²

واکاوی مالیات بر ارزش افزوده در گمرک سال ۱۴۰۵

یکی از مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین بخش‌های لایحه بودجه ۱۴۰۵، پیشنهاد افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده (VAT) از ۱۰ درصد به ۱۲ درصد است. این مالیات که مستقیماً بر قیمت تمام‌شده کالا در مبادی ورودی افزوده می‌شود، نقش تعیین‌کننده‌ای در نقدینگی مورد نیاز بازرگانان دارد.¹⁹

علت افزایش نرخ به ۱۲ درصد

دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵، افزایش ۲ واحد درصدی نرخ مالیات بر ارزش افزوده را با هدف تأمین منابع مالی برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان و همچنین تأمین منابع لازم برای پرداخت کالابرگ‌های حمایتی پیشنهاد داده است.²² پیش از این، نرخ مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۳ از ۹ به ۱۰ درصد افزایش یافته بود و اکنون در سال ۱۴۰۵ به ۱۲ درصد می‌رسد.²⁰ این افزایش دو درصدی به تنهایی انتظار می‌رود حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومان درآمد جدید برای دولت ایجاد کند، اما همزمان فشار تورمی مستقیمی بر هزینه‌های زندگی مردم وارد خواهد کرد.²¹

مکانیسم محاسبه تصاعدی مالیات بر ارزش افزوده

در محاسبات گمرکی ایران، مالیات بر ارزش افزوده تنها بر ارزش کالای وارداتی اعمال نمی‌شود، بلکه بر “مجموع ارزش کالا و حقوق ورودی” محاسبه می‌گردد. این موضوع باعث می‌شود که کوچکترین افزایشی در نرخ ارز ای‌تی‌اس یا نرخ حقوق ورودی، اثر مضاعفی بر مبلغ ریالی مالیات پرداختی داشته باشد.¹²

فرمول محاسباتی آن در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است:

این فرمول نشان‌دهنده یک “مالیات بر مالیات” پنهان است؛ چرا که واردکننده باید ۱۲ درصد مالیات را بر روی مبالغی که قبلاً به عنوان حقوق گمرکی و سود بازرگانی به دولت پرداخته است، مجدداً پرداخت نماید.¹⁷ برای کالاهای خاص موضوع ماده ۲۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده، ممکن است نرخ‌های متفاوتی اعمال شود، اما برای اکثر کالاهای عمومی، نرخ ۱۲ درصد حاکم است.¹⁹

رویه و فرمول نهایی محاسبه حقوق ورودی در سال ۱۴۰۵

برای انجام یک محاسبه دقیق در سال ۱۴۰۵، بازرگانان باید تمامی هزینه‌ها را بر پایه ارزش سیف (CIF) کالا استوار کنند. ارزش سیف شامل بهای خرید کالا در مبدأ (FOB) به اضافه هزینه بیمه و هزینه حمل‌ونقل تا اولین گمرک ورودی ایران است.¹¹

گام اول: تبدیل ارزش ارزی به ریالی (نرخ ETS)

ابتدا ارزش کل فاکتور و هزینه‌های حمل (بر اساس اسناد حمل و بیمه‌نامه) باید با نرخ ارز میانگین بهمن‌ماه ۱۴۰۴ به ریال تبدیل شود.³

گام دوم: محاسبه مبلغ حقوق ورودی

در این مرحله، نرخ ماخذ تعرفه که در کتاب مقررات صادرات و واردات سال ۱۴۰۵ برای آن کالا درج شده، در ارزش ریالی ضرب می‌شود.¹⁷

گام سوم: محاسبه عوارض جانبی و قانونی

گمرک ایران به نیابت از سایر سازمان‌ها، عوارض دیگری را نیز در لحظه ترخیص اخذ می‌کند که در سال ۱۴۰۵ شامل موارد زیر است ¹¹:

• عوارض هلال احمر: معادل ۱ درصد مجموع حقوق گمرکی و سود بازرگانی.
• عوارض پسماند: معادل ۰.۰۰۵ درصد ارزش سیف (برای کالاهای مشمول در فصول خاص پلاستیک و مواد شیمیایی).
• هزینه استاندارد: معادل ۰.۰۰۸ درصد ارزش سیف کالا برای کالاهای مشمول استاندارد اجباری.
• عوارض راهداری: معادل ۱۰ درصد هزینه حمل (تنها در صورتی که حمل توسط ناوگان غیرایرانی انجام شده باشد).

گام چهارم: مالیات ارزش افزوده و علی‌الحساب

در نهایت، مالیات ۱۲ درصدی و در صورت نیاز، مالیات علی‌الحساب ۴ درصدی (برای کارت‌های بازرگانی جدید یا رتبه‌های اعتباری پایین) محاسبه می‌شود.¹⁷

تحلیل تخصصی واردات خودرو در سال ۱۴۰۵: نرخ‌ها و چالش‌ها

واردات خودرو یکی از پیچیده‌ترین و پربحث‌ترین بخش‌های بودجه ۱۴۰۵ است. دولت با هدف کنترل تراز ارزی و همزمان نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، ساختار تعرفه‌ای بسیار متفاوتی را برای انواع خودروها در نظر گرفته است که در آن، خودروهای برقی برنده و خودروهای بنزینی لوکس بازنده اصلی هستند.¹⁸

جدول تعرفه‌های جامع واردات خودرو (۱۴۰۵)

در بودجه سال ۱۴۰۵، حقوق ورودی خودروها (شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی) بر اساس نوع پیشرانه و حجم موتور به شرح زیر دسته‌بندی شده است:

نوع خودرو / پیشرانه	نرخ حقوق ورودی سال ۱۴۰۵	روند تغییرات نسبت به ۱۴۰۴
خودروهای تمام برقی (EV)	۴ درصد	ثبات در حداقل نرخ 26
پلاگین هیبرید (PHEV)	۱۵ درصد	ثبات در نرخ حمایتی 27
هیبرید معمولی (HEV)	۴۰ درصد	افزایش شدید از ۱۵٪ به ۴۰٪ 27
بنزینی تا ۱۵۰۰ سی‌سی	۴۰ درصد	افزایش از ۲۰٪ به ۴۰٪ 27
بنزینی ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سی‌سی	۷۰ درصد	افزایش از ۴۰٪ به ۷۰٪ 18
بنزینی ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سی‌سی	۱۳۰ درصد	حفظ نرخ بالای قبلی 26
بنزینی ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سی‌سی	۱۴۵ درصد	مجاز شدن محدود با تعرفه سنگین 18
بنزینی بالای ۳۰۰۰ سی‌سی	۱۶۵ درصد	بالاترین نرخ برای کالاهای لوکس 26

این اعداد نشان می‌دهد که دولت عملاً تعرفه خودروهای اقتصادی بنزینی و هیبریدهای معمولی را دو برابر کرده است.²⁷ این موضوع به همراه استفاده از نرخ ارز ای‌تی‌اس (ETS) که در مرز ۱۰۰ هزار تومان قرار دارد، باعث می‌شود قیمت نهایی خودروهای وارداتی برای مصرف‌کننده قشر متوسط به‌شدت افزایش یابد.¹⁸ برای مثال، یک خودروی بنزینی با حجم موتور ۱۸۰۰ سی‌سی که تعرفه آن به ۷۰ درصد رسیده است، پس از احتساب مالیات ارزش افزوده و سایر عوارض، قیمت ریالی آن در بازار ایران بیش از سه برابر قیمت ارزی‌اش در مبدأ خواهد بود.²⁹

تسهیلات واردات خودرو برای گروه‌های خاص

در سال ۱۴۰۵، تسهیلات ویژه‌ای برای ایرانیان مقیم خارج از کشور فراهم شده است که بتوانند خودروهای خود را با شرایط خاص وارد کنند.²⁶ همچنین، تخفیف ۲۰ درصدی برای تبدیل پلاک خودروهای مناطق آزاد به پلاک ملی در نظر گرفته شده است که می‌تواند تا حدی به اشباع بازار خودروهای کارکرده باکیفیت کمک کند.¹⁵ با این حال، به دلیل عدم اجرای کامل مصوبات بودجه سال قبل (اختصاص ۲ میلیارد یورو که به طور کامل محقق نشد)، شکاف عمیقی میان قیمت‌های مصوب و قیمت‌های بازار همچنان وجود دارد.¹⁸

محاسبات گمرکی کالاهای استراتژیک و تجهیزات هوشمند

بخش دیگری از درآمدهای گمرکی دولت در سال ۱۴۰۵ بر کالاهای با تکنولوژی بالا (High-tech) و کالاهای اساسی متمرکز شده است. در اینجا سیاست دولت بر “حمایت از معیشت” در مقابل “اخذ مالیات از لوکس‌گرایی” استوار است.¹³

تجهیزات دیجیتال و تلفن همراه

در سال ۱۴۰۵، نرخ حقوق ورودی گوشی‌های تلفن همراه به سه طبقه اصلی تقسیم شده است که بر اساس ارزش ارزی هر دستگاه در سامانه TSC گمرک تعیین می‌شود ¹⁴:

1. گوشی‌های زیر ۶۰۰ یورو: با هدف حمایت از مصرف‌کننده عمومی، نرخ تعرفه در سطوح پایین (حدود ۵ درصد) حفظ شده است.
2. گوشی‌های بین ۶۰۰ تا ۹۰۰ یورو: مشمول ۱۵ درصد حقوق ورودی هستند.¹⁴
3. گوشی‌های بالای ۹۰۰ یورو: به عنوان کالای لوکس شناخته شده و مشمول ۳۰ درصد حقوق ورودی می‌شوند.¹³

علاوه بر این، برای هر دستگاه تجهیزات هوشمند (شامل گوشی و تجهیزات خودرو در شبکه‌های ارتباطی)، مبلغ ۲۰۰,۰۰۰ ریال به عنوان نرخ ثابت رجیستری اخذ می‌شود.¹⁴ این سیاست به وضوح نشان‌دهنده تلاش دولت برای بازتوزیع درآمد از طریق وضع عوارض بر کالاهای مصرفی گران‌قیمت است.

کالاهای اساسی، دارو و شیرخشک

برای جلوگیری از بحران‌های معیشتی ناشی از افزایش نرخ ارز ای‌تی‌اس، حقوق گمرکی کالاهای اساسی شامل گندم، برنج، دانه‌های روغنی، دارو و ملزومات پزشکی و همچنین شیرخشک در سال ۱۴۰۵ به پایین‌ترین سطح ممکن یعنی ۱ درصد کاهش یافته است.⁴ نمایندگان مجلس در کمیسیون تلفیق تأکید کرده‌اند که مبنای نرخ محاسباتی برای این کالاها نباید فراتر از نرخ‌های بهمن ۱۴۰۴ برود تا از هرگونه افزایش قیمت در فرآیندهای سفره مردم جلوگیری شود.⁴

با این حال، واردکنندگان این کالاها همچنان با چالش “مابه‌التفاوت نرخ ارز” مواجه هستند. چرا که بانک مرکزی ارز را با نرخ‌های بالاتری تأمین می‌کند اما گمرک با نرخ تثبیت شده بهمن ۱۴۰۴ محاسبات را انجام می‌دهد؛ این شکاف قیمتی در جداول بودجه‌ای به عنوان “منابع درآمدی حاصل از مابه‌التفاوت ارز” در جدول ۲۳ بودجه طبقه‌بندی می‌شود.⁸

تحلیل آثار کلان اقتصادی نرخ ای‌تی‌اس (ETS) در سال ۱۴۰۵

انتقال کامل به نرخ ای‌تی‌اس در محاسبات گمرکی سال ۱۴۰۵، پیامدهای گسترده‌ای بر شاخص‌های کلان اقتصادی و عملیات بازرگانی دارد. تحلیل این آثار برای تدوین استراتژی‌های خرید و انبارداری توسط شرکت‌ها ضروری است.⁹

نقدینگی و سرمایه در گردش واحدهای تولیدی

بزرگترین چالش پیش‌روی تولیدکنندگان در سال ۱۴۰۵، جهش ناگهانی مبالغ ریالی قابل پرداخت در گمرک است. زمانی که نرخ ارز محاسباتی از محدوده‌های قدیمی (مانند ۲۸۵۰۰ یا نرخ‌های حمایتی ۱۴۰۴) به بالای ۱۰۰ هزار تومان می‌رسد، مبلغ حقوق ورودی و مالیات ارزش افزوده به طور خودکار بیش از ۳۰۰ درصد رشد می‌کند.⁹ این موضوع باعث می‌شود که واحدهای تولیدی برای ترخیص مواد اولیه خود به نقدینگی ریالی بسیار بیشتری نیاز داشته باشند که در شرایط انقباض پولی بانک‌ها، می‌تواند منجر به توقف خطوط تولید یا رسوب کالا در گمرکات شود.⁹

تورم ناشی از هزینه (Cost-Push Inflation)

افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده به ۱۲ درصد در کنار افزایش نرخ ارز گمرکی، یک “فشار هزینه‌ای” مضاعف بر کل زنجیره تأمین وارد می‌کند.²¹ از آنجایی که مالیات بر ارزش افزوده در هر مرحله از تولید و توزیع اضافه می‌شود، اثر نهایی آن بر قیمت مصرف‌کننده بسیار بیشتر از ۲ درصد اسمی خواهد بود.³¹ کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که این افزایش‌ها می‌تواند منجر به موجی از تغییر قیمت‌ها در سال ۱۴۰۵ شود که قدرت خرید خانوارها را بیش از پیش کاهش می‌دهد.¹⁰

شفافیت و حذف رانت‌های اطلاعاتی

در کنار چالش‌های فوق، استفاده از نرخ ای‌تی‌اس یک مزیت بزرگ دارد: حذف فساد و رانت‌های ناشی از تعدد نرخ ارز. در سال‌های گذشته، تفاوت میان نرخ ارز گمرکی و نرخ بازار آزاد، بستری برای کم‌اظهاری یا بیش‌اظهاری ارزش کالاها فراهم می‌کرد.⁹ با نزدیک شدن نرخ محاسباتی به نرخ واقعیت‌های اقتصادی، انگیزه‌های فرار مالیاتی در بخش واردات کاهش یافته و رقابت میان واردکنندگان بر اساس کارایی تجاری شکل می‌گیرد نه دسترسی به ارزهای ارزان‌قیمت دولتی.⁷

راهکارهای استراتژیک برای بازرگانان در سال ۱۴۰۵

با توجه به شرایط جدید محاسباتی، فعالان حوزه بازرگانی خارجی باید از ابزارهای قانونی برای مدیریت هزینه‌ها و نقدینگی خود استفاده کنند:

1. بهره‌گیری از ضمانت‌نامه‌های بانکی: گمرک ایران در سال ۱۴۰۵ برای واحدهای تولیدی معتبر، امکان ارائه ضمانت‌نامه بانکی به جای پرداخت نقدی حقوق ورودی را فراهم کرده است. این موضوع به شرکت‌ها اجازه می‌دهد کالا را ترخیص کرده و نقدینگی خود را در چرخه تولید حفظ کنند.³²
2. استفاده از تسهیلات ترخیص نسیه: بر اساس بخشنامه‌های جدید، کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای را می‌توان به صورت نسیه (با تودیع بخشی از کالا به عنوان وثیقه) ترخیص کرد تا پس از فروش محصول نهایی، حقوق دولتی تسویه شود.¹⁵
3. دقت در ارزش‌گذاری (TSC): با توجه به نرخ بالای ای‌تی‌اس، هرگونه اشتباه در تعیین ارزش کالا در اظهارنامه می‌تواند منجر به جریمه‌های سنگین مالیاتی شود. بازرگانان باید قبل از خرید، ارزش‌های مصوب در سامانه TSC را بررسی کنند تا با برآوردهای دقیق ریالی اقدام به ثبت سفارش نمایند.¹²
4. مدیریت زمان ثبت سفارش: با توجه به تثبیت نرخ بر اساس بهمن ۱۴۰۴، واردکنندگان می‌توانند با اطمینان بیشتری برای کل سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی کنند؛ چرا که ریسک نوسانات نرخ ارز در محاسبات گمرکی برای آن‌ها حذف شده است.¹

نتیجه‌گیری

محاسبه حقوق ورودی کالا در سال ۱۴۰۵ با نرخ ای‌تی‌اس (ETS)، نشان‌دهنده گذار قطعی اقتصاد ایران به سمت شفافیت ارزی و واقعی‌سازی درآمدهای دولتی است. تثبیت نرخ محاسباتی بر اساس میانگین بهمن ۱۴۰۴، اگرچه گامی در جهت پیش‌بینی‌پذیر کردن بازار است، اما افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده به ۱۲ درصد و جهش نرخ پایه ارز به سطوح بالای ۱۰۰ هزار تومان، فشاری بی‌سابقه بر نقدینگی بخش خصوصی و بهای تمام‌شده محصولات وارداتی وارد می‌کند.

در این میان، بخش خودرو با تعرفه‌های پلکانی تا ۱۶۵ درصد و کالاهای اساسی با نرخ‌های حمایتی ۱ درصدی، دو سر طیف سیاست‌گذاری دولت را تشکیل می‌دهند. موفقیت بازرگانان در این سال، در گرو تسلط بر فرمول‌های جدید محاسباتی، مدیریت دقیق نقدینگی ریالی و استفاده هوشمندانه از تسهیلات گمرکی نظیر ضمانت‌نامه‌ها و ترخیص‌های درصدی است. سال ۱۴۰۵ سالی خواهد بود که در آن دقت در محاسبات پیش از ورود کالا، مرز میان سودآوری و زیان در تجارت بین‌المللی ایران را تعیین خواهد کرد.

منابع

1. تثبیت نرخ ارز برای واردات کالا در بودجه ۱۴۰۵ / مبنای محاسبه حقوق …, accessed on February 25, 2026, https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-74/1208271-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86-%D8%B4%D8%AF
2. مصوبه مهم مجلس؛ نرخ محاسباتی حقوق ورودی کالاها در سال 1405 ثابت ماند – دنیای اقتصاد, accessed on February 25, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4252125-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF
3. نرخ ارز مبنای حقوق ورودی کالا در سال ۱۴۰۵ تعیین شد/ تثبیت نرخ برای کالاهای اساسی, accessed on February 25, 2026, https://www.namayandeganema.ir/news/27077/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%B1%D8%AE
4. نحوه تعیین حقوق گمرکی کالاها در سال 1405 مشخص شد – Asriran, accessed on February 25, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1136304/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1405-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF
5. نرخ محاسباتی حقوق ورودی کالاها در سال ۱۴۰۵ ثابت ماند – سرپوش, accessed on February 25, 2026, https://www.sarpoosh.com/economy/business-news/business-news1404110925.html
6. نرخ ارز گمرکی ۲۸ هزار تومان افزایش یافت – ایسنا, accessed on February 25, 2026, https://www.isna.ir/news/1404100301754/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%DB%B2%DB%B8-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA
7. نرخ ارز مبنای گمرکی تعیین شد؛ هر دلار ۸۵ هزار تومان، یورو ۱۰۳ هزار تومان – خبرآنلاین, accessed on February 25, 2026, https://www.khabaronline.ir/news/2160089/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%DB%B8%DB%B5-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D9%88%D8%B1%D9%88-%DB%B1%DB%B0%DB%B3
8. مبنای قیمت ارز در بودجه سال ۱۴۰۵ – تابناک – Tabnak, accessed on February 25, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1357744/%D9%85%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5
9. نرخ محاسباتی ارز در گمرک؛ چالش تازه بودجه ۱۴۰۵ – آفتاب نیوز, accessed on February 25, 2026, https://aftabnews.ir/fa/news/1021914/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5
10. شوک ارزی در بودجه ۱۴۰۵؛ نرخ یورو گمرکی ۲۸ هزار تومان گران شد! – گجت نیوز, accessed on February 25, 2026, https://gadgetnews.net/1097826/customs-currency-rate-increase-budget-1405/
11. عوارض و هزینه های گمرکی و مالیاتی در ایران | شرکت ترخیص کالا آریانا جم, accessed on February 25, 2026, https://arianajam.com/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%88-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1/
12. حقوق و عوارض گمرکی چیست؟ روش محاسبه و کاهش هزینه‌ها – سپاهان همراه, accessed on February 25, 2026, https://sepahanhamrah.com/customs-duties-and-tariffs/
13. جزئیات حقوق گمرکی در لایحه بودجه ۱۴۰۵ – اقتصاد معاصر, accessed on February 25, 2026, https://eghtesademoaser.ir/fa/news/45275/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5
14. حقوق و عوارض گمرکی – جدول تعرفه – هزینه گمرک – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 25, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/4048/%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C.html
15. حقوق گمرکی خودرو در لایحه بودجه ۱۴۰۵ مشخص شد – اقتصاد آنلاین, accessed on February 25, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2119906/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF
16. سود بازرگانی چیست – جدول – فرمول محاسبه – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 25, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3481/%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C.html
17. هزینه های گمرکی – واردات و صادرات, accessed on February 25, 2026, https://tradeclass.ir/custom-duty/
18. فرمول جدید واردات خودرو در بودجه ۱۴۰۵؛ سهم ۵۰ درصدی از ارز مونتاژ, accessed on February 25, 2026, https://www.khodrobank.com/reviews/41752/%D9%81%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5%D8%9B-%D8%B3%D9%87%D9%85-%DB%B5%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%A7%DA%98
19. افزایش ارزش افزوده ۱۴۰۵ از ۱۰ به ۱۲ درصد + جزئیات لایحه بودجه – رایابیلان, accessed on February 25, 2026, https://rayabilan.com/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87/
20. نرخ مالیات برارزش افزوده به ۱۲ درصد رسید – روزنامه دنیای اقتصاد, accessed on February 25, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A2%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-192/4239672-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF
21. جهش مالیات‌ ستانی دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵ / آیا اقتصاد و تولید تاب این فشار را دارد؟ – تابناک, accessed on February 25, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1347781/%D8%AC%D9%87%D8%B4-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B5-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF
22. افزایش 3 درصدی مالیات؛ نرخ مالیات بر ارزش افزوده چند درصد شد؟ – دنیای اقتصاد, accessed on February 25, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4239636-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B4%D8%AF
23. نرخ مالیات بر ارزش افزوده ۱۴۰۵ اعلام شد – برترین ها, accessed on February 25, 2026, https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-20/1571822-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF
24. نرخ مالیات بر ارزش افزوده به ۱۲ درصد رسید – Asriran, accessed on February 25, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1126577/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%DB%B1%DB%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF
25. ماشین حساب هزینه های گمرکی – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 25, 2026, https://ixport.ir/customs-fees-calculator/
26. ابلاغ رسمی تعرفه واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج؛ جزئیات نرخ‌های جدید گمرکی + جدول, accessed on February 25, 2026, https://www.khodrobank.com/reviews/41164/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D8%9B-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B1%D8%AE%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C—%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84
27. جدول تعرفه واردات خودرو در سال 1405 – فرارو, accessed on February 25, 2026, https://fararu.com/fa/news/935452/%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1405
28. نرخ عوارض واردات خودرو در بودجه ۱۴۰۵، از ۴ تا ۱۶۵ درصد – فرارو, accessed on February 25, 2026, https://fararu.com/fa/news/935284/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF
29. چگونه خودروی وارداتی 900 میلیونی 2.7 میلیارد می شود؟ + جدول جزییات قیمت – اسب بخار, accessed on February 25, 2026, https://asbe-bokhar.com/article/news/imported-cars-price-details-of/
30. حقوق ورودی واردات خودرو در بودجه ۱۴۰۵ تعیین شد – اسب بخار, accessed on February 25, 2026, https://asbe-bokhar.com/article/news/car-import-entry-duty-set-in-iran-1405-budget/
31. همه چیز درباره مالیات بر ارزش افزوده؛ ارزش افزوده درسال 1405 ثابت ماند – رده, accessed on February 25, 2026, https://www.rade.ir/32905-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87/
32. آخرین اصلاحات قانون امور گمرکی و آیین‌ نامه اجرایی آن تا 15 اردیبهشت 1403 – آیکسپورت, accessed on February 25, 2026, https://ixport.ir/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-15-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87/