واگذاری کوتاژ صادراتی در سال ۱۴۰۵

نحوه واگذاری کوتاژ صادراتی به غیر؛ راهنمای معامله ارز حاصل از صادرات ۱۴۰۵

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۰۴ اسفند ۱۴۰۴

فهرست مطالب

نظام اقتصادی ایران در سال‌های اخیر با چالش‌های پیچیده‌ای در حوزه تأمین ارز و مدیریت بازرگانی خارجی روبرو بوده است. در این میان، واگذاری کوتاژ صادراتی به عنوان یکی از مکانیزم‌های کلیدی در فرآیند رفع تعهد ارزی، نقش بی‌بدیلی در تسهیل واردات کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای ایفا می‌کند. این فرآیند که تحت عنوان «واردات در مقابل صادرات غیر» شناخته می‌شود، به صادرکنندگان اجازه می‌دهد تا امتیاز ارز حاصل از صادرات خود را به واردکنندگانی که نیازمند تأمین منابع ارزی برای ثبت سفارش‌های خود هستند، واگذار نمایند.1

با توجه به تغییرات ساختاری در سیاست‌های بانک مرکزی در سال ۱۴۰۳ و پیش‌بینی عملیاتی شدن تالار دوم مرکز مبادله در سال ۱۴۰۴، درک عمیق از ابعاد حقوقی، فنی و مالیاتی این حوزه برای فعالان اقتصادی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر یافته است. گزارش «واگذاری کوتاژ صادراتی در سال ۱۴۰۵» با رویکردی تحلیلی و آموزشی، تمامی مراحل واگذاری کوتاژ، چالش‌های سامانه‌ای، ملاحظات قراردادی و تبعات مالیاتی آن را مورد واکاوی قرار می‌دهد.

مفهوم‌شناسی کوتاژ صادراتی و جایگاه آن در حقوق بازرگانی ایران

در ادبیات گمرکی، کوتاژ (Cottage) به شماره منحصربه‌فردی اطلاق می‌شود که بلافاصله پس از ثبت اظهارنامه کالا در سامانه پنجره واحد تجارت فرامرزی (EPL) به محموله اختصاص می‌یابد.3 این شماره هشت‌رقمی به عنوان شناسه هویتی کالای صادراتی یا وارداتی عمل کرده و تمامی پیگیری‌های بعدی، از بازبینی کالا در گمرک تا رفع تعهد ارزی و شرکت در کمیسیون‌های حل اختلاف، بر مبنای آن صورت می‌گیرد.5 کوتاژ صادراتی نه تنها نشان‌دهنده خروج قطعی کالا از مرزهای کشور است، بلکه به عنوان سند مالکیت صادرکننده بر ارز حاصل از آن معامله در سامانه‌های دولتی شناخته می‌شود.7

از سال ۱۳۹۷ و با تشدید سیاست‌های پیمان‌سپاری ارزی، صادرکنندگان ملزم شدند ارز حاصل از فروش محصولات خود را به چرخه اقتصادی کشور بازگردانند.9 در این چارچوب، واگذاری کوتاژ به غیر به معنای انتقال سیستمی این امتیاز از کارتابل صادرکننده به کارتابل واردکننده در سامانه جامع تجارت است تا واردکننده بتواند از آن به عنوان «منشأ ارز» در اظهارنامه گمرکی خود استفاده کند.1 این اقدام، از یک سو بار تعهد ارزی صادرکننده را سبک می‌کند و از سوی دیگر، فرآیند تأمین ارز واردکننده را از صف‌های طولانی تخصیص ارز بانکی خارج می‌سازد.12

تکامل مقررات ارزی از سامانه نیما تا تالار دوم مرکز مبادله

نظام ارزی ایران از سال ۱۴۰۳ به سمت تمرکززدایی از سامانه نیما و حرکت به سوی کشف نرخ در مرکز مبادله ارز و طلای ایران حرکت کرده است.14 در سال‌های پیشین، معاملات واگذاری کوتاژ عمدتاً به صورت توافقات مستقیم و با نظارت حداقلی انجام می‌شد، اما بخشنامه‌های جدید سال ۱۴۰۴ بر سیستمی شدن این معاملات در تالار دوم تأکید دارند.15 هدف از این تغییر، ایجاد شفافیت، جلوگیری از پدیده «کوتاژفروشی صوری» و نظارت بر خروج سرمایه است.16

ویژگیسامانه نیما (رویه سابق)تالار دوم مرکز مبادله (افق ۱۴۰۴)
مبنای نرخ‌گذارینرخ‌های نیمایی (عمدتاً دستوری)نرخ توافقی بر اساس عرضه و تقاضا 16
گروه کالاییکالاهای اساسی و مواد اولیه استراتژیککالاهای غیراساسی، لوکس و خدمات 15
نظارتنظارت پسینی بر بازگشت ارزنظارت پیشینی بر قیمت و طرفین معامله 16
سرعت تخصیصدارای صف‌های طولانی (گاهی بیش از ۳ ماه)هدف‌گذاری برای تخصیص کوتاه‌مدت (۱۴ روزه) 12
شفافیتمعاملات در فضای نیمه‌تاریک صرافی‌هاثبت در بستر رسمی و قابل رصد بانک مرکزی 16

راهنمای گام‌به‌گام فرآیند واگذاری در سامانه جامع تجارت

فرآیند واگذاری کوتاژ صادراتی یک زنجیره عملیاتی دقیق است که هماهنگی میان صادرکننده، واردکننده و بانک‌های عامل را می‌طلبد. هرگونه خطا در این مراحل می‌تواند منجر به مسدود شدن پرونده یا جریمه‌های مالیاتی سنگین شود.

گام اول: ثبت نام و احراز صلاحیت در NTSW

پیش از هر اقدامی، هر دو طرف معامله باید در سامانه جامع تجارت (ntsw.ir) دارای پروفایل فعال و کارت بازرگانی معتبر باشند.20 صادرکننده باید اطمینان حاصل کند که کوتاژهای صادراتی وی در بخش «مدیریت ارز حاصل از صادرات» نمایش داده می‌شوند.1 همچنین، واردکننده باید در ثبت سفارش خود، نوع تأمین ارز را «از محل صادرات دیگران» انتخاب نموده و مجوزهای لازم را از سازمان‌های مربوطه (مانند وزارت صمت یا جهاد کشاورزی) اخذ کرده باشد.21

گام دوم: ایجاد آگهی واگذاری ارز

صادرکننده برای یافتن خریدار، می‌تواند در بخش «عملیات ارزی» و منوی «واگذاری پروانه»، اقدام به «ایجاد آگهی جدید» نماید.1 در این بخش، صادرکننده اطلاعاتی نظیر مبلغ ارزی قابل واگذاری، نوع ارز و شماره تماس را درج می‌کند. یکی از قابلیت‌های مهم این سامانه، امکان مخفی کردن نام اصلی شرکت و استفاده از نام نماینده برای جلوگیری از واسطه‌گری‌های غیرضروری است.1 این آگهی در تابلوی عمومی برای واردکنندگانی که ثبت سفارش مرتبط دارند، قابل رؤیت خواهد بود.1

گام سوم: توافق بر سر نرخ و پرداخت ریالی

اگرچه سامانه جامع تجارت بستر انتقال ارز را فراهم می‌کند، اما تسویه ریالی (مابه‌التفاوت نرخ رسمی و نرخ توافقی) معمولاً در خارج از سامانه و بر اساس قراردادهای خصوصی انجام می‌شود.4 در این مرحله، واردکننده مبلغ توافق شده را به حساب صادرکننده واریز کرده و صادرکننده در مقابل، نسبت به تأیید نهایی واگذاری در سامانه اقدام می‌کند.4 تحلیل‌های بازار نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۴، نرخ‌های تالار دوم به مرز ۱۰۰ هزار تومان نزدیک شده است که این امر جذابیت واگذاری کوتاژ را برای صادرکنندگان به شدت افزایش داده است.15

گام چهارم: تأیید سیستمی و نقش بانک عامل

پس از واریز وجه، صادرکننده در بخش «کارتابل واگذاری»، درخواست واردکننده را تایید می‌کند.1 در این مرحله، بانک عامل واردکننده وارد عمل شده و با استعلام از بانک مرکزی، گواهی ثبت آماری را صادر می‌کند.2 بانک وظیفه دارد تضامین لازم را از واردکننده اخذ نموده و اسناد حمل را در پرتال ارزی ثبت نماید.2

مستندات مورد نیاز برای واگذاریمرجع صادرکنندهکاربرد در فرآیند
پروانه صادراتی (کوتاژ)گمرک جمهوری اسلامیسند پایه برای واگذاری ارز 3
ثبت سفارش کالاوزارت صمتاجازه قانونی برای واردات با ارز صادراتی 21
پیش‌فاکتور (Proforma)فروشنده خارجیتعیین ارزش ارزی مورد نیاز برای معامله 21
اسناد حمل (Bill of Lading)شرکت حمل و نقلاثبات ورود کالا برای صدور کد ساتا 11
گواهی ثبت آماریبانک مرکزیتایید تخصیص ارز در نظام بانکی 2

تحلیل استراتژیک رفع تعهد ارزی در بازه ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴

سیاست‌های رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۳ با هدف سخت‌گیری بر بازگشت ارز و در عین حال، ارائه مشوق‌هایی برای تولیدکنندگان همراه بوده است.26 بر اساس آیین‌نامه‌های اجرایی، صادرکنندگانی که بیش از ۶۰ درصد تعهدات خود را ایفا کنند، مجاز به استفاده از خدمات مسیر سبز گمرکی و تسهیلات بانکی خواهند بود.10

مهلت‌های قانونی و جریمه‌های عدم ایفای تعهد

صادرکنندگان باید توجه داشته باشند که تعهدات ارزی معمولاً چهار ماه پس از صدور کوتاژ سررسید می‌شوند، اما مهلت نهایی برای جلوگیری از ابطال معافیت‌های مالیاتی تا تیرماه سال بعد تمدید می‌شود.10 در سال ۱۴۰۳، بانک مرکزی اعلام کرد که دسترسی به کوتاژهای سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ به زودی مسدود خواهد شد و صادرکنندگان تنها ۱۵ ماه از زمان صادرات فرصت دارند تا ارز خود را به یکی از روش‌های قانونی بازگردانند.28

عدم رعایت این مهلت‌ها تبعات سنگینی دارد:

  1. جریمه نقدی: معادل یک‌پنجم ارزش تعهد در صورت تأخیر کوتاه‌مدت.30
  2. جریمه نرخ ارز: در صورت تأخیر بیش از سه ماه، جریمه بر اساس بالاترین نرخ ارز اعلامی بانک مرکزی محاسبه می‌شود.30
  3. محدودیت‌های بازرگانی: تعلیق کارت بازرگانی، عدم صدور بیمه‌نامه‌های صادراتی و قطع تسهیلات بانکی.10

سهمیه‌بندی واردات و اولویت‌های کالایی در سال ۱۴۰۴

در سال ۱۴۰۴، سهمیه واردات برای بازرگانان جدید به ۳۰ هزار دلار در فصل بهار محدود شده است، در حالی که واحدهای تولیدی با سابقه می‌توانند تا سقف‌های بسیار بالاتری از ارز صادراتی دیگران استفاده کنند.32 همچنین، تخصیص ارز برای کالاهایی مانند لاستیک، کاغذ و مقوا در اولویت قرار گرفته و سهمیه‌های مازادی برای آن‌ها در نظر گرفته شده است.19 این سهمیه‌بندی‌ها نشان‌دهنده تلاش دولت برای هدایت ارز صادراتی به سمت نیازهای واقعی بخش تولید است.

ابعاد مالیاتی واگذاری کوتاژ و استرداد مالیات بر ارزش افزوده

یکی از بزرگترین انگیزه‌های صادرکنندگان برای واگذاری قانونی کوتاژ، بهره‌مندی از نرخ صفر مالیاتی و استرداد مالیات بر ارزش افزوده (VAT) است. طبق قانون، صادرات کالا از پرداخت مالیات معاف است، اما این معافیت مشروط به «رفع تعهد ارزی» است.9

فرآیند استرداد مالیات بر ارزش افزوده (VAT Refund)

صادرکننده در زمان خرید مواد اولیه در داخل کشور، ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده پرداخت می‌کند. پس از صادرات کالا و رفع تعهد ارزی از طریق واگذاری کوتاژ، وی می‌تواند با ارائه تاییدیه بانک مرکزی به سازمان امور مالیاتی، درخواست استرداد این مبالغ را داشته باشد.9 در سال ۱۴۰۳، سازمان امور مالیاتی بارگذاری اطلاعات رفع تعهد را در سامانه‌های خود سرعت بخشیده است تا نقدینگی صادرکنندگان با سرعت بیشتری بازگردد.34

چالش‌های تسعیر ارز در دفاتر مالیاتی

محاسبه سود و زیان حاصل از واگذاری کوتاژ باید بر اساس نرخ‌های رسمی تسعیر ارز بانک مرکزی در تاریخ معامله صورت گیرد.31 صادرکنندگان موظف‌اند مابه‌التفاوت نرخ توافقی (پرمیوم) و نرخ رسمی را به عنوان درآمد عملیاتی در دفاتر خود ثبت کنند تا از بروز مشکلات در زمان حسابرسی مالیاتی جلوگیری شود.30

موضوع مالیاتیوضعیت در صورت رفع تعهدوضعیت در صورت عدم رفع تعهد
مالیات بر درآمد صادراتمعافیت طبق ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌ها 9مشمول مالیات با نرخ مقرر (معمولاً ۲۵٪ برای اشخاص حقوقی)
استرداد ارزش افزودهقابل درخواست و دریافت 9عدم استرداد و تبدیل به هزینه غیرقابل قبول
نرخ تسعیر ارزطبق نرخ اعلامی بانک مرکزی در تاریخ معامله 31جریمه بر اساس نرخ ارز بازار آزاد
اعتبار مالیاتیپذیرش هزینه‌های تولیدیرد دفاتر مالیاتی و علی‌الرأس شدن 30
واگذاری کوتاژ صادراتی در سال ۱۴۰۵

مدیریت ریسک و خطاهای فنی در معاملات واگذاری

فعالیت در سامانه‌هایی نظیر NTSW و EPL همواره با چالش‌های فنی روبرو است که می‌تواند فرآیند واگذاری را با تأخیر مواجه کند.

تحلیل خطاهای رایج در ثبت منشأ ارز

واردکنندگان در زمان ثبت منشأ ارز از محل صادرات دیگران، اغلب با خطاهای سیستمی مواجه می‌شوند که ناشی از عدم هماهنگی داده‌هاست.25 برای مثال، خطای «برای این ثبت سفارش گشایشی وجود ندارد» به معنای آن است که بانک عامل هنوز تاییدیه تخصیص ارز را در سامانه نهایی نکرده است.11 همچنین، خطای «مجموع مبالغ مصارف بیشتر از سقف تعهد صادراتی است» زمانی رخ می‌دهد که واردکننده قصد دارد مبلغی بیش از ارزش واقعی کوتاژ را واگذار کند.11

کد خطا / عنوان خطاعلت احتمالیروش رفع خطا
سند حمل قابل استفاده وجود ندارداسناد حمل توسط بانک تایید نشده است 25مراجعه به بانک عامل و بارگذاری مجدد بارنامه
عدم تطابق نوع ارزارز کوتاژ با ارز ثبت سفارش متفاوت است 25استفاده از گزینه معادل‌سازی ارزی در سامانه NTSW
کشور تولیدکننده معتبر نیستممنوعیت واردات از کشور مبدأ 36ویرایش ثبت سفارش و تغییر کشور ذینفع
خطای استعلام شناسه رهگیریفایل اکسل بارگذاری شده فرمت اشتباه دارد 25تغییر فرمت سلول‌ها به Number با اعشار صفر 25

ملاحظات قراردادی برای جلوگیری از کلاهبرداری

با توجه به اینکه مابه‌التفاوت نرخ ارز در خارج از سامانه جابجا می‌شود، انعقاد یک قرارداد محکم بین صادرکننده و واردکننده ضروری است.38 این قرارداد باید شامل مواردی نظیر «تعهد صادرکننده به عدم ابطال اظهارنامه»، «زمان‌بندی تایید در سامانه» و «نحوه استرداد وجه در صورت رد گواهی ثبت آماری توسط بانک مرکزی» باشد.24 در سال ۱۴۰۴، توصیه می‌شود معاملات از طریق کارگزاران رسمی صادرات که دارای رتبه اعتباری بالا هستند، انجام شود تا ریسک «خالی‌فروشی کوتاژ» به حداقل برسد.16

تالار دوم مرکز مبادله؛ انقلابی در شفافیت ارزی ۱۴۰۴

راه‌اندازی تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلای ایران، مهم‌ترین تحول ارزی در سال‌های اخیر است. این تالار که به عنوان جایگزین بازار ثانویه سال ۱۳۹۷ عمل می‌کند، بستری برای تهاتر ارز بین صادرکنندگان خرد و واردکنندگان کالاهای غیرضروری فراهم کرده است.16

مکانیسم کشف نرخ و حذف واسطه‌ها

در تالار دوم، صادرکنندگان ارز خود را عرضه کرده و واردکنندگان بر اساس قیمت‌های پیشنهادی، اقدام به خرید می‌کنند. بانک مرکزی در این فرآیند تنها نقش ناظر و تسهیل‌گر را ایفا می‌کند و قیمت‌ها بر اساس عرضه و تقاضا شکل می‌گیرند.13 این موضوع باعث شده است که هزینه‌های واسطه‌گری که پیش از این تا ۴ هزار تومان به ازای هر دلار می‌رسید، به شدت کاهش یابد.12

تاثیر بر واگذاری کوتاژ مستقیم

با اجباری شدن معامله بسیاری از تعرفه‌های کالایی در مرکز مبادله از آذرماه ۱۴۰۳، روش واگذاری مستقیم (بدون واسطه مرکز مبادله) برای بسیاری از گروه‌های کالایی محدود شده است.19 از این پس، صادرکنندگان باید کوتاژهای خود را در بستر مرکز مبادله عرضه کنند تا واردکننده بتواند با نرخ‌های رسمی توافقی، از آن‌ها استفاده نماید.19 این اقدام نه تنها امنیت معامله را افزایش می‌دهد، بلکه باعث می‌شود صادرکننده با اطمینان بیشتری از رفع تعهد ارزی خود مطمئن شود.13

پارامترواگذاری مستقیم (سنتی)معامله در تالار دوم (مدرن)
امنیت معاملهوابسته به اعتماد طرفین و قرارداد 38تضمین شده توسط بستر بانک مرکزی 16
نرخ ارزتوافق پنهانی و غیررسمی 12نرخ شفاف و قابل استناد در تابلوی مرکز 15
قابلیت رصددشوار برای نهادهای نظارتیکاملاً تحت رصد بانک مرکزی و گمرک 16
هزینه واسطهبالا (پرداخت‌های زیرمیزی) 12کارمزد رسمی و اندک سامانه 13

راهکارهای بهبود بهره‌وری در مدیریت کوتاژهای صادراتی

فعالان اقتصادی برای موفقیت در حوزه واگذاری کوتاژ، باید علاوه بر دانش فنی، از ابزارهای مدیریتی و مشوق‌های دولتی نیز بهره‌مند شوند.

استفاده از مشوق‌های صادراتی سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴

دولت برای تشویق صادرکنندگان به بازگشت ارز، مشوق‌هایی نظیر کمک‌هزینه حمل هوایی، یارانه سود تسهیلات بانکی و پوشش حق بیمه ضمانت‌نامه‌ها را در نظر گرفته است.26 صادرکنندگانی که تعهدات ارزی خود را از طریق واگذاری کوتاژ به موقع انجام دهند، در اولویت دریافت این مشوق‌ها قرار خواهند داشت.27

نقش صرافی‌های مجاز در تأمین امنیت مالی

اگرچه واگذاری کوتاژ فرآیندی بین بازرگانان است، اما صرافی‌های مجاز می‌توانند به عنوان «واسط امن» در نقل و انتقال وجوه ریالی عمل کنند.4 استفاده از چک‌های تضمینی صرافی یا حساب‌های امانی (Escrow) می‌تواند ریسک عدم تایید کوتاژ پس از دریافت ریال را از بین ببرد.4

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نهایی

واگذاری کوتاژ صادراتی در افق ۱۴۰۴، فراتر از یک مکانیزم ساده برای تأمین ارز، به بخشی از استراتژی بقا و توسعه بنگاه‌های اقتصادی تبدیل شده است. حرکت به سمت تالار دوم مرکز مبادله، اگرچه در ابتدا با چالش‌هایی نظیر صف‌های تخصیص و ابهامات سیستمی همراه بوده، اما در بلندمدت با حذف رانت و ایجاد نرخ‌های واقعی، به نفع صادرکنندگان بخش خصوصی تمام خواهد شد.

صادرکنندگان باید با دقت در مهلت‌های ۱۵ ماهه، مدیریت اسناد در سامانه NTSW و رعایت استانداردهای مالیاتی، از ظرفیت‌های قانونی این حوزه برای تقویت نقدینگی خود استفاده کنند. واردکنندگان نیز باید با شناخت دقیق سهمیه‌های فصلی و گروه‌های کالایی مجاز، منابع ارزی خود را به سمت کالاهای با اولویت بالا هدایت نمایند تا در چرخه تجارت خارجی کشور، نقشی سازنده و سودآور ایفا کنند.

واگذاری کوتاژ صادراتی در سال ۱۴۰۵

منابع

  1. راهنمای کاربری ایجاد آگهی واگذاری ارز پروانه صادراتی در سامانه جامع …, accessed on February 18, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A2%DA%AF%D9%87%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2/
  2. آموزش گام به گام فرآیند واگذاری پروانه صادراتی – ویرگول, accessed on February 18, 2026, https://virgool.io/@shadicocho/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-xdaxsxrlc1tf
  3. کوتاژ صادراتی چیست؟ استفاده از کوتاژ در رفع تعهد ارزی – بازرگانی آستریا, accessed on February 18, 2026, https://asteria.company/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%DA%98-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1/
  4. همه چیز درباره کوتاژ صادراتی, accessed on February 18, 2026, https://hitajer.com/fa/mag/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%DA%98-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C
  5. کوتاژ صادراتی چیست؟ اهمیت و 5 تفاوت با کوتاژ وارداتی | لنگه تجارت, accessed on February 18, 2026, https://www.lengetejarat.com/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%DA%98-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/
  6. کوتاژ گمرکی چیست؟ مراحل، کاربرد و نکات مهم در ترخیص کالا, accessed on February 18, 2026, https://avantarkhis.com/blog/customs-cottage/
  7. کوتاژ صادراتی چیست؟ – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on February 18, 2026, https://ptd-co.com/what-is-cottage/
  8. کوتاژ چیست و چه کاربردی دارد؟ – بازرگانی سپاهان همراه, accessed on February 18, 2026, https://sepahanhamrah.com/%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%DA%98-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/
  9. هر آنچه که در مورد رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان باید بدانید! – آقای مالیات, accessed on February 18, 2026, https://mrtax.site/tax-educations/elimination-commitments-currency-exporters/
  10. نحوه رفع تعهد ارزی – آپدیت دی 1402 – سولوتیس, accessed on February 18, 2026, https://solotis.ir/blog/foreign-currency-obligations-1400/
  11. راهنمای تعیین منشأ ارز – آیکسپورت, accessed on February 18, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A3-%D8%A7%D8%B1%D8%B2/
  12. روایت تجار از تالار دوم مرکز مبادله – ایسنا, accessed on February 18, 2026, https://www.isna.ir/news/1404092517149/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87
  13. آخرین جزئیات بازار دوم ارزی از زبان رئیس مرکز مبادله – عصرایران, accessed on February 18, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1098949/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87
  14. تحول مهم درسیاست جدیدارزی؛حذف ارزاشخاص یاحاصل ازصادرات غیر – تسنیم, accessed on February 18, 2026, https://43257173.khabarban.com/
  15. ارز توافقی حذف شد؟ – اکوایران, accessed on February 18, 2026, https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-186/115337-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%B4%D8%AF
  16. چرا تالار دوم بازار ارز تجاری مرکز مبادله ایران راه اندازی شد؟ – ایرنا, accessed on February 18, 2026, https://www.irna.ir/news/85917012/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF
  17. سیر تا پیاز سامانه ارز توافقی، قیمت دلار نیمایی و تاثیرش بر زندگی مردم – فرارو, accessed on February 18, 2026, https://fararu.com/fa/news/809807/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85
  18. اصلاحات دستورالعمل معاملات ارز تجاری به شبکه بانکی ابلاغ شد – الف, accessed on February 18, 2026, https://www.alef.ir/news/4041116074.html
  19. فهرست تعرفه های صادراتی ملزم به انجام فرآیند واگذاری ارز حاصل از …, accessed on February 18, 2026, https://ixport.ir/the-list-of-export-tariffs-is-required-to-carry-out-the-process-of-handing-over-the-currency-obtained-from-the-export-in-the-framework-of-irans-currency-and-gold-exchange/
  20. آموزش تصویری کار با سامانه جامع تجارت (ntsw) | پرشین حساب, accessed on February 18, 2026, https://persianhesab.com/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA/
  21. ثبت سفارش کالا چیست؟ انواع و نحوه ثبت سفارش، مدارک و استعلام – نرم افزار حسابداری فرداد, accessed on February 18, 2026, https://www.fardadgroup.com/blog/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/
  22. آموزش قدم به قدم نحوه ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ایران | هانزا, accessed on February 18, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/product-registration-training/
  23. تصمیم جدید بانک مرکزی برای تغییر نرخ ارز/ رونمایی از دلار ۱۰۷ هزار تومانی برای ۵۹ سرفصل ارزی – Tabnak, accessed on February 18, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1346498/%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%DB%B1%DB%B0%DB%B7-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DB%B5%DB%B9-%D8%B3%D8%B1%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  24. جامع ترین و آسان ترین راهنمای واردات کالا – ویکی تولید, accessed on February 18, 2026, https://wikitolid.ir/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA/
  25. روش تعیین منشأ ارز و اظهار شناسه ره‌گیری – بازرگانی سپاهان همراه, accessed on February 18, 2026, https://sepahanhamrah.com/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A3-%D8%A7%D8%B1%D8%B2/
  26. شیوه نامه مشوق های صادراتی غیر نفتی سال ۱۴۰۳ – آیکسپورت : مرجع …, accessed on February 18, 2026, https://ixport.ir/non-oil-incentives-policy-of-1403/
  27. ابلاغ ضوابط پرداخت مشوق‌های صادراتی سال ۱۴۰۳ | شرکت بازرگانی GTG, accessed on February 18, 2026, https://gtg.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D9%88%D9%82%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B3/
  28. جزئیات مصوبات کارگروه ارز حاصل از صادرات منتشر شد – اکوایران, accessed on February 18, 2026, https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-121/81315-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF
  29. مصوبات جدید کارگروه ارز صادراتی و اصلاح مهلت تعهدات ارزی – راوی حساب, accessed on February 18, 2026, https://www.ravihesab.com/4345739
  30. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 18, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment/
  31. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 18, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
  32. سهمیه بندی واردات در سال 1403و 1404 – شرکت بازرگانی راهکار تجارت پایا, accessed on February 18, 2026, https://rahkartejarat.com/import-quotas-in-1403/
  33. راهکارهای بهبود فرایند رفع تعهد ارزی و استرداد مالیات بر ارزش افزوده صادرات, accessed on February 18, 2026, https://news.mccima.com/39851/
  34. معافیت های مالیاتی برای صادرکنندگان خدمات – راوی حساب, accessed on February 18, 2026, https://www.ravihesab.com/200-48326
  35. نحوه ثبت صادرات و واردات در گزارشات فصلی 169 – پرشین حساب, accessed on February 18, 2026, https://persianhesab.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B5%D9%84%DB%8C-169/
  36. سوالات متداول عملیات تجارت خارجی در سامانه جامع تجارت – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 18, 2026, https://ixport.ir/questions-answers-foreign-trade-department-in-ntsw-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AE/
  37. ثبت منشا ارز و اظهار شناسه کالا به چه صورت است؟ – ویرگول, accessed on February 18, 2026, https://virgool.io/@m_945606/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B4%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%88-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-nzurluvlnfwk
  38. قرارداد مشارکت در واردات کالا, accessed on February 18, 2026, https://tradeclass.ir/joint-venture-contract/
  39. نمونه قرارداد کارگزاری صادرات و تمام نکات مهمی که باید بدانیم! – رکلا, accessed on February 18, 2026, https://rokla.ir/blog/export-brokerage-contract/