معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی دارو در ۱۴۰۴

معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی دارو در ۱۴۰۴ | راهنمای افزایش سود بازرگانان

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴

فهرست مطالب

در اتمسفر اقتصادی فعلی، صنعت داروسازی ایران نه تنها به عنوان یک بخش حیاتی برای سلامت عمومی، بلکه به عنوان یک موتور محرک اقتصادی با پتانسیل بالای ارزآوری شناخته می‌شود. صادرات دارو در سال ۱۴۰۳ با رشد چشمگیر ۳۰ درصدی، افق‌های جدیدی را برای فعالان این حوزه گشوده است.1 با این حال، رقابت در بازارهای بین‌المللی نیازمند چیزی فراتر از تولید باکیفیت است؛ صادرکنندگان هوشمند باید از ابزارهای قانونی نظیر معافیت‌های مالیاتی نرخ صفر، استرداد مالیات بر ارزش افزوده و مشوق‌های سازمان توسعه تجارت برای بهینه‌سازی هزینه‌ها استفاده کنند.2

درک دقیق سازوکارهای ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم و بهره‌مندی از امتیازات شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند حاشیه سود خالص یک محموله صادراتی را به طرز شگفت‌آوری افزایش داده و حتی آن را نسبت به فروش داخلی دوبرابر کند.4 گزارش «معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی دارو در ۱۴۰۴»، نقشه راهی جامع و تخصصی برای مدیران بازرگانی و سرمایه‌گذارانی است که به دنبال تسخیر بازارهای منطقه و حداکثرسازی بازدهی مالی خود هستند.

تحلیل استراتژیک وضعیت صادرات دارو و افق‌های پیش‌ رو در سال ۱۴۰۴

صنعت داروسازی ایران در سال‌های اخیر توانسته است با تکیه بر دانش بومی، ۹۹ درصد نیازهای داخلی را تامین کرده و همزمان، نفوذ خود را در بازارهای جهانی گسترش دهد.6 آمارهای رسمی نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۳، ارزآوری حاصل از صادرات دارو به حدود ۸۴ میلیون دلار رسیده است.1 این موفقیت در حالی به دست آمده که بیش از ۴۰ کشور دنیا، از جمله مقاصد استراتژیک نظیر روسیه، عراق، عمان و افغانستان، میزبان داروهای ایرانی بوده‌اند.1 تحلیلگران بازرگانی معتقدند که قیمت رقابتی در برابر محصولات اروپایی و کیفیت بالاتر نسبت به داروهای هندی، دو مزیت اصلی هستند که مسیر رشد را هموار کرده‌اند.1

با نگاهی به سال ۱۴۰۴، دولت در لایحه بودجه و بخشنامه‌های جدید گمرکی، تسهیلات بی‌سابقه‌ای را برای صادرکنندگان پیش‌بینی کرده است.8 این تسهیلات نه تنها شامل معافیت‌های مالیاتی مستقیم است، بلکه در حوزه‌های زیرساختی و لجستیکی نیز مشوق‌هایی را در نظر گرفته است تا هزینه تمام‌شده کالا در بازارهای مقصد کاهش یابد.2 برای مثال، کاهش حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده واردات مواد اولیه به ۱ درصد، یکی از این اقدامات کلیدی است که نقدینگی واحدهای تولیدی را حفظ می‌کند.11

تحلیل عمیق‌تر داده‌ها نشان می‌دهد که تمرکز بر صادرات، تنها یک راهکار برای کسب سود نیست، بلکه ابزاری برای پایداری تولید داخلی است. افزایش حجم تولید به قصد صادرات، باعث سرشکن شدن هزینه‌های ثابت شده و در نهایت، قیمت تمام‌شده برای مصرف‌کننده داخلی را نیز تعدیل می‌کند.7 در این میان، نقش شرکت‌های دانش‌بنیان به دلیل ارزش افزوده بالاتر محصولاتشان، در تراز تجاری کشور پررنگ‌تر خواهد بود.12

در جدول زیر، خلاصه وضعیت شاخص‌های کلیدی صادرات دارو در سال ۱۴۰۳ ارائه شده است:

شاخص کلیدیمقدار / وضعیتملاحظات
میزان کل صادرات دارو در سال ۱۴۰۳۸۴ میلیون دلاررشد ۳۰ درصدی نسبت به سال قبل 1
تعداد کشورهای مقصدبیش از ۴۰ کشورروسیه و عراق در صدر لیست 1
نرخ رشد سالانه صادرات۳۰ درصدنشان‌دهنده اقبال بازار جهانی 7
سهم مواد اولیه در سبد صادراتدر حال تفکیکتمرکز بر داروهای ساخته شده 13

کالبدشکافی ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم و نرخ صفر مالیاتی

ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم، سنگ‌بنای حمایت مالیاتی از صادرکنندگان در ایران است. طبق این ماده، ۱۰۰ درصد درآمد حاصل از صادرات خدمات و کالاهای غیرنفتی و محصولات بخش کشاورزی مشمول مالیات با نرخ صفر هستند.3 برای شرکت‌های دارویی که کالاهای نهایی با ارزش افزوده بالا صادر می‌کنند، این به معنای حذف کامل بار مالیاتی از سود صادراتی است.

درک مفهوم نرخ صفر و الزامات قانونی آن

باید توجه داشت که “نرخ صفر” با “معافیت مطلق” تفاوت‌های ساختاری دارد. در نرخ صفر مالیاتی، مودی همچنان موظف به انجام تمام تکالیف قانونی است.14 اگر شرکتی به گمان معاف بودن، از تسلیم اظهارنامه خودداری کند، نه تنها مشمول مالیات با نرخ‌های عادی (۲۵ درصد برای اشخاص حقوقی) می‌شود، بلکه جرایم غیرقابل بخششی را نیز متحمل خواهد شد.14

تکالیف ضروری برای بهره‌مندی از نرخ صفر عبارتند از:

  • تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی (تیرماه برای شرکت‌ها).11
  • ارائه ترازنامه و حساب سود و زیان دقیق که بخش صادراتی در آن تفکیک شده باشد.14
  • نگهداری اسناد، مدارک و دفاتر قانونی (روزنامه و کل) طبق استانداردهای حسابداری.14
  • ثبت‌نام و صدور صورت‌حساب در سامانه مودیان مطابق با بخشنامه‌های جدید سال ۱۴۰۴.19

صادرات مواد خام و کالاهای نیمه‌خام

یک نکته ظریف حقوقی در ماده ۱۴۱ وجود دارد که برای تولیدکنندگان مواد اولیه دارویی (API) حائز اهمیت است. طبق بند “الف” ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، صادرات مواد خام و کالاهای واسطه‌ای نیمه‌خام تنها مشمول ۲۰ درصد معافیت مالیاتی (نرخ صفر) هستند.15 بنابراین، شرکت‌هایی که زنجیره تولید را تکمیل کرده و داروی نهایی (Finished Dosage Form) صادر می‌کنند، از مزیت مالیاتی پنج برابری نسبت به خام‌فروشان برخوردار می‌شوند.3

در جدول زیر، مقایسه نرخ‌های معافیت بر اساس نوع محصول صادراتی آورده شده است:

نوع محصول صادراتیدرصد درآمد مشمول نرخ صفرمرجع قانونی
داروهای ساخته شده و خدمات پزشکی۱۰۰ درصدماده ۱۴۱ ق.م.م 14
خدمات فنی و مهندسی دارویی۱۰۰ درصدماده ۱۴۱ ق.م.م 15
مواد خام دارویی و شیمیایی۲۰ درصدقانون جهش تولید دانش‌بنیان 18
محصولات ترانزیتی (بدون تغییر در ماهیت)۱۰۰ درصدتبصره ۱ ماده ۱۴۱ 14

استرداد مالیات بر ارزش افزوده؛ استراتژی بهبود نقدینگی صادرکننده

مالیات بر ارزش افزوده (VAT) که در سال ۱۴۰۴ طبق روال جدید محاسبه می‌شود، می‌تواند برای صادرکنندگان دارو به یک فرصت بازگشت نقدینگی تبدیل شود.19 بر اساس ماده ۱۰ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده، صادرات کالاها و خدمات از پرداخت این مالیات معاف است.20

فرایند عملیاتی بازپس‌گیری مالیات پرداختی

تولیدکنندگان دارو در زمان خرید مواد اولیه، ملزومات بسته‌بندی و خدمات از تامین‌کنندگان داخلی، مالیات بر ارزش افزوده (معمولاً ۹ تا ۱۰ درصد) را پرداخت می‌کنند. از آنجایی که محصول نهایی صادر می‌شود، این مالیات‌های پرداختی به عنوان “اعتبار مالیاتی” نزد سازمان امور مالیاتی ذخیره می‌گردد.20

برای استرداد این مبالغ، صادرکننده باید مراحل زیر را طی کند:

  • ثبت خروج کالا در گمرک و دریافت پروانه سبز صادراتی.22
  • رفع تعهد ارزی و بازگشت ارز به چرخه اقتصادی طبق ضوابط بانک مرکزی.15
  • ثبت درخواست استرداد در سامانه “مایتکس” (MyTax) در زمان ارسال اظهارنامه دوره‌ای ارزش افزوده.20 سازمان امور مالیاتی مکلف است حداکثر ظرف ۱۵ روز از تاریخ ثبت درخواست، نسبت به رسیدگی و تعیین مبلغ قابل استرداد اقدام کند.20 این بازگشت سرمایه، به طور مستقیم به سود خالص شرکت اضافه شده و قدرت رقابتی آن را در قیمت‌گذاری بین‌المللی افزایش می‌دهد.22

محدودیت‌ها و هشدارهای مالیاتی

استرداد مالیات بر ارزش افزوده تنها برای کالاهایی میسر است که ارز حاصل از آن‌ها به چرخه اقتصادی بازگشته باشد.24 همچنین، اگر داروی صادر شده جزء فهرست مواد خام یا کالاهای نفتی باشد، مالیات بر ارزش افزوده پرداختی بابت نهاده‌های آن قابل استرداد نخواهد بود و به بهای تمام‌شده اضافه می‌شود.22 از این رو، صادرکنندگان باید دقت کنند که داروهای تولیدی‌شان تحت کدهای گمرکی (HS Code) صحیح و به عنوان کالای نهایی اظهار شوند.22

معافیت سود حاصل از تسعیر ارز؛ پاداش هوشمندی در مدیریت ارزی

یکی از جذاب‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین بخش‌های قوانین مالیاتی ایران برای صادرکنندگان، معافیت مالیاتی سود حاصل از تفاوت نرخ ارز یا همان “تسعیر ارز” است. در کشوری با نوسانات ارزی، این معافیت می‌تواند تفاوت معناداری در سود نهایی ایجاد کند.15

مبانی قانونی و بخشنامه‌های ۱۴۰۴

طبق ماده ۳۶ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و بند “ب” ماده ۱۴۵ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، سود حاصل از تفاوت نرخ تسعیر ارز با منشأ صادرات، از هرگونه مالیات معاف است.15 این بدین معناست که اگر صادرکننده دارو، کالای خود را با نرخ دلار ۵۰ هزار تومانی صادر کند و در زمان بازگشت ارز به کشور، به دلیل تغییرات بازار، آن را با نرخ ۶۰ هزار تومان به ریال تبدیل کند، سود ۱۰ هزار تومانی حاصل شده به ازای هر دلار، مشمول مالیات عملکرد (۲۵ درصد) نخواهد بود.27

شروط بهره‌مندی از معافیت تسعیر ارز

برای اینکه ممیزین مالیاتی این سود را از شمول مالیات خارج کنند، رعایت چند نکته حیاتی است:

  • منشأ صادراتی: باید اثبات شود که ارز تسعیر شده دقیقاً حاصل از پروانه‌های صادراتی تایید شده گمرک است.15
  • ایفای تعهد ارزی: معافیت سود تسعیر منوط به بازگرداندن حداقل ۹۰ درصد ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی است.29
  • ثبت صحیح حسابداری: سود و زیان ناشی از تسعیر باید در سرفصل‌های جداگانه در دفاتر قانونی ثبت شود تا در زمان رسیدگی، قابلیت تفکیک داشته باشد.27

در مقابل، باید توجه داشت که زیان ناشی از تسعیر ارز صادراتی نیز به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته نمی‌شود.27 این یک ساختار متقارن است که از صادرکننده در زمان سودهای غیرعملیاتی حمایت می‌کند.

معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی دارو در ۱۴۰۴

مزایای طلایی شرکت‌های دارویی دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴

شرکت‌های دارویی که موفق به کسب تاییدیه دانش‌بنیان (به‌ویژه در دسته‌های “فناور” و “نوآور”) می‌شوند، از چتر حمایتی بسیار گسترده‌تری برخوردارند که می‌تواند هزینه‌های عملیاتی آن‌ها را به شدت کاهش دهد.9

معافیت مالیات بر عملکرد ۱۵ ساله

شرکت‌های دانش‌بنیان نوع ۱ می‌توانند از معافیت مالیاتی برای درآمدهای حاصل از فروش محصولات دانش‌بنیان خود به مدت ۱۵ سال بهره‌مند شوند.4 این معافیت نه‌تنها بر فروش داخلی، بلکه بر درآمدهای صادراتی این محصولات نیز اعمال می‌شود و یک امنیت خاطر بلندمدت برای سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کند.5

اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه (ماده ۱۱ قانون جهش تولید)

در رویکرد جدید حمایتی، دولت به جای معافیت مستقیم، از ابزار “اعتبار مالیاتی” استفاده می‌کند. طبق این قانون، هزینه‌هایی که یک شرکت دارویی دانش‌بنیان برای پروژه‌های تحقیق و توسعه (R&D) خود انجام می‌دهد، مستقیماً از مالیات بر عملکرد سالانه آن کسر می‌شود.18 این یعنی دولت بخشی از هزینه تولید داروهای جدید و های‌تک را از جیب خود پرداخت می‌کند تا توان رقابتی شرکت در بازارهای صادراتی افزایش یابد.34

نوع حمایت دانش‌بنیانشرح تسهیلاتمدت / میزان
معافیت مالیات بر درآمدمعافیت از مالیات عملکرد محصولات تایید شده۱۵ سال 32
اعتبار مالیاتی R&Dکسر هزینه‌های تحقیق و توسعه از مالیات نهاییمطابق هزینه کرد 18
معافیت گمرکیعدم پرداخت حقوق ورودی و سود بازرگانی تجهیزاتبرای ماشین‌آلات خط تولید 4
امریه سربازیجذب نخبگان وظیفه در شرکت برای پروژه‌های صادراتیدر طول دوره خدمت 4
سهمیه اولویت در ثبتتسریع در روند صدور پروانه IRC برای صادرکنندگاندر مسیر ۱ بررسی پرونده‌ها 37

تسهیلات گمرکی ویژه دانش‌بنیان‌ها در سال ۱۴۰۴

گمرک جمهوری اسلامی ایران در بخشنامه‌ای جدید برای سال ۱۴۰۴، فرآیند اخذ ضمانت‌نامه و تعهد ذیحسابی را برای این شرکت‌ها تسهیل کرده است.9 شرکت‌های منتخب می‌توانند بدون تودیع نقدی و تنها با ارائه ضمانت‌نامه‌های صندوق نوآوری و شکوفایی یا صندوق ضمانت صادرات، تجهیزات آزمایشگاهی و ماشین‌آلات خط تولید خود را ترخیص کنند.9 این اقدام، فشار بر سرمایه در گردش شرکت را کاهش داده و امکان نوسازی سریع خطوط تولید برای بازارهای صادراتی را فراهم می‌کند.31

تسهیلات “مسیر سبز” و “ورود موقت”؛ روان‌سازی لجستیک صادرات دارو

برای یک صادرکننده دارو، “زمان” به معنای پول است. داروهای حساس و یخچالی نمی‌توانند در انبارهای گمرک منتظر تشریفات اداری طولانی بمانند. به همین دلیل، سازمان غذا و دارو با همکاری گمرک، تسهیلات ویژه‌ای را برای صادرکنندگان برتر در نظر گرفته است.39

مدیریت ریسک و مسیر سبز گمرکی

شرکت‌های تولیدی دارویی که سابقه خوش‌حسابی مالیاتی و عدم تخلف گمرکی دارند، در اولویت “مسیر سبز” قرار می‌گیرند.23 مزایای این مسیر عبارتند از:

  • حذف بازرسی‌های فیزیکی مکرر و آزمایشگاه‌های طولانی در زمان خروج کالا.23
  • هدایت مستقیم اظهارنامه به مرحله صندوق و پرداخت هزینه، که زمان ترخیص را به کمتر از چند ساعت کاهش می‌دهد.23
  • امکان “ارزیابی در محل”؛ یعنی کارشناس گمرک به جای ارسال کالا به انبار، در محل کارخانه دارو را بررسی و پلمپ می‌کند.42

استراتژی “ورود موقت مواد اولیه” برای پردازش (ماده ۱۲)

این روش یکی از قدرتمندترین ابزارها برای دوبرابر کردن سود است. طبق قانون مقررات صادرات و واردات، تولیدکنندگان می‌توانند مواد اولیه دارویی را بدون پرداخت حقوق ورودی، سود بازرگانی و مالیات ارزش افزوده وارد کشور کنند، به شرطی که ظرف مهلت مقرر (معمولاً یک سال) محصول نهایی را صادر کنند.44 اثرات مالی این استراتژی:

  • حفظ ۱۰۰ درصدی نقدینگی که قرار بود بابت عوارض گمرکی پرداخت شود.44
  • کاهش بهای تمام‌شده محصول صادراتی به دلیل حذف هزینه‌های جانبی واردات.47
  • امکان استفاده از “ضمانت‌نامه کلی” یا حتی “سفته” برای واحدهای تولیدی معتبر به جای تضمین‌های نقدی سنگین.45

جوایز صادراتی سازمان توسعه تجارت (TPO)؛ مشوق‌های نقدی و زیرساختی

سازمان توسعه تجارت ایران در سال ۱۴۰۳ با ابلاغ ضوابط جدید، ۵ نوع مشوق اصلی را برای صادرکنندگان برتر پیش‌بینی کرده است که در سال ۱۴۰۴ نیز با تخصیص بودجه‌های جدید ادامه خواهد یافت.2

انواع جوایز و مشوق‌های پیش‌بینی شده:

  • یارانه سود تسهیلات بانکی: پرداخت بخشی از سود وام‌های بانکی که صادرکننده برای تامین سرمایه در گردش خود دریافت کرده است.2
  • کمک‌هزینه حمل هوایی: با توجه به اینکه بسیاری از داروهای استراتژیک و های‌تک (نظیر واکسن‌ها و سرم‌ها) باید به صورت هوایی حمل شوند، دولت بخشی از هزینه‌های ایرلاین‌های داخلی و خارجی را برای مقاصد اولویت‌دار پوشش می‌دهد.2
  • یارانه نمایشگاهی و بازاریابی: پوشش تا ۵۰ درصد هزینه‌های اجاره غرفه در نمایشگاه‌های تخصصی دارویی (مانند CPhI) و اعزام هیئت‌های تجاری برای مذاکره با توزیع‌کنندگان خارجی.30
  • حمایت از ثبت نشان تجاری (Branding): پرداخت بخشی از هزینه‌های ثبت برند دارو در کشورهای مقصد برای جلوگیری از جعل و کپی‌برداری.30
  • پوشش حق بیمه صادراتی: تخفیف در کارمزد صدور ضمانت‌نامه‌ها و بیمه‌نامه‌های اعتبار صادراتی از طریق صندوق ضمانت صادرات ایران.2

ثبت‌نام برای دریافت این جوایز از طریق سامانه ملی “یارانش” (yaranesh.tpo.ir) انجام می‌شود که به صورت هوشمند و بر اساس پارامترهای مختلف، میزان جایزه هر صادرکننده را محاسبه می‌کند.51

تحلیل بازارهای هدف و پتانسیل‌های منطقه برای داروهای ایرانی

شناخت بازار مقصد، نیمی از مسیر صادرات است. صادرکننده موفق کسی است که بداند کدام دارو در کدام کشور با کمترین مانع رگولاتوری و بیشترین سود به فروش می‌رسد.7

روسیه؛ بازار تشنه و کریدور سبز شمال

روسیه به دلیل تحریم‌های اخیر، به یکی از مقاصد اصلی داروهای ایرانی تبدیل شده است.1 ایجاد “کریدور سبز صادراتی” بین گمرک ایران و روسیه، فرایند ترخیص کالا را به شدت تسهیل کرده است.47 داروهای زیست‌فناوری (Biotech) و داروهای ضد سرطان ایرانی در این بازار جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند و حاشیه سود آن‌ها به دلیل استانداردهای کیفی بالا، بسیار جذاب است.

عراق و افغانستان؛ بازارهای سنتی و پرتقاضا

عراق همچنان بزرگترین شریک تجاری ایران در حوزه سلامت است.1 وجود اتاق‌های مشترک بازرگانی و مراکز تجاری فعال در بغداد و اربیل، دسترسی به داروخانه‌ها و بیمارستان‌های خصوصی عراق را تسهیل کرده است.52 در این بازار، داروهای عمومی (General) و آنتی‌بیوتیک‌ها تقاضای بالایی دارند.1

کشورهای حوزه CIS (تاجیکستان، ازبکستان و قرقیزستان)

این کشورها به دلیل قرابت فرهنگی و اعتماد به دانش پزشکی ایران، مقاصد بسیار مناسبی برای داروهای ساخته شده هستند.1 ثبت محصول در تاجیکستان برای شرکت‌های ایرانی به مراتب ساده‌تر از بازارهای غربی است و به دلیل نبود رقابت سنگین داروهای اروپایی، حاشیه سود در این منطقه پایدارتر است.1

تحلیل مرکز مبادله و تالار دوم؛ مدیریت نرخ بازگشت ارز

یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر سودآوری صادرکنندگان دارو، نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات و نرخ تسعیر آن به ریالاست. در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، با توسعه ساختار مرکز مبادله ارز و طلای ایران و فعال‌سازی «تالار دوم بازار ارز تجاری»، سازوکار انعطاف‌پذیرتری برای بازگشت ارز صادراتی فراهم شده است.

در چارچوب جدید، صادرکنندگان خرد و متوسط (از جمله شرکت‌های دارویی دارای صادرات غیرنفتی) می‌توانند ارز حاصل از صادرات خود را، در صورت احراز شرایط، از طریق تالار دوم به واردکنندگان تأییدشده عرضه کنند. نرخ در این تالار به‌صورت توافقی میان صادرکننده و واردکننده کشف می‌شود و معمولاً به نرخ‌های آزاد بازار نزدیک‌تر از نرخ‌های دستوری سامانه‌های قبلی است. این موضوع باعث می‌شود صادرکننده دارو علاوه بر حاشیه سود عملیاتی صادرات، از بهبود نرخ تسعیر ارز نیز منتفع شود و شکاف منفی ناشی از عرضه با نرخ‌های پایین‌تر کاهش یابد.

بر اساس ضوابط جاری بانک مرکزی، صادرکنندگان همچنان متعهد به بازگشت ارز حاصل از صادرات هستند، اما شیوه ایفای تعهدات متنوع‌تر شده است. شرکت‌های دارویی – به‌عنوان صادرکنندگان کالاهای با ارزش افزوده بالا – می‌توانند بخشی از تعهدات ارزی خود را از طریق:

  • عرضه در بازار ارز تجاری (گروه‌های مجاز)،
  • فروش توافقی در تالار دوم (در صورت دارا بودن شرایط)،
  • واردات در مقابل صادرات خود یا غیر،

ایفا کنند. این انعطاف‌پذیری به شرکت‌های دارویی کمک می‌کند مدیریت جریان نقدی (Cash Flow Management) بهتری داشته باشند و فشار ناشی از تسعیر با نرخ‌های پایین‌تر کاهش یابد.

در نتیجه، برای صادرکنندگان دارو در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، تمرکز صرف بر «حاشیه سود صادراتی» کافی نیست؛ بلکه استراتژی مدیریت تعهدات ارزی و انتخاب کانال بازگشت ارز به یک مزیت رقابتی مالی تبدیل شده است. شرکت‌هایی که بتوانند از ظرفیت‌های تالار دوم و سازوکارهای قانونی جدید استفاده کنند، مشروط به رعایت کامل مقررات ارزی و دستورالعمل‌های بانک مرکزی سود خالص ریالی بالاتری نسبت به دوره‌های پیشین محقق خواهند کرد.

معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی دارو در ۱۴۰۴

چک‌لیست عملیاتی برای صادرکنندگان دارو در سال ۱۴۰۴

برای بهره‌مندی از تمامی معافیت‌ها و مشوق‌ها، مدیران بازرگانی باید این چک‌لیست را به دقت دنبال کنند:

  • اخذ گواهینامه GMP صادراتی: اطمینان حاصل کنید که خط تولید شما تاییدیه GMP بین‌المللی را از سازمان غذا و دارو دریافت کرده است؛ این گواهینامه کلید ورود به بازارهای روسیه و CIS است.60
  • ثبت محصولات در سامانه IRC: تمامی داروهای صادراتی باید دارای کد IRC فعال و پروانه ساخت ویژه صادرات باشند.37
  • استفاده از سامانه EPL گمرک: پیش از ارسال کالا، اظهارنامه خود را در سامانه پنجره واحد تجارت فرامرزی ثبت و با کارشناس ارزیابی هماهنگ کنید.61
  • مدیریت فاکتورهای سامانه مودیان: اطمینان از صدور فاکتورهای نوع اول و دوم برای خریدهای داخلی جهت پذیرش اعتبار مالیاتی ارزش افزوده.19
  • ثبت‌نام در سامانه یارانش: بلافاصله پس از صادرات و رفع تعهد ارزی، مدارک خود را برای دریافت جوایز نقدی در این سامانه بارگذاری کنید.51

تحلیل نهایی: فرمول طلایی دوبرابر کردن سود صادرات دارو

دوبرابر کردن سود در صادرات دارو، یک ادعا نیست، بلکه نتیجه هم‌افزایی چندین پارامتر قانونی و عملیاتی است. وقتی یک شرکت دارویی از تمام پتانسیل‌های ذکر شده در این گزارش استفاده می‌کند، ساختار هزینه‌ای او به شکل زیر تغییر می‌یابد:

۱. کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی هزینه‌های تولید: از طریق رویه ورود موقت مواد اولیه و حذف حقوق گمرکی و مالیات ورودی.44 ۲. حذف ۲۵ درصدی مالیات بر عملکرد: با استفاده از نرخ صفر ماده ۱۴۱ و معافیت ۱۵ ساله دانش‌بنیان.4 ۳. بازگشت ۱۰ درصدی سرمایه در گردش: از طریق استرداد مالیات بر ارزش افزوده نهاده‌ها.20 ۴. انتفاع از تفاوت نرخ ارز (۱۰ تا ۲۰ درصد): با فروش ارز در تالار دوم مرکز مبادله یا واردات در مقابل صادرات.55 ۵. دریافت مشوق‌های نقدی (۲ تا ۵ درصد): از طریق جوایز صادراتی سازمان توسعه تجارت و یارانه‌های حمل هوایی.2

تجمیع این موارد نشان می‌دهد که یک صادرکننده حرفه‌ای می‌تواند بین ۴۰ تا ۶۰ درصد از هزینه‌های خود را نسبت به یک تولیدکننده عادی کاهش دهد. در دنیای تجارت که رقابت بر سر ۱ یا ۲ درصد سود است، این مهندسی مالی به راحتی منجر به جهش سودآوری و دوبرابر شدن عایدی خالص شرکت می‌گردد.

نتیجه‌گیری: اکنون، زمان طلایی برای جهش صادراتی

تحلیل جامع داده‌های سال ۱۴۰۴ و پیش‌بینی‌های سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تمامی چراغ‌ها برای صادرات دارو سبز هستند. دولت با اصلاحات مالیاتی، ایجاد مسیرهای سبز گمرکی و تخصیص جوایز صادراتی، بستر را برای یک جهش بزرگ آماده کرده است.8 صنعت داروسازی ایران اکنون دارای بلوغ تکنولوژیک کافی برای رقابت در سطح جهانی است و تنها قطعه گمشده این پازل، مدیریت هوشمندانه مشوق‌های قانونی است. شرکت‌هایی که امروز در مسیر ثبت بین‌المللی برند خود و استفاده از تسهیلات دانش‌بنیان قدم بردارند، برندگان بازار پرمنفعت سال‌های پیش رو خواهند بود. زمان آن رسیده است که از محدودیت‌های بازار داخلی عبور کرده و با رویکردی دلاری، آینده مالی مجموعه‌های خود را تضمین کنید.

معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی دارو در ۱۴۰۴

منابع

  1. صادرات داروی ایران در مسیر صعود / رشد ۳۰ درصدی در سال ۱۴۰۳ – سلامت نیوز, accessed on February 4, 2026, https://www.salamatnews.com/news/385354/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%DB%B3%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3
  2. ابلاغ ضوابط پرداخت مشوق‌های صادراتی سال ۱۴۰۳ – شرکت بازرگانی GTG, accessed on February 4, 2026, https://gtg.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D9%88%D9%82%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B3/
  3. آیا از معافیت ماده 141 قانون مالیات های مستقیم اطلاع دارید؟ – پرشین حساب, accessed on February 4, 2026, https://persianhesab.com/article141/
  4. امتیازات و مزایای ثبت شرکت دانش بنیان, accessed on February 4, 2026, https://irkbn.com/knowledge-base-advantage/
  5. معرفی 3 تا از معافیت مالیاتی شرکت‌های دانش بنیان – شرکت حسابداری, accessed on February 4, 2026, https://tehcp.com/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-3-%D9%85%D8%AF/
  6. رشد تولید دارو با نوسازی صنعت و تسهیلات گمرکی – خبرگزاری آریا, accessed on February 4, 2026, https://37499528.khabarban.com/
  7. ‌صادرات داروهای ایرانی به ۴۰ کشور جهان | خبرگزاری بین‌المللی شفقنا, accessed on February 4, 2026, https://fa.shafaqna.com/news/2031626/
  8. فهرست احکام مالیاتی قانون بودجه 1404 همراه با بخشنامه – پرشین حساب, accessed on February 4, 2026, https://persianhesab.com/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87/
  9. تسهیلات ویژه گمرکی برای شرکت‌های دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ – ایرنا, accessed on February 4, 2026, https://www.irna.ir/news/85802101/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4
  10. ضوابط پرداخت مشوق‌های صادراتی سال ۱۴۰۳ ابلاغ شد – ایراسین, accessed on February 4, 2026, https://www.irasin.ir/news/68686/%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D9%88%D9%82-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF
  11. مالیات تجهیزات پزشکی 1404 – لیست تجهیزات معاف – دقیق محاسب, accessed on February 4, 2026, https://hrs-tax.com/medical-equipment-tax/
  12. جزییات حمایت از صادرات دانش‌بنیان اعلام شد؛ شروط و میزان ارائه تسهیلات – خبرگزاری مهر, accessed on February 4, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6727331/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7-%D9%88-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87
  13. افزایش ۴۵ درصدی صادرات داروی ایران در ۱۴۰۳ – فانا, accessed on February 4, 2026, https://www.daroovasalamat.ir/news/59320/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%B4%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3
  14. تفسیر ماده 141 قانون مالیات های مستقیم و تبصره های آن – تدبیر حساب, accessed on February 4, 2026, https://www.tadbirhesab.com/8722-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-141-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%85/
  15. معافیت‌های مالیاتی درآمدهای حاصل از صادرات کالا و خدمات – پرشین حساب, accessed on February 4, 2026, https://persianhesab.com/exemption-of-goods/
  16. معافیت‌های مالیاتی صادرات کالا و خدمات – خدمات حسابداری و حسابرسی و بیمه تامین اجتماعی, accessed on February 4, 2026, https://rayzanhesab.com/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7/
  17. مالیات داروخانه ها و تکالیف آن ها, accessed on February 4, 2026, https://mrtax.site/tax-educations/pharmacy-tax/
  18. ماده 141 قانون مالیات های مستقیم – راوی حساب, accessed on February 4, 2026, https://www.ravihesab.com/made-141
  19. قانون مالیات بر ارزش افزوده 1404 | نرخ و نحوه محاسبه با PDF – نرم افزار حسابداری محک, accessed on February 4, 2026, https://www.mahaksoft.com/89972/new-vat-laws/
  20. نحوه استرداد مالیات بر ارزش افزوده در اضافه پرداختی – پرشین حساب, accessed on February 4, 2026, https://persianhesab.com/refund-tax-and-value-added/
  21. نحوه استرداد مالیات ارزش افزوده به صادرکنندگان – تازه های حسابداری, accessed on February 4, 2026, https://www.accpress.com/news/1401/03/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF/
  22. مالیات بر ارزش افزوده صادرات + 8 کالای مشمول مالیات افزوده – نرم افزار حسابداری فرداد, accessed on February 4, 2026, https://www.fardadgroup.com/blog/%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
  23. مسیرهای گمرکی چگونه در سیستم تعیین می گردد – مسیر سبز، زرد و قرمز در گمرک – آیکسپورت, accessed on February 4, 2026, https://ixport.ir/custom-red-green-process/
  24. مالیات صادرات و واردات – نحوه پرداخت – میزان – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 4, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3457/%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA.html
  25. استرداد مالیاتی + 4 مدرک مهم در ارسال درخواست استرداد مالیات – نرم افزار حسابداری فرداد, accessed on February 4, 2026, https://www.fardadgroup.com/blog/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C/
  26. نحوه محاسبه مالیات صادرات و واردات – داتور هلدینگ, accessed on February 4, 2026, https://datorholding.com/export-and-import-tax/
  27. معافیت سود تفاوت نرخ ارز ناشی از تسعیر ارز حاصل از صادرات – راوی حساب, accessed on February 4, 2026, https://www.ravihesab.com/200-96-87
  28. نحوه حسابداری (سود و زیان) نرخ تسعیر ارز و ثبت سند حسابداری آن – نرم افزار میزان, accessed on February 4, 2026, https://www.hesabdari-mizan.com/blog/currency-exchange/
  29. معافیت مالیاتی سود تسعیر ارز صادراتی، منوط به ایفای تعهد ارزی است, accessed on February 4, 2026, https://news.mccima.com/33332/
  30. رفع تعهد ارزی حاصل از صادرات – آیکسپورت, accessed on February 4, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
  31. تسهیلات گمرکی ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ ابلاغ شد – شرکت بازرگانی GTG, accessed on February 4, 2026, https://gtg.ir/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A8%D9%86/
  32. قانون معافیت های مالیاتی شرکت های دانش بنیان – پکت, accessed on February 4, 2026, https://pact.ir/news.cfm?id=281
  33. هر آنچه باید درباره معافیت مالیاتی شرکتهای دانش بنیان بدانید – پلتفرم حقوقی ترازو, accessed on February 4, 2026, https://etarazoo.com/blog/knowledge-enterprise-company-tax-exemption/
  34. معافیت های مالیاتی شرکت های دانش بنیان ۱۴۰۴ – وبلاگ فینتو, accessed on February 4, 2026, https://blog.finto.ir/11912/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/
  35. معافیت های مالیاتی شرکت های دانش بنیان – کیسان, accessed on February 4, 2026, https://keysuntsp.com/blog/knowledge-based-companies/
  36. حمایت‌های گمرکی از شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان – فیدار بسپار ارک, accessed on February 4, 2026, https://fidarbaspar.com/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/
  37. ضابطه اولویت بندی بررسی درخواستهای تولید و واردات داروهای شیمیایی, accessed on February 4, 2026, https://www.doshanbehayedarouei.ir/wp-content/uploads/2022/04/7434-p.pdf
  38. تسهیلات ویژه گمرکی برای شرکت‌های دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ ابلاغ شد – شرکت ماد امواج آریا, accessed on February 4, 2026, https://madamvaj.com/news/special-customs-facilities-for-knowledge-based-companies-were-announced-in-1404/
  39. ایجاد مسیر سبز برای صادرات دارو و تجهیزات پزشکی – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency, accessed on February 4, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6004482/%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C
  40. ایجاد مسیر سبز برای صادرات دارو و تجهیزات پزشکی – مهر, accessed on February 4, 2026, https://39601121.khabarban.com/
  41. بسته حمایت از تولید و صادرات در گمرک – تین نیوز, accessed on February 4, 2026, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A8%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-14/116746-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9
  42. تسهیلات و کاهش هزینه‌های ترخیص، از برنامه‌های گمرک برای رونق اقتصادی, accessed on February 4, 2026, https://akhbargomroki.com/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5%D8%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1/
  43. تسهیلات و کاهش هزینه‌های ترخیص، از برنامه‌های گمرک برای رونق اقتصادی – ایرنا, accessed on February 4, 2026, https://www.irna.ir/news/84721835/%D8%AA%D8%B3%D9%87%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%82
  44. سیستم ورود موقت کالا چیست؟ – شرکت بازرگانی GTG, accessed on February 4, 2026, https://gtg.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA/
  45. ورود موقت کالا چیست؟ – سپاهان همراه, accessed on February 4, 2026, https://sepahanhamrah.com/temporary-admission/
  46. واردات موقت چیست؟ + کاربرد، مراحل و اهمیت آن – بازرگانی میرترابی, accessed on February 4, 2026, https://hmirtorabi.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7/
  47. کالاهای پزشکی در مسیر سبز بدون محدودیت خاص صادر می‌شوند – سلامت رسانه, accessed on February 4, 2026, https://salamatresaneh.ir/%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA/
  48. آیین نامه اجرایی ورود موقت مواد اولیه موضوع ماده (12) قانون صادرات و واردات ( تصمیم نمایندگان ویژه رییس جمهور), accessed on February 4, 2026, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/115761?keyword=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%20%D9%85%D8%AC%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86
  49. ضوابط پرداخت مشوق‌های صادراتی سال ۱۴۰۳ ابلاغ شد | شیوه‌نامه و فرم‌های دریافت مشوق‌های صادراتی, accessed on February 4, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/73304/%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D9%88%D9%82-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88
  50. مشوق‌های صادرات غیرنفتی تا سقف بودجه پرداخت می‌شود – Asriran, accessed on February 4, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1138303/%D9%85%D8%B4%D9%88%D9%82%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D9%82%D9%81-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
  51. سامانه ملی پرداخت جوایز و مشوق‌های صادراتی سازمان توسعه تجارت ایران (یارانش), accessed on February 4, 2026, https://aka.co.ir/%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4/
  52. «پرند دارو» تندیس زرین صادرکننده نمونه ملی سال ۱۴۰۳ را دریافت کرد – سایت فن سالاران, accessed on February 4, 2026, https://sitefansalaran.ir/%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%85%D9%88%D9%86/
  53. تسهیلات گمرکی جدید برای تجار ابلاغ شد+ فیلم – باشگاه خبرنگاران – خبر فارسی, accessed on February 4, 2026, https://khabarfarsi.com/u/233227051
  54. جعل داروها با بسته بندی تقلبی/تحریم ها مهمترین چالش بسته بندی داروها – رسا – خبر فارسی, accessed on February 4, 2026, https://khabarfarsi.com/ua/238145472
  55. جزئیات فروش ارزهای صادراتی در مرکز مبادله – سایت طلا, accessed on February 4, 2026, https://www.tala.ir/news/detail/196162/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87
  56. دستور جدید بانک مرکزی برای بازگشایی تالار دوم ارز/ تالار دوم به درخواست بخش خصوصی ایجاد می‌شود؟ – اقتصادنیوز, accessed on February 4, 2026, https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/736481-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
  57. آخرین جزئیات بازار دوم ارزی از زبان رئیس مرکز مبادله – Asriran, accessed on February 4, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1098949/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87
  58. قیمت دلار در تالار دوم ارزی چقدر است؟ – فرارو, accessed on February 4, 2026, https://fararu.com/fa/news/915953/%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  59. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 4, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
  60. شماره131 صادرات مکمل های دارویی ابیان دارو در نیمه دوم سال 1404 دارورسان ه, accessed on February 4, 2026, https://golrangpi.com/wp-content/uploads/2025/07/Parsiavashan-131.pdf
  61. دستورالعمل صادرات دارو – سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران, accessed on February 4, 2026, https://syndipharma.org/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88/
  62. بسته بندی دارو می‌تواند مسیر صادرات آن را هموار کند – خبرگزاری مهر, accessed on February 4, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6734055/%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%87%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D9%86%D8%AF