رفع تعهد ارزی صادرات پوشاک در ۱۴۰۴؛ قوانین جدید، مشوق‌ها و راهکارهای جلوگیری از جریمه

صنعت پوشاک و نساجی ایران در آستانه سال ۱۴۰۴، با پارادایم جدیدی در سیاست‌های پولی و بازرگانی مواجه شده است که هدف آن تعادل‌بخشی به تراز ارزی و حمایت ساختاری از تولید ملی است. بر اساس بخشنامه‌های جدید بانک مرکزی و مصوبات کارگروه بازگشت ارز، صادرکنندگان پوشاک اکنون با الزامات دقیق‌تری برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات روبه‌رو هستند، اما در مقابل، دسترسی به مشوق‌های بی‌سابقه‌ای نظیر بسته‌های تسهیلاتی ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی و معافیت‌های مالیاتی پلکانی برای آن‌ها فراهم شده است.

گزارش تحلیلی «رفع تعهد ارزی صادرات پوشاک ۱۴۰۴»با بهره‌گیری از مدل جستجوی عمیق، به بررسی ابعاد فنی رفع تعهدات ارزی، روش‌های نوین بازگشت ارز نظیر فروش اسکناس به بانک‌های دولتی و تحلیل تاثیرات ژئوپلیتیک بر زنجیره تأمین پوشاک می‌پردازد. درک این تحولات برای حفظ رقابت‌پذیری در بازارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و بهره‌مندی از تسهیلات حمایتی دولت در افق ۱۴۰۴، برای تمامی فعالان اقتصادی این حوزه امری حیاتی و اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌گردد.¹

تبیین نظام تعهدات ارزی و ضرورت بازگشت ارز در اقتصاد کلان ۱۴۰۴

نظام تعهد ارزی در ایران به عنوان ابزاری برای مدیریت منابع محدود ارزی و کنترل نوسانات نرخ ارز تدوین شده است. در سال ۱۴۰۴، این نظام با تمرکز بر شفافیت بیشتر و کاهش رانت‌های ارزی بازنگری شده است. صادرکنندگان پوشاک موظفند ارز حاصل از فروش محصولات خود را به چرخه اقتصادی بازگردانند تا منابع لازم برای واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید فراهم گردد.² عدم ایفای این تعهدات نه تنها منجر به جریمه‌های سنگین نقدی می‌گردد، بلکه اعتبار تجاری بنگاه‌ها را در سامانه‌های حاکمیتی نظیر سامانه جامع تجارت مخدوش می‌کند.²

تحلیل فلسفه اقتصادی رفع تعهد ارزی در صنعت نساجی

صنعت پوشاک به دلیل اشتغال‌زایی بالا و نیاز به سرمایه‌گذاری کمتر نسبت به صنایع سنگین، نقشی کلیدی در ارزآوری غیرنفتی ایفا می‌کند. با این حال، وابستگی این صنعت به مواد اولیه خارجی نظیر پنبه، الیاف ویسکوز و رنگ‌های شیمیایی (که حدود ۱۵ درصد از ارزش داده‌های صنعت را تشکیل می‌دهد)، بازگشت ارز را به یک ضرورت برای تداوم تولید تبدیل کرده است.⁵ در افق ۱۴۰۴، دولت با درک این وابستگی، سیاست‌های رفع تعهد را به گونه‌ای تنظیم کرده است که صادرکنندگان بتوانند از ارز خود برای واردات مواد اولیه مورد نیاز (واردات در مقابل صادرات) استفاده کنند.²

تکامل مقررات ارزی از ۱۳۹۷ تا بخشنامه‌های بهمن ۱۴۰۴

از زمان تصویب قانون بازگشت ارز در سال ۱۳۹۷، مقررات به صورت مداوم تغییر کرده‌اند تا با واقعیت‌های تحریمی و اقتصادی سازگار شوند. در سال ۱۴۰۴، بخشنامه‌های جدیدی صادر شده است که مهلت‌ها و روش‌های تسویه را به نفع صادرکنندگان شناسنامه‌دار تغییر داده است. برای مثال، صادرکنندگانی که مجموع صادرات آن‌ها بین سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲ کمتر از ۱۰ هزار یورو بوده، از شمول تعهدات ارزی خارج شده‌اند تا بار اداری از روی دوش صادرکنندگان خرد برداشته شود.⁷

تحلیل تخصصی بخشنامه‌های جدید و مصوبات جلسه ۳۰ تا ۳۵ کارگروه بازگشت ارز

کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات در سال ۱۴۰۴ با رویکردی عملیاتی، بخشنامه‌هایی را ابلاغ کرده است که حد آستانه معافیت‌ها و مشوق‌ها را بازتعریف می‌کند. یکی از مهم‌ترین این مصوبات، تعیین حد آستانه ۷۰ درصدی برای اعمال کلیه معافیت‌ها از اول مرداد ۱۴۰۴ است.¹

حد آستانه ۷۰ درصدی و مشوق‌های مالیاتی ۱۴۰۴

بر اساس مصوبه جلسه ۳۰ کارگروه، صادرکنندگانی که حداقل ۷۰ درصد از ارز حاصل از صادرات خود را به چرخه اقتصادی بازگردانند، مشمول ۱۰۰ درصد معافیت‌های مالیاتی و استرداد مالیات بر ارزش افزوده خواهند بود.¹ این تصمیم با هدف کاهش فشار بر صادرکنندگانی اتخاذ شده است که به دلیل هزینه‌های بالای نقل و انتقال ارزی در شرایط تحریم، قادر به بازگرداندن تمام مبلغ ارزی نیستند. این ۳۰ درصد تفاوت در واقع پوششی برای هزینه‌های “تراکنش‌های غیررسمی” و “کارمزدهای صرافی” تلقی می‌شود.

امکان پرداخت عین ارز برای تعهدات منقضی شده

در تحولی مهم، بانک مرکزی مکلف شده است امکان پرداخت “عین ارز” را برای صادرکنندگانی که مهلت قانونی آن‌ها منقضی شده فراهم کند.⁹ این موضوع به ویژه برای پرونده‌های سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ که در مرحله پیگیری قضایی قرار دارند، راهگشا است. بر این اساس، صادرکننده می‌تواند با تحویل فیزیکی اسکناس یا حواله ارزی، از پیگرد قضایی تحت عنوان “اخلال در نظام اقتصادی” مصون بماند.⁹

ردیف	موضوع مصوبه	جزئیات اجرایی	تاریخ اجرا
۱	حد آستانه معافیت	تعیین ۷۰٪ برای برخورداری از کل مشوق‌ها	۱۴۰۴/۰۵/۰۱
۲	معافیت صادرکنندگان خرد	خروج صادرات زیر ۱۰ هزار یورو از تعهدات	ابلاغ دی ۱۴۰۳
۳	مهلت مصالحه ریالی	آخرین فرصت تسویه صادرات ۹۷ تا ۱۴۰۰	۱۴۰۴/۰۹/۳۰
۴	تفاوت ارزش ورود موقت	حداقل ۴٪ تفاوت بین ارزش ورود موقت و صادرات	ابلاغ مرداد ۱۴۰۴

مقررات ورود موقت و قانون کیل مصرف در سال ۱۴۰۴

برای صادرکنندگان پوشاک که از مواد اولیه وارداتی تحت رویه “ورود موقت” استفاده می‌کنند، وزارت صمت حداقل تفاوت بین ارزش ورود موقت و صادرات را ۴ درصد تعیین کرده است.¹ این مصوبه به منظور جلوگیری از بیش‌اظهاری در واردات و کم‌اظهاری در صادرات تدوین شده است. همچنین گمرک مکلف شده است اشکالات سیستمی در محاسبه “کیل مصرف” را ظرف مدت ۱۰ روز کاری مرتفع کند تا صادرکنندگان با جریمه‌های ناخواسته مواجه نشوند.¹¹

روش‌های عملیاتی رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۴؛ از نیما تا فروش اسکناس

صادرکنندگان پوشاک در سال ۱۴۰۴ با گزینه‌های متنوع‌تری برای ایفای تعهدات خود مواجه هستند که هر یک مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارد. انتخاب روش بهینه بستگی به بازار هدف و نیاز نقدینگی صادرکننده دارد.

فروش اسکناس به بانک‌های دولتی؛ شیوه‌نامه بهمن ۱۴۰۴

یکی از جذاب‌ترین روش‌های نوین، امکان فروش مستقیم اسکناس دلار و یورو به شعب منتخب بانک‌های ملی، تجارت و صادرات است.¹² صادرکنندگان بخش خصوصی می‌توانند ارز خود را بر مبنای نرخ‌نامه روزانه صرافی‌ها به این بانک‌ها بفروشند و تا ۱۰۰ درصد ارزش ارزی پروانه صادراتی خود را رفع تعهد کنند.¹³ این روش برای صادرات به کشورهای همسایه نظیر عراق و افغانستان که عمدتاً به صورت نقدی انجام می‌شود، بسیار ایده‌آل است.

سامانه نیما و تالار دوم مرکز مبادله

سامانه نیما همچنان بستر اصلی برای فروش حواله‌های ارزی حاصل از صادرات پوشاک به مقاصد دورتر است. با انتقال تمامی تعرفه‌های کالایی به تالار دوم مرکز مبادله طلا و ارز در سال ۱۴۰۴، نرخ تسعیر ارز در این سامانه به نرخ بازار آزاد نزدیک‌تر شده است که این امر انگیزه صادرکنندگان را برای عرضه ارز افزایش داده است.² صادرکنندگان باید ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ صدور پروانه گمرکی، نسبت به عرضه ارز در نیما اقدام کنند.²

واردات در مقابل صادرات و واگذاری به غیر

این روش به تولیدکنندگان پوشاک اجازه می‌دهد ارز حاصل از صادرات خود را صرف واردات ماشین‌آلات نساجی یا مواد اولیه کنند.² همچنین امکان واگذاری ارز به واردکنندگان دیگر در سامانه جامع تجارت فراهم است. این فرآیند با نرخ توافقی انجام می‌شود و برای شرکت‌هایی که زنجیره تأمین آن‌ها وابسته به خارج است، بهترین گزینه برای مدیریت نقدینگی محسوب می‌شود.⁶

تحلیل بسته حمایتی ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی دولت برای تولید و صادرات ۱۴۰۴

دولت در راستای جبران شوک‌های ناشی از تغییر سیاست‌های ارزی و تأمین سرمایه در گردش، بسته حمایتی عظیمی به ارزش ۷۰۰ همت (هزار میلیارد تومان) را ابلاغ کرده است.³

جزئیات تخصیص منابع به واحدهای نساجی و پوشاک

معاونت برنامه‌ریزی وزارت صمت اعلام کرده است که حدود ۳۵۰۰ واحد تولیدی ذیل این مصوبه شناسایی شده‌اند که نیاز سرمایه در گردش آن‌ها حدود ۳۲۰ همت برآورد می‌شود.³ واحدهای تولیدی پوشاک که به دلیل افزایش نرخ ارز در تالار واحد ارزی با مشکل تأمین نقدینگی مواجه شده‌اند، در اولویت دریافت این تسهیلات قرار دارند.¹⁷ این تسهیلات شامل تسهیلات نقدی، برات اعتباری و اوراق گام است.

گروه‌های مشمول و اولویت‌های پرداختی

اولویت نخست تخصیص منابع با تولیدکنندگانی است که پیش از افزایش نرخ ارز، تخصیص داشته و محصول خود را فروخته‌اند اما هنوز ارز دریافت نکرده‌اند.¹⁷ همچنین واحدهایی که کالاهای آن‌ها (مواد اولیه نساجی) در گمرک مانده است، می‌توانند با استفاده از این بسته حمایتی نسبت به ترخیص اعتباری کالا اقدام کنند.¹⁷ این اقدام به منظور جلوگیری از توقف خطوط تولید پوشاک در ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۴ صورت گرفته است.

تقسیط مالیاتی و حمایت‌های جانبی

علاوه بر تسهیلات بانکی، وزیر اقتصاد از امکان تقسیط یک‌ساله مالیات برای واحدهای تولیدی آسیب‌دیده از شوک ارزی خبر داده است.¹⁷ این مشوق به همراه بسته ۷۰۰ همتی، می‌تواند بخشی از هزینه‌های عملیاتی صادرکنندگان پوشاک را در دوران گذار ارزی پوشش دهد.

چالش‌های ساختاری صنعت پوشاک؛ قاچاق، انرژی و رقابت‌پذیری

علیرغم وجود مشوق‌ها، صنعت پوشاک ایران با چالش‌های ریشه‌داری مواجه است که پتانسیل صادراتی آن را محدود می‌کند. تحلیل این چالش‌ها برای تدوین استراتژی‌های بلندمدت در سال ۱۴۰۴ ضروری است.

بحران قاچاق و تصرف ۶۰ درصدی بازار

بر اساس آمارهای اتحادیه تولید و صادرات نساجی، بیش از ۶۰ درصد ظرفیت بازار پوشاک داخلی در اختیار کالاهای قاچاق است.¹⁸ ارزش قاچاق پوشاک سالانه حدود ۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود، در حالی که واردات رسمی تنها ۵۹ میلیون دلار است.¹⁹ این موضوع باعث شده است که تولیدکنندگان داخلی که ملزم به رعایت قوانین ارزی و مالیاتی هستند، توان رقابت با کالاهای قاچاق بدون هویت را نداشته باشند.

ناترازی انرژی و تأثیر آن بر تعهدات ارزی

قطعی برق در تابستان و محدودیت‌های گاز در زمستان سال ۱۴۰۴، منجر به کاهش ۳۰ درصدی حجم تولید در برخی واحدهای نساجی شده است.²⁰ کاهش تولید مستقیماً بر حجم صادرات و به تبع آن بر قدرت ایفای تعهدات ارزی تأثیر می‌گذارد. صادرکنندگانی که به دلیل “فورس ماژور” ناشی از قطعی انرژی موفق به صادرات در مهلت مقرر نشده‌اند، باید تاییدیه دستگاه‌های متولی را برای تمدید مهلت رفع تعهد ارزی دریافت کنند.²²

وابستگی به مواد اولیه و ماشین‌آلات خارجی

صنعت پوشاک ایران همچنان در بخش تأمین پنبه و مواد پایه پتروشیمی با چالش مواجه است. ضریب پوشش تقاضای داخلی پنبه کمتر از ۵۰ درصد است و کیفیت پایین الیاف تولید داخل، تولیدکنندگان را مجبور به واردات می‌کند.²⁴ همچنین سهم هزینه‌ای ماشین‌آلات وارداتی در صنعت پوشاک حدود ۵ درصد است که نشان‌دهنده نیاز مبرم به بازسازی و نوسازی ناوگان تولیدی در افق ۱۴۰۴ است.⁵

شاخص عملکردی	صنعت نساجی	صنعت پوشاک	متوسط کل صنعت
سهم مواد اولیه خارجی	۱۲.۴٪	۱۵٪	۱۱.۸٪
سهم صادرات از فروش	۸٪	۲٪	۱۶٪
صادرات متوسط هر بنگاه	۱۳۰ دلار	۱۲ دلار	۸۳۵ دلار
سهم از واردات ماشین‌آلات	۳.۵٪	۰.۷٪	۵٪

چشم‌انداز ۱۴۰۴؛ جایگاه ایران در بازار جهانی و منطقه‌ای پوشاک

سند چشم‌انداز ایران در افق ۱۴۰۴، دستیابی به جایگاه سوم صنعت نساجی در منطقه را ترسیم کرده است.²⁵ تحقق این هدف مستلزم گذار از تولید بدون نام به سمت “برندینگ” و حضور در زنجیره ارزش جهانی است.

تحلیل مقایسه‌ای با رقبای منطقه‌ای (ترکیه، ویتنام، بنگلادش)

در حالی که ارزش صادرات پوشاک بنگلادش در سال ۲۰۲۳ به ۳۸ میلیارد دلار رسید، صادرات کل صنعت نساجی ایران در سال ۱۴۰۳ تنها ۳۵۰ میلیون دلار بوده است که بخش عمده آن نیز مربوط به فرش ماشینی است.²⁰ تورم بالا در ترکیه فرصتی استثنایی برای ایران ایجاد کرده است تا بتواند در بازارهای همسایه نظیر عراق، جایگاه خود را ارتقا دهد.²⁰ صادرکنندگان ایرانی باید از مزیت هزینه‌های پایین انرژی و نیروی کار (در مقایسه با دلار) برای نفوذ به این بازارها استفاده کنند.

تاثیر توافقات بین‌المللی و ریسک‌های ژئوپلیتیک

اجرای موافقت‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا از اردیبهشت ۱۴۰۴، پتانسیل رشد ۱۰ درصدی در صادرات پوشاک به روسیه و قزاقستان را ایجاد کرده است.²⁶ با این حال، هشدارهای ژانویه ۲۰۲۶ درباره اعمال تعرفه‌های ۲۵ درصدی آمریکا بر شرکای تجاری ایران، ممکن است مبادلات ارزی با کشورهایی نظیر امارات و هند را پیچیده‌تر کند.²⁷ صادرکنندگان باید به سمت استفاده از ارزهای محلی و سیستم‌های پیام‌رسان مالی غیر-سوییفت حرکت کنند.²⁸

جرایم، عواقب قانونی و مدیریت ریسک عدم ایفای تعهدات ارزی

قوانین سال ۱۴۰۴ در برخورد با “متخلفان ارزی” بسیار سخت‌گیرانه است. قوه قضاییه و بانک مرکزی با تشکیل هیئت‌های ویژه، نظارت بر بازگشت ارز را تشدید کرده‌اند.¹⁰

نظام جریمه‌های نقدی و محدودیت‌های تجاری

در صورت عدم رفع تعهد در مهلت ۶ ماهه، صادرکننده با جریمه نقدی معادل یک‌پنجم ارزش موضوع تخلف مواجه خواهد شد.¹ اگر این تعهد ظرف ۳ ماه پس از انقضا انجام نشود، جریمه‌ای معادل ارزش تعهد به نرخ “بالاترین ارز بانک مرکزی” تحمیل می‌گردد.² علاوه بر این، دسترسی به پروانه‌های صادراتی منقضی شده در تمامی سامانه‌ها مسدود می‌گردد که این به معنای توقف کامل فعالیت‌های تجاری صادرکننده خواهد بود.²⁹

مسئولیت کیفری و اخلال در نظام اقتصادی

بر اساس ماده ۱۲ آیین‌نامه اجرایی، صادرکنندگانی که مبالغ کلانی (بیش از ۳ میلیون یورو) تعهد منقضی شده دارند و میزان ایفای آن‌ها کمتر از ۱۰ درصد است، به عنوان “اخلال‌گر در نظام اقتصادی” به مراجع قضایی معرفی می‌شوند.¹⁰ این موضوع می‌تواند منجر به حبس‌های طولانی‌مدت و مصادره اموال برای جبران خسارت‌های ارزی کشور شود.¹⁰

راهبردهای پیشنهادی برای صادرکنندگان پوشاک در افق ۱۴۰۴

برای موفقیت در سال ۱۴۰۴، فعالان صنعت پوشاک باید رویکردی چندبعدی را در مدیریت عملیات ارزی و تجاری خود اتخاذ کنند.

بهینه‌سازی سبد بازگشت ارز

صادرکنندگان باید ترکیبی از روش‌ها را برای رفع تعهد استفاده کنند. برای مثال، ۵۰ درصد ارز حاصل از صادرات به عراق را به صورت اسکناس به بانک‌های داخلی بفروشند (برای نقدینگی ریالی سریع) و ۵۰ درصد دیگر را برای واردات مواد اولیه تحت عنوان “واردات در مقابل صادرات” تخصیص دهند.⁶ این استراتژی ریسک نوسانات نرخ ارز در سامانه نیما را به حداقل می‌رساند.

بهره‌گیری از ظرفیت‌های تالار واحد ارزی

با یکپارچه‌سازی نرخ‌ها در تالار واحد، صادرکنندگان دیگر دغدغه فروش ارز به قیمت‌های دستوری را نخواهند داشت.¹⁷ فعالان اقتصادی باید از این شفافیت برای عقد قراردادهای بلندمدت با مشتریان خارجی استفاده کنند، چرا که ثبات نرخ ارزی مبنای بهتری برای قیمت‌گذاری محصولات صادراتی فراهم می‌کند.

نوسازی فناوری با استفاده از تسهیلات ۷۰۰ همتی

واحدهای تولیدی پوشاک باید از بسته حمایتی دولت برای جایگزینی ماشین‌آلات فرسوده استفاده کنند.³ ارتقای تکنولوژی نه تنها کیفیت محصول را افزایش می‌دهد (که منجر به کاهش وابستگی به مواد اولیه نامرغوب می‌گردد)، بلکه بهره‌وری انرژی را نیز بهبود می‌بخشد و اثرات قطعی برق و گاز را تعدیل می‌کند.¹⁹

نتیجه‌گیری؛ عبور از بحران با تکیه بر شفافیت و نوآوری

سال ۱۴۰۴ برای صادرکنندگان پوشاک ایران، سال عبور از ساختارهای سنتی و ورود به دوران “تجارت هوشمند و شفاف” است. گرچه بخشنامه‌های جدید ارزی و محدودیت‌های ناشی از ناترازی انرژی، چالش‌های جدی پیش‌روی این صنعت قرار داده‌اند، اما وجود بسته‌های حمایتی بی‌سابقه، معافیت‌های مالیاتی ۷۰ درصدی و گشایش بازارهای جدید در حوزه اوراسیا و بریکس، نویدبخش آینده‌ای روشن است.

صادرکنندگانی که بتوانند با مدیریت دقیق مهلت‌های قانونی و بهره‌گیری از روش‌های نوین تسویه ارزی نظیر فروش اسکناس، اعتماد نظام بانکی را جلب کنند، نه تنها از جریمه‌های سنگین مصون می‌مانند، بلکه به عنوان پیشران‌های نوسازی صنعت نساجی، از مواهب رشد اقتصادی در افق ۱۴۰۴ بهره‌مند خواهند شد. حرکت به سمت برندسازی ملی و تولید با ارزش افزوده بالا، تنها راه مقابله با پدیده قاچاق و تثبیت جایگاه پوشاک ایرانی در بازارهای جهانی است؛ مسیری که با اراده تولیدکنندگان و حمایت هوشمندانه دولت، کاملاً در دسترس است.³

منابع

1. معافیت ۷۰ درصدی رفع تعهد ارزی از اول مرداد ۱۴۰۴ – خبرگزاری مهر, accessed on February 3, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6480863/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4
2. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 3, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
3. ۴ گروه مشمول بسته حمایتی ۷۰۰ همتی؛ ابلاغ دستورالعمل تا فردا – خبرگزاری مهر, accessed on February 3, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6735712/%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%B7%DB%B0%DB%B0-%D9%87%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF
4. نحوه رفع تعهد ارزی صادرات و واردات: راهنمای کامل – صادیران, accessed on February 3, 2026, https://saadiran.com/mag/settle-foreign-exchange-obligation-export-import/
5. راهکارهای توسعه و تکمیل زنجیره ارزش صنعت نساجی و پوشاک در ایران, accessed on February 3, 2026, https://iccima.ir/wp-content/uploads/2023/11/matnZnasajiZ1400Z06Z14.pdf
6. معافیت‌های مالیاتی درآمدهای حاصل از صادرات کالا و خدمات – پرشین حساب, accessed on February 3, 2026, https://persianhesab.com/exemption-of-goods/
7. معافیت صادرکنندگان تا سقف ۱۰‌هزار یورو از تعهدات ارزی – دنیای اقتصاد, accessed on February 3, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4147757-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D9%82%D9%81-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D9%88%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
8. صادرکنندگان تا سقف 10 هزار یورو از شمول تعهدات ارزی معاف شدند – اکوایران, accessed on February 3, 2026, https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-117/82447-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D9%82%D9%81-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D9%88%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF
9. ابلاغ مصوبات جدید بازگشت ارز صادراتی؛ رفع تعهد ارزی ۷۰ درصدی|برنا, accessed on February 3, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%9B-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4_Ym9ybmEubmV3cy9mYS9uZXdzLzIyMjI4NDI=_2KjYsdmG2Kc=
10. 225 متخلف ارزی با 53 میلیارد یورو تعهد احضار شدند ؛ 25 بهمن زمان محاکمه پژمان جمشیدی, accessed on February 3, 2026, https://nournews.ir/fa/news/272900/225-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D9%84%D9%81-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-53-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DB%8C%D9%88%D8%B1%D9%88-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%9B-25-%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D9%87-%D9%BE%DA%98%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C
11. مصوبات بیست و ششمین جلسه کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات – پایگاه خبری اتاق ایران, accessed on February 3, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/71749/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
12. رفع تعهد ارزی صادرکنندگان با فروش اسکناس از طریق صرافی‌ها از امروز – دنیای اقتصاد, accessed on February 3, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-116/4245017-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2
13. امکان رفع تعهد ارزی صادرکنندگان بر اساس نرخنامه روزانه صرافی‌ها در …, accessed on February 3, 2026, https://www.isna.ir/news/1404111105537/%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D9%86%D8%B1%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%87%D8%A7
14. Iran rolls out new FX settlement mechanism for exporters, accessed on February 3, 2026, https://en.otaghiranonline.ir/news/66386
15. بایگانی‌های رفع تعهد ارزی – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 3, 2026, https://ixport.ir/category/export/export-rules/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C/
16. ابلاغ بسته حمایتی ۷۰۰ هزارمیلیاردتومانی دولت برای نجات سرمایه در گردش تولیدکنندگان, accessed on February 3, 2026, https://dolat.ir/detail/476557
17. جزئیات تخصیص بسته ۷۰۰ همتی به صنعت – باشگاه خبرنگاران جوان, accessed on February 3, 2026, https://www.yjc.ir/fa/news/9044181/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%DB%B7%DB%B0%DB%B0-%D9%87%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA
18. بیش از ۶۰ درصد بازار پوشاک در اختیار قاچاق – تجارت نیوز, accessed on February 3, 2026, https://tejaratnews.com/%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B6%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%A7%DA%86
19. گردش مالی 12 میلیارد دلاری بازار پوشاک/ 3 میلیارد دلار پوشاک قاچاق می‌شود – ایلنا, accessed on February 3, 2026, https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-4/695846-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9-%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%82-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
20. واردات ۲.۱ میلیارد دلاری صنعت نساجی / قیمت مواد پلیمری صنعت نساجی دوبرابر شده است, accessed on February 3, 2026, https://tejaratnews.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DB%B2-%DB%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D9%82%DB%8C
21. ابلاغ بسته ۷۰۰ همتی حمایت از صنایع – دنیای اقتصاد, accessed on February 3, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4244168-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9
22. تعهد ارزی – دنیای اقتصاد, accessed on February 3, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/tags/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
23. نحوه رفع تعهد ارزی – آپدیت دی 1402 – سولوتیس, accessed on February 3, 2026, https://solotis.ir/blog/foreign-currency-obligations-1400/
24. سند سیاستی 1404 ارتقاء صنعت پوشاک تا افق با رویکرد زنجیره ارزش – موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی, accessed on February 3, 2026, http://www.itsr.ir/Content/upload/F2Z93-%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%B1%20%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87%20%D8%B3%D9%86%D8%AF%20%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9%201400.pdf
25. وزارت صنعت، معدن و تجارت منتشر کرد: دورنمای سند نساجی در 1404, accessed on February 3, 2026, https://aiti.org.ir/fa/news/62337
26. نساجی امروز | پورتال خبری – تحلیلی, accessed on February 3, 2026, https://nassajiemrouz.com/
27. US Expands Tariff Policy on Iran-Connected Trade Partners – Mohawk Global, accessed on February 3, 2026, https://mohawkglobal.com/word-from-the-white-house/us-expands-tariff-policy-on-iran-connected-trade-partners/
28. Iran Import and Export Guide (2025) – TradeAtlas, accessed on February 3, 2026, https://www.tradeatlas.com/en/blog/iran-import-and-export-guide
29. مصوبات جدید کارگروه ارز صادراتی و اصلاح مهلت تعهدات ارزی – راوی حساب, accessed on February 3, 2026, https://www.ravihesab.com/4345739
30. جزئیات مصوبات کارگروه ارز حاصل از صادرات منتشر شد – اکوایران, accessed on February 3, 2026, https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-121/81315-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF