واردات زغال‌سنگ کک‌شو در ۱۴۰۴؛ تامین خوراک فولاد و ترخیص سریع

صنعت فولاد در ایران به عنوان پیشران توسعه اقتصادی، پیوندی ناگسستنی با پایداری زنجیره تامین مواد اولیه دارد که در این میان، زغال‌سنگ کک‌شو نقشی فراتر از یک نهاده ساده ایفا می‌کند. این ماده استراتژیک، ستون فقرات تولید به روش کوره بلند است که مجتمع‌های بزرگی همچون ذوب‌آهن اصفهان بر پایه آن بنا شده‌اند.¹ با توجه به ناترازی شدید میان توان تولید داخلی و تقاضای فزاینده واحدهای فولادی، واردات زغال‌سنگ با کیفیت بالا نه تنها یک انتخاب تجاری، بلکه ضرورتی فنی برای حفظ استانداردهای کیفی تولید چدن و جلوگیری از توقف خطوط تولید محسوب می‌شود.²

در سال‌های اخیر، نوسانات ارزی، پیچیدگی‌های ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت و الزامات سخت‌گیرانه زیست‌محیطی، فرآیند تامین این کالا را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو کرده است.⁴ گزارش «واردات زغال‌ سنگ کک‌ شو ۱۴۰۴» با رویکردی کارشناسانه و جامع، به واکاوی دقیق بازار جهانی، تشریفات گمرکی، کدهای تعرفه و استراتژی‌های نوین ترخیص در سال ۱۴۰۴ می‌پردازد تا راهنمایی عملیاتی برای مدیران بازرگانی و فعالان حوزه متالورژی فراهم آورد.

اهمیت فنی و استراتژیک زغال‌سنگ کک‌شو در متالورژی مدرن

زغال‌سنگ کک‌شو به عنوان منبع اصلی کربن و عامل احیاکننده در کوره بلند، نقشی دوگانه در تولید فولاد ایفا می‌کند؛ از یک سو تامین‌کننده حرارت لازم برای ذوب سنگ‌آهن است و از سوی دیگر با آزادسازی گازهای احیاکننده، اکسیژن را از اکسیدهای آهن جدا کرده و آهن خالص تولید می‌کند.⁶ برخلاف زغال‌سنگ حرارتی که صرفاً برای تولید الکتریسیته کاربرد دارد، زغال کک‌شو باید توانایی تبدیل شدن به کک متالورژی با ساختار متخلخل و استحکام مکانیکی بالا را داشته باشد.⁷

کک تولید شده در کوره بلند علاوه بر نقش سوخت، وظیفه ایجاد تخلخل در بار کوره را بر عهده دارد تا گازهای احیاکننده بتوانند به راحتی به سمت بالا حرکت کنند؛ از این رو، کیفیت کک مستقیماً بر بازدهی کوره و مصرف انرژی تاثیرگذار است.⁹یکی از مفاهیم کلیدی که واردات را برای صنایع ایران اجتناب‌ناپذیر می‌کند، نیاز به فرآیند اختلاط یا “بلندینگ” است. زغال‌سنگ‌های استخراج شده از حوزه‌های طبس و کرمان، علی‌رغم ذخایر عظیم، دارای مقادیر بالایی از گوگرد، خاکستر و اکسیدهای قلیایی هستند که استفاده مستقیم و صددرصدی آن‌ها در کوره‌های بلند بزرگ مقیاس، منجر به آسیب‌های جدی به بدنه کوره و کاهش کیفیت چدن خروجی می‌شود.²

تحلیل‌های متالورژیکی نشان می‌دهد که برای رسیدن به شاخص استحکام کک (CSR) مطلوب که باید بالای ۶۲ درصد باشد، فولادسازان ناچارند حداقل ۲۵ تا ۳۰ درصد از خوراک خود را از زغال‌سنگ‌های وارداتی با گرید “پرمیوم” تامین کنند.² این ترکیب فنی باعث بهبود خواص پلاستیک توده زغال در زمان کک‌سازی شده و طول عمر باتری‌های کک‌سازی را افزایش می‌دهد.²

در حال حاضر، شکاف معناداری بین تولید و مصرف در ایران وجود دارد. در حالی که کل تولید زغال‌سنگ کنسانتره کشور حدود ۱.۵ میلیون تن گزارش شده، نیاز تجمیعی واحدهای فولادی دارای کوره بلند بیش از ۲.۶ میلیون تن برآورد می‌شود.³ این ناترازی ۱.۱ میلیون تنی در کنار کاهش تولید در برخی معادن داخلی به دلیل قیمت‌گذاری دستوری و فرسودگی تجهیزات، فشار بر بخش واردات را دوچندان کرده است.¹⁰ به عنوان مثال، تولید در منطقه کرمان از ۷۵۰ هزار تن به کمتر از ۱۵۰ هزار تن کاهش یافته که این موضوع نشان‌دهنده بحران در تامین داخلی و وابستگی شدید به بازارهای خارجی است.¹⁰

تحلیل بازار جهانی و روندهای قیمتی در سال ۲۰۲۵ و ۱۴۰۴

بازار جهانی زغال‌سنگ کک‌شو در سال ۲۰۲۵ تحت تاثیر بازگشت ثبات نسبی پس از بحران‌های انرژی سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ قرار دارد. قیمت‌ها که در دوره‌ای به ارقام بی‌سابقه بالای ۳۵۰ دلار رسیده بود، اکنون در محدوده ۱۸۰ تا ۲۰۰ دلار به ازای هر تن (FOB) تثبیت شده‌اند.¹² با این حال، تقاضای فزاینده در کشورهای در حال توسعه، به ویژه هند که با رشد ۹.۸ درصدی تولید فولاد روبروست، مانع از افت شدید قیمت‌ها شده است.¹³ چین نیز به عنوان بزرگترین مصرف‌کننده جهان، علی‌رغم حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، همچنان با راه اندازی بیش از ۱۰۰ نیروگاه جدید و حفظ ظرفیت کوره‌های بلند، نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت‌گذاری جهانی ایفا می‌کند.¹⁵

برای واردکنندگان ایرانی، جغرافیا و ژئوپلیتیک تامین به شدت تغییر کرده است. در حالی که در گذشته استرالیا تامین‌کننده اصلی بود، اکنون به دلیل محدودیت‌های تجاری و هزینه‌های حمل، تمرکز بر روسیه، چین، عمان و قزاقستان معطوف شده است.⁵ روسیه با ارائه تخفیف‌های قیمتی جذاب و کیفیت بالای زغال‌سنگ‌های سیبری، به یکی از شرکای اصلی ایران تبدیل شده است.¹⁶ همچنین کشور عمان به عنوان یک هاب تجاری، نقش مهمی در ترانزیت و بازصادرات این کالا به ایران ایفا می‌کند، به طوری که در سال‌های اخیر حدود ۸۰ درصد واردات ایران از دو مبدا چین و عمان تامین شده است.¹⁷

در جدول زیر، نگاهی به کدهای تعرفه گمرکی و آمارهای کلیدی مرتبط با زغال‌سنگ کک‌شو در بازه زمانی اخیر خواهیم داشت تا دیدی کلی از وضعیت مالی این تجارت به دست آید.

شرح کالا / شاخص آماری	کد تعرفه (HS Code)	وضعیت واردات (۱۴۰۲-۱۴۰۳)	نرخ حقوق ورودی
زغال‌سنگ کک‌شو (Coking Coal)	27011210 / 27011290	کاهش ۲۲ درصدی در سال ۱۴۰۲	۴ درصد حقوق گمرکی
کک متالورژی	27040090	ارزش کل واردات (نیمه اول ۱۴۰۳): ۱۵۵ میلیون دلار	متغیر بر اساس سود بازرگانی
مبادی اصلی تامین	چین، عمان، روسیه	سهم ۸۰ درصدی چین و عمان از واردات	–
بازدهی زغال‌شویی (داخلی vs جهانی)	–	داخلی: ۳۵٪ / جهانی: ۵۵٪	–

داده‌های آماری نشان می‌دهند که ارزش واردات زغال‌سنگ و کک در سال ۱۴۰۱ به اوج ۸۰۸ میلیون دلاری رسید، اما در سال ۱۴۰۲ با کاهشی ۲۲ درصدی به ۶۳۱ میلیون دلار تنزل یافت.⁵ این کاهش نه به معنای افت نیاز صنعت، بلکه ناشی از محدودیت‌های تخصیص ارز و دشواری‌های ترخیص بوده است.⁴ در نیمه نخست سال ۱۴۰۳ نیز روند کاهشی ادامه داشته و واردات با افت ۵۴ درصدی مواجه شده که زنگ خطری برای ذخایر استراتژیک کارخانه‌های فولاد محسوب می‌شود.⁵

استانداردهای فنی و آنالیز شیمیایی مورد نیاز صنایع فولاد

واردات زغال‌سنگ کک‌شو مستلزم دانش فنی عمیق درباره پارامترهای آزمایشگاهی است. زغال‌سنگ‌های نامرغوب نه تنها کک ضعیفی تولید می‌کنند، بلکه باعث افزایش مصرف کک در کوره و ایجاد اختلال در واکنش‌های شیمیایی می‌شوند.⁶ یکی از بحرانی‌ترین شاخص‌ها، درصد گوگرد (Sulfur) است. از آنجا که بخش بزرگی از ذخایر داخلی ایران (مانند منطقه پروده طبس) دارای گوگرد بالای ۱.۷ درصد هستند، زغال‌سنگ وارداتی باید دارای گوگرد بسیار پایین (زیر ۰.۶ درصد) باشد تا پس از اختلاط، میانگین گوگرد کک نهایی از ۱.۳ درصد فراتر نرود.² گوگرد اضافی باعث ترد شدن فولاد و کاهش خواص مکانیکی آن می‌گردد.⁶

شاخص‌های CSR (استحکام کک پس از واکنش) و CRI (شاخص واکنش‌پذیری) تعیین‌کننده قیمت واقعی محموله در بازارهای جهانی هستند. بر اساس مدل‌های متالورژیکی نظیر مدل شرکت فولاد نیپون، زغال‌سنگ‌هایی با CSR زیر ۶۲ درصد معمولاً برای کوره‌های بلند بزرگ رد می‌شوند.² همچنین میزان خاکستر (Ash) تاثیر مستقیمی بر حجم سرباره تولیدی دارد؛ هر ۱ درصد افزایش خاکستر در کک، منجر به کاهش ۲ تا ۳ درصدی ظرفیت تولید کوره بلند و افزایش مصرف کک می‌گردد.⁶ واردکنندگان باید دقت کنند که خاکستر زغال‌سنگ وارداتی در محدوده ۸ تا ۱۰ درصد باشد.²

پارامتر دیگری که در بررسی‌های گمرکی و استاندارد مورد توجه قرار می‌گیرد، سیالیت (Fluidity) است که با واحد ddpm اندازه‌گیری می‌شود. زغال‌سنگ‌های با کیفیت بالا معمولاً دارای سیالیت بین ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ ddpm هستند که نشان‌دهنده توانایی عالی آن‌ها در ایجاد پیوندهای مولکولی محکم در دمای کک‌سازی است.² بازرگانان موظفند گواهی آنالیز (COA) را که توسط آزمایشگاه‌های معتبر بین‌المللی نظیر SGS یا Intertek صادر شده، به همراه محموله ارائه دهند تا مطابقت کالا با اظهارنامه گمرکی تایید شود.⁹

فرآیند گام‌به‌گام واردات و ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت

فرآیند واردات زغال‌سنگ کک‌شو در سال ۱۴۰۴ تحت نظارت دقیق سامانه جامع تجارت (ntsw.ir) قرار دارد. به عنوان یک متخصص بازرگانی، اولین قدم پس از شناسایی تامین‌کننده و نهایی کردن پروفرما، ثبت پرونده در بخش “مدیریت پرونده ثبت سفارش” است.²⁰ در این مرحله، انتخاب صحیح “حالت ثبت سفارش” بسیار حیاتی است. برای واحدهای تولیدی، گزینه “نیاز تولید خود” توصیه می‌شود، زیرا این امر اولویت‌هایی را در تخصیص ارز و معافیت از برخی محدودیت‌های سقف سابقه واردات ایجاد می‌کند.²⁰

پس از بارگذاری اطلاعات پروفرما، پرونده جهت اخذ مجوزهای قانونی به سازمان‌های ذی‌ربط ارجاع می‌شود. برای زغال‌سنگ کک‌شو، مجوزهای وزارت صمت (دفتر صنایع معدنی) و سازمان حفاظت محیط زیست الزامی است.¹⁹ یکی از تغییرات مهم در سال جاری، ضرورت اخذ “شناسه کالا” (TSC) پیش از ثبت سفارش است؛ بدون این شناسه، امکان ادامه فرآیند در سامانه جامع و متعاقباً ترخیص از گمرک وجود نخواهد داشت.²¹ همچنین، واردکننده باید نوع عملیات ارزی خود را (بانکی یا بدون انتقال ارز از محل صادرات خود) مشخص نماید.²¹

مرحله فرآیند	اقدام کلیدی	سازمان مربوطه
پیش‌نیاز	اخذ پروفرما و کاتالوگ فنی	تامین‌کننده خارجی
گام اول	ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت	وزارت صمت
گام دوم	اخذ مجوز زیست‌محیطی و استاندارد	سازمان محیط زیست / استاندارد
گام سوم	تخصیص ارز و ثبت منشا ارز	بانک مرکزی / سامانه نیما
گام چهارم	اظهار کالا در سامانه EPL	گمرک جمهوری اسلامی

پس از تایید نهایی ثبت سفارش، کد ۸ رقمی صادر می‌شود که به منزله مجوز ورود کالا به قلمرو گمرکی است.²² اعتبار این مجوز معمولاً ۶ ماه است و در صورت نیاز، بازرگان باید پیش از انقضا نسبت به تمدید آن اقدام کند. نکته مهم در سال ۱۴۰۴، مدیریت “سقف ارزی” است؛ وزارت صمت بر اساس رتبه‌بندی اعتباری شرکت و میزان تولید سال قبل، بودجه ارزی مشخصی را برای هر بازرگان تعریف می‌کند که عدول از آن منجر به توقف پرونده در مرحله تخصیص ارز خواهد شد.²⁰

سیاست‌های ارزی نوین و بازگشت ارز در زنجیره فولاد

یکی از تحولات استراتژیک در سال ۱۴۰۴، ابلاغیه بانک مرکزی در خصوص “توافقی شدن ارز صادراتی زنجیره فولاد” است. پیش از این، صادرکنندگان محصولات فولادی ملزم بودند ارز خود را با نرخ نیما به بانک مرکزی بفروشند، در حالی که برای واردات مواد اولیه نظیر زغال کک‌شو در صف‌های طولانی تخصیص ارز می‌ماندند.²⁵ بر اساس بخشنامه جدید، صنایع زنجیره فلزات مجاز شده‌اند ارز حاصل از صادرات خود را مستقیماً صرف واردات اقلام مورد نیاز (از جمله زغال‌سنگ، کک و تجهیزات خط تولید) کنند یا آن را با نرخ توافقی به سایر تولیدکنندگان داخل زنجیره واگذار نمایند.²⁶

این سیاست “تهاتر ارز” باعث شده است تا انگیزه صادرات در شرکت‌های بزرگ فولادی افزایش یابد و زمان تامین مواد اولیه به شدت کاهش پیدا کند.²⁶ واردکنندگان اکنون می‌توانند با ثبت منشا ارز از نوع “ارز حاصل از صادرات خود” یا “ارز حاصل از صادرات دیگران در زنجیره”، فرآیند تخصیص را تسریع کنند.²⁹ این موضوع به ویژه برای شرکت‌هایی مانند ذوب‌آهن اصفهان که وابستگی شدیدی به زغال وارداتی دارند، یک راهکار حیاتی برای عبور از تحریم‌های بانکی و نوسانات نرخ دلار محسوب می‌شود.¹

با این حال، واردات “بدون انتقال ارز” برای محموله‌های تجاری زغال‌سنگ همچنان با محدودیت‌های قانونی روبروست و تنها برای موارد خاص (نظیر نمونه کالا یا کالاهای در گمرک مانده با قبض انبار قدیمی) مجاز شمرده می‌شود.³¹ بازرگانان باید توجه داشته باشند که ثبت دقیق منشا ارز در سامانه جامع تجارت، پیش‌شرط صدور “اعلامیه تامین ارز” (ساتا) توسط بانک عامل است که بدون آن، گمرک اجازه ترخیص قطعی کالا را صادر نخواهد کرد.²³

چالش‌های ترخیص و تشریفات گمرکی در بنادر ورودی

ترخیص زغال‌سنگ کک‌شو از گمرکات اجرایی (به ویژه بندر شهید رجایی و بندر امام خمینی) فرآیندی پیچیده است که با چالش‌های بوروکراتیک متعددی گره خورده است. بر اساس گزارش‌های بازرگانی، “ارزش‌گذاری غیرواقعی” کالا در دفتر ارزش گمرک یکی از اصلی‌ترین مشکلات است؛ در بسیاری از موارد، گمرک قیمت‌های پایه (TSC) را بالاتر از قیمت واقعی فاکتور (به ویژه برای زغال‌سنگ‌های خریداری شده با تخفیف از روسیه) در نظر می‌گیرد که منجر به افزایش حقوق ورودی و جریمه‌های سنگین می‌شود.⁴

معضل دیگر، “تلورانس وزنی” است. زغال‌سنگ به دلیل ماهیت فیزیکی و جذب یا دفع رطوبت در طول حمل دریایی، همواره با تفاوت وزن در مبدا و مقصد روبروست.⁴ اگرچه بخشنامه‌های گمرکی تلورانس مشخصی را پذیرفته‌اند، اما در بسیاری از موارد، کارشناسان گمرک تفاوت وزن را به عنوان “کم‌اظهاری” یا “بیش‌بود ارزش” تلقی کرده و پرونده را به دفتر بازبینی ارجاع می‌دهند که این امر منجر به توقف کالا و تحمیل هزینه‌های دموراژ کانتینری و انبارداری می‌گردد.⁴

همچنین، “قطع سیستم‌های یکپارچه” و کندی سامانه جامع گمرکی (EPL) در زمان پیک بار، فرآیند دوراظهاری را با تاخیر مواجه می‌کند.⁴ بازرگانان باید آمادگی داشته باشند که در صورت “مسیر قرمز” گمرکی، محموله تحت بازرسی فیزیکی کامل و نمونه‌برداری آزمایشگاهی قرار گیرد.⁴ برای تسریع در این روند، استفاده از تسهیلات “ترخیص نسیه” یا “ضمانت‌نامه بانکی” برای واحدهای تولیدی خوش‌نام پیشنهاد می‌شود تا کالا پیش از پرداخت نهایی حقوق ورودی، از گمرک خارج شده و به خط تولید برسد.³⁴

الزامات زیست‌محیطی و بهداشتی در ترخیص زغال‌سنگ

واردات زغال‌سنگ کک‌شو در سال ۱۴۰۴ تحت نظارت‌های سخت‌گیرانه سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد. بر اساس بخشنامه‌های جدید، کلیه محموله‌های معدنی که احتمال پسماند بودن آن‌ها وجود دارد، مشمول انجام “آزمون XRD” در آزمایشگاه‌های همکار استاندارد هستند.³⁵ این آزمون به منظور اطمینان از صنعتی نبودن منشا کالا و عدم وجود فلزات سنگین خطرناک صورت می‌گیرد؛ در صورتی که محموله به عنوان “پسماند ویژه” شناخته شود، ترخیص آن تنها تحت رویه “کنوانسیون بازل” و با مجوز مستقیم سازمان محیط زیست امکان‌پذیر خواهد بود.³⁵

علاوه بر این، رعایت استانداردهای آلایندگی هوا در هنگام تخلیه و بارگیری زغال‌سنگ در محوطه بنادر الزامی است.²³ غبار زغال‌سنگ نه تنها برای سلامت کارگران خطرناک است، بلکه خطر اشتعال خودبخودی را نیز به همراه دارد.⁹ بازرگانان موظفند برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS) را به زبان فارسی و انگلیسی ارائه داده و هماهنگی‌های لازم را برای انبارش در فضاهای مسقف یا استفاده از پوشش‌های ضد غبار انجام دهند.⁹

مجوز سازمان حفاظت محیط زیست برای ترخیص زغال‌سنگ معمولاً پس از بازدید کارشناس از محموله و بررسی نتایج آنالیز آزمایشگاهی صادر می‌شود.³⁶ برای تسریع در این مرحله، توصیه می‌شود بازرگانان پیش از رسیدن کشتی به بندر، درخواست استعلام محیط زیست را در سامانه جامع تجارت ثبت کرده و آنالیزهای دقیق آزمایشگاهی را آماده داشته باشند.¹⁹ عدم تایید زیست‌محیطی می‌تواند منجر به مرجوع شدن کامل محموله به کشور مبدا گردد.³⁷

لجستیک و حمل‌ونقل بین‌المللی: از مبدا تا کارخانه فولاد

لجستیک زغال‌سنگ کک‌شو به دلیل حجم بالای محموله‌ها (معمولاً در کشتی‌های پاناماکس یا فله‌برهای بزرگ)، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است. بندر شهید رجایی به عنوان اصلی‌ترین دروازه ورودی، مجهز به اسکله‌های تخصصی تخلیه مواد معدنی است.³⁸ حمل‌ونقل این کالا معمولاً به صورت فله (Bulk) انجام می‌شود، اما در موارد خاص برای زغال‌سنگ‌های گران‌قیمت یا کک متالورژی، استفاده از کانتینرهای “جامبوبگ” نیز مرسوم است.³⁷

پس از تخلیه در بندر، چالش اصلی انتقال محموله به مرکز کشور (اصفهان، کرمان یا خراسان) است. حمل ریلی به دلیل هزینه پایین‌تر و ایمنی بالاتر، اولویت اصلی صنایع فولاد است.³⁹ با این حال، کمبود واگن‌های لبه‌بلند و فرسودگی ناوگان ریلی باعث شده است که بخش بزرگی از بار به سمت حمل جاده‌ای سوق پیدا کند که این موضوع قیمت تمام شده کالا را به شدت افزایش می‌دهد.⁴ بازرگانان باید در قراردادهای خرید خود (Incoterms)، هزینه‌های تخلیه، بارگیری و انبارداری در بندر را به دقت محاسبه کنند، زیرا این هزینه‌ها در سال ۱۴۰۴ با رشد قابل توجهی همراه بوده‌اند.⁴

نکته فنی در حمل زغال‌سنگ، مدیریت “رطوبت” است. زغال‌سنگ کک‌شو در صورت قرار گرفتن در معرض بارندگی یا رطوبت بالای بنادر جنوبی، وزن کاذبی پیدا می‌کند که در هنگام تحویل به کارخانه و محاسبه راندمان کک‌سازی، منجر به بروز اختلافات مالی میان بازرگان و واحد تولیدی می‌گردد.⁹ بنابراین، نظارت بازرسان بین‌المللی (Draft Survey) در هنگام بارگیری در مبدا و تخلیه در مقصد برای تایید وزن خالص (Dry Weight) بسیار ضروری است.⁴

چشم‌انداز آینده و استراتژی‌های تامین پایدار تا ۱۴۰۵

صنعت زغال‌سنگ ایران در آستانه تحولات ساختاری قرار دارد. از یک سو، فشار برای تحقق “فولاد سبز” و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، استفاده از زغال‌سنگ را در سطح جهانی با چالش روبرو کرده است.¹⁴ اما از سوی دیگر، در کشورهایی نظیر ایران که زیرساخت‌های اصلی تولید فولاد بر پایه کوره بلند است، زغال‌سنگ همچنان تا دهه‌های آینده ماده‌ای بی‌جایگزین خواهد بود.¹⁴

پیش‌بینی می‌شود در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، با اجرای طرح‌های توسعه در منطقه پروده طبس و ورود سرمایه‌گذاران بزرگ به بخش استخراج، توان تولید داخلی افزایش یابد.³⁹ با این حال، تداوم واردات برای حفظ “کیفیت اختلاط” همچنان الزامی باقی خواهد ماند.² بازرگانان موفق در این بازار کسانی خواهند بود که بتوانند زنجیره تامین خود را فراتر از واسطه‌ها برده و قراردادهای بلندمدت با معادن بزرگ در روسیه و قزاقستان منعقد کنند.³

در جدول زیر، مهم‌ترین کدهای تعرفه و حقوق ورودی مرتبط برای برنامه‌ریزی سال مالی آینده ارائه شده است.

کد تعرفه هشت رقمی	شرح کالا	حقوق گمرکی	سود بازرگانی
27011210	زغال‌سنگ کک‌شو با کیفیت بالا	۴٪	۰٪
27011290	سایر زغال‌سنگ‌های قیری کک‌شو	۴٪	۰٪
27011900	سایر زغال‌سنگ‌ها (غیر کک‌شو)	۴٪	متغیر
27040010	کک و نیم‌کک حاصل از زغال‌سنگ	۴٪	طبق بخشنامه

واردکنندگان باید تغییرات “کتاب مقررات صادرات و واردات ۱۴۰۴” را به دقت رصد کنند، چرا که اصلاحات تعرفه‌ای در ۴۴۰ ردیف کالا اعمال شده و ممکن است سود بازرگانی برخی گریدها برای حمایت از تولید داخل تغییر یابد.⁴³

نتیجه‌گیری و توصیه‌های کلیدی برای بازرگانان خارجی

واردات زغال‌سنگ کک‌شو در سال ۱۴۰۴، فراتر از یک فعالیت تجاری، یک عملیات مهندسی و مالی پیچیده است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که علی‌رغم ذخایر غنی داخلی، وابستگی به واردات زغال‌سنگ با کیفیت بالا برای بقای صنعت فولاد ایران تا پایان دهه جاری ادامه خواهد داشت.² شکاف قیمتی میان زغال داخلی و خارجی، اگرچه فشاری مالی است، اما بهای لازم برای تولید فولاد استاندارد و رقابت در بازارهای جهانی محسوب می‌شود.⁷

برای عبور موفق از مسیرهای پرپیچ‌وخم تجارت این کالا، بازرگانان باید سه استراتژی اصلی را مد نظر قرار دهند: نخست، بهره‌گیری از ظرفیت “ارز توافقی زنجیره فولاد” برای حذف موانع تخصیص ارز ²⁶؛ دوم، دقت در آنالیزهای فنی و استانداردهای زیست‌محیطی پیش از خرید برای جلوگیری از توقف کالا در گمرک ³⁵؛ و سوم، سرمایه‌گذاری بر روی لجستیک ریلی و انبارهای تخصصی برای کاهش هزینه‌های جانبی.⁴ آینده صنعت فولاد ایران در دستان کسانی است که بتوانند با نگاهی هوشمندانه به تحولات جهانی، پایداری زنجیره تامین را تضمین کنند. اکنون زمان آن است که با رویکردی دانش‌بنیان و بهره‌گیری از تسهیلات جدید ارزی، بر چالش‌های ترخیص غلبه کرده و نبض صنایع سنگین کشور را تپنده نگاه داریم.

منابع

1. ذوب آهن به دنبال حمایت از تولید داخل و کاهش واردات زغال‌سنگ است – گویای خبر, accessed on February 5, 2026, https://gooyaekhabar.ir/%D8%B0%D9%88%D8%A8-%D8%A2%D9%87%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84-%D9%88-%DA%A9/
2. بسمه تعالی, accessed on February 5, 2026, https://report.mrc.ir/article_7786_f6808984443624b32b70fe9c1f6668a7.pdf
3. اجرای 100 پروژه‌‌ زیست محیطی در ذوب آهن اصفهان – پول نیوز, accessed on February 5, 2026, https://41795261.khabarban.com/
4. 30 چالش در مواجهه با گمرک – ترخیص کالا – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/30-challenges-facing-customs/
5. نوسان صادرات و واردات کک و زغال‌سنگ در ۵ سال اخیر – اکوایران, accessed on February 5, 2026, https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-121/73276-%D9%86%D9%88%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%DA%A9-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1
6. زغال سنگ در یک نگاه – انجمن زغالسنگ ایران, accessed on February 5, 2026, https://irancoal.org/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%86%DA%AF/
7. دو گانه های کاذب در تولید و واردات زغالسنگ/ ریشه اختلافات انجمن …, accessed on February 5, 2026, https://madanbidar.ir/2024/03/05/%D8%AF%D9%88-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B0%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%B3/
8. زغال کک چیست؟ + فرآیند تولید زغال – فولاد حامیران, accessed on February 5, 2026, https://hamiransteel.com/blog-hamiran/what-is-coking-coal
9. ماده اولیه کک در فولاد و ویژگی‌های آن برای استفاده کاربردی در این صنعت, accessed on February 5, 2026, https://segalsanat.com/blog/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%87-%DA%A9%DA%A9/
10. بحران زغال سنگ در ایران؛ آیا تولید داخلی به پایان رسیده است؟ | شرکت …, accessed on February 5, 2026, https://gtg.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-2-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%86%DA%AF%D8%9B-3-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%DA%AF/
11. واردات ۲ میلیارد دلار زغالسنگ، ۳ برابر گران تر از تولید داخل – تسنیم, accessed on February 5, 2026, https://43213034.khabarban.com/
12. Prices and costs – Coal 2025 – Analysis – IEA, accessed on February 5, 2026, https://www.iea.org/reports/coal-2025/prices-and-costs
13. Coking coal market trends: 3 takeaways from Coaltrans Asia 2025 – Fastmarkets, accessed on February 5, 2026, https://www.fastmarkets.com/insights/coking-coal-coaltrans-asia-2025/
14. Executive summary – Coal 2025 – Analysis – IEA, accessed on February 5, 2026, https://www.iea.org/reports/coal-2025/executive-summary
15. Coal – Price – Chart – Historical Data – News – Trading Economics, accessed on February 5, 2026, https://tradingeconomics.com/commodity/coal
16. ناگفته‌هایی از اقتصاد زغال‌سنگ در ایران, accessed on February 5, 2026, https://eghtesadbazar.ir/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7/24708-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
17. ۷۰ درصد زغال‌سنگ ایران به پاکستان صادر می‌شود – اقتصاد معاصر, accessed on February 5, 2026, https://eghtesademoaser.ir/fa/news/4820/%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
18. جزئیات صادرات و واردات کک و زغال‌سنگ در ۵ سال اخیر – اقتصاد آنلاین, accessed on February 5, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2012766/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%DA%A9-%D9%88-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%B5-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1
19. نکات و مراحل ترخیص مواد شیمیایی از گمرک – بازرگانی آریانا جم, accessed on February 5, 2026, https://arianajam.com/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9/
20. آموزش قدم به قدم نحوه ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ایران | هانزا – شرکت هنزا ناو دریا, accessed on February 5, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/product-registration-training/
21. به روزرسانی فهرست کد تعرفه های زنجیره فولاد و فلزات رنگین اساسی …, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/updating-the-tariff-code-list-of-steel-chain-and-basic-non-ferrous-metals/
22. اخذ مجوز صمت – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on February 5, 2026, https://ptd-co.com/%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D8%B5%D9%85%D8%AA/
23. واردات و ترخیص زغال از گمرک (تعرفه گمرکی ذغال) – شرکت بازرگانی ایمن تجارت کارآمد, accessed on February 5, 2026, https://irclearance.com/blog/tarkhise-zoghal/
24. بخشنامه جدید گمرک برای ترخیص خودرو و موبایل با شناسه کالا|فلزات خاورمیانه, accessed on February 5, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7_ZmVsZXphdGtoYXZhcm1pYW5laC5pci9mYS9uZXdzLzM4MDA3Mi8lRDglQTglRDglQUUlRDglQjQlRDklODYlRDglQTclRDklODUlRDklODctJUQ4JUFDJUQ4JUFGJURCJThDJUQ4JUFGLSVEQSVBRiVEOSU4NSVEOCVCMSVEQSVBOS0lRDglQTglRDglQjElRDglQTclREIlOEMtJUQ4JUFBJUQ4JUIxJUQ4JUFFJURCJThDJUQ4JUI1LSVEOCVBRSVEOSU4OCVEOCVBRiVEOCVCMSVEOSU4OC0lRDklODgtJUQ5JTg1JUQ5JTg4JUQ4JUE4JUQ4JUE3JURCJThDJUQ5JTg0LSVEOCVBOCVEOCVBNy0lRDglQjQlRDklODYlRDglQTclRDglQjMlRDklODctJURBJUE5JUQ4JUE3JUQ5JTg0JUQ4JUE3_2YHZhNiy2KfYqiDYrtin2YjYsdmF24zYp9mG2Yc=
25. تغییر سیاست‌گذاری برای بهبود زنجیره فولاد|فلزات خاورمیانه, accessed on February 5, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF_ZmVsZXphdGtoYXZhcm1pYW5laC5pci9mYS9uZXdzLzM1MTc1Ni8lRDglQUElRDglQkElREIlOEMlREIlOEMlRDglQjEtJUQ4JUIzJURCJThDJUQ4JUE3JUQ4JUIzJUQ4JUFBJUUyJTgwJThDJURBJUFGJUQ4JUIwJUQ4JUE3JUQ4JUIxJURCJThDLSVEOCVBOCVEOCVCMSVEOCVBNyVEQiU4Qy0lRDglQTglRDklODclRDglQTglRDklODglRDglQUYtJUQ4JUIyJUQ5JTg2JUQ4JUFDJURCJThDJUQ4JUIxJUQ5JTg3LSVEOSU4MSVEOSU4OCVEOSU4NCVEOCVBNyVEOCVBRg==_2YHZhNiy2KfYqiDYrtin2YjYsdmF24zYp9mG2Yc=
26. فولادی‌ها با این ابلاغیه ارزی در مسیر رشد قرار گرفتند, accessed on February 5, 2026, https://felezatkhavarmianeh.ir/fa/news/351895/%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF
27. ارز حاصل از صادرات زنجیره فلزات توافقی شد با کد ۳۴۷۴۹۶۴ – گمرک 24, accessed on February 5, 2026, https://gomrok24.com/post/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D8%B4%D8%AF
28. مشکلات ارزی بخش معدن و صنایع معدنی را حل می کنیم – عصر معدن, accessed on February 5, 2026, http://asremadan.com/Mobile/News/6080/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%84-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85
29. آخرین فهرست مشمولین و کدتعرفه‌های مجاز به واردات از محل صادرات زنجیره فلزات اعلام شد, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/the-latest-list-of-beneficiaries-and-tariff-codes-allowed-to-import-from-the-place-of-export-of-metals-chain-was-announced/
30. ابلاغ مصوبه بازگشت ارز حاصل از صادرات و نرخ توافقی زنجیره فولاد و فلزات | ره‌آورد, accessed on February 5, 2026, https://rahavard365.com/news/83878/%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%81%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%AA
31. مصوبه مهم هیات وزیران برای واردات کالا‌های اساسی/ بدون انتقال ارز کالا‌ وارد کنید – اقتصاد آنلاین, accessed on February 5, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2102077/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D9%85-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%E2%80%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF
32. واردات کالا بدون انتقال ارز – نحوه ثبت سفارش – بخشنامه جدید – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 5, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/5332/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%B2.html
33. راهنمای واردات کالا در سامانه جامع تجارت – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7/
34. اخبار و مطالب مرتبط با صنعت و کسب‌و‌کار | همیار آی‌تی, accessed on February 5, 2026, https://hamyarit.com/business/
35. بخشنامه سازمان محیط زیست در خصوص واردات پسماند ویژه (ابلاغیه …, accessed on February 5, 2026, https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=3841824235669198594
36. نحوه اخذ مجوز محیط زیست – شرکت بازرگانی ایمن تجارت کارآمد, accessed on February 5, 2026, https://irclearance.com/blog/nahve-akhze-mojaveze-mohite-zist/
37. ترخیص زغال از گمرک-واردات چوب زغال – سلطان تجارت بازرگان, accessed on February 5, 2026, https://s-clearance.com/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9/
38. Coking Coal Import Data Global | Coking Coal Importers Of HS Code 270119 – Cybex, accessed on February 5, 2026, https://www.cybex.in/global/coking-coal-hs-code-270119-import-data
39. نیاز ذوب آهن به زغال سنگ را برطرف می‌کنیم – چیلان آنلاین, accessed on February 5, 2026, https://chilanonline.com/2023/08/09/52857/
40. اخبار | مجتمع صنایع قائم رضا, accessed on February 5, 2026, https://ghaemreza.ir/web/category/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/150
41. زغال سنگ برای همه | PDF – Scribd, accessed on February 5, 2026, https://www.scribd.com/document/769314935/%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%D9%87
42. کلیات طرح توسعه بهره‌برداری و ارتقای ایمنی معادن زغال سنگ تص|ایلنا, accessed on February 5, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D8%B2%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D8%AF_aWxuYS5pci8lRDglQTglRDglQUUlRDglQjQtJUQ4JUIzJURCJThDJUQ4JUE3JUQ4JUIzJURCJThDLTMvMTY5NTgyNS0=_2KfbjNmE2YbYpw==
43. سود بازرگانی چیست – جدول – فرمول محاسبه – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 5, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3481/%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C.html
44. دانلود رایگان تعرفه گمرکی HS Code و کتاب مقررات صادرات و واردات 1402 – پرجیوا, accessed on February 5, 2026, https://perjiva.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/