صادرات سوخت و فرآورده‌های نفتی به افغانستان | قوانین، استانداردها و لجستیک مرز دوغارون

مقدمه

افغانستان به عنوان یکی از مهم‌ترین بازارهای منطقه‌ای، مقصد حیاتی برای صادرات سوخت و فرآورده‌های نفتی ایران محسوب می‌شود و بخش عمده‌ای از نیازهای انرژی این کشور از طریق مرزهای شرقی ما تأمین می‌گردد. گذرگاه راهبردی دوغارون در استان خراسان رضوی، شریان اصلی این مبادلات است و سالانه حجم تعاملات تجاری قابل توجهی، تا حدود ۳.۲ میلیارد دلار، از این معبر انجام می‌شود که بخش مهمی از آن مربوط به فرآورده‌های نفتی است.¹

با این حال، صادرات سوخت و فرآورده‌های نفتی به افغانستان در حال حاضر با چالش‌های فنی و قانونی پیچیده‌ای از جمله تغییرات ناگهانی استانداردهای کیفی (سولفور و اکتان) و مسائل لجستیکی مرزی مواجه است. این گزارش تحلیلی، با هدف ارائه یک راهنمای تخصصی و به‌روز، به بررسی دقیق چارچوب‌های قانونی حاکم بر این صادرات، نقش بورس انرژی، الزامات حمل و نقل جاده‌ای مواد خطرناک (ADR) و راهکارهای مدیریتی برای پایداری و توسعه این بازار استراتژیک می‌پردازد.

چارچوب‌های قانونی و مقرراتی صادرات فرآورده‌های نفتی در ایران

نحوه صادرات فرآورده‌های نفتی در ایران به دلیل ماهیت یارانه‌ای بودن سوخت‌های اصلی، تابع قوانین سخت‌گیرانه‌ای است و تفکیک میان محصولات دولتی و تولیدات بخش خصوصی از اهمیت بالایی برخوردار است.

تفکیک حقوقی محصولات: انحصار دولتی و آزادی عمل بخش خصوصی

طبق قوانین داخلی، صادرات سوخت‌های اصلی نظیر بنزین، گازوئیل، نفت سفید، نفت کوره و گاز مایع در انحصار دولت و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران قرار دارد.² هرچند تسهیلاتی برای صادرات گاز مایع فراهم شده، اما محدودیت‌ها برای فرآورده‌های مایع نفتی که مصرف داخلی بالایی دارند، همچنان وجود دارد.²

در این میان، بخش خصوصی کشور، به ویژه واحدهای کوچک موسوم به مینی‌ریفاینری‌ها، با تولید محصولات واسطه‌ای تحت عنوان هیدروکربن‌های سبک و سنگین یا محصولات مایع شیمیایی، وارد بازار صادرات به افغانستان شده‌اند.² این محصولات که از ترکیب کربن و هیدروژن ساخته می‌شوند، کاربردهای متفاوتی دارند؛ هیدروکربن سبک در صنایع آرایشی و بهداشتی و هیدروکربن سنگین در سوخت ماشین‌آلات دیزلی استفاده می‌شود.⁵ نکته مهم این است که تولیدات این پالایشگاه‌های کوچک (حدود ۴۰ هزار بشکه در روز) عمدتاً مصرف داخلی ندارند و تقریباً به صورت کامل صادر می‌شوند و مسیر خروج آن‌ها مرزهای دوغارون و میلک است.⁷

تجار باید توجه داشته باشند که تعریف گمرکی کالا در مبدأ (ایران) به عنوان «هیدروکربن» یا «محصولات مایع شیمیایی»، آن‌ها را از محدودیت‌های صادرات سوخت‌های دولتی معاف می‌کند.² با این حال، اگر این محصولات در مقصد (افغانستان) به عنوان سوخت مصرف شوند، کیفیت آن‌ها باید مطابق با استانداردهای سوختی افغانستان باشد. این فاصله میان تعریف گمرکی و تعریف کاربردی کالا در مقصد، منبع اصلی ریسک برای صادرکنندگان است، چرا که محصولی که در ایران مجاز به صادرات است، ممکن است به دلیل عدم تطابق با استانداردهای کیفی (سولفور/اکتان) در افغانستان، رد شده و برگشت بخورد.⁹

بورس انرژی: کانون شفافیت، عرضه و ابزارهای مدیریت ریسک

بورس انرژی ایران به عنوان پلتفرم رسمی و شفاف، نقش حیاتی در تنظیم بازار صادرات فرآورده‌های نفتی دارد. اغلب شرکت‌های افغانستانی مواد نفتی و گاز مایع مورد نیاز خود را در حجم‌های بزرگ از رینگ بین‌الملل این بورس خریداری می‌کنند.¹¹ این مکانیسم به شفافیت قیمت و تضمین کیفیت محصولات کمک می‌کند و ارزش معاملات فرآورده‌های نفتی و گاز مایع در رینگ بین‌الملل بورس انرژی، رشد قابل توجهی داشته است.¹¹

بورس انرژی علاوه بر تسهیل فرآیند فروش، ابزارهای مالی مهمی را برای مدیریت ریسک نوسانات قیمت انرژی در اختیار تجار قرار می‌دهد.¹² قراردادهای آتی (Futures Contracts) ابزاری کلیدی برای پوشش ریسک قیمتی هستند.¹⁴ صادرکنندگان می‌توانند با استفاده از این قراردادها، قیمت فروش سوخت خود را برای دوره‌های زمانی آتی تثبیت کنند و بدین ترتیب، حاشیه سود یا هزینه‌های خود را در برابر جهش‌های قیمتی غیرمنتظره مصون نگه دارند.¹²

اما باید توجه داشت که موفقیت کامل در این تجارت نیازمند مدیریت ریسک چندوجهی است. در حالی که بورس انرژی ریسک قیمت را پوشش می‌دهد، بحران کنونی ناشی از ریسک کیفیت و سیاست است.¹⁶ بنابراین، صادرکننده باید ضمن استفاده از ابزارهای مالی، ریسک کیفی/قراردادی را نیز از طریق آزمایش‌های استاندارد در مبدأ و تدوین قراردادهای فروش صریح و شفاف در خصوص پذیرش استانداردها در گمرکات مقصد، مدیریت نماید.

الزامات گمرکی و مالیاتی صادرات سوخت

اظهار کالا در گمرک برای فرآورده‌های نفتی و هیدروکربنی مستلزم رعایت دقیق رویه‌های اجرایی است. فعالان اقتصادی باید اظهارنامه گمرکی را با دقت تکمیل کرده و اسناد مربوط به مشخصات کالا را ارائه دهند.¹⁷ تعیین کد تعرفه (HS Code) که برای برخی از مشتقات نفتی ۲۷۱۰۱۲۹۰ است، در این فرآیند حیاتی است.¹⁹

همچنین، بر اساس قوانین بودجه سال‌های اخیر، محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی مشمول عوارض صادراتی هستند.²⁰ نیم درصد از مأخذ ارزش صادراتی این کالاها به عنوان عوارض صادراتی افزوده می‌شود.²⁰ این عوارض به طور خاص در مورد هیدروکربن‌ها و قیر نفت تعیین شده است.²¹ بر اساس بخشنامه‌های گمرک، محموله‌هایی که پیش از ابلاغ بخشنامه‌های جدید عوارض (مثلاً قبل از سال ۱۴۰۲) اظهار شده و در گمرک موجود بوده‌اند، از شمول افزایش عوارض معاف می‌شوند.²⁰

استانداردسازی و بحران اخیر کیفیت سوخت افغانستان (به‌روزرسانی ۱۴۰۴)

شدیدترین چالش در تجارت انرژی با افغانستان، تغییرات ناگهانی و سخت‌گیرانه در استانداردهای وارداتی سوخت بوده که منجر به رکود شدید و توقف محموله‌ها در مرزهای شرقی ایران شده است.⁷

الزامات جدید کیفی افغانستان: معیار سولفور و اکتان

دولت افغانستان (طالبان)، به منظور بهبود کیفیت سوخت و کاهش آلودگی، استانداردهای پذیرش فرآورده‌های نفتی را به طور چشمگیری افزایش داده است.⁹ این تغییرات عمدتاً در دو محصول کلیدی متمرکز هستند:

1. گازوئیل (دیزل) و سولفور: سخت‌گیری اصلی بر محتوای سولفور است. در گذشته افغانستان سولفور تا ۷۰۰۰ پی‌پی‌ام (PPM) را می‌پذیرفت، اما این عدد به طور ناگهانی به ۲۰۰۰ PPM کاهش یافته است.²⁵ منابع دیگر این استاندارد را حتی سخت‌تر اعلام کرده و ورود محموله‌هایی با میزان سولفور کمتر از ۱۵ پی‌پی‌ام (مشابه استانداردهای یورو ۵) را الزامی کرده‌اند.⁹ این الزام جدید باعث شده است که بخش عمده‌ای از محصولات هیدروکربنی تولیدی ایران که سولفور بالاتری دارند، دیگر اجازه ورود نداشته باشند و محموله‌ها برگشت بخورند.²⁶
2. بنزین و اکتان: در حوزه بنزین نیز، ورود بنزین با اکتان ۸۰ ممنوع شده و الزام به عرضه بنزین با اکتان بالای ۹۲ وجود دارد.⁷ مدیران صنعتی در ایران این سخت‌گیری‌ها را در مقایسه با استانداردهای جهانی و منطقه‌ای بسیار شدید ارزیابی کرده‌اند.⁷

پیامدهای اقتصادی توقف محموله‌ها و زیان صادرکنندگان

تغییر شبانه و بدون اطلاع‌رسانی قبلی این استانداردها، اقتصاد مرزی را در مرزهای ایران و افغانستان به بحران کشانده است.²⁴

• انباشت تانکرها: گزارش‌ها حاکی از توقف گسترده تانکرهای حامل سوخت در مرزها است. سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی (اوپکس) تأیید کرده است که بیش از ۳۰۰۰ تانکر در مرز دوغارون و صدها تانکر در مرز میلک (نیمروز) متوقف شده‌اند. این توقف‌ها ماه‌ها ادامه داشته و کامیون‌ها نه اجازه تخلیه بار و نه امکان بازگشت به ایران را دارند.¹⁶ محموله‌های عراقی ترانزیت شده از ایران نیز در این مرزها متوقف مانده‌اند.¹⁶
• خسارات مالی جدی: توقف کامل صادرات (که در مورد هیدروکربن‌ها تا ۸۰۰ میلیون دلار برآورد شده) و برگشت محموله‌ها به دلیل عدم انطباق با استانداردها، سرمایه‌گذاران مرزی و واحدهای ذخیره‌سازی را با زیان جدی مواجه کرده و عملاً بسیاری از واحدهای فعال را به تعطیلی کشانده است.¹⁰ اگرچه تعداد محموله‌های برگشت خورده (مانند ۲۶ تانکر) در مقابل حجم کل صادرات روزانه (روزانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ کامیون) ناچیز است، اما این خبرها نشان‌دهنده شکست سیستم‌های کیفیتی در مبدأ هستند.⁸

تغییر استانداردهای سوخت در افغانستان تنها یک تصمیم زیست‌محیطی نیست، بلکه یک تصمیم راهبردی است که ماهیت رقابتی دارد. توقف ورود سوخت ایران، بلافاصله منجر به افزایش شدید قیمت سوخت (گاز مایع) در شهرهای افغانستان، نظیر هرات، می‌شود.²⁸ همزمان، واردات از کشورهای آسیای مرکزی (مانند ترکمنستان) که سوخت یورو ۵ عرضه می‌کنند، ادامه می‌یابد.²⁸ این شرایط نشان می‌دهد که تغییر ناگهانی استانداردها احتمالاً با هدف مسدود کردن مسیر محصولات ارزان‌تر ایرانی و موفقیت مافیای انحصاری تجارت فرآورده‌های ترکمنستان برنامه‌ریزی شده است.²⁹ این اقدام، یک چالش فنی نیست، بلکه یک تصمیم راهبردی برای تغییر مسیر تأمین انرژی افغانستان است که سهم بازار ایران را به طور جدی تهدید می‌کند.

مرز دوغارون: تحلیل ظرفیت‌ها و چالش‌های عملیاتی صادرات سوخت

مرز دوغارون، که قدمتی بیش از ۱۱۰ سال دارد ³⁰، به عنوان مهم‌ترین گذرگاه رسمی تجاری ایران و افغانستان در شرق کشور، نقشی تعیین‌کننده در اقتصاد و امنیت انرژی منطقه ایفا می‌کند.

جایگاه راهبردی دوغارون در تجارت انرژی

گمرک دوغارون ۶۰ درصد از کل کالاهای صادراتی ایران به افغانستان را مدیریت می‌کند و سطح تعاملات تجاری سالانه ایران و افغانستان از طریق این مرز به حدود ۳.۲ میلیارد دلار می‌رسد.¹ این مرز، اصلی‌ترین مسیر برای صادرات مصالح ساختمانی، مواد غذایی و به‌خصوص فرآورده‌های نفتی، پتروشیمی، هیدروکربن، گاز مایع و قیر نفت است.¹ در یک دوره سه ماهه (بهار)، نزدیک به ۱۵۰ هزار تن سوخت از طریق این مرز صادر شده است.³²

با توجه به اهمیت راهبردی، این گذرگاه اخیراً به منطقه آزاد تجاری-صنعتی تبدیل شده است.³¹ همچنین توافقاتی برای ساخت خط لوله گاز از مرز دوغارون تا بندر اسلام‌قلعه در ولایت هرات نیز صورت گرفته است که نشان‌دهنده تلاش برای تسهیل بیشتر تجارت انرژی است.³³

زیرساخت‌های لجستیکی و الزامات ایمنی در پایانه مرزی

فرآیند صادرات سوخت از دوغارون اغلب از طریق عملیات ترانشیپ انجام می‌شود؛ بدین صورت که ناوگان سوختی ایران بار خود (با ظرفیت حدود ۲۵ تن یا ۲۵ هزار لیتر در هر تانکر) را در مخازن منطقه ویژه اقتصادی دوغارون تخلیه کرده و سپس ناوگان افغانستانی آن را بارگیری و به داخل افغانستان منتقل می‌کند.³²

با وجود تردد روزانه بیش از ۱۰۰۰ دستگاه کامیون حامل بار و مسافر ³⁰، زیرساخت‌های موجود در گمرک دوغارون در برابر حوادث و ریسک‌های عملیاتی با چالش جدی مواجه است. با توجه به ماهیت خطرناک کالاهای صادراتی (فرآورده‌های نفتی)، سهل‌انگاری کامیون‌داران در سال‌های گذشته منجر به چندین حادثه آتش‌سوزی با خسارات مالی زیاد شده است.³⁰ به همین دلیل، تأمین و به روزرسانی تجهیزات مقابله با حوادث و احداث ایستگاه آتش‌نشانی مستقل در مرز، به یک خواسته حیاتی تبدیل شده است.³⁰

یکی از مفاهیم مهم در این حوزه، وابستگی متقابل میان لجستیک و سیاست است. هرگونه تصمیم سیاسی یا تغییر استاندارد ناگهانی در کابل، بلافاصله به یک بحران لجستیکی و تهدید ایمنی بالقوه در مرزهای ایران تبدیل می‌شود. توقف هزاران تانکر حامل مواد خطرناک در دوغارون، علاوه بر زیان اقتصادی، خطر ایمنی عمومی و محیطی را در منطقه مرزی افزایش می‌دهد.¹⁶ بنابراین، سرمایه‌گذاری در ایمنی مرزها باید به عنوان بخشی از هزینه‌های پدافند غیرعامل در برابر ریسک‌های سیاسی/تجاری دیده شود.

اصول حمل و نقل جاده‌ای مواد خطرناک (ADR) و مدیریت ریسک لجستیکی

حمل و نقل جاده‌ای فرآورده‌های نفتی، که در رده مواد خطرناک (به‌طور کلی کلاس ۳ مواد اشتعال‌زا) قرار می‌گیرند، نیازمند رعایت دقیق الزامات فنی و قانونی بین‌المللی است.

الزامات کنوانسیون ADR و انطباق فنی ناوگان

ایران به عنوان عضوی از جامعه جهانی، آیین‌نامه اجرایی حمل و نقل جاده‌ای مواد خطرناک را بر اساس کنوانسیون‌های بین‌المللی مانند ADR (توافقنامه اروپایی حمل بین‌المللی کالاهای خطرناک از راه جاده) تصویب کرده است.³⁴ رعایت مقررات مربوط به راننده، کمک‌راننده و وسایل نقلیه، در این آیین‌نامه الزامی است.³⁴

• الزامات رانندگان: رانندگان باید گواهینامه‌های تخصصی حمل مواد خطرناک (گواهینامه ADR) را کسب کنند.³⁶ همچنین، راننده باید همواره اسناد مربوط به خصوصیات و نحوه حمل کالای خطرناک را در اختیار داشته باشد.³⁵ برای ناوگان حامل مواد خطرناک، همراهی یک راننده دوم که تمامی شرایط راننده اصلی را داشته باشد، اجباری است.³⁴
• الزامات فنی تانکرها: وسایل حمل و نقل باید دارای نشانه‌ها و علائم استاندارد مواد خطرناک باشند.³⁵ از نظر فنی، کامیون‌های حمل سوخت باید مجهز به سیستم‌های ایمنی تخصصی مانند سیستم ضد جرقه ADR باشند. این سیستم شامل یک مدار الکتریکی مستقل، سوئیچ‌های اضطراری برای قطع جریان برق، و قابلیت جمع‌آوری کامل الکتریسیته ساکن است تا ایمنی کامل تجهیزات در مواقع خطر تضمین شود.³⁷

قراردادهای حمل و نقل و نقش بیمه باربری صادراتی

حمل و نقل بین‌المللی کالاها بر اساس موافقتنامه حمل و نقل بین‌المللی جاده‌ای کالا و مسافر بین دولت ایران و افغانستان (مصوب ۱۳۸۲) تنظیم شده است.³⁸ این توافقات چارچوب کلی برای تردد و مبادلات را مشخص می‌کند.

• اظهارنامه خطرناک بودن کالا: فرستنده کالای خطرناک مکلف است پیش از تنظیم قرارداد حمل، طی اظهارنامه‌ای، متصدی حمل و نقل را از نوع خطر و اقدامات احتیاطی لازم مطلع سازد.³⁵ در صورت عدم اطلاع‌رسانی صحیح، صاحب کالا مسئول جبران کلیه خسارات و هزینه‌های وارده خواهد بود.³⁵
• بیمه باربری: در حمل و نقل بین‌المللی، بیمه کردن کالا (بیمه باربری صادراتی) اجباری است.³⁹ برای محموله‌های سوختی و هیدروکربنی، اخذ پوشش‌های بیمه‌ای جامع (مانند مجموعه شرایط A) برای پوشش ریسک‌هایی همچون حریق، غرق شدن و حوادث وسیله نقلیه ضروری است.³⁹

با این حال، فعالان اقتصادی در مرز دوغارون همچنان با معضلات لجستیکی روبرو هستند. انجمن‌های صنفی کامیون‌داران مرزی به نابرابری و تبعیض‌های آشکار در تردد مرزی انتقاد دارند.⁴¹ این نابرابری شامل تفاوت در مدت زمان ویزای رانندگان (سه ماهه برای ایرانیان در مقابل شش ماهه برای افغانستانی‌ها) و توقف‌های طولانی‌مدت (تا ۲۰ روز) کامیون‌های ایرانی در مرز در مقابل ورود آسان ناوگان افغانستانی است.⁴¹ این شرایط نابرابر، هزینه‌های لجستیکی صادرکنندگان ایرانی را به شکل پنهان افزایش داده و مزیت رقابتی آن‌ها را در برابر سایر تأمین‌کنندگان انرژی کاهش می‌دهد.

راهکارهای عملیاتی برای حفظ و توسعه بازار انرژی افغانستان

حفظ بازار استراتژیک افغانستان در حوزه سوخت، با توجه به چالش‌های اخیر استاندارد و رقابت‌های منطقه‌ای، نیازمند اتخاذ استراتژی‌های عملیاتی و بلندمدت در سطوح دولتی و خصوصی است.

پاسخ راهبردی به بحران استاندارد و ارتقاء کیفیت

برای برون‌رفت از وضعیت توقف محموله‌ها، چند اقدام حیاتی باید در دستور کار قرار گیرد:

1. مذاکرات فوری و ابلاغ شفاف: ابتدا، باید از طریق رایزنی‌های دیپلماتیک با وزارت مالیه و اداره استاندارد افغانستان، برای تعیین تکلیف تانکرهای متوقف شده و جلوگیری از خسارات بیشتر به فعالان اقتصادی اقدام شود.²⁴ همچنین، باید اطمینان حاصل شود که استانداردهای جدید به صورت رسمی و با یک دوره گذار منطقی ابلاغ شوند تا صادرکنندگان بتوانند تولیدات خود را با الزامات جدید تطبیق دهند.²⁶
2. سرمایه‌گذاری در تولید کم‌سولفور: راهکار بلندمدت و پایداری برای حفظ بازار افغانستان، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سولفورزدایی (مانند HDT) در پالایشگاه‌ها و مینی‌ریفاینری‌ها است. با توجه به الزام افغانستان به پذیرش سولفور ۱۵ PPM (یورو ۵)، ایران باید کیفیت محصولات صادراتی خود، به ویژه هیدروکربن‌ها، را به طور جدی ارتقاء دهد تا بتواند در برابر محصولات رقیب آسیای میانه سهم بازار خود را حفظ کند.²⁴

توسعه سازوکارهای مالی و لجستیکی

• تسهیل تجارت ریالی: با توجه به غلبه صادرات ایران بر واردات از افغانستان (ناترازی تجاری) و حضور جمعیت قابل توجهی از شهروندان افغان در ایران ⁴²، اجرای راهکار تجارت ریال برون‌مرزی ضروری است. این سازوکار به تجار ایرانی این امکان را می‌دهد که ریال دریافتی از افغانستانی‌های مقیم ایران را برای رفع تعهدات ارزی خود و تأمین هزینه‌های تجارت در افغانستان استفاده کنند. این اقدام می‌تواند مشکلات پیمان‌سپاری ارزی را حل کرده و حجم تجارت را مجدداً به سمت ارقام ۳ میلیارد دلاری سوق دهد.⁴²
• استفاده از حمل و نقل ترکیبی: برای کاهش ریسک‌های مرتبط با حمل و نقل جاده‌ای و تأمین پایدار سوخت، توسعه و استفاده از مسیر ریلی خواف-هرات برای ترانزیت گازوئیل و سایر فرآورده‌ها، یک گام مؤثر در تسهیل تجارت و کاهش هزینه‌های لجستیکی است.⁴³
• فعال‌سازی منطقه آزاد مشترک: بهره‌برداری کامل از منطقه آزاد تجاری-صنعتی دوغارون و اجرای توافقنامه‌های اخیر برای ایجاد منطقه مشترک تجاری با افغانستان ³³، می‌تواند بستری مناسب برای حل و فصل چالش‌های مرزی و استانداردسازی مداوم فراهم آورد.

نتیجه‌گیری

تجارت سوخت و فرآورده‌های نفتی به افغانستان از طریق مرز دوغارون، علی‌رغم حجم بالای مبادلات و زیرساخت‌های موجود، در حال حاضر با دو چالش اصلی روبرو است: بحران کیفیت ناگهانی (الزامات سولفور ۱۵ PPM و اکتان بالای ۹۲) و عدم توازن در لجستیک مرزی. این دو عامل، هزاران تانکر را در مرز متوقف کرده و منافع فعالان اقتصادی را در معرض خطر قرار داده‌اند. این شرایط نشان می‌دهد که صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی، به ویژه تولیدکنندگان هیدروکربن، نمی‌توانند صرفاً بر اساس تعریف گمرکی کالا اقدام کنند و باید استانداردهای کیفی سخت‌گیرانه مقصد را به عنوان یک واقعیت ژئوپلیتیک بپذیرند.

راهکار برون‌رفت از این وضعیت و حفظ جایگاه ایران در بازار انرژی افغانستان، نیازمند یک استراتژی جامع است: ارتقاء فوری تولیدات به استانداردهای کم‌سولفور، تثبیت چارچوب‌های مالی از طریق تسهیل تجارت ریالی، و فشار دیپلماتیک برای رفع تبعیض‌های لجستیکی در مرز دوغارون. فعالان اقتصادی موظفند ضمن رعایت دقیق قوانین ADR برای حمل مواد خطرناک، از ابزارهای بورس انرژی برای پوشش ریسک قیمتی و از سیستم‌های تضمین کیفیت برای پوشش ریسک برگشت محموله بهره‌برداری نمایند.

منابع

1. سطح تعاملات تجاری ایران و افغانستان از مرز دوغارون افزون بر سه میلیارد دلار است – ایرنا, accessed on November 14, 2025, https://www.irna.ir/news/85974007/%D8%B3%D8%B7%D8%AD-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B1%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D9%87
2. آنچه با نام بنزین به افغانستان صادر می‌شد چیست؟ آیا ایران امکان صادرات بنزین به افغانستان را دارد؟ – ایراف, accessed on November 14, 2025, https://iraf.ir/45798/economy/%D8%A2%D9%86%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B4/
3. روش های صادرات سوخت | شرکت کیان پترولیوم, accessed on November 14, 2025, https://www.kianpetroleum.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA-kianpetroleum/
4. طالبان استاندارد و کیفیت سوخت ایران را قبول ندارد – شبکه اطلاع رسانی افغانستان, accessed on November 14, 2025, http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=178208
5. قیمت هیدروکربن صادراتی به افغانستان – آراد برندینگ – گسترش تجارت مردمی – Arad Branding, accessed on November 14, 2025, https://aradbranding.com/fa/the-price-of-hydrocarbons-exported-to-afghanistan/
6. صادرات هیدروکربن به افغانستان – مرکز بازرگانی فردوسی, accessed on November 14, 2025, https://ftcenter.ir/tag/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
7. برخی مینی‌ریفاینری‌ها به افغانستان بنزین صادر می‌کنند – انرژی پرس, accessed on November 14, 2025, https://energypress.ir/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
8. داستان برگشت دادن ۲۶ تانکر سوخت ایرانی توسط طالبان چیست؟ – بازار, accessed on November 14, 2025, https://www.tahlilbazaar.com/news/197719/%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86-%DB%B2%DB%B6-%D8%AA%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA
9. افغانستان استاندارد و کیفیت سوخت ایران را قبول ندارد: «برای سلامت شهروندان خطرناک است»!, accessed on November 14, 2025, https://www.shahrekhabar.com/news/176119362091991
10. اقدامات جدید طالبان و تأثیر آن بر تجارت نفتی ایران و افغانستان | استانبولیم, accessed on November 14, 2025, https://istanbulim.com/news/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA/2025/10/22/
11. نقش پر رنگ بازار فرآورده‌های نفتی بورس انرژی ایران در افغانستان | آوا, accessed on November 14, 2025, https://www.avapress.com/fa/news/226916/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%BE%D8%B1-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
12. آشنایی با بورس انرژی در بازار سرمایه ایران – کمان‌دار پلاس, accessed on November 14, 2025, https://plus.kamandar.ir/all-about-energy-bourse/
13. بورس انرژی؛ آینه تولید ملی – ایراسین, accessed on November 14, 2025, https://www.irasin.ir/news/76378/%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DA%98%DB%8C-%D8%A8%D9%82%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF
14. قراردادهای آتی؛ ابزار مدیریت ریسک هوشمندانه و فرصت‌های سودآوری در بورس کالای ایران, accessed on November 14, 2025, https://www.imereport.ir/news/95549/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9-%D9%87%D9%88%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C
15. برآورد نسبت بهینه پوشش ریسک کاالهای انرژی – سیاست گذاری اقتصادی, accessed on November 14, 2025, https://ep.yazd.ac.ir/article_2088_3b601fdbd3910b9a3e769ee0f4db8e19.pdf
16. پیامدهای تغییر ناگهانی قانون طالبان: توقف صادرات سوخت ایران به افغانستان – ایراف, accessed on November 14, 2025, https://iraf.ir/89345/report/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA/
17. نحوه اظهار کالاهای صادراتی کامپاند – اتحادیه صادرکنندگان نفت و گاز و پتروشیمی, accessed on November 14, 2025, https://www.opex.ir/fa/news/39698/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AF
18. اظهارنامه گمرکی چیست + 7 نکته مهم برای تنظیم آن – بازرگانی صباغی زاده, accessed on November 14, 2025, https://sorattarkhis.com/%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C/
19. کد تعرفه (HS Code) 27101290 – سایر – های‌اکسپورت – سایت Hi Export, accessed on November 14, 2025, https://hi-export.ir/tariff/27101290
20. بخشنامه جدید عوارض صادراتی محموله های موجود در گمرک ابلاغ شد+سند – نبض صنعت, accessed on November 14, 2025, https://www.nabzesanaat.ir/43877/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C/
21. اعلام تعرفه های گمرکی هیدروکربن ها و قیر نفت, accessed on November 14, 2025, https://www.opex.ir/fa/news/37965/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%AA
22. صادرات فرآورده‌های نفتی ایران به افغانستان متوقف شد – ایران جیب, accessed on November 14, 2025, https://www.iranjib.ir/shownews/138157/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%B4%D8%AF/
23. توقف صادرات مشتقات نفتی ایران به افغانستان – آفتاب نیوز, accessed on November 14, 2025, https://aftabnews.ir/fa/news/1018774/%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
24. سوخت ایرانی پشت دیوار استانداردهای جدید افغانستان – ایرنا, accessed on November 14, 2025, https://www.irna.ir/news/85960747/%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
25. سرگردانی و بلاتکلیفی تانکرهای سوخت ایرانی پشت دیوار استانداردهای جدید افغانستان / طالبان کیفیت بنزین و گازوئیل ایران را نپسندید | اقتصادران, accessed on November 14, 2025, https://www.eghtesadran.com/%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D9%88/
26. توقف صادرات مشتقات نفتی ایران به افغانستان/ تغییر مقررات واردات ‌در افغانستان – تین نیوز, accessed on November 14, 2025, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C-102/307005-%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
27. بنزین اکتانA92 – پالایش نفت رازی, accessed on November 14, 2025, https://www.razi-refinery.com/P_%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B2-1_154.aspx
28. توقف واردات نفت و گاز مایع از ایران به افغانستان به دلیل تنش‌ها میان ایران و اسرائیل, accessed on November 14, 2025, https://www.trtfarsi.com/article/8818dff31ce6
29. مشکلات مربوط به صادرات سوخت های هیدروکربنی به کشور افغانستان, accessed on November 14, 2025, https://www.opex.ir/fa/news/5520/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
30. زیرساخت‌های مقابله با حوادث در گمرک دوغارون با چالش جدی مواجه است – ایرنا, accessed on November 14, 2025, https://www.irna.ir/news/85817880/%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%AF%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87
31. دوغارون، فرصت های از دست رفته در تجارت با افغانستان – تین نیوز, accessed on November 14, 2025, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-103/308163-%D8%AF%D9%88%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
32. ۷۰ درصد بنزین مصرفی افغانستان از ایران تامین می‌شود – ایرنا, accessed on November 14, 2025, https://www.irna.ir/news/84809942/%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A8%D9%86%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
33. توافق تجاری ایران و افغانستان؛ خط لوله گاز از دوغارون الی اسلام قلعه احداث می‌شود | جمهور, accessed on November 14, 2025, https://www.jomhornews.com/fa/news/143301/
34. آیین نامه اجرایی حمل و نقل جاده ای مواد خطرناک – مرکز پژوهشها, accessed on November 14, 2025, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/121706
35. آیین نامه اجرایی حمل و نقل جاده ای مواد خطرناک, accessed on November 14, 2025, https://faolex.fao.org/docs/pdf/ira211937.pdf
36. دوره حمل و نقل مواد خطرناک | ویژه کارت هوشمند | ثبت نام آنلاین – سامانه سدار, accessed on November 14, 2025, https://sadar.ir/%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9/
37. محصول دافران H۷ شرکت شایان دیزل به سیستم حمل نقل کالاهای خطرناک مجهز شد – عصر خودرو, accessed on November 14, 2025, http://www.asrekhodro.com/Mobile/News/236787/%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86-H7-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%B2%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%86%D9%82%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D9%85%D8%AC%D9%87%D8%B2-%D8%B4%D8%AF
38. قانون موافقتنامه حمل و نقل بین المللی جاده ای کالا و مسافر بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت انتقالی اسلامی افغانستان – مرکز پژوهشها, accessed on November 14, 2025, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94098
39. بیمه باربری و حمل و نقل بین المللی – شرکت بازرگانی راهکار تجارت پایا, accessed on November 14, 2025, https://rahkartejarat.com/cargo-insurance/
40. بیمه باربری – بیمه دانا, accessed on November 14, 2025, https://www.dana-insurance.com/fa-IR/Portal/4946/page/%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%DB%8C
41. شرایط ناعادلانه بین رانندگان کامیون ایران و افغانستان/ قوانین به نفع رانندگان کامیون افغانستان است – تین نیوز, accessed on November 14, 2025, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B6%D9%88%DB%8C-103/297008-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%81%D8%B9-%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
42. آخرین وضعیت تجارت ایران و افغانستان – انرژی پرس, accessed on November 14, 2025, https://energypress.ir/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
43. صادرات نخستین محموله گازوئیل ایران به افغانستان از راه‌آهن خواف-هرات – ایمنا, accessed on November 14, 2025, https://www.imna.ir/news/918840/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D9%84%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D8%B2%D9%88%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A2%D9%87%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%81-%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA