راهنمای کامل صادرات مواد معدنی در ۱۴۰۵

راهنمای کامل صادرات مواد معدنی؛ مراحل قانونی، تعرفه‌ها و گام‌های ۱۴۰۴

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۰۲ اسفند ۱۴۰۴

ایران با برخورداری از ذخایر عظیم و متنوع معدنی، به عنوان یکی از ده کشور برتر جهان در این حوزه شناخته می‌شود و بخش معدن به تنهایی پتانسیل جایگزینی بخش بزرگی از درآمدهای نفتی را داراست.1 در سال ۱۴۰۵، با آغاز اجرای جدی برنامه هفتم توسعه، سیاست‌های کلان کشور به سمت عبور از خام‌فروشی و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالا تغییر جهت داده است.2

صادرکنندگان در این سال با محیط حقوقی و اقتصادی جدیدی روبرو هستند که در آن، مفاهیمی همچون عوارض آب مجازی، مالیات بر مواد خام و نیمه‌خام، و نرخ‌های بازگشت ارز ۷۰ تا ۹۰ درصدی، نقش تعیین‌کننده‌ای در سودآوری ایفا می‌کنند.4 گزارش «راهنمای کامل صادرات مواد معدنی در ۱۴۰۵» به عنوان یک مرجع تخصصی، تمامی مراحل از دریافت کارت بازرگانی تا تسویه ارزی را با نگاهی به آخرین بخشنامه‌ها بررسی کرده و نقشه‌راهی دقیق برای بازرگانان در سال ۱۴۰۵ ترسیم می‌کند تا با درک عمیق از زیرساخت‌های لجستیکی و قانونی، ریسک‌های خود را به حداقل برسانند.

تحلیل استراتژیک بخش معدن در اسناد بالادستی و برنامه هفتم پیشرفت

بخش معدن و صنایع معدنی در سال ۱۴۰۵ وارد مرحله جدیدی از حیات خود شده است که بر اساس قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت (۱۴۰۳-۱۴۰۷) تعریف می‌شود.7 دولت در این برنامه هدف‌گذاری رشد سالانه ۱۳ درصدی را برای بخش معدن در نظر گرفته است که در مقایسه با رشد سایر بخش‌ها، نشان‌دهنده اولویت استراتژیک این حوزه در اقتصاد ملی است.2 این رشد قرار است از طریق سرمایه‌گذاری‌های کلان (حدود ۲۵۰ میلیارد دلار در کل زنجیره انرژی و معدن) و تغییر مدل همکاری دولت و بخش خصوصی محقق شود.2

یکی از مهم‌ترین تحولات در این مسیر، تدوین “نقشه راه مواد معدنی حیاتی و استراتژیک” برای نخستین بار در کشور است.10 وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) با همکاری ایمیدرو، فهرستی شامل ۳۰ ماده معدنی را به عنوان عناصر راهبردی شناسایی کرده است که در اولویت اکتشاف و استخراج قرار دارند.2 این عناصر شامل موادی همچون لیتیم، وانادیوم، منگنز، فسفات، تیتانیوم، قلع، پتاس، نیکل، بور، کبالت و عناصر نادر خاکی هستند.10 همچنین موادی نظیر مولیبدن، کرومیت و بیتومین به عنوان فرصت‌های ویژه صادراتی شناسایی شده‌اند.10

تغییر پارادایم از تمرکز بر تعداد پروانه‌های بهره‌برداری به سمت “ارزش افزوده” و “تکمیل زنجیره”، صادرکنندگان را ملزم می‌کند تا سبد محصولات خود را از مواد خام به سمت فرآورده‌های میانی و نهایی سوق دهند.2 در جدول زیر، اهداف کمی کلان مرتبط با بخش معدن و تجارت در برنامه هفتم توسعه ارائه شده است:

شاخص عملکردی در برنامه هفتم توسعهواحدهدف کمی (متوسط سالانه یا پایان برنامه)
نرخ رشد بخش معدندرصد۱۳
نرخ رشد بخش صنعتدرصد۸.۵
رشد متوسط صادرات غیرنفتیدرصد۲۲.۶
کاهش سالانه ناترازی بانک‌هادرصد۲۰
نرخ مالیات بر ارزش افزوده در پایان برنامهدرصد۱۳
راهنمای کامل صادرات مواد معدنی در ۱۴۰۵

زیرساخت‌های قانونی و الزامات ورود به بازار صادرات در سال ۱۴۰۴

برای ورود به عرصه صادرات مواد معدنی در سال ۱۴۰۵، نخستین پیش‌نیاز قانونی، داشتن اهلیت تجاری است که از طریق دریافت کارت بازرگانی احراز می‌شود.11 بر اساس ماده ۲ قانون صادرات و واردات، کارت بازرگانی مجوزی است که به اشخاص حقیقی و حقوقی اجازه می‌دهد به فعالیت‌های تجارت خارجی بپردازند.12 در سال ۱۴۰۵، شرایط صدور و تمدید این کارت با سخت‌گیری‌های بیشتری همراه شده تا از پدیده “کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای” جلوگیری شود.6

متقاضیان دریافت کارت بازرگانی حقیقی و حقوقی در سال ۱۴۰۵ باید مراحل زیر را طی کرده و مدارک مربوطه را در سامانه جامع تجارت بارگذاری کنند:

۱. احراز محل اقامت و فعالیت: ارائه سند مالکیت شش‌دانگ یا اجاره‌نامه کددار با پرینت کد رهگیری الزامی است.14 ۲. صلاحیت‌های مالی و بانکی: داشتن حداقل سرمایه ۲۰۰ میلیون تومانی در حساب جاری و ارائه گواهی عدم ورشکستگی.15 ۳. تأییدیه‌های قانونی: گواهی عدم سوءپیشینه (با اعتبار کمتر از ۶ ماه)، مفاصاحساب مالیاتی (موضوع ماده ۱۸۶ قانون مالیات‌های مستقیم) و خرید تمبر مالیاتی.14 ۴. صلاحیت علمی و آموزشی: داشتن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم و گذراندن دوره‌های آموزشی اتاق بازرگانی.14 ۵. تأییدیه گمرکی: تاییدیه مبنی بر عدم انجام قاچاق کالا موضوع ماده ۷ قانون مربوطه.14

پس از دریافت کارت، بازرگان باید در سامانه جامع تجارت (NTSW) ثبت‌نام کرده و نقش تجاری خود را فعال نماید.16 این سامانه به عنوان درگاه واحد، تمامی فرآیندهای ثبت سفارش، اخذ مجوزهای صادراتی و رفع تعهد ارزی را مدیریت می‌کند.16 صادرکنندگان مواد معدنی علاوه بر کارت بازرگانی، در بسیاری از موارد نیاز به “مجوز صدور” از وزارت صمت دارند که بر اساس سهمیه‌بندی‌ها و نیاز بازار داخل صادر می‌شود.11

فرآیند اجرایی و گام‌به‌گام عملیات صادرات مواد معدنی

عملیات صادرات در سال ۱۴۰۵ فراتر از یک جابجایی فیزیکی کالا است و شامل یک سلسله مراتب اداری و فنی دقیق است.11 این فرآیند با تهیه “پروفرما” یا پیش‌فاکتور آغاز می‌شود که حاوی اطلاعات دقیق کالا، قیمت بر اساس اینکوترمز ۲۰۲۰ و شرایط حمل‌ونقل است.11 در این مرحله، تعیین کد تعرفه (HS Code) صحیح برای مواد معدنی بسیار حیاتی است، چرا که عوارض صادراتی بر مبنای این کد محاسبه می‌شود.17

گام‌های اجرایی به شرح زیر است:

  • آنالیز و تعیین ماهیت: قبل از اظهار کالا به گمرک، محموله باید در آزمایشگاه‌های معتمد (مانند SGS یا آزمایشگاه‌های همکار استاندارد) مورد آزمون قرار گیرد تا خلوص و نوع ماده معدنی دقیقاً مشخص شود.21
  • عقد قرارداد حمل و بیمه: با توجه به ماهیت سنگین و حجیم مواد معدنی، قراردادهای حمل ریلی یا دریایی (بندرعباس یا چابهار) منعقد شده و کالا در برابر حوادث احتمالی بیمه می‌شود.11
  • اظهار کالا در سامانه EPL: صادرکننده با استفاده از توکن دیجیتال، کالا را در پنجره واحد فرامرزی گمرک اظهار کرده و کوتاژ صادراتی دریافت می‌کند.19
  • ارزیابی و مسیربندی گمرکی: کالا بسته به رتبه اعتباری صادرکننده در یکی از مسیرهای سبز (بدون بازرسی)، زرد (بررسی اسنادی) یا قرمز (بازرسی فیزیکی و آزمایش مجدد) قرار می‌گیرد.16
  • خروج کالا و صدور گواهی مبدأ: پس از تأیید نهایی و بارگیری بر روی وسیله حمل‌ونقل بین‌المللی، بیجک خروج صادر شده و صادرکننده می‌تواند گواهی مبدأ را از اتاق بازرگانی دریافت نماید.11

در سال ۱۴۰۵، “فهرست عدل‌بندی” (Packing List) و “دیتاشیت” فنی محصول به عنوان اسناد محوری در کنار فاکتور فروش، برای ترخیص کالا در گمرکات مقصد (مانند ترکیه یا چین) ضروری هستند.1

عوارض صادراتی بر مواد خام و نیمه‌خام در سال ۱۴۰۴

سیاست‌های مالیاتی و عوارض گمرکی در سال ۱۴۰۴ به شدت علیه صادرات مواد فرآوری‌نشده تنظیم شده بود و در سال ۱۴۰۵ هم ادامه خواهد یافت.26 طبق تصویب‌نامه هیئت وزیران و بند “ژ” تبصره ۶ قانون بودجه، فهرست ۲۳۸ ردیف از محصولات معدنی، نفتی و پتروشیمی که به صورت خام یا نیمه‌خام صادر می‌شوند، مشمول عوارض صادراتی قطعی هستند.28 این عوارض با هدف کاهش انگیزه صادرات کالاهای با ارزش افزوده پایین و تأمین نیاز صنایع داخلی وضع شده است.26

در زنجیره فولاد، که یکی از مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران است، نرخ‌های عوارض در سال ۱۴۰۴ به شرح جدول زیر اعمال شده است:

نوع محصول معدنی (زنجیره فولاد)نرخ عوارض صادراتی (۱۴۰۳-۱۴۰۴)ملاحظات و وضعیت بازار
سنگ‌آهن مگنتیت۲۰ درصدمحدودیت شدید جهت تأمین نیاز داخلی
سنگ‌آهن هماتیت۲ درصدعوارض کمتر جهت تشویق استخراج
کنسانتره سنگ‌آهن۵ درصدمحصول میانی
گندله سنگ‌آهن۲ درصددر حال تکمیل زنجیره ارزش
آهن اسفنجی۵ درصدنوسان قیمت به دلیل ناترازی انرژی
بیلت، بلوم و اسلب فولادی۱ درصدکمترین عوارض برای حمایت از صادرات فولاد

منابع: 27

علاوه بر این، از ابتدای سال ۱۴۰۴، عوارض جدیدی تحت عنوان “عوارض آب مجازی” به میزان یک درصد از ارزش صادراتی بر محصولات کشاورزی و برخی فرآورده‌های پرآب‌بر اعمال می‌شود.4 در بخش معدن نیز، صادرکنندگان با چالش لغو معافیت‌های مالیاتی مواجه هستند. در حالی که صادرات محصولات غیرنفتی با نرخ صفر مالیاتی محاسبه می‌شود، اما درآمد حاصل از صادرات “مواد خام” تنها از ۲۰ درصد معافیت برخوردار است و ۸۰ درصد مابقی مشمول مالیات عادی است.31

مدیریت بازگشت ارز و سامانه‌های ارزی در سال ۱۴۰۵

حیاتی‌ترین بخش صادرات در سال ۱۴۰۵، ایفای تعهدات ارزی است.34 بانک مرکزی و سامانه جامع تجارت با هماهنگی کامل، فرآیند بازگشت ارز را رصد کرده و از ابتدای اسفند ۱۴۰۴، “حداقل درصد مجاز بازگشت ارز” را به ۷۰ درصد افزایش داده‌اند.5 این نرخ در ماه‌های بعد به ۸۰ درصد (خرداد ۱۴۰۵) و ۹۰ درصد (شهریور ۱۴۰۵) خواهد رسید.5

صادرکنندگان مواد معدنی می‌توانند به روش‌های زیر رفع تعهد ارزی نمایند:

۱. فروش در سامانه نیما: عرضه ارز حاصل از صادرات در قالب حواله به بانک مرکزی یا صرافی‌های مجاز.36 در این روش، صادرکننده پیشنهادهای خرید صرافی‌ها را بررسی کرده و بهترین نرخ را انتخاب می‌کند.38 ۲. واردات در مقابل صادرات خود: استفاده از ارز حاصل از صادرات برای تأمین مواد اولیه، قطعات یدکی و ماشین‌آلات خط تولید همان واحد معدنی.37 ۳. واگذاری ارز به غیر: انتقال ارز به واردکنندگان دیگر از طریق سامانه جامع تجارت جهت واردات کالاهای مجاز.36 ۴. تسویه بدهی ارزی: بازپرداخت تسهیلات ارزی دریافت شده از صندوق توسعه ملی یا شبکه بانکی.36

عدم رفع تعهد ارزی در مهلت مقرر (معمولاً ۴ تا ۶ ماه، با امکان تمدید تا ۱۵ ماه برای برخی موارد خاص و دانش‌بنیان) منجر به ابطال کارت بازرگانی، جریمه‌های نقدی معادل سه برابر کسری ارز و محرومیت از معافیت‌های مالیاتی می‌شود.35 در موارد تعدد جرم، صادرکننده به عنوان اخلال‌گر اقتصادی به مراجع قضایی معرفی خواهد شد.39

لجستیک و زیرساخت‌های حمل‌ونقل مواد معدنی در سال ۱۴۰۵

حمل‌ونقل مواد معدنی به دلیل چگالی بالا و حجم زیاد، نیازمند زیرساخت‌های تخصصی است.24 در سال ۱۴۰۵، تمرکز دولت بر توسعه کریدورهای ریلی برای اتصال معادن مرکز ایران به بنادر جنوبی (بندرعباس و چابهار) است.41 حمل‌ونقل ریلی به دلیل ایمنی بالا، هزینه کمتر در مسافت‌های طولانی و کاهش ردپای کربن، بهترین گزینه برای صادرکنندگان سنگ‌آهن، ذغال‌سنگ و کنسانتره‌ها محسوب می‌شود.42

هزینه‌های لجستیک در بنادر جنوبی برای سال ۱۴۰۵ شامل موارد زیر است:

  • هزینه‌های ترمینالی (THC): برای کانتینرهای ۲۰ فوت حدود ۲۰۰ دلار و برای ۴۰ فوت ۳۰۰ دلار.43
  • هزینه‌های بندری و دریایی: شامل حقوق و عوارض توقف کنار اسکله که بر اساس تناژ ناخالص (GT) شناور محاسبه می‌شود.41
  • دموراژ و حق توقف: از زمان واگذاری کانتینر، معمولاً ۱۰ روز مهلت رایگان وجود دارد و پس از آن جریمه‌های روزانه اعمال می‌شود.43
  • هزینه‌های لایروبی و ایمن‌سازی: که به ازای هر سفر شناور دریافت می‌شود.41

بندر چابهار به عنوان “دروازه ملل”، با ارائه تخفیف‌های ۹۰ درصدی در برخی تعرفه‌های بندری برای بارهای ترانزیتی و صادراتی، به رقابت با بندر جبل‌علی و بندرعباس پرداخته است.41 صادرکنندگان مواد معدنی به مقاصد هند و شرق آسیا، استفاده از ظرفیت‌های بندر شهید بهشتی چابهار را به دلیل دوری از ترافیک تنگه هرمز در اولویت قرار داده‌اند.41

چالش‌های بین‌المللی و ژئوپلیتیک تجارت معدنی ایران

صادرکنندگان مواد معدنی ایران در سال ۱۴۰۵ با یک محیط بین‌المللی پیچیده روبرو هستند.44 از یک سو، تقاضای جهانی برای “انرژی‌های پاک” باعث رونق بازار مس و لیتیوم شده است و از سوی دیگر، فشارهای سیاسی بین‌المللی چالش‌های جدیدی ایجاد کرده است.46 بر اساس گزارش‌های معتبر، ایالات متحده تهدید کرده است که تعرفه ۲۵ درصدی بر هر کشوری که با ایران وارد معامله تجاری شود، اعمال خواهد کرد.44

این موضوع تأثیرات زیر را بر تجارت معدنی ایران خواهد داشت:

  • محدود شدن دایره خریداران: تمرکز صادرات بر کشورهایی که وابستگی کمتری به سیستم مالی آمریکا دارند (مانند چین که بیش از ۸۰ درصد نفت و بخش بزرگی از مواد معدنی ایران را خریداری می‌کند).45
  • افزایش هزینه‌های تراکنش: استفاده از کانال‌های غیررسمی و تراستی‌ها (Trustees) برای جابجایی پول که منجر به کاهش حاشیه سود صادرکننده می‌شود.40
  • لزوم تنوع‌بخشی به مقاصد: صادرکنندگان باید به جای اتکا به یک یا دو بازار، به سمت بازارهای اوراسیا، ترکیه و کشورهای همسایه با استفاده از پیمان‌های پولی دوجانبه حرکت کنند.1

در این میان، نقش آزمایشگاه‌های تعیین ماهیت و شرکت‌های بازرسی بین‌المللی (مانند SGS) در کاهش ریسک‌های مرجوعی کالا و تضمین کیفیت برای خریداران خارجی بسیار پررنگ‌تر از گذشته شده است.12

جمع‌بندی و توصیه‌های کاربردی برای صادرکنندگان در سال ۱۴۰۵

صادرات مواد معدنی در سال ۱۴۰۵، مسیری پرپیچ‌وخم اما پرسود برای کسانی است که با دانش روز و رعایت دقیق قوانین حرکت می‌کنند.1 اجرای برنامه هفتم توسعه، فرصت‌های بی‌نظیری را برای استحصال و صادرات ۳۰ عنصر راهبردی فراهم کرده است که می‌تواند آینده اقتصادی شرکت‌های معدنی را تضمین کند.10 صادرکنندگان باید توجه داشته باشند که شفافیت در بازگشت ارز و عبور از خام‌فروشی، تنها راه بقا در این بازار و بهره‌مندی از مشوق‌های مالیاتی است.26

برای موفقیت در سال ۱۴۰۵، رعایت نکات زیر ضروری است:

۱. هوشمندسازی فرآیندها: تسلط کامل بر سامانه جامع تجارت و EPL گمرک برای جلوگیری از ایستایی کالا.16

۲. کنترل کیفیت در مبدأ: استفاده از آزمایشگاه‌های معتمد جهت تطابق دقیق کالا با قراردادهای بین‌المللی.22

۳. مدیریت لجستیک: بهره‌گیری از حمل‌ونقل ریلی برای کاهش هزینه‌ها و انتخاب بنادر بهینه بر اساس مقصد نهایی.41

۴. تنوع ارزی: استفاده از روش “واردات در مقابل صادرات” برای نوسازی ماشین‌آلات معدنی فرسوده که خود مشمول تسهیلات دولتی است.37

آینده متعلق به شرکت‌هایی است که از استخراج ساده فراتر رفته و با تکنولوژی‌های نوین، ارزش افزوده را در داخل مرزها خلق می‌کنند.2 اکنون زمان آن است که با تکیه بر ذخایر غنی میهن و بهره‌گیری از ابزارهای نوین بازرگانی، جایگاه ایران را در نقشه معدنی جهان ارتقا دهیم.

راهنمای کامل صادرات مواد معدنی در ۱۴۰۵

منابع

  1. صادرات مواد معدنی ایران – قوانین و شرایط تعرفه صادراتی – آکادمی باسکول, accessed on February 5, 2026, https://blog.buskool.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C/
  2. جزئیات عملکرد بخش معدن در برنامه هفتم / ریل‌گذاری به سمت عناصر نادر خاکی – ایسنا, accessed on February 5, 2026, https://www.isna.ir/news/1404101609814/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%B1%DB%8C%D9%84-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1
  3. جزئیات عملکرد بخش معدن در برنامه هفتم / ریل‌گذاری به سمت عنا|شاخص برتر, accessed on February 5, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%2F-%D8%B1%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%DB%8C_c2hha2hlc2ViYXJ0YXIuaXIvJUQ4JUFDJUQ4JUIyJUQ4JUE2JURCJThDJUQ4JUE3JUQ4JUFBLSVEOCVCOSVEOSU4NSVEOSU4NCVEQSVBOSVEOCVCMSVEOCVBRi0lRDglQTglRDglQUUlRDglQjQtJUQ5JTg1JUQ4JUI5JUQ4JUFGJUQ5JTg2LSVEOCVBRiVEOCVCMS0lRDglQTglRDglQjElRDklODYlRDglQTclRDklODUlRDklODctJUQ5JTg3JUQ5JTgxJUQ4JUFBJUQ5JTg1Lw==_2LTYp9iu2LUg2KjYsdiq2LE=
  4. ضوابط صادرات در سال ۱۴۰۴ بر اساس قانون برنامه هفتم پیشرفت, accessed on February 5, 2026, https://www.alef.ir/news/4031229036.html
  5. افزایش حداقل درصد مجاز بازگشت ارز صادرات – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4247902-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
  6. حداقل درصد مجاز بازگشت ارز صادرات افزایش یافت – خبرگزاری مهر, accessed on February 5, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6731809/%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA
  7. قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳ـ ۱۴۰۷) – مرکز پژوهشها, accessed on February 5, 2026, https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1809128
  8. متن نهایی مصوبه «لایحه برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران» ارسالی به شورای نگهبان, accessed on February 5, 2026, https://www.ekhtebar.ir/%D9%85%D8%AA%D9%86-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D9%BE%DB%8C%D8%B4/
  9. برنامه هفتم توسعه – ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد, accessed on February 5, 2026, https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87
  10. تدوین نقشه راه مواد معدنی حیاتی و استراتژیک برای نخستین بار – ایران اکونومیست, accessed on February 5, 2026, https://36635023.khabarban.com/
  11. مراحل صادرات کالا از ایران (تجارت بین الملل) | بازرگانی راهکار, accessed on February 5, 2026, https://rahkartejarat.com/exporting/
  12. مدارک لازم برای صادرات محصول از ایران: لیست کامل برای صادرکنندگان, accessed on February 5, 2026, https://behrabmarketing.com/fa/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/
  13. بایگانی‌های رفع تعهد ارزی – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/category/export/export-rules/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C/
  14. کارت بازرگانی چیست و چگونه آن را دریافت کنیم؟ (راهنمای جامع 1404) – زومین بازار, accessed on February 5, 2026, https://zoominbazar.com/what-is-commercial-card/
  15. اخذ مجوزهای قانونی و لازم برای صادرات و واردات | شرکت آوند حیات, accessed on February 5, 2026, https://avandhayat.com/%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C/
  16. ثبت سفارش سامانه جامع تجارت؛ راهنمای کامل ۱۴۰۴, accessed on February 5, 2026, https://mohasebankhebreh.com/3951/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA.html
  17. مجوز های لازم برای صادرات و واردات کالا به ایران در سال 1404 – بازرگانی جولایی, accessed on February 5, 2026, https://joolaei.com/import-license-to-iran/
  18. آموزش قدم به قدم نحوه ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ایران | هانزا – شرکت هنزا ناو دریا, accessed on February 5, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/product-registration-training/
  19. صادرات کالا [مراحل صادرات کالا از صفر تا صد] – سامان اکسپرس, accessed on February 5, 2026, https://samanexp.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7/
  20. استعلام تعرفه گمرکی 1403: دریافت کد تعرفه گمرکی pdf – ستاره جهان رو آریا, accessed on February 5, 2026, https://setarejahanro.com/customs-fee-and-tariff/
  21. 0 تا 100 صادرات محصولات معدنی, accessed on February 5, 2026, https://0ta100.net/product/minerals
  22. آزمایشگاه تعیین ماهیت – پگاه آزما, accessed on February 5, 2026, https://pegahazma.com/%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA/
  23. آزمون گستر بندر: صفحه اصلی, accessed on February 5, 2026, https://azmoongostarbnd.ir/
  24. حمل مواد معدنی به روش های مختلف + هزینه – لیان ویسمن, accessed on February 5, 2026, https://lianvisman.com/minerals-shipment/
  25. رفع تعهد ارزی حاصل از صادرات – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
  26. محصولات نفتی و پتروشیمی خام و نیمه خام معاف از مالیات صادرات تعیین شدند. – ره‌آورد, accessed on February 5, 2026, https://rahavard365.com/news/70075
  27. نرخ عوارض صادراتی مواد خام و نیمه‌خام در سال ۱۴۰۳ مشخص شد/ عوارض صادراتی محصولات زنجیره فولاد چند درصد است؟ – پترومتالز, accessed on February 5, 2026, https://enfnews.ir/17119/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85/
  28. عوارض صادراتی فهرست مواد خام و نیمه خام سال 1403 – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B7%D8%B9%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A8%D9%86%D8%AF-%DA%98-%D8%AA%D8%A8/
  29. فهرست ۲۳۸ محصول مشمول عوارض صادراتی نیم تا ۸۰.۵ درصدی اعلام شد | بورس پرس, accessed on February 5, 2026, https://boursepress.ir/news/223511/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%DB%B2%DB%B3%DB%B8-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%AA%D8%A7-%DB%B8%DB%B0-%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF
  30. فهرست 239 ماده خام و نیمه خام مشمول عوارض صادراتی اعلام شد – ویکی پلاست, accessed on February 5, 2026, https://wikiplast.ir/news/16638/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B4%D9%85%D9%88%D9%84-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C
  31. نحوه محاسبه مالیات صادرات و واردات – داتور هلدینگ, accessed on February 5, 2026, https://datorholding.com/export-and-import-tax/
  32. مالیات بر ارزش افزوده صادرات + 8 کالای مشمول مالیات افزوده – نرم افزار حسابداری فرداد, accessed on February 5, 2026, https://www.fardadgroup.com/blog/%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
  33. معافیت‌های مالیاتی درآمدهای حاصل از صادرات کالا و خدمات – پرشین حساب, accessed on February 5, 2026, https://persianhesab.com/exemption-of-goods/
  34. تعهد ارزی – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/tags/%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  35. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 5, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
  36. رفع تعهدات ارزی – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 5, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3488/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C.html
  37. رفع تعهدات ارزی و نحوه انجام آن در سامانه نیما – شرکت بازرگانی وانیکس, accessed on February 5, 2026, https://1xcompany.com/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%A7/
  38. آموزش رفع تعهد ارزی در صادرات | راهنمای کامل و سریع, accessed on February 5, 2026, https://jafari.business/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
  39. نحوه رفع تعهد ارزی واردات و صادرات: راهنمای کامل و مجازات – دادپویان حامی, accessed on February 5, 2026, https://hamilaw.ir/fulfillment-of-foreign-exchange-obligations-of-importers/
  40. آخرین وضعیت تعهدات ارزی تراستی‌ها/ ۲۲۵ نفر احضار و ۳۴ شخص به|ایلنا, accessed on February 5, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%2F-%DB%B2%DB%B2%DB%B5-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%A7%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%DB%B3%DB%B4-%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF_aWxuYS5pci8lRDglQTglRDglQUUlRDglQjQtJUQ4JUIzJURCJThDJUQ4JUE3JUQ4JUIzJURCJThDLTMvMTc0NzM1My0=_2KfbjNmE2YbYpw==
  41. تعرفه خدمات بندری و دریایی در بنادر تجاری جنوب کشور – شرکت کشتیرانی ترنگ دریا, accessed on February 5, 2026, https://www.torangdarya.com/%D8%A8%D9%84%D8%A7%DA%AF/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1
  42. حمل ریلی مواد معدنی – سپهران, accessed on February 5, 2026, https://sepahran.com/rail-transportation-of-minerals/
  43. جدول نرخ حمل بار با کشتی + استعلام سریع حمل دریایی | شرکت کشتیرانی ابتکار ترابر, accessed on February 5, 2026, https://www.barabroad.com/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C/
  44. white house announces 25 percent tariff on iran effective immediately – Green Worldwide Shipping, accessed on February 5, 2026, https://www.greenworldwide.com/white-house-announces-25-percent-tariff-on-iran-effective-immediately/
  45. What are the trade partners of Iran that will be subject to US tariffs of 25%?, accessed on February 5, 2026, https://energynews.oedigital.com/refined-products/2026/01/13/what-are-the-trade-partners-of-iran-that-will-be-subject-to-us-tariffs-of-25
  46. قفل دولتی بر صادرات معدنی‌ – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4238900-%D9%82%D9%81%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C
  47. آینده تولید و صادرات فلز سرخ – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C-129/4248757-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%84%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%AE
  48. Trump 2.0 tariff tracker | Trade Compliance Resource Hub, accessed on February 5, 2026, https://www.tradecomplianceresourcehub.com/2026/02/02/trump-2-0-tariff-tracker/
  49. چالش‌های بازگشت ارز و اثر بر تورم و معیشت – روزنامه تعادل, accessed on February 5, 2026, https://www.taadolnewspaper.ir/fa/news/375575/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%8A%D8%B4%D8%AA
  50. قانون بودجه سال 1404 کل کشور (بخش اول) «سقف منابع عمومی دولت و مفروضات منابع و مصارف, accessed on February 5, 2026, https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=9519516521697556277
  51. قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور – شناسنامه قانون, accessed on February 5, 2026, https://shenasname.ir/b1404/66094-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%DA%A9%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1