صادرات سنگ ‌آهن به چین در ۲۰۲۶ | هزینه حمل و الزامات بازار

فهرست مطالب

تجارت سنگ‌آهن میان ایران و چین در آستانه سال ۱۴۰۵ وارد فاز جدیدی شده است. با آغاز به کار رسمی پروژه‌های بزرگی نظیر “سیماندو” در گینه و ورود نخستین محموله‌های آن به بنادر چین در ژانویه ۲۰۲۶، توازن عرضه در بازار جهانی دستخوش تغییر شده است. بازرگانان ایرانی در سال ۱۴۰۵ با متغیرهای جدیدی از جمله “ریال جدید” در ساختار بودجه کشور و قوانین سخت‌گیرانه‌تر زیست‌محیطی در بنادر مقصد روبرو هستند. در گزارش «صادرات سنگ ‌آهن به چین در ۲۰۲۶»، هزینه‌های لجستیک بر اساس شاخص‌های فوریه ۲۰۲۶ و فرآیندهای ترخیص کالا با رویکردی تخصصی بازنگری شده است تا نقشه راهی دقیق برای حضور رقابتی در بازار چین ارائه گردد.

تحلیل بازار جهانی و چشم‌انداز قیمت سنگ‌آهن در سال ۲۰۲۶

بازار جهانی سنگ‌آهن در فوریه ۲۰۲۶ با فشار نزولی ناشی از افزایش عرضه و رکود بخش مسکن چین مواجه است. قیمت سنگ‌آهن در اواخر ژانویه ۲۰۲۶ به کمترین میزان ۸ هفته اخیر (حدود ۱۰۵.۸۵ دلار) رسید و در فوریه روند کاهشی را تا سطح ۹۹.۶۶ دلار ادامه داد که کمترین میزان از اوت ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. تحلیل‌گران بانک‌هایی نظیر سیتی‌بانک و گلدمن ساکس پیش‌بینی می‌کنند میانگین قیمت در سال ۲۰۲۶ به حدود ۹۴ دلار در هر تن کاهش یابد. این افت قیمت با ورود سالانه ۱۲۰ میلیون تن ظرفیت جدید از گینه (پروژه سیماندو) تقویت شده است؛ پروژه‌ای که اولین محموله ۲۰۰ هزار تنی آن در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶ در بندر “ماجیشان” چین تخلیه شد.

در داخل چین، استراتژی خرید متمرکز توسط “گروه منابع معدنی چین” (CMRG) قدرت چانه‌زنی خریداران را افزایش داده است.¹ همچنین پکن از ژانویه ۲۰۲۶ سیستم مجوز صادرات محصولات فولادی را فعال کرده که انتظار می‌رود منجر به کاهش تولید داخلی فولاد و در نتیجه کاهش تقاضا برای سنگ‌آهن وارداتی شود.² با توجه به موجودی ۱۵۴ میلیون تنی سنگ‌آهن در بنادر چین در فوریه ۲۰۲۶، صادرکنندگان ایرانی باید بر روی عیارهای بالا و کاهش هزینه‌های تمام شده تمرکز کنند تا در رقابت با سنگ‌آهن ۶۵ درصد گینه جایگاه خود را حفظ نمایند.

ساختار عوارض صادراتی و قوانین مالیاتی ایران در بودجه ۱۴۰۵

قوانین صادراتی سال ۱۴۰۵ بر مبنای لایحه بودجه جدید و مصوبات هیئت وزیران، همچنان بر جلوگیری از خام‌فروشی تأکید دارد. نرخ عوارض صادراتی سنگ‌آهن مگنتیت در سطح ۲۰ درصد ثابت مانده است، در حالی که برای حمایت از استخراج ذخایر هماتیت، عوارض این نوع سنگ‌آهن در سطح ۲ درصد حفظ شده است. سایر محصولات زنجیره شامل کنسانتره سنگ‌آهن با عوارض ۵ درصد و گندله با عوارض ۲ درصد صادر می‌شوند.⁴

نکته کلیدی در بودجه ۱۴۰۵، تغییر واحد پولی در محاسبات رسمی به “ریال جدید” (حذف ۴ صفر) است که صادرکنندگان باید در تنظیم قراردادها و اظهارنامه‌های مالیاتی به آن توجه داشته باشند. همچنین سقف معافیت‌های مالیاتی صادرکنندگان تغییر یافته و رفع تعهد ارزی همچنان از طریق سامانه نیما یا مرکز مبادله طلا و ارز انجام می‌شود. صادرکنندگان موظفند ارز حاصل از صادرات را طبق زمان‌بندی اعلامی بانک مرکزی بازگردانند، در غیر این صورت مشمول جریمه‌های مالیاتی سنگین و تعلیق کارت بازرگانی خواهند بود.

استعلام و تحلیل هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی (فوریه ۲۰۲۶)

هزینه‌های حمل دریایی به بنادر چین در فوریه ۲۰۲۶ تحت تأثیر نوسانات شاخص بالتیک و ترافیک بنادر پس از سال نو چینی است. نرخ کرایه حمل فله خشک (Dry Bulk) برای مسیرهای اصلی به شرح زیر است:

مسیر توبارائو (برزیل) به چینگ‌دائو (شاخص C3): حدود ۲۳.۴۶ دلار به ازای هر تن.
مسیر استرالیای غربی به چینگ‌دائو (شاخص C5): حدود ۸.۴۵ دلار به ازای هر تن.
درآمد کشتی‌های کیپ‌سایز (Capesize): میانگین درآمد روزانه این کشتی‌ها در ابتدای سال ۲۰۲۶ حدود ۲۴,۶۸۷ دلار گزارش شده است.⁶

برای محموله‌های کانتینری از بندرعباس به بنادر اصلی چین (نینگبو، شانگهای، چینگ‌دائو)، نرخ کرایه یک کانتینر ۲۰ فوت در سال ۲۰۲۶ بین ۱,۰۵۰ تا ۱,۶۵۰ دلار تخمین زده می‌شود.⁷ هزینه‌های جانبی ترمینالی (THC) در بنادر ایران نیز برای کانتینر ۲۰ فوت حدود ۲۰۰ دلار و برای ۴۰ فوت ۳۰۰ دلار است که به همراه ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده خدمات بندری محاسبه می‌گردد.⁷ زمان ترانزیت کالا به طور معمول ۲۰ تا ۲۵ روز است، اما در فصول شلوغ ممکن است تا ۴۵ روز افزایش یابد.⁷

تشریفات اداری و سامانه‌های مورد نیاز در گمرک ایران

فرآیند صادرات در سال ۱۴۰۵ به طور کامل از طریق “سامانه جامع تجارت” و سامانه “EPL” گمرک مدیریت می‌شود. مراحل اجرایی عبارتند از:

۱. اخذ مجوزهای فنی: ثبت مشخصات معدن در سامانه کاداستر و دریافت مجوز صادرات از وزارت صمت.⁹

۲. اظهار کالا: ثبت اظهارنامه صادراتی در سامانه EPL و بارگذاری اسنادی مانند فاکتور تجاری (Invoice) و لیست عدل‌بندی (Packing List).

۳. تعیین ارزش و شناسه کالا: دریافت شناسه کالا و تعیین ارزش گمرکی بر اساس شاخص‌های روز بازار جهانی.

۴. بازرسی و استاندارد: انجام بازرسی‌های پیش از حمل (PSI) توسط شرکت‌های معتبر مانند SGS یا CCIC و دریافت گواهی انطباق برای محصولاتی که مشمول استاندارد اجباری هستند.

۵. صدور بارنامه و گواهی مبدأ: پس از تأیید ارزیاب گمرک و پرداخت عوارض، بارنامه دریایی صادر شده و گواهی مبدأ از اتاق بازرگانی دریافت می‌شود.

الزامات کیفی و استانداردهای سخت‌گیرانه گمرک چین (۲۰۲۶)

از سپتامبر ۲۰۲۵، استاندارد ملی جدید چین (GB/T 20424-2025) به طور رسمی جایگزین استانداردهای قدیمی شده و در سال ۲۰۲۶ با دقت بالایی اجرا می‌شود.¹¹ این استاندارد محدودیت‌های شدیدی بر عناصر سمی اعمال کرده است:

آرسنیک (As): حداکثر ۰.۶۰ درصد در کنسانتره‌های سرب و مقادیر مشابه در سایر سنگ‌ها.
جیوه (Hg): حداکثر ۰.۰۵ درصد.
کادمیوم (Cd): حداکثر ۰.۴ درصد.

گمرک چین (GACC) سیستم بازرسی تصادفی را برای تمامی محموله‌ها، حتی موادی که پیش‌تر معاف بودند، افزایش داده است.¹² همچنین بنادر چین از ژانویه ۲۰۲۶ دوره انبارداری رایگان را به ۳۰ روز کاهش داده‌اند که ریسک هزینه‌های دموراژ را برای صادرکنندگان افزایش می‌دهد.¹³ صادرکنندگان ایرانی باید از تطابق دقیق محموله با این استانداردها اطمینان حاصل کنند، زیرا وجود عناصر مضر بیش از حد مجاز منجر به مرجوع شدن بار و درج نام شرکت در لیست سیاه گمرک چین خواهد شد.¹¹

مدیریت ریسک و استراتژی‌های مالی در قراردادهای ۲۰۲۶

با توجه به نوسانات شدید قیمت در فوریه ۲۰۲۶، صادرکنندگان باید از مدل‌های قیمت‌گذاری ترکیبی استفاده کنند. استفاده از شاخص‌های پلاتس (Platts) یا متال بولتن به عنوان مرجع قیمت‌گذاری در قراردادها الزامی است. با توجه به کاهش قیمت جهانی به زیر ۱۰۰ دلار، مدیریت هزینه‌های حمل‌ونقل به کلیدی‌ترین فاکتور سودآوری تبدیل شده است.

توصیه می‌شود در قراردادهای فروش، بند “آنالیز نهایی در مقصد” (Umpire Analysis) به دقت تنظیم شود تا کسورات ناشی از افت عیار به حداقل برسد.¹⁴ همچنین با توجه به سیاست‌های جدید چین در کنترل واردات محصولات با عیار پایین، صادرکنندگان ایرانی باید به سمت فرآوری و تولید کنسانتره پرعیار حرکت کنند تا از حاشیه سود مطمئن‌تری برخوردار شوند. بیمه دریایی نیز باید پوشش کامل (Claus A) را شامل شود تا ریسک‌های ناشی از حوادث دریایی در مسیر طولانی بندرعباس تا بنادر شرق چین پوشش داده شود.

نتیجه‌گیری و گام‌های عملی برای صادرکنندگان

صادرات سنگ‌آهن در سال ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری به دانش فنی و تسلط بر قوانین لجستیک بستگی دارد. ورود سنگ‌آهن با کیفیت گینه به بازار، زنگ خطری برای محصولات با عیار پایین است. صادرکنندگان باید با بهره‌گیری از کاهش عوارض صادراتی هماتیت و تمرکز بر استانداردهای GB/T چین، کیفیت محصولات خود را ارتقا دهند. رصد دقیق نرخ‌های کرایه حمل در فوریه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که زمان‌بندی بارگیری برای پرهیز از ترافیک پس از تعطیلات سال نو چینی حیاتی است. گام بعدی برای شما، تطبیق سریع اسناد تجاری با “ریال جدید” و انجام آزمایش‌های دقیق آرسنیک و جیوه پیش از ارسال بار است تا از موفقیت محموله‌های خود در سال جدید اطمینان حاصل کنید.

کلمات کلیدی مرتبط:

استعلام کرایه حمل دریایی ۲۰۲۶، صادرات سنگ‌آهن به چین ۱۴۰۵، عوارض صادرات سنگ‌آهن هماتیت، استاندارد GB/T 20424-2025 چین، قیمت سنگ‌آهن فوریه ۲۰۲۶، ترخیص کالا در بنادر چین، شاخص بالتیک فله خشک، حمل کانتینری سنگ‌آهن، رفع تعهد ارزی ۱۴۰۵، بازرسی SGS معدنی، سامانه جامع تجارت صادرات، هزینه دموراژ بنادر چین.