تحول در ساختار تجارت خارجی ایران در آستانه سال ۱۴۰۴، نشاندهنده گذار از صادرات مواد خام به سمت محصولات با ارزش افزوده بالا در حوزه صنایع شیمیایی و بهداشتی است. با توجه به ارزش ۳۴۰ میلیارد دلاری بازار جهانی محصولات آرایشی و بهداشتی در سال ۲۰۲۴ و پیشبینی رشد آن تا ۵۶۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰، ایران به واسطه زیرساختهای پتروشیمی غنی و هزینههای بهینه انرژی، موقعیتی استثنایی برای تصاحب سهم از بازارهای منطقهای یافته است.1
در این میان، دو بازار عراق و روسیه به عنوان مقاصد راهبردی، فرصتهای متمایزی را ارائه میدهند؛ عراق با تکیه بر نزدیکی جغرافیایی و رشد ۳۰ درصدی صادرات غیرنفتی ایران در سال ۲۰۲۳، و روسیه به دلیل اجرایی شدن توافقنامه تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا در اردیبهشت ۱۴۰۴ که تعرفه ۸۷ درصد کالاها را به صفر میرساند، به قطبهای اصلی جذب کالاهای ایرانی تبدیل شدهاند.2 گزارش «صادرات محصولات آرایشی و بهداشتی به عراق و روسیه در ۱۴۰۴» با رویکردی تحلیلمحور، نقشه راه صادراتی و سبد کالاهای پرسود را مورد بررسی قرار میدهد.
فصل اول: تحلیل اکوسیستم جهانی و جایگاه استراتژیک ایران در سال ۱۴۰۴
صنعت زیبایی و بهداشت در سطح بینالمللی از یک مدل تولید کارخانهمحور به سمت شبکههای تولید چابک و بدون کارخانه (OEM/ODM) حرکت کرده است. پیشبینی میشود بازار جهانی تولید قراردادی تا سال ۲۰۳۲ به بیش از ۸۰ میلیارد دلار برسد، که این امر فرصت بینظیری برای کارخانجات ایرانی با ظرفیت مازاد فراهم میکند تا به هاب تولید منطقهای تبدیل شوند.1 ایران با داشتن بازار داخلی ۷ میلیارد دلاری و زیرساختهای آزمایشگاهی مرجع، پتانسیل بالایی برای صادرات خدمات تولیدی و محصولات نهایی دارد.1
در افق ۱۴۰۴، موفقیت در بازارهای بینالمللی مستلزم درک عمیق از زنجیره تامین مواد اولیه و کاهش وابستگی به واردات اقلام واسطهای است. با وجود چالشهایی نظیر سیاستهای مجوزدهی پراکنده و حضور محدود در نمایشگاههای جهانی، برندهای ایرانی با تکیه بر کیفیت رقابتی و قیمتهای بهینه شده به واسطه یارانههای انرژی، توانستهاند در بازارهای همسایه نفوذ کنند.1
| شاخصهای کلیدی بازار جهانی و ایران (۲۰۲۴) | مقدار / وضعیت |
| ارزش بازار جهانی محصولات آرایشی و بهداشتی | ۳۴۰ میلیارد دلار |
| ارزش بازار داخلی ایران | ۷ میلیارد دلار |
| پیشبینی حجم بازار جهانی OEM/ODM تا ۲۰۳۲ | ۸۰ میلیارد دلار |
| سهم هزینههای تحقیق و توسعه در برندهای پیشرو | ۵-۸ درصد از فروش |
| رشد سالانه تقاضا در بازارهای نوظهور | ۶.۴ درصد |
فصل دوم: بازار عراق؛ تحلیل عمیق فرصتها و دینامیکهای تقاضا
عراق به عنوان بزرگترین مقصد کالاهای مصرفی ایران، در سپتامبر ۲۰۲۴ تراز تجاری مثبتی را تجربه کرده و حجم واردات آن به ۱۴.۷ میلیارد دلار رسیده است.4 ایران با سهم ۱۴.۲ درصدی از بازار عراق، پس از امارات، چین و ترکیه در رتبه چهارم صادرکنندگان قرار دارد.4 آنچه بازار عراق را در سال ۱۴۰۴ متمایز میکند، اشباع نشدن بازار در حوزههای تخصصی بهداشتی و تمایل به جایگزینی کالاهای گرانقیمت غربی با محصولات باکیفیت ایرانی است.5
روانشناسی مصرفکننده و الگوهای خرید در عراق
مصرفکننده عراقی به شدت تحت تاثیر “اثر قیمت-کیفیت” است. با توجه به نرخ تورم ۳.۱ درصدی در عراق، حفظ ثبات قیمتی در کنار بستهبندیهای جذاب که نشاندهنده احترام به سلیقه مخاطب است، کلید ماندگاری در این بازار محسوب میشود.4 کالاهای بهداشتی و شویندهها به دلیل ضرورت مصرف روزانه، در صدر فهرست واردات قرار دارند.6
۱. اهمیت برندینگ و برچسبگذاری: رعایت استانداردهای دوزبانه (عربی و انگلیسی) روی تمامی محصولات صادراتی الزامی است و نبود آن میتواند منجر به توقف بار در مرزهای مهران یا شلمچه شود.7 ۲. اعتماد به مبدأ تولید: محصولات ایرانی به دلیل نزدیکی فرهنگی و مذهبی، به ویژه در شهرهایی مانند کربلا، نجف و بصره، با استقبال بالایی مواجه هستند.8
سبد محصولات بهداشتی پرسود در بازار عراق برای سال ۱۴۰۴
تحلیل دادههای آماری نشان میدهد که گروههای کالایی زیر بیشترین پتانسیل سودآوری را در سال پیش رو خواهند داشت:
- شویندههای خانگی: شامل پودر لباسشویی فله و بستهبندی، مایع ظرفشویی و سفیدکنندهها. ایران در این حوزه به دلیل دسترسی به مواد اولیه پتروشیمی داخلی، مزیت قیمتی ۳۰ تا ۴۰ درصدی نسبت به رقبای ترک دارد.9
- محصولات سلولزی: پوشک بچه، نوار بهداشتی و دستمال کاغذی به دلیل نرخ زاد و ولد بالا در عراق، از تقاضای مستمری برخوردارند.2
- محصولات مراقبت از مو: شامپوهای ضدشوره و تقویتکننده و رنگ موهای با برندهای ایرانی جایگاه ویژهای در سالنهای آرایشی اربیل و بغداد یافتهاند.2

| کالاهای پرسود صادراتی به عراق (۱۴۰۳-۱۴۰۴) | ارزش تقریبی صادرات (دلار) | پتانسیل رشد در ۱۴۰۴ |
| پودر و مایعات شوینده | ۷۵۰ میلیون دلار | بالا (۱۵٪+) |
| محصولات پلاستیکی و بستهبندی | ۵۵۷ میلیون دلار | متوسط |
| محصولات لبنی و بهداشتی وابسته | ۲۷۳ میلیون دلار | بالا |
| تجهیزات پزشکی و داروهای عمومی | ۱.۶ میلیارد دلار (کل بخش) | بسیار بالا |
فصل سوم: بازار روسیه؛ جهش صادراتی در سایه توافقنامه اوراسیا
روسیه با بازاری به ارزش ۱۹۴ میلیارد دلار، یکی از استراتژیکترین مقاصد صادراتی ایران است.11 مهمترین تحول سال ۱۴۰۴، اجرایی شدن توافقنامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا از ۲۵ اردیبهشت ماه است.3 این توافقنامه که منحصر به فرد توصیف شده، بیش از ۹۰ درصد خطوط تولید را برای تجارت متقابل باز میکند.12
تاثیر حذف تعرفهها بر رقابتپذیری کالاهای بهداشتی ایرانی
حذف تعرفههای گمرکی برای حدود ۸۰۰۰ ردیف کد تعرفه، هزینههای صادراتی را سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار کاهش میدهد.13 این معافیت عوارضی به معنای کاهش قیمت تمامشده محصولات ایرانی در قفسه فروشگاههای زنجیره ای مسکو و سنتپترزبورگ است، که منجر به افزایش قدرت رقابت در برابر برندهای چینی و داخلی روسیه میگردد.14
۱. تنوع سبد صادراتی: در حالی که صادرات اوراسیا به ایران عمدتاً غلات است، سبد کالاهای ایرانی به سمت کالاهای صنعتی و بهداشتی متنوعتر شده است.15 ۲. رشد معنادار: در ۸ ماهه سال جاری، صادرات ایران به منطقه اوراسیا ۱۶ درصد رشد داشته است، در حالی که صادرات کلی کشور روندی منفی یا ثابت را طی میکرد.3
ترندهای نوظهور در بازار آرایشی روسیه (۲۰۲۵-۲۰۲۶)
روسیه پس از تحریمهای غربی، به دنبال جایگزینهای باکیفیت در حوزه “زیبایی تمیز” (Clean Beauty) است. محصولات حاوی نیاسینامید، آنتیاکسیدانهای گیاهی و پپتیدها در صدر ترندهای ۲۰۲۵ قرار دارند.17
- محصولات ارگانیک و طبیعی: نمایشگاههای معتبری مانند InterCharm مسکو نشاندهنده علاقه وافر مصرفکنندگان روس به لوازم آرایشی طبیعی و ارگانیک است.18
- تجهیزات تخصصی کلینیکال: دستگاههای خانگی مراقبت پوستی و محصولات تخصصی جوانسازی پتانسیل بالایی برای صادرات دارند.17
فصل چهارم: الزامات فنی و استانداردهای بینالمللی
صادرات موفق در سال ۱۴۰۴ مستلزم عبور از سد استانداردهای فنی است. برای بازار عراق، گواهی بازرسی و انطباق با معیارهای وزارت بهداشت عراق حیاتی است.4 اما در روسیه، شرایط پیچیدهتر است.
نشان انطباق اوراسیا (EAC)
تمامی محصولات آرایشی و بهداشتی برای ورود به بازار روسیه باید نشان EAC را دریافت کنند.19 این نشان تضمین میکند که کالا با الزامات فنی، ایمنی و بهداشتی اتحادیه اقتصادی اوراسیا هماهنگ است.20
| نوع گواهینامه EAC | کاربرد | سطح اطمینان |
| اعلامیه انطباق (DoC) | محصولات کمخطر و مصرفی عمومی | متوسط |
| گواهینامه انطباق (CoC) | محصولات حساس و صنعتی | بالا |
| ثبت دولتی (SGR) | محصولات خاص (کودکان، شیمیایی حساس) | بسیار بالا |
فرآیند دریافت این گواهینامهها شامل تستهای آزمایشگاهی دقیق، ارزیابی فرآیند تولید و مستندات فنی است.20 عدم وجود نشان EAC روی بستهبندی منجر به توقیف کالا و جریمههای سنگین در مرزهای روسیه میشود.21
فصل پنجم: لجستیک و کریدورهای ترانزیتی در افق ۱۴۰۴

هزینه حملونقل یکی از مولفههای اصلی قیمت تمامشده است. در سال ۱۴۰۴، بهرهبرداری از کریدور شمال-جنوب (INSTC) اولویت اصلی صادرکنندگان خواهد بود.
۱. کریدور شمال-جنوب: این مسیر ۷۲۰۰ کیلومتری هزینهها و زمان انتقال کالا را تا ۴۰ درصد کاهش میدهد.22 مسیرهای ریلی از مسکو به بنادر عباس و چابهار، ایران را به هاب ترانزیتی اوراسیا تبدیل کرده است.22 ۲. خطوط منظم کانتینری خزر: تشکیل کنسرسیوم دریایی مشترک برای توسعه حملونقل بین بندر ماخاچکالا و بنادر شمالی ایران (انزلی و کاسپین)، ظرفیت صادرات محصولات بهداشتی را به شدت افزایش داده است.24 ۳. مرزهای استراتژیک عراق: مرز مهران به دلیل نزدیکی به بغداد و مرز شلمچه برای دسترسی به بصره، اصلیترین گلوگاههای صادراتی محصولات شوینده هستند.8
فصل ششم: سیستمهای پولی و مالی؛ عبور از محدودیتها
یکی از کلیدیترین بخشهای گزارش ۱۴۰۴، تحلیل مکانیزمهای جدید تسویه مالی است. با حذف سوئیفت از مبادلات ایران و روسیه، پیامرسانهای ملی (سپام و SPFS) به هم متصل شدهاند.25
- تسویه با ارزهای محلی: در حال حاضر بیش از ۴۰ درصد مبادلات ایران و روسیه با روبل انجام میشود و سهم ریال و روبل در تسویههای متقابل از ۶۰ درصد فراتر رفته است.26
- اتصال شبکههای بانکی: استفاده مشترک از سیستمهای پرداخت میر (روسیه) و شتاب (ایران) امکان تبادلات پولی سریع را برای بازرگانان فراهم کرده است.26
- روشهای جایگزین در عراق: صادرکنندگان به عراق همچنان از ترکیب حوالههای ارزی صرافیهای مجاز و تهاتر کالا برای بازگشت ارز استفاده میکنند.4
فصل هفتم: تحلیل رقابتی؛ تقابل با ترکیه و چین
در هر دو بازار هدف، ایران با رقبای سرسختی روبروست. ترکیه در بازار عراق به دلیل کیفیت بستهبندی و چین در بازار روسیه به دلیل تیراژ بالا، رقبای اصلی هستند.
استراتژیهای پیشنهادی برای غلبه بر رقبا:
- تمرکز بر قیمت رقابتی: بهرهگیری از حذف تعرفههای اوراسیا برای کاهش قیمت نهایی در روسیه.14
- ارتقای کیفیت بستهبندی: استفاده از طراحیهای مدرن و مینیمال که ترند سال ۲۰۲۶ است.27
- حضور در نمایشگاههای تخصصی: شرکت در نمایشگاههایی نظیر ERBIL BUILD EXPO و InterCharm مسکو برای ایجاد ارتباط مستقیم با توزیعکنندگان.18
نتیجهگیری: چشمانداز سودآوری در سال ۱۴۰۴
صادرات محصولات بهداشتی و آرایشی به عراق و روسیه در سال ۱۴۰۴، دیگر یک انتخاب تجاری ساده نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای بنگاههای اقتصادی ایران محسوب میشود. اجرایی شدن توافقنامه تجارت آزاد اوراسیا، اتصال پیامرسانهای مالی غیرسوئیفتی و توسعه کریدور شمال-جنوب، مثلث طلایی موفقیت در این بازارها را تشکیل دادهاند. صادرکنندگان موفق در سال ۱۴۰۴ کسانی خواهند بود که فراتر از فروش سنتی، به سمت “تولید قراردادی” و “برندینگ تخصصی” با رعایت استانداردهای EAC و COSQC حرکت کنند. محصولات شوینده با تکنولوژی نانو، آرایشی ارگانیک و تجهیزات پزشکی مصرفی، سه رکن اصلی سبد پرسود صادراتی ایران در افق پیش رو خواهند بود.

منابع
- بازار محصولات آرایشی و بهداشتی؛ از تولید بدون کارخانه تا مرجعیت منطقهای – دنیای اقتصاد, accessed on February 4, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-104/4227035-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C
- لیست کالاهای صادراتی به عراق + مشاوره صادرات به عراق 1404, accessed on February 4, 2026, https://tascocargo.com/list-of-goods-exported-to-iraq/
- رشد ۱۶ درصدی صادرات به اوراسیا؛ ظرفیت ۱۲ میلیارد دلاری تجارت با روسیه – خبرگزاری مهر, accessed on February 4, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6727208/%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%DB%B1%DB%B6-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%DB%B1%DB%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA
- آموزش صادرات به عراق در سال 2025 + کالاهای مجاز برای صادرات – زومین بازار, accessed on February 4, 2026, https://zoominbazar.com/export-to-iraq/
- لیست کالاهای پرسود برای صادرات به عراق – دلگرم, accessed on February 4, 2026, https://www.delgarm.com/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82.a343182
- صادرات به عراق با پشتیبانی تخصصی سپاهان همراه, accessed on February 4, 2026, https://sepahanhamrah.com/export-to-iraq/
- لیست مهم ترین کالاهای صادراتی به کشور عراق – شرکت مدیریت صادرات آینده آسمان دنا, accessed on February 4, 2026, https://www.aademc.com/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88/
- راهنمای صادرات به عراق: قوانین + نحوه صادرات | تسهیل تجارت, accessed on February 4, 2026, https://tashiltejarat.com/sending-goods-irag-guide/
- راهنمای کامل صادرات مواد شوینده + چالش ها و فرصت ها – PSP Express, accessed on February 4, 2026, https://pspexpress.com/fa/mag/export-of-detergents/
- صادرات تاید شوینده به عراق, accessed on February 4, 2026, https://shouiandeh.ir/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-3/
- لیست کالاهای صادراتی ایران به روسیه – سولوتیس, accessed on February 4, 2026, https://solotis.ir/blog/exporting-products-to-russia/
- تجارت آزاد ایران و اوراسیا سال 2025 اجرایی میشود, accessed on February 4, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/72501/%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2025-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
- متن موافقتنامه تجارت آزاد بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا, accessed on February 4, 2026, https://ihitrussia.ir/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7/
- معافیت تجار ایرانی از عوارض گمرکی در تجارت با اوراسیا – ایرنا, accessed on February 4, 2026, https://www.irna.ir/news/85857811/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7
- استاد روس: «تجارت آزاد» دسترسی اتحادیه اوراسیا به کالاهای ایرانی را آسان میکند – ایران اکونومیست, accessed on February 4, 2026, https://43467813.khabarban.com/
- توافقنامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا؛ گامی موثر در جهت رشد صادرات کشور – ایسنا, accessed on February 4, 2026, https://www.isna.ir/news/1404013016735/%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%DA%AF%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
- 97 ترند مراقبت پوستی در 2025 تا 2026 – سلامت نیوز, accessed on February 4, 2026, https://www.salamatnews.com/news/393324/97-%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-2025-%D8%AA%D8%A7-2026
- نمایشگاه لوازم آرایشی و زیبایی روسیه (INTERCHARM) (۲۳ الی ۲۶ مهر ۱۴۰۴),مسکو, – ilikEvents, accessed on February 4, 2026, https://ilikevents.com/fa/event/11363-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-(intercharm)
- آ سی اس گریت خاورمیانه گواهی نامه EAC – ICSIran, accessed on February 4, 2026, https://www.icsiran.com/certificate/%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-eac-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/
- گواهینامه صادرات کالا به روسیه و اوراسیا ( EAC) – سهاطوس, accessed on February 4, 2026, https://sohatoos.com/Fa/EAC
- گروه مهندسین ایده گستر3 > تجارت با سایر کشورها > روسیه > استانداردهای کشور روسیه > علامت EAC, accessed on February 4, 2026, https://export.ideagostargroup.com/%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7/%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-EAC
- راهگذر شمال به جنوب از مسیر سرخس – ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد, accessed on February 4, 2026, https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%AF%D8%B0%D8%B1_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%87_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%D8%B3%D8%B1%D8%AE%D8%B3
- تاثیر مستقیم کریدورهای ترانزیتی بر اقتصاد ملی/ اهمیت ویژه کریدور شمال جنوب, accessed on February 4, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%84%DB%8C%2F-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_dGlubi5pci9mYS90aW55L25ld3MtMzEzNjcw_2KrbjNmGINmG24zZiNiy
- ایران در آستانه تحول بزرگ ترانزیتی / کریدور بینالمللی شمال–جنوب فعال شد – اقتصاد آنلاین, accessed on February 4, 2026, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2102387/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%93%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%AF
- ویژگیهای پیام رسان جدید مالی ایران و روسیه/روبل به تابلوی بازار تجاری میرود – نورنیوز, accessed on February 4, 2026, https://nournews.ir/fa/news/209023/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF
- افزایش تجارت تهران-مسکو در سایه ارزهای ملی| پیام جنوب جهانی با ابزار دلارزدایی – بازار, accessed on February 4, 2026, https://www.tahlilbazaar.com/news/264491/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7
- جایی که گوشت را با قیمت «طلا» وزن میکنند! – برترین ها, accessed on February 4, 2026, https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-20/1578357-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DA%AF%D9%88%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D9%88%D8%B2%D9%86-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF
- بیستمین نمایشگاه بین المللی آرایشی، زیبایی و مو ترکیه (بیوتی اوراسیا 2024 – پویا راهکار خاورمیانه, accessed on February 4, 2026, https://knowhowiran.com/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7/








