سودآورترین ماشین‌آلات ایرانی برای صادرات به کشورهای همسایه: راهنمای جامع بازرگانان در افق ۱۴۰۴

در عصر حاضر، اقتصاد ایران در آستانه یک تحول ساختاری بزرگ قرار گرفته است؛ گذار از صادرات مواد اولیه و خام‌فروشی به سمت صادرات کالاهای با ارزش افزوده بالا، به ویژه ماشین‌آلات صنعتی، به عنوان یکی از مهم‌ترین پیشران‌های رشد اقتصادی در برنامه هفتم توسعه و سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ مطرح شده است. ماشین‌آلات صنعتی نه تنها به عنوان یک کالای تجاری، بلکه به عنوان نمادی از توان فنی و مهندسی کشور، نقش کلیدی در ارزآوری پایدار و تقویت نفوذ استراتژیک در بازارهای منطقه ایفا می‌کنند.

با توجه به آمارهای خیره‌کننده سال ۱۴۰۳ که نشان‌دهنده صادرات غیرنفتی ۵۷.۸ میلیارد دلاری است، شناسایی دقیق پرسودترین گروه‌های کالایی در حوزه تجهیزات صنعتی، کشاورزی و بسته‌بندی برای بازرگانانی که به دنبال بازارهای همسایه نظیر عراق، روسیه، افغانستان و کشورهای آسیای میانه هستند، ضرورتی حیاتی دارد. این گزارش تخصصی با نگاهی عمیق به تحلیل سودآورترین ماشین‌آلات ایرانی برای صادرات ۱۴۰۴ تحلیل‌های روز، استانداردها و فرصت‌های نوظهور، مسیری روشن برای سرمایه‌گذاران و صادرکنندگان در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ ترسیم می‌کند. ¹

تحلیل استراتژیک تجارت خارجی ایران و جایگاه صنایع ماشین‌سازی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴

بررسی دقیق آمارهای گمرکی و گزارش‌های سازمان توسعه تجارت در سال ۱۴۰۳ نشان‌دهنده یک جهش معنادار در تمایل به خرید محصولات صنعتی ایران توسط کشورهای منطقه است. تراز بازرگانی ایران در این سال با رشد ۱۵.۶ درصدی در ارزش صادرات مواجه بوده که بخش بزرگی از این موفقیت مدیون تمرکز بر ۱۵ کشور همسایه است.¹ طبق گزارش‌های رسمی، صادرات به کشورهای همسایه از نظر ارزش ۲۶ درصد رشد داشته که این رقم بسیار بالاتر از میانگین رشد جهانی تجارت ایران است.⁴

این داده‌ها نشان می‌دهند که سیاست “دیپلماسی اقتصادی با همسایگان” به بار نشسته و ماشین‌آلات ایرانی به دلیل مزیت‌هایی همچون قیمت رقابتی، هزینه‌های لجستیکی پایین و سهولت در ارائه خدمات پس از فروش، به گزینه‌ای جذاب برای کشورهای در حال توسعه منطقه تبدیل شده‌اند.⁵

در این میان، سهم صنعت از تولید ناخالص داخلی (GDP) حدود ۲۰ درصد تخمین زده شده است و ماشین‌آلات به عنوان زیرمجموعه‌ای از این بخش، پتانسیل بالایی برای جذب ارزهای معتبر دارند.⁷ شرکای اصلی صادراتی ایران شامل چین، عراق، امارات، ترکیه و پاکستان هستند که بیش از ۷۰ درصد صادرات کشور را جذب می‌کنند.⁸ با این حال، آنچه برای بازرگانان در سال ۱۴۰۴ اهمیت دوچندان دارد، شناسایی نیازهای خاص بازارهایی نظیر روسیه و عراق در پروژه‌های بزرگ زیرساختی است که تقاضا برای تجهیزات سرمایه‌ای را به شدت افزایش داده است.⁹

نقش توافقات بین‌المللی در تسهیل صادرات کالاهای سرمایه‌ای

عضویت ایران در سازمان‌های تجاری بزرگی همچون پیمان شانگهای، بریکس و اکو، بستری قانونی و تعرفه‌ای برای کاهش هزینه‌های صادرات فراهم کرده است.⁷ این توافقات به ویژه در حوزه ماشین‌آلات که نیاز به انتقال دانش و قطعات یدکی دارند، باعث تسهیل در نقل و انتقالات ارزی و کاهش موانع گمرکی شده است. صادرکنندگان هوشمند در سال ۱۴۰۴ با بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها و همچنین مشوق‌های دولتی نظیر یارانه‌های نمایشگاهی و معافیت‌های مالیاتی ناشی از رفع تعهد ارزی، می‌توانند حاشیه سود خود را به طور چشمگیری افزایش دهند.¹

ماشین‌آلات صنایع غذایی و بسته‌بندی: پرسودترین حوزه با تکیه بر دانش‌بنیان‌ها

صنعت غذا در کشورهای همسایه به دلیل رشد جمعیت و تغییر سبک زندگی، با سرعتی باورنکردنی در حال توسعه است. این توسعه نیازمند خطوط تولید و بسته‌بندی مدرن است که ایران در این زمینه به خودکفایی و توان صادراتی بالایی رسیده است.¹² شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی با حمایت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی، ماشین‌آلاتی تولید کرده‌اند که از نظر دقت و سرعت، با برندهای اروپایی پهلو می‌زنند اما قیمتی به مراتب پایین‌تر دارند.¹³

سیستم‌های توزین مولتی‌هد و بسته‌بندی عمودی

یکی از پیشرفته‌ترین و پرسودترین محصولات در این حوزه، دستگاه‌های توزین مولتی‌هد است. این ماشین‌آلات که برای پیمانه‌گیری دقیق محصولات گرانولی نظیر حبوبات، خشکبار، تنقلات و مواد غذایی منجمد به کار می‌روند، دارای ماژول‌های دایره‌ای مجهز به لودسل‌های بسیار حساس هستند.¹³ به عنوان مثال، شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی با تولید سالانه بیش از ۱۰۰ دستگاه از این نوع، نه تنها نیاز داخلی را تامین کرده‌اند، بلکه محصولات خود را به کشورهایی همچون هند، ترکیه، عراق و افغانستان صادر می‌کنند.¹⁵ مزیت رقابتی این دستگاه‌ها در بدنه مستحکم استیل ضد زنگ، هزینه‌های نگهداری پایین و قابلیت سفارشی‌سازی بر اساس نیاز مشتری است که آن‌ها را برای بازارهای جهانی بسیار جذاب کرده است.¹³

ماشین‌آلات پرکن و خطوط بسته‌بندی مایعات

خطوط بسته‌بندی مایعات رقیق و غلیظ، از آب معدنی و نوشیدنی‌های گازدار گرفته تا روغن‌های خوراکی و صنعتی، بخش مهم دیگری از سبد صادراتی ایران را تشکیل می‌دهند.¹² ماشین‌آلات “تری بلوک” که عملیات شست‌وشوی بطری، پر کردن با نازل‌های دقیق و درب‌بندی را در یک دستگاه واحد انجام می‌دهند، به دلیل بهره‌وری بالا و اشغال فضای کمتر، در بازارهای عراق و کشورهای CIS با استقبال گسترده‌ای روبرو شده‌اند.¹² این دستگاه‌ها برای بطری‌های PET و شیشه‌ای در سایزهای مختلف طراحی شده‌اند و سیستم‌های کنترلی پیشرفته آن‌ها مانع از هدررفت محصول در صورت نبود ظرف می‌شود.¹²

تجهیزات لیبل‌زن و جت‌پرینتر در بسته‌بندی‌های صادراتی

با توجه به قوانین سختگیرانه برچسب‌گذاری در کشورهایی نظیر عراق که داشتن برچسب‌های دو زبانه عربی و انگلیسی را الزامی کرده‌اند، تقاضا برای ماشین‌آلات لیبل‌زن ایرانی افزایش یافته است.¹² این ماشین‌ها که برای چسباندن برچسب روی ظروف استوانه‌ای از جنس پلاستیک، شیشه و فلز به کار می‌روند، نقشی حیاتی در نهایی‌سازی محصولات صادراتی ایفا می‌کنند. قیمت این تجهیزات در ایران در مقایسه با نمونه‌های چینی یا ترکیه‌ای، با توجه به کیفیت قطعات به کار رفته، بسیار رقابتی است.¹²

ماشین‌آلات کشاورزی و ادوات سنگین: تراکتورهای ایرانی در بازارهای جهانی

ایران با تکیه بر دهه‌ها تجربه در تولید ماشین‌آلات کشاورزی، اکنون به یکی از صادرکنندگان برتر این حوزه در منطقه تبدیل شده است. گروه صنعتی تراکتورسازی ایران به عنوان بزرگترین تولیدکننده، موفق شده است محصولات خود را به بیش از ۲۵ کشور دنیا از جمله ترکیه، ازبکستان، روسیه، امارات و قطر صادر کند.¹⁷

صادرات تراکتور و تکنولوژی‌های نوین زراعی

تراکتورهای ایرانی با توان‌های متنوع از ۳۵ تا ۱۵۰ اسب بخار، حدود ۹۹ درصد نیاز کشاورزان داخلی را تامین کرده و به عنوان یک محصول استراتژیک در بازارهای صادراتی شناخته می‌شوند.¹⁷ یکی از محصولات نوین که پتانسیل بالایی برای صادرات به کشورهای دارای اراضی مرطوب نظیر کشورهای جنوب شرق آسیا و برخی مناطق همسایه دارد، تراکتورهای مخصوص شالیزار است. این تراکتورها با وزن سبک، شاسی بلند و بدنه ضد آب طراحی شده‌اند و فناوری تولید آن‌ها تنها در اختیار تعداد محدودی از کشورهای جهان است.¹⁷ علاوه بر این، صادرات موتورهای صنعتی و قطعات ریخته‌گری به کشورهای اروپایی نظیر آلمان و ایتالیا نشان‌دهنده استانداردهای بالای کیفی در این صنعت است.¹⁷

چالش‌ها و ضرورت‌های توسعه صادرات کشاورزی

با وجود رشد ۳۰ درصدی ارزش صادرات تراکتور در نیمه نخست سال ۱۴۰۳، چالش‌هایی نظیر قاچاق معکوس به دلیل اختلاف قیمت ارز و ریال وجود دارد.¹⁷ برخی گزارش‌ها تخمین می‌زنند که سالانه حدود ۲ هزار دستگاه تراکتور به صورت غیررسمی از مرزها خارج می‌شود که این موضوع ضرورت مدیریت صحیح قیمت‌گذاری صادراتی را دوچندان می‌کند.¹⁹ بازرگانان حرفه‌ای با تمرکز بر مبادی رسمی و استفاده از تسهیلات بانکی که دولت برای خریداران خارجی در نظر گرفته است، می‌توانند تجارتی پایدار و پرسود را رقم بزنند.¹⁸

ماشین‌آلات معدنی و تجهیزات سنگ‌شکن: پیشتازی در بازسازی زیرساخت‌های منطقه

منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی به دلیل نیاز مبرم به توسعه زیرساخت‌ها، جاده‌سازی و استخراج منابع معدنی، بازاری تشنه برای تجهیزات سنگین ساخت ایران است. ایران با دارا بودن تولیدکنندگان توانمند در حوزه ماشین‌آلات خردایش و دانه‌بندی، سهم قابل توجهی از بازار کشورهای همسایه را در اختیار دارد.²⁰

تجهیزات خردایش، انتقال و دانه‌بندی معادن

سنگ‌شکن‌های فکی، مخروطی (هیدروکن) و چکشی تولید ایران به دلیل استحکام بالا در برابر سنگ‌های سخت و هزینه تعمیر و نگهداری پایین، در معادن پاکستان، افغانستان و عراق بسیار محبوب هستند.²⁰ بسیاری از شرکت‌های ایرانی نه تنها ماشین‌آلات را صادر می‌کنند، بلکه پروژه‌های نصب و راه‌اندازی خطوط تولید شن و ماسه یا کنسانتره آهن را به صورت کلید در دست (EPC) در کشورهای همسایه اجرا می‌کنند که این موضوع ارزش افزوده صادرات را چندین برابر می‌کند.²⁰

ماشین‌آلات راهسازی و حفاری در بازار روسیه و عراق

نیاز روسیه به جایگزینی ماشین‌آلات غربی با محصولات باکیفیت ایرانی، فرصتی تاریخی برای صادرکنندگان بیل مکانیکی، لودر و چکش‌های هیدرولیکی فراهم کرده است.²⁴ در سال ۱۴۰۴، چندین شرکت روسی پیشنهاد تولید مشترک ماشین‌آلات سنگین نظیر دامپتراک و لودرهای بزرگ را با شرکای ایرانی مطرح کرده‌اند.²⁴ این همکاری‌ها که تحت حمایت دولت‌های دو کشور است، می‌تواند ایران را به هب منطقه‌ای تولید ماشین‌آلات معدنی تبدیل کند. همچنین در عراق، پروژه بزرگ “جاده توسعه” نیاز به هزاران دستگاه ماشین‌آلات راهسازی دارد که شرکت‌های ایرانی به دلیل نزدیکی جغرافیایی، اولویت نخست برای تامین این نیازها هستند.⁹

خطوط تولید پلیمر و پلاستیک: صادرات تکنولوژی و کارخانه‌های آماده

ایران به عنوان یکی از قطب‌های پتروشیمی جهان، نه تنها در تولید مواد اولیه، بلکه در ساخت ماشین‌آلات تبدیل این مواد به محصولات نهایی نیز پیشرفت‌های شگرفی داشته است. صادرات خطوط تولید لوله، نایلون و ظروف پلاستیکی یکی از پرسودترین فعالیت‌های بازرگانی در سال‌های اخیر بوده است.²⁷

خط تولید لوله‌های پلی‌اتیلن و کاروگیت

لوله‌های پلی‌اتیلن تولید ایران در پروژه‌های بزرگ آبرسانی و فاضلاب در سراسر منطقه، از عراق و ترکمنستان گرفته تا افغانستان و کشورهای آفریقایی، استفاده می‌شوند.²⁸ کیفیت این لوله‌ها که بر اساس استانداردهای بین‌المللی و با تکنولوژی‌های مدرن تولید می‌شوند، به حدی است که سازمان‌های بین‌المللی نظیر صلیب سرخ نیز در پروژه‌های خود از آن‌ها بهره می‌برند.²⁸ صادر کردن ماشین‌آلات خط تولید این لوله‌ها به کشورهای همسایه، به دلیل تقاضای بالای این کشورها برای خودکفایی در صنایع ساختمانی، سودی سرشار به همراه دارد.²⁹

ماشین‌آلات تزریق پلاستیک و تولید قطعات صنعتی

دستگاه‌های تزریق پلاستیک ایرانی برای تولید انواع محصولات از ظروف یکبار مصرف گرفته تا قطعات خودرو و لوازم خانگی، در بازارهای آذربایجان و عراق جایگاه خوبی یافته‌اند.³¹ این ماشین‌آلات با بهره‌گیری از سیستم‌های هیدرولیکی و برقی پیشرفته، محصولاتی با کیفیت بالا و قیمت تمام شده پایین تولید می‌کنند. سرمایه‌گذاری در صادرات این تجهیزات به دلیل در دسترس بودن قطعات یدکی و سهولت در آموزش اپراتورها در کشورهای همسایه، ریسک بسیار پایینی دارد.³²

تحلیل تخصصی بازارهای هدف: فرصت‌ها و تهدیدها در سال ۱۴۰۴

هر یک از کشورهای همسایه ایران دارای ویژگی‌های منحصر به فردی هستند که استراتژی متفاوتی را برای صادرات ماشین‌آلات می‌طلبد. شناسایی دقیق این بازارها بر اساس آخرین تحولات سیاسی و اقتصادی، کلید موفقیت بازرگانان است.³³

بازار عراق: اولویت نخست و پروژه عظیم “جاده توسعه”

عراق با واردات سالانه بیش از ۱۰ میلیارد دلار از ایران، همچنان استراتژیک‌ترین بازار صادراتی است.³⁴ مگاپروژه ۱۷ میلیارد دلاری “جاده توسعه” که هدف آن ایجاد کریدور حمل و نقل از جنوب عراق به ترکیه است، تقاضا برای ماشین‌آلات عمرانی و ساختمانی را به اوج رسانده است.⁹ علاوه بر این، عراق به دنبال کاهش وابستگی به واردات مواد غذایی است که این موضوع نیاز به خرید ماشین‌آلات فرآوری و بسته‌بندی از ایران را تشدید کرده است.¹⁶ بازرگانان باید توجه داشته باشند که رعایت استانداردهای COSQC عراق و داشتن برچسب‌های دو زبانه عربی-انگلیسی برای ورود به این بازار الزامی است.¹⁶

بازار روسیه: جایگزینی واردات و استانداردهای سختگیرانه

روسیه در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با تغییر ساختار وارداتی خود، به شدت به دنبال جایگزینی ماشین‌آلات غربی با محصولات ایرانی و چینی است.¹⁰ آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که واردات مواد غذایی روسیه افزایش یافته در حالی که واردات ماشین‌آلات صنعتی به دلیل تحریم‌ها با چالش مواجه شده است.¹⁰ این خلاء، فرصتی بی‌نظیر برای صادرکنندگان ماشین‌آلات سنگین، پمپ‌های صنعتی و تجهیزات نیروگاهی ایران فراهم کرده است.²⁵ برای موفقیت در این بازار، اخذ گواهینامه‌های GOST R و EAC و انطباق با استانداردهای فنی اوراسیا حیاتی است.³⁶

بازار افغانستان و آسیای میانه: نیاز به تکنولوژی‌های اقتصادی و مقاوم

افغانستان به دلیل کمبود زیرساخت‌های تولیدی، بازاری عالی برای ماشین‌آلات سبک و سنگین ایرانی است.⁵ هزینه پایین نگهداری ماشین‌آلات ایرانی در مقایسه با برندهای غربی، مهم‌ترین عامل انتخاب بازرگانان افغان است.⁵ از سوی دیگر، کشورهایی نظیر ازبکستان و ترکمنستان با برنامه‌های جدی برای توسعه صنایع نساجی و کشاورزی، خریداران اصلی تراکتورها و ماشین‌آلات بسته‌بندی ایران در منطقه محسوب می‌شوند.³⁸

الزامات فنی، استانداردها و مجوزهای قانونی برای صادرات موفق

صادرات ماشین‌آلات صنعتی به مراتب پیچیده‌تر از کالاهای مصرفی است و نیازمند دانش دقیق از قوانین بین‌المللی و ملی است. عدم رعایت این موارد می‌تواند منجر به خسارات مالی سنگین شود.⁶

استانداردهای فنی و گواهینامه‌های انطباق (GOST و EAC)

برای ورود به بازار روسیه و کشورهای CIS، داشتن گواهی GOST R یا نشان EAC الزامی است. این گواهی‌ها تایید می‌کنند که ماشین‌آلات از نظر ایمنی، عملکرد مکانیکی و تاثیرات زیست‌محیطی با مقررات اتحادیه اقتصادی اوراسیا مطابقت دارند.³⁶ این فرآیند شامل بررسی مدارک فنی، آزمایش‌های آزمایشگاهی بر روی نمونه محصول و گاهی ممیزی از خط تولید کارخانه در ایران است.³⁶

استانداردهای ایمنی و بهداشت در ماشین‌آلات غذایی

ماشین‌آلاتی که در تماس مستقیم با مواد خوراکی هستند، باید دارای تاییدیه‌های بهداشتی معتبر و استانداردهای ISO 22000 باشند.¹⁶ استفاده از متریال‌های ضد زنگ و طراحی دستگاه به گونه‌ای که قابلیت شست‌وشوی کامل را داشته باشد، از الزامات ورود به بازارهای توسعه‌یافته منطقه است.¹³ همچنین در بازار عراق، بازرسان مرزی گواهی‌های بازرسی کالا (CoI) را به شدت کنترل می‌کنند که باید پیش از بارگیری کالا تهیه شود.³⁴

مزایای رقابتی و استراتژی‌های نفوذ در بازار بازرگانان ایرانی

در دنیای پررقابت امروز، تنها کیفیت محصول کافی نیست. صادرکنندگان پیشرو ایرانی از استراتژی‌های خاصی برای ماندگاری در بازارهای خارجی استفاده می‌کنند.⁶

خدمات پس از فروش و تامین قطعات: برگ برنده ایران

نزدیکی جغرافیایی ایران به کشورهای همسایه، یک مزیت استراتژیک برای تامین قطعات یدکی و اعزام تکنسین فراهم آورده است.⁶ در حالی که خریداران ماشین‌آلات اروپایی در عراق یا افغانستان ممکن است هفته‌ها منتظر یک قطعه کوچک باشند، صادرکنندگان ایرانی می‌توانند در کمتر از ۴۸ ساعت نیاز مشتری را برطرف کنند.⁶ ایجاد شبکه‌های محلی تعمیر و نگهداری و ارائه آموزش‌های فنی به خریداران، اعتماد و وفاداری به برندهای ایرانی را به شدت افزایش داده است.⁶

قیمت‌گذاری استراتژیک و استفاده از تسهیلات صادراتی

قیمت تمام شده ماشین‌آلات ایرانی به دلیل انرژی ارزان و نیروی کار متخصص، بسیار رقابتی است.⁶ بازرگانان موفق با استفاده از روش‌های فروش مستقیم و حذف واسطه‌های غیرضروری، حاشیه سود خود را مدیریت می‌کنند.¹ همچنین، بهره‌مندی از مشوق‌های دولتی نظیر استرداد مالیات بر ارزش افزوده و جوایز صادراتی در صورت رفع تعهد ارزی، به تقویت بنیه مالی شرکت‌های صادرکننده کمک شایانی می‌کند.¹¹

مدیریت رفع تعهد ارزی و لجستیک: نبض تپنده تجارت خارجی

بازگشت ارز حاصل از صادرات، هم یک الزام قانونی و هم بخشی از مدیریت جریان نقدینگی شرکت‌هاست. بر اساس قوانین سال ۱۴۰۴، روش‌های متنوعی برای این منظور وجود دارد.¹¹

روش‌های نوین بازگشت ارز به چرخه اقتصاد

صادرکنندگان ماشین‌آلات می‌توانند از طریق سامانه نیما، ارز حاصله را به حواله‌های معتبر تبدیل کنند.⁴⁸ روش “واردات در مقابل صادرات خود” یا “واگذاری ارز به غیر” گزینه‌هایی بسیار هوشمندانه برای شرکت‌هایی هستند که نیاز به مواد اولیه یا قطعات خارجی برای تولید ماشین‌آلات خود دارند.⁴⁷ همچنین، سرمایه‌گذاری مستقیم ارز صادراتی در پروژه‌های داخلی با تایید بانک مرکزی، از روش‌های بلندمدت و حمایتی محسوب می‌شود.⁴⁹

مسیرهای لجستیکی و حمل و نقل بین‌المللی

انتخاب مسیر صحیح حمل و نقل، تاثیر مستقیم بر قیمت نهایی و زمان تحویل کالا دارد.⁶ کریدور شمال-جنوب برای دسترسی به بازار روسیه، مسیر ریلی شلمچه-بصره برای بازار عراق و بنادر جنوبی برای صادرات به کشورهای حاشیه خلیج فارس، از حیاتی‌ترین شریان‌های لجستیکی ایران هستند.⁹ صادرکنندگان باید با آشنایی از محدودیت‌های وزنی و ابعادی در کشورهای عبوری، از بروز جریمه‌های گمرکی جلوگیری کنند.⁵²

گام‌های اجرایی برای ورود به بازار صادرات ماشین‌آلات

برای بازرگانی که قصد دارد اولین محموله ماشین‌آلات خود را صادر کند، پیمودن مسیر زیر توصیه می‌شود ⁴⁴:

۱. تحقیقات بازار و انتخاب محصول: بررسی نیازهای صنعتی کشور مقصد و تحلیل رقبا. ⁴⁴

۲. اخذ مجوزها و استانداردهای لازم: دریافت کارت بازرگانی، کد گمرکی و گواهینامه‌های فنی نظیر GOST

COSQC. ⁵³ ۳. بازاریابی حرفه‌ای و حضور در نمایشگاه‌ها: برقراری ارتباط با خریداران در رویدادهای تخصصی منطقه. ⁶

۴. صدور پروفرما و عقد قرارداد: تعیین شرایط پرداخت، زمان تحویل و تعهدات خدمات پس از فروش. ⁵³

۵. بسته‌بندی و اظهار گمرکی: آماده‌سازی کالا طبق استانداردهای حمل و نقل و ثبت اظهارنامه در سامانه EPL گمرک. ¹⁶

۶. حمل، ترخیص و رفع تعهد ارزی: انتخاب شرکت حمل معتبر، ترخیص کالا در مقصد و بازگرداندن ارز به چرخه اقتصادی. ⁶

نتیجه‌گیری و افق پیش رو

صادرات ماشین‌آلات صنعتی ایران به کشورهای همسایه در افق ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، نه تنها یک فرصت اقتصادی پرسود، بلکه یک ضرورت ملی برای تثبیت جایگاه صنعتی کشور در منطقه است. تحلیل‌های ارائه شده نشان می‌دهند که ماشین‌آلات صنایع غذایی، کشاورزی، معدنی و پلیمری، پیشران‌های اصلی این حرکت بزرگ هستند. با توجه به تحولات ژئوپلیتیک نظیر نیاز روسیه به جایگزینی واردات و پروژه‌های عظیم زیرساختی در عراق، پنجره‌ای از فرصت‌های طلایی به روی بازرگانان ایرانی گشوده شده است.

موفقیت در این عرصه نیازمند هوشمندی در رعایت استانداردها، خلاقیت در بازاریابی و تعهد به خدمات پس از فروش است. اکنون زمان آن است که صادرکنندگان با تکیه بر توان دانش‌بنیان داخلی و بهره‌گیری از مشوق‌های قانونی، نام و اعتبار صنعت ایران را در بازارهای جهانی طنین‌انداز کنند. حرکت به سمت صادرات کالاهای سرمایه‌ای، تضمین‌کننده آینده‌ای روشن و پایدار برای اقتصاد ایران خواهد بود. 

منابع

1. صادرات کالا – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 4, 2026, https://ixport.ir/export/
2. لیست محصولاتی که از ایران به سایر کشورها صادر می شود | بازرگانی | شرکت حمل و نقل بارتل, accessed on February 4, 2026, https://bartell.ir/trading/list-of-products-exported-from-iran-to-other-countries/
3. صادرات دانش بنیان – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency, accessed on February 4, 2026, https://www.mehrnews.com/tag/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA+%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4+%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86
4. رشد ۲۱ درصدی تجارت غیرنفتی ایران با ۱۵ کشور همسایه – نیپنا, accessed on February 4, 2026, https://www.nipna.ir/fa/newsagency/27655/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
5. صادرات از ایران به افغانستان – بازرگانی ساتراپ تجارت, accessed on February 4, 2026, https://satraptejarat.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/
6. صادرات به عراق با پشتیبانی تخصصی سپاهان همراه, accessed on February 4, 2026, https://sepahanhamrah.com/export-to-iraq/
7. اقتصاد ایران – ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد, accessed on February 4, 2026, https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
8. آمار تجارت بین المللی (صادرات و واردات) – تراز تجاری – ایران استاتیس, accessed on February 4, 2026, https://iranstatis.com/trade/
9. توسعه زیر ساخت های عراق در سال 2025 – گروه عامر, accessed on February 4, 2026, https://amer-group.ir/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2025/
10. Russia imports more food, fewer machines as sanctions tighten (INFOGRAPHIC), accessed on February 4, 2026, https://euromaidanpress.com/2026/01/05/russia-food-imports-machinery-sanctions-2025/
11. رفع تعهد ارزی حاصل از صادرات – آیکسپورت, accessed on February 4, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
12. صادرات ماشین‌آلات بسته‌بندی صنعت غذایی به ۳ قاره – ایران اکونومیست, accessed on February 4, 2026, https://iraneconomist.com/fa/news/734875/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DB%B3-%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%87
13. صادرات ماشین‌آلات بسته‌بندی مواد غذایی ایرانی به ۴ کشور – صنعت بسته بندی ایران (صبا), accessed on February 4, 2026, https://iripack.ir/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%BA%D8%B0/
14. صادرات ماشین‌آلات بسته‌بندی مواد غذایی ایرانی به ۴ کشور – فودنا, accessed on February 4, 2026, https://www.foodna.com/fa/newsagency/95821/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DB%B4-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1
15. صادرات 40 هزار دلاری دو شرکت‌ دانش‌بنیان ایرانی به هند با حمایت صندوق نوآوری, accessed on February 4, 2026, https://cbd.inif.ir/fullcontents/-/asset_publisher/GRTkRIVUvWQ3/content/id/1313746
16. آموزش صادرات به عراق در سال 2025 + کالاهای مجاز برای صادرات – زومین بازار, accessed on February 4, 2026, https://zoominbazar.com/export-to-iraq/
17. سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران – آستاراخان- صادرات تراکتورهای ایرانی به ۲۵ کشور دنیا, accessed on February 4, 2026, https://astrakhan.mfa.gov.ir/portal/newsview/733476
18. تراکتور ایرانی به ۲۵ کشور صادر می‌شود – دنیای اقتصاد, accessed on February 4, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4156844-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
19. قاچاق تراکتور ایرانی به کشورهای همسایه – ایران جیب, accessed on February 4, 2026, https://www.iranjib.ir/shownews/136672/%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87/
20. 10 شرکت تولیدکننده لوازم معادن در ایران [+آدرس و شماره تماس] – ره گستر, accessed on February 4, 2026, https://raahgostar.com/mining-equipment-manufacturer/
21. لیست ده تایی بهترین تولیدکنندگان ماشین آلات معدنی | سازندگان ماشین آلات راهسازی, accessed on February 4, 2026, https://www.namayeshgahha.ir/lists-of-10/the-best-manufacturers-of-mining-machinery/
22. لیست شرکت های گروه سنگ شکن و آسیا – ایمیکو, accessed on February 4, 2026, https://www.imico.org/search/category?id=88
23. لیست ده تایی بهترین تولید کنندگان صنایع معدنی | برترین شرکت ‌های معدنی, accessed on February 4, 2026, https://www.namayeshgahha.ir/lists-of-10/the-best-producers-of-the-mining-industry/
24. Russia companies seek joint production of equipment with Iran – Mehr News Agency, accessed on February 4, 2026, https://en.mehrnews.com/news/239390/Russia-companies-seek-joint-production-of-machinery-with-Iran
25. Russia Boosts Industrial Exports to Iran – Trade Representative – خبرگزاری آریا, accessed on February 4, 2026, https://www.aryanews.com/en/News/120260105130309076/Russia-Boosts-Industrial-Exports-to-Iran—Trade-Representative
26. تأثیر پروژه «جاده توسعه» عراق بر حذف ایران از ترانزیت منطقه و جهان/ آیا ژئوپلیتیک ایران کم اهمیت می‌شود؟ – تابناک, accessed on February 4, 2026, https://www.tabnak.ir/fa/news/1296669/%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%DA%98%D8%A6%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
27. صادرات پلاستیک – شرکت صادرات پلاستیک ( انجام 0 تا 100 مراحل), accessed on February 4, 2026, https://etemadpolymernopadid.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9/
28. صادرات لوله پلی اتیلن, accessed on February 4, 2026, https://fa.parsethylene-kish.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%84%D9%88%D9%84%D9%87-%D9%BE%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D9%84%D9%86/
29. صادرات لوله به عراق – یزد پلیمر, accessed on February 4, 2026, https://yazdpolymer.com/export-pipe-to-iraq/
30. صادرات پلاستیک به عراق – اعتماد پلیمر نو پدید, accessed on February 4, 2026, https://etemadpolymernopadid.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/
31. صادرات کامپاند پلیمری به سفارش کشور مقصد – شرکت کارینا پلیمر – بازار, accessed on February 4, 2026, https://www.tahlilbazaar.com/news/271307/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%BE%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%AF-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D9%BE%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%B1
32. واردات دستگاه تزریق پلاستیک – بازرگانی اصولی شجاعی, accessed on February 4, 2026, https://osouli.trade/page/import-plastic-injection-machine
33. مراحل صادرات کالا از ایران به CIS – بازرگانی دیده بان تجارت, accessed on February 4, 2026, https://didehbantejarat.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-cis/
34. لیست مهم ترین کالا‌های صادراتی به کشور عراق – شرکت مدیریت صادرات آینده آسمان دنا, accessed on February 4, 2026, https://www.aademc.com/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88/
35. پروژه «جاده توسعه» عراق با هدف تبدیل شدن به هاب ترانزیت غرب آسیا – مسیر اقتصاد, accessed on February 4, 2026, https://masireqtesad.ir/200359/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF/
36. گواهینامه GOST استاندارد صادرات کالا به روسیه – سایت آیکسپورت …, accessed on February 4, 2026, https://ixport.ir/gost-certificate/
37. دریافت مجوزات و گواهینامه های بازار روسیهGOST و EAC, accessed on February 4, 2026, https://ihitrussia.ir/obtaining-permits-and-certificates/
38. تأکید بر گسترش همکاری‌های اقتصادی فارس با ازبکستان و عراق در چارچوب توافقنامه اوراسیا, accessed on February 4, 2026, https://otaghiranonline.ir/news/88494/%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%87%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1
39. ساختار واردات ازبکستان در سال 2023 – معاونت دیپلماسی اقتصادی, accessed on February 4, 2026, https://economic.mfa.gov.ir/portal/newsview/740558
40. ازبکستان – پایگاه اطلاع رسانی معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران, accessed on February 4, 2026, https://economic.mfa.ir/portal/contentview/252/%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86
41. گواهینامه GOST استاندارد صادرات کالا به روسیه و کشورهای حاشیه دریای خزر(CIS), accessed on February 4, 2026, https://irtkcc.com/%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-gost-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B1/
42. همه چیز در مورد استاندارد GOST روسیه و کشورهای مشترک المنافع – ایزوسیستم, accessed on February 4, 2026, https://isosystem.org/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-gost-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87-%D9%88-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1/
43. صادرات پلاستیک به عراق – شرکت گلدن کریدیت, accessed on February 4, 2026, https://goldencreditco.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/
44. آموزش گام به گام صادرات و واردات – سورین اکسپورت – Surin Export, accessed on February 4, 2026, https://surinexport.com/fa/step-by-step-import-export-tutorials/
45. تولید لوازم یدکی در عراق – اخبار – ماهنامه قطعات خودرو, accessed on February 4, 2026, https://ghatatnews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%DB%8C%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/
46. چه کشورهایی قطعات خودرو ایرانی می‌خرند؟ – پایگاه اطلاع رسانی عصر خودرو, accessed on February 4, 2026, http://www.asrekhodro.com/Mobile/News/90857/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D9%86%D8%AF
47. رفع تعهدات ارزی صادرات + 6 راهکار سریع و ساده رفع تعهد – صرافی آسوده, accessed on February 4, 2026, https://sarafiasudeh.com/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
48. رفع تعهدات ارزی – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 4, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3488/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C.html
49. نحوه رفع تعهد ارزی صادرات و واردات: راهنمای کامل – صادیران, accessed on February 4, 2026, https://saadiran.com/mag/settle-foreign-exchange-obligation-export-import/
50. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 4, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
51. حمل بار به ازبکستان، قزاقستان، ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان – شرکت کشتیرانی دریا، ریل، لجستیک, accessed on February 4, 2026, https://srl-co.com/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C-%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D9%86%D8%B3/
52. حمل جاده ای به کشورهای CIS: از تهران تا مسکو – ستاره جهان رو آریا, accessed on February 4, 2026, https://setarejahanro.com/road-transport-to-cis-countries/
53. مراحل صادرات کالا از ایران (تجارت بین الملل) | بازرگانی راهکار, accessed on February 4, 2026, https://rahkartejarat.com/exporting/
54. واردات و ترخیص ماشین آلات صنعتی – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on February 4, 2026, https://ptd-co.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C/
55. نمایشگاه های عراق | رخدادنما, accessed on February 4, 2026, https://www.rokhdadnama.com/category/calendar/internationl-fairs-calendar/iraq-fairs/
56. صادرات کالا و 10 نکته بسیار مهم! مجوز صادرات کالا و قوانین و مقررات – آکادمی باسکول, accessed on February 4, 2026, https://blog.buskool.com/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7/
57. واردات و ترخیص ماشین آلات کشاورزی – سورین اکسپورت – Surin Export, accessed on February 4, 2026, https://surinexport.com/fa/agricultural-machinery-import/