مقدمه
واردات خودرو در ایران چند مرحلهٔ پشتسرهم دارد که هرکدام به یک نهاد متفاوت مربوط است: وزارت صنعت، معدن و تجارت برای مجوز و ثبت سفارش، بانک مرکزی برای تأیید منشأ ارز، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد برای تأییدیههای فنی، گمرک برای ترخیص و پلیس راهور برای شمارهگذاری. این راهنما مراحل واردات خودرو را بر اساس آییننامه واردات خودرو و مقررات جاری، از انتخاب خودروی مجاز تا دریافت پلاک، به ترتیب توضیح میدهد. برای عددها و تغییرات قانونی روز، مثل تعرفهها و سهمیهها، به قوانین واردات خودرو ۱۴۰۵ مراجعه کنید.
پاسخ کوتاه: طبق آییننامه واردات خودرو و مقررات ۱۴۰۵، واردات تجاری خودرو فقط برای شرکتهای رتبهبندیشده مجاز است و این مراحل را دارد: انتخاب خودروی مجاز (نو یا کارکردهٔ کمتر از ۵ سال با استاندارد یورو ۵ به بالا)، ثبت سفارش در سامانهٔ جامع تجارت و تأیید وزارت صمت، تأمین ارز از محل ارز صادراتی یا بدون انتقال ارز با تأیید منشأ ارز، اخذ تأییدیههای محیط زیست و استاندارد، اظهار و ترخیص در گمرک با پرداخت حقوق ورودی، و در پایان ارائهٔ گواهی اسقاط و شمارهگذاری.
آخرین تغییرات مقررات واردات خودرو ۱۴۰۵
آبان ۱۴۰۵
حقوق ورودی حداقل ۱۰۰ درصد: طبق مصوبهٔ شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا، حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی در سرزمین اصلی حداقل ۱۰۰ درصد شد و سهمیهٔ واردات از طریق بورس کالا واگذار میشود. جزئیات در قوانین واردات خودرو ۱۴۰۵.
آبان ۱۴۰۵
توقف مسیر ایرانیان مقیم خارج: ثبت سفارش جدید در مسیر واردات خودرو توسط ایرانیان دارای کارت اقامت خارج متوقف شد؛ طبق گزارشها، خودروهایی که پیشتر ثبت سفارش شده و وارد گمرک شدهاند فقط تا پایان ۱۴۰۵ فرصت ترخیص دارند.
مهر ۱۴۰۵
توقف واردات خودروهای لوکس: وزیر صمت اعلام کرد واردات خودروهای لوکس به دستور رئیسجمهور متوقف شده است؛ تعریف رسمی «خودروی لوکس» هنوز اعلام نشده است.
۱۴۰۵
ارز دولتی تأمین نمیشود: سقف ارز واردات خودرو در بودجهٔ ۱۴۰۵ به ۴۰۰ میلیون یورو کاهش یافت و به گفتهٔ مدیرکل دفتر خودرو وزارت صمت، ارز واردات خودرو امسال از بانک مرکزی تأمین نشده است. راههای تأمین ارز در تامین ارز واردات خودرو ۱۴۰۵ آمده است.
پیش از اقدام: مقررات واردات خودرو در ۱۴۰۵ چند بار تغییر کرده است؛ پیش از خرید خودرو یا ثبت سفارش، آخرین بخشنامههای وزارت صمت و گمرک را استعلام کنید.
پرسشهای پرتکرار دربارهٔ آییننامه و مراحل واردات خودرو
چه کسانی در ۱۴۰۵ مجاز به واردات خودرو هستند؟
واردات تجاری خودرو برای شرکتهای دارای کارت بازرگانی که در رتبهبندی وزارت صمت مجوز گرفتهاند مجاز است. سرمایهگذاران خارجی دارای مجوز به ازای هر ۳۰۰ هزار دلار سرمایهگذاری یک خودرو (حداکثر ۳۰ هزار دلار) و جانبازان دارای مجوز یک خودرو میتوانند وارد کنند. مسیر ایرانیان مقیم خارج از آبان ۱۴۰۵ برای ثبت سفارش جدید متوقف شده است.
چه خودروهایی را میتوان وارد کرد؟
خودروی نو (با کارکرد حداکثر ۹۹ کیلومتر) یا کارکردهای که کمتر از ۵ سال از تولید آن گذشته باشد، به شرط انطباق با استانداردهای ملی ایران و استاندارد آلایندگی که طبق گزارشها برای خودروهای سواری غیردیزلی حداقل یورو ۵ است. واردات خودروهای لوکس از مهر ۱۴۰۵ متوقف شده است.
مراحل واردات خودرو به ترتیب چیست؟
۱) انتخاب خودروی مجاز؛ ۲) ثبت سفارش در سامانهٔ جامع تجارت و تأیید وزارت صمت؛ ۳) تأمین ارز و دریافت گواهی ثبت آماری؛ ۴) اخذ تأییدیهٔ نوع از سازمان محیط زیست و گواهی تطابق تولید از سازمان ملی استاندارد؛ ۵) اظهار و ترخیص در گمرک با پرداخت حقوق ورودی؛ ۶) ارائهٔ گواهی اسقاط خودروی فرسوده؛ ۷) شمارهگذاری و دریافت پلاک. توضیح هر مرحله در بخش «مراحل واردات خودرو گامبهگام» همین صفحه آمده است.
چه کسانی مجاز به واردات خودرو هستند؟
مقررات واردات خودرو متقاضیان را بر اساس نوع شخص و محل تأمین ارز از هم جدا میکند. در ۱۴۰۵ مسیر اصلی واردات، واردات تجاری توسط شرکتهاست و مسیرهای دیگر محدود یا متوقف شدهاند.
شرکتهای واردکننده (اشخاص حقوقی)
شرکتهای واردکننده باید کارت بازرگانی، تعهد رسمی ارائهٔ خدمات پس از فروش و شناسهٔ کالای ثبتشده داشته باشند. مجوز واردات و سهمیهٔ تعداد خودرو را وزارت صنعت، معدن و تجارت بر اساس رتبهبندی رقابتی تعیین میکند؛ شاخصهای این رتبهبندی شامل بهای پایهٔ وارداتی خودرو، سطح خدمات پس از فروش و نمایندگی، سابقهٔ واردات و رضایت مشتریان است. طبق تصمیم آبان ۱۴۰۵، سهمیهٔ واردات از طریق بورس کالا واگذار میشود.
یکی از ریسکهای اصلی واردکنندگان تجاری، نبود ارتباط رسمی با شرکتهای سازندهٔ خودرو است. این وضعیت تأمین قطعات یدکی اصلی، ابزار تخصصی و آموزش فنی را دشوار میکند و تعهد خدمات پس از فروش را برای واردکننده پرهزینه میسازد؛ بنابراین برنامهٔ تأمین قطعه و تعمیرگاه مجاز باید پیش از واردات آماده باشد.
ایرانیان مقیم خارج
ایرانیان دارای کارت اقامت خارج از کشور تا پیش از آبان ۱۴۰۵ میتوانستند یک دستگاه خودرو را بدون انتقال ارز و بدون کارت بازرگانی وارد کنند. دولت در آبان ۱۴۰۵ ثبت سفارش جدید در این مسیر را متوقف کرد و طبق گزارشها، خودروهایی که پیشتر ثبت سفارش شده و وارد گمرک شدهاند فقط تا پایان ۱۴۰۵ فرصت ترخیص دارند. شرایط پروندههای قبلی در راهنمای واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج آمده است.
سرمایهگذاران خارجی و جانبازان
سرمایهگذاران خارجی دارای مجوز فعال از سازمان سرمایهگذاری خارجی، طبق گزارش خبرگزاری مهر، به ازای هر ۳۰۰ هزار دلار سرمایهگذاری میتوانند یک دستگاه خودرو با ارزش حداکثر ۳۰ هزار دلار بهصورت موقت وارد کنند و این خودرو تا ۵ سال قابل فروش نیست. جانبازان دارای مجوز هم میتوانند یک دستگاه خودرو وارد کنند.
مراحل واردات خودرو گامبهگام
گام ۱: انتخاب خودروی مجاز
خودروی وارداتی باید نو (با کارکرد حداکثر ۹۹ کیلومتر) یا کارکردهای باشد که کمتر از ۵ سال از تاریخ تولید آن گذشته است؛ ملاک تعیین سن، تاریخ تولید درجشده در شمارهٔ شناسایی خودرو (VIN) است. واردات خودروهای لوکس از مهر ۱۴۰۵ متوقف شده و حجم موتور و نوع پیشرانه (بنزینی، هیبریدی یا برقی) مستقیماً بر حقوق ورودی اثر دارد؛ بنابراین انتخاب مدل باید پیش از هر قرارداد خرید، با مقررات روز تطبیق داده شود.
رعایت کامل استانداردهای فنی و زیستمحیطی برای ترخیص کالا الزامی است. طبق گزارشها، حداقل استاندارد آلایندگی قابل قبول برای خودروهای سواری غیردیزلی وارداتی در ۱۴۰۵ یورو ۵ است (خودروهای دیزلی الزامات جداگانه دارند) و خودرو باید با استاندارد ملی ایران هم تطابق داشته باشد؛ استاندارد موردقبول را پیش از خرید از سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد استعلام کنید. اگرچه در مرحله ثبت سفارش اولیه در سامانه جامع تجارت نیازی به ارائه مجوز محیط زیست نیست، اما اخذ تأییدیه نهایی از سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد در مرحله ترخیص کالا از گمرک یک الزام قانونی غیرقابل انکار است.

گام ۲: ثبت سفارش در سامانهٔ جامع تجارت
ثبت سفارش، نقطهٔ آغاز رسمی واردات است و در سامانهٔ جامع تجارت (ntsw.ir) به این ترتیب انجام میشود:
- بررسی و انطباق با الزامات: متقاضی باید اطمینان حاصل کند که خودروی مد نظر با الزامات قانونی (مانند حداکثر سن ۵ سال، استانداردهای فنی و محیط زیستی) مطابقت دارد.
- ثبتنام و احراز هویت: ورود به سامانه و تکمیل فرآیند احراز هویت.
- ثبت درخواست واردات: در بخش “مدیریت کالا و خدمات”، گزینه “ثبت سفارش” و سپس انتخاب نوع واردات (“واردات خودروی سواری بهصورت موردی” برای حقیقی یا تجاری برای حقوقی).
- بارگذاری اسناد فنی و مالی: مشخصات کامل خودرو (برند، مدل، سال ساخت، شماره شاسی، حجم موتور) و پیشفاکتور (پروفرما اینویس) از فروشنده خارجی بارگذاری شود.
- تأیید وزارت صمت: پس از ارسال درخواست، وزارت صمت آن را بررسی کرده و در صورت احراز شرایط، تأییدیه ثبت سفارش را صادر میکند.
شرایط عمومی ثبت سفارش امسال، مدارک و هزینهها در راهنمای ثبت سفارش ۱۴۰۵ آمده است.
گام ۳: تأمین ارز و گواهی ثبت آماری
در ۱۴۰۵ بانک مرکزی ارزی برای واردات خودرو تخصیص نمیدهد. واردکننده باید ارز را از محل ارز حاصل از صادرات (ارز خود یا واگذارشده از صادرکنندگان) یا به روش بدون انتقال ارز تأمین کند و در هر دو حالت، روش تأمین ارز را در بخش اطلاعات مالی و بانکی پروندهٔ ثبت سفارش ثبت کند. اخذ گواهی ثبت آماری از بانک مرکزی و تأیید منشأ ارز، شرط ادامهٔ کار است. جزئیات هر روش در تامین ارز واردات خودرو ۱۴۰۵ آمده است.
گام ۴: تأییدیههای فنی محیط زیست و استاندارد
الف) مجوز سازمان حفاظت محیط زیست (آلایندگی)
شمارهگذاری وسایل نقلیه وارداتی منوط به اخذ مجوز از سازمان حفاظت محیط زیست (مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم) است. فرآیند اصلی در این مرحله، اخذ گواهینامه تأیید نوع (Type Approval – TA) است. این گواهینامه مشخصات فنی وسیله نقلیه، قوای محرکه، و تجهیزات پسکاهنده آلایندگی را ثبت میکند و سطح مجاز آلایندگی را تعیین مینماید. سازمان موظف است این تأییدیهها را بصورت مکانیزه و از طریق درگاه اینترنتی انجام دهد.
ب) مجوز سازمان ملی استاندارد ایران (مطابقت تولید)
واردکنندگان باید گواهینامه تطابق تولید (Conformity of Production – COP) را اخذ کنند. این رویه برای اطمینان از آن است که وسیله نقلیه وارداتی دقیقاً با مشخصات و الزامات تعیینشده در اسناد تأیید نوع (TA) مطابقت دارد. این فرآیند شامل ارزیابی سیستم مدیریت کیفیت واردکننده و کنترلهای مربوط به محصولات وارداتی است.
ج) مجوز سازمان حمایت از مصرفکننده
این مجوز (در صورت نیاز) عمدتاً برای اشخاص حقوقی و با هدف تأیید کیفیت و گستره تعهدات شرکت در ارائه خدمات پس از فروش صادر میشود.
گام ۵: اظهار و ترخیص در گمرک
پس از ورود فیزیکی خودرو، واردکننده کالا را در سامانهٔ گمرک اظهار میکند و حقوق ورودی را بر اساس ارزش CIF خودرو و نرخ ارز گمرکی میپردازد. از آبان ۱۴۰۵ حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی در سرزمین اصلی حداقل ۱۰۰ درصد است. در مرحلهٔ ترخیص، گواهیهای استاندارد، تأییدیهٔ محیط زیست و تعهد خدمات پس از فروش بررسی میشود؛ شرح این مدارک در ترخیص خودروهای وارداتی آمده است. ترخیص خودروهای وارداتی اشخاص حقیقی در گمرک بازرگان متمرکز شده است؛ جزئیات در واردات خودرو توسط اشخاص حقیقی.

گام ۶: گواهی اسقاط خودروی فرسوده
ارائهٔ گواهی اسقاط خودروی فرسوده از الزامات قطعی ترخیص نهایی و شمارهگذاری خودروهای سواری وارداتی است. واردکننده باید گواهی اسقاط را از مراکز مجاز تهیه کند و هزینهٔ آن را از ابتدا در قیمت تمامشدهٔ خودرو لحاظ کند. نصاب و نحوهٔ محاسبهٔ گواهی اسقاط در ۱۴۰۵ تغییر کرده است؛ جزئیات در قوانین واردات خودرو ۱۴۰۵ آمده است.
گام ۷: شمارهگذاری و دریافت پلاک
آخرین مرحله در فرآیند واردات، صدور مجوز شمارهگذاری و دریافت پلاک توسط پلیس راهنمایی و رانندگی (فراجا) است. این مجوز تنها پس از ترخیص قطعی کالا از گمرک، تسویه کامل حقوق و عوارض و ارائه تمامی گواهیهای فنی (استاندارد و محیط زیست) به نهادهای ذیربط امکانپذیر خواهد بود.
جمعبندی
مراحل واردات خودرو در ایران ثابتتر از قوانین آن است: انتخاب خودروی مجاز، ثبت سفارش، تأمین ارز، تأییدیههای فنی، ترخیص، اسقاط و شمارهگذاری در هر سال تکرار میشوند، اما شرایط هر مرحله، از فهرست متقاضیان مجاز تا تعرفه و منبع ارز، ممکن است در طول سال تغییر کند. در ۱۴۰۵ این تغییرات بیشتر از همیشه بوده است: ارز دولتی تأمین نشده، حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی حداقل ۱۰۰ درصد شده و مسیرهای ایرانیان مقیم خارج و خودروهای لوکس متوقف شدهاند.
واردکنندهٔ موفق کسی است که پیش از خرید خودرو، هر مرحله را با مقررات روز تطبیق دهد: مجوز و رتبهٔ شرکت را بررسی کند، منشأ ارز را مستند کند، هزینهٔ حقوق ورودی و گواهی اسقاط را در قیمت تمامشده بگذارد و برای خدمات پس از فروش برنامهٔ روشن داشته باشد.









