متانول ایران و قطر ، رقابت بر سر طلای مایع

مقدمه: اهمیت استراتژیک متانول در بازارهای جهانی

متانول، که اغلب به عنوان “طلای مایع” نامیده می‌شود، یک ماده شیمیایی پایه و حیاتی است که در قلب صنایع پتروشیمی و انرژی قرار دارد. این محصول به دلیل خواص شیمیایی منحصربه‌فرد، به عنوان خوراک اصلی برای تولید طیف وسیعی از مشتقات کلیدی مانند اسید استیک، فرمالدهید، متیل ترت-بوتیل اتر (MTBE)، و همچنین سوخت‌های دریایی و افزودنی‌های سوختی به کار می‌رود.¹ اهمیت متانول در سال‌های اخیر به واسطه رشد چشمگیر تقاضا در بازارهای آسیایی، به ویژه در چین، افزایش یافته است؛ جایی که فناوری‌های تبدیل متانول به الفین (MTO) برای تولید اتیلن و پروپیلن به سرعت در حال توسعه هستند.³

منطقه خاورمیانه، به دلیل برخورداری از ذخایر عظیم و ارزان‌قیمت گاز طبیعی، موقعیتی ممتاز برای تولید متانول با هزینه عملیاتی پایین دارد و به یک قطب اصلی عرضه جهانی تبدیل شده است.⁵ در این میان، ایران و قطر به عنوان دو بازیگر کلیدی، با اتکا به منابع گازی مشترک، سهم بزرگی از بازار صادراتی، به خصوص بازار آسیا را هدف قرار داده‌اند. با این حال، مزیت‌های رقابتی این دو کشور فراتر از هزینه خوراک است و شامل ثبات عملیاتی، استراتژی توسعه پایین‌دستی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی می‌شود که در نهایت بر قابلیت اطمینان لجستیکی و قیمت نهایی تأثیر می‌گذارد.

مزیت رقابتی ۱: ساختار تولید و اقتصاد خوراک

رقابت اصلی میان متانول ایران و قطر در بازار، از ساختار تولید و دسترسی به خوراک آغاز می‌شود. هر دو کشور بر روی ارزان‌ترین خوراک دنیا یعنی گاز طبیعی بنا شده‌اند، اما تفاوت‌های عمده‌ای در مقیاس تولید و پایداری عملیاتی وجود دارد.

مقایسه ظرفیت تولید و سهم صادراتی دو کشور

از منظر حجم تولید و صادرات، ایران به وضوح برتری دارد و در حال حاضر یکی از بزرگترین صادرکنندگان متانول در منطقه است. ظرفیت تولید سالانه متانول ایران در حدود ۸ میلیون تن تخمین زده می‌شود.⁶ طبق آمار سال ۲۰۲۴، ایران با ۵.۲ میلیون تن صادرات، پیشتاز صادرکنندگان متانول در خاورمیانه بود و بخش عمده این محموله‌ها راهی بازارهای چین و هند شدند.⁶

در مقابل، قطر بازیگر کوچکتری است که در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۲۳ هزار تن متانول صادر کرد.⁸ شرکت قطر فیول ادتیوز (QAFAC)، به عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی قطر، دارای ظرفیت اسمی ۱.۱ میلیون تن در سال است ⁹ و در گذشته نیز برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای ساخت بزرگترین واحد متانول جهان با ظرفیت ۲ میلیون تن در سال را در همکاری با شرکت‌های تایوانی دنبال کرده است.¹⁰

با وجود برتری حجمی ایران، تمرکز قطر بر پروژه‌های یکپارچه و ارزش‌افزوده بالاتر، از جمله توسعه مجتمع‌های پلیمری در راس لفان ¹¹، نشان می‌دهد که استراتژی این کشور، تثبیت موقعیت به عنوان یک تأمین‌کننده قابل اعتماد و استراتژیک در مقیاس جهانی است، نه صرفاً رقابت بر سر حجم انبوه.

ارزیابی هزینه خوراک گاز طبیعی: قیمت‌گذاری یارانه‌ای در مقابل رقابت‌پذیری منطقه‌ای

دسترسی به خوراک کم‌هزینه گاز طبیعی، عامل اصلی است که خاورمیانه را قادر می‌سازد تا در رقابت جهانی متانول پیشتاز باشد.⁵ ایران برای حمایت از تولیدکنندگان، ساختار قیمت‌گذاری ترجیحی را اعمال می‌کند؛ به این صورت که نرخ خوراک گاز طبیعی برای واحدهای تولیدی متانول، در صورت تسویه ماهیانه، معادل ۹۵ درصد نرخ پایه گاز پتروشیمی تعیین می‌شود.¹² این تخفیف دولتی، هزینه عملیاتی تولید متانول در ایران را در سطح اسمی بسیار پایین نگه می‌دارد.

ساختار قیمت‌گذاری یارانه‌ای در ایران، در حالی که در ظاهر مزیت قیمتی بزرگی ایجاد می‌کند، به طور همزمان یک ریسک ساختاری ایجاد می‌نماید. این مدل، وابستگی شدید به سیاست‌های دولتی را به دنبال دارد و به خریداران بین‌المللی علامت می‌دهد که هزینه واقعی تولید می‌تواند در هر زمان و به دلیل تصمیمات حاکمیتی تغییر کند. این وابستگی، پایداری بلندمدت مزیت قیمتی ایران را زیر سؤال می‌برد.

چالش کاهش تولید و محدودیت خوراک (بررسی ریسک عملیاتی در ایران)

بزرگترین تهدید علیه پایداری عرضه متانول ایران، کمبود و قطعی فصلی خوراک گاز است. در طول ماه‌های سرد سال و حتی در اوایل سال ۲۰۲۵، چندین واحد متانولی ایران به دلیل سهمیه‌بندی گاز طبیعی مجبور به توقف عملیاتی شدند، که این امر منجر به عدم ثبات در صادرات و انباشت موجودی شد.⁹

این چالش به دور از حل شدن است. کارشناسان انرژی هشدار می‌دهند که در صورت عدم سرمایه‌گذاری کافی برای حفظ تولید در میدان پارس جنوبی، ظرفیت تولید گاز کشور می‌تواند در سال‌های آتی کاهش یابد.¹⁴ این کاهش نه تنها تولید متانول را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بلکه تولید اتان و سایر اجزای گازی را نیز کاهش داده و خطر تکرار “تراژدی تلخ” متانول‌سازان را برای کل زنجیره ارزش الفین‌ها (مانند خط لوله اتیلن غرب) به دنبال دارد.¹⁴

خریداران عمده جهانی، ثبات عرضه و قابلیت اطمینان را بر کمترین قیمت اسمی اولویت می‌دهند. نوسانات شدید در تولید ایران، به طور فزاینده‌ای مزیت قیمت خوراک این کشور را از بین می‌برد و قطر را به عنوان گزینه‌ای قابل اعتمادتر با ریسک عملیاتی داخلی پایین‌تر برجسته می‌کند.

مزیت رقابتی ۲: تحلیل استراتژی‌های پایین‌دستی و ارزش افزوده

استراتژی‌های توسعه پتروشیمی در ایران و قطر، مسیرهای کاملاً متفاوتی را در پیش گرفته‌اند که به صورت مستقیم بر میزان متانول خام موجود برای صادرات تأثیر می‌گذارد.

سیاست‌های توسعه زنجیره ارزش در قطر: تمرکز بر پروژه‌های MTO و پلیمرهای پیشرفته

قطر یک استراتژی شفاف برای ادغام عمودی و سرمایه‌گذاری در زنجیره‌های ارزش‌افزوده بالاتر دارد. تمرکز اصلی بر توسعه مجتمع‌های پتروشیمی یکپارچه است. به عنوان مثال، سرمایه‌گذاری ۶ میلیارد دلاری مشترک با شرکت Chevron Phillips برای ساخت یک مجتمع پلیمری بزرگ در شهر صنعتی راس لفان، نشان‌دهنده تعهد قطر به صادرات محصولات نهایی پرارزش‌تر است.¹¹

در چشم‌انداز منطقه‌ای، فرآیند تبدیل متانول به الفین (MTO) اهمیت زیادی پیدا کرده است. این فرآیند، که متانول را به اتیلن و پروپیلن تبدیل می‌کند، یکی از سریع‌ترین بخش‌های در حال رشد در بازار پتروشیمی است و به کشورهای غنی از گاز این امکان را می‌دهد که وابستگی خود به خوراک مبتنی بر نفت خام را کاهش دهند.¹ قطر با سرمایه‌گذاری در مسیر MTO و پلیمرها، عملاً سود خود را از صادرات یک کالای پایه (متانول خام) به محصولات نهایی با حاشیه سود بالاتر منتقل می‌کند. این استراتژی، ریسک وابستگی به نوسانات قیمت متانول خام را کاهش داده و ثبات درآمدی بیشتری را برای اقتصاد ملی فراهم می‌آورد.

دوراهی ایران: صادرات مستقیم متانول یا تبدیل داخلی به بنزین (MTG)

ایران با یک چالش استراتژیک به نام کمبود بنزین داخلی مواجه است. برای جبران این کمبود (که مصرف سالانه آن حدود ۲۵ میلیون تن و نیاز به واردات سالانه حدود ۵ میلیون تن است)، دولت قصد دارد بخشی از متانول تولیدی را به عنوان افزودنی سوخت یا برای تولید بنزین سنتزی (MTG) به کار گیرد.⁶

اجرای کامل این طرح نیازمند انحراف بیش از ۵ میلیون تن متانول در سال از بازار صادرات است.⁶ این میزان، بیش از نیمی از صادرات فعلی ایران به چین و هند را حذف می‌کند و می‌تواند اختلال قابل توجهی در تعادل بازار جهانی ایجاد نماید. نکته حیاتی این است که مقامات ایرانی تأکید کرده‌اند که فرآیند تبدیل متانول به بنزین، بدون تسهیلات ویژه و تخفیف‌های سنگین دولتی بر خوراک گاز، از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست.¹⁵

این موضوع نشان می‌دهد که MTG نه یک تصمیم مبتنی بر اقتصاد بازار، بلکه یک راهکار اضطراری برای تضمین امنیت انرژی داخلی است. این سیاست، یک ریسک بزرگ به نام “ریسک انحراف اجباری” را بر خریداران بین‌المللی متانول ایران تحمیل می‌کند؛ خریداران باید علاوه بر ریسک‌های تجاری، نااطمینانی ناشی از اولویت‌بندی نیازهای سوختی داخلی ایران را نیز بپذیرند. این ریسک ساختاری به نفع رقبای باثباتی مانند قطر عمل می‌کند.

چالش ژئوپلیتیکی و ریسک تجاری: عامل تحریم‌ها

تأثیر تحریم‌های بین‌المللی بر جریان صادرات متانول ایران

تحریم‌های بین‌المللی، به ویژه تحریم‌های اعمال شده توسط ایالات متحده (OFAC) علیه تجارت نفت و پتروشیمی ایران، همچنان بزرگترین عامل ریسک برای متانول ایران محسوب می‌شوند.¹⁶ این محدودیت‌ها نه تنها شرکت‌های تولیدکننده (مانند شرکت متانول کاوه) را هدف قرار می‌دهند، بلکه نهادهای واسطه‌ای و لجستیکی (مانند شرکت‌های بازرسی بار) را نیز مشمول تحریم می‌کنند تا زنجیره تأمین ایران در بازارهای جهانی مختل شود.¹⁷

این محدودیت‌ها صادرات مستقیم و سنتی ایران به بازارهای بزرگی مانند هند را تحت تأثیر قرار داده است.¹⁶ در نتیجه، خریداران آسیایی مجبور به تنوع‌بخشی منابع خود شده و به سمت تأمین‌کنندگانی چون قطر، عمان و عربستان سعودی روی آورده‌اند.¹⁶ هر بار که تحریم‌ها تشدید می‌شوند، بازار شاهد شوک‌های قیمتی شدید است؛ به عنوان مثال، محدودیت‌های اخیر باعث افزایش تقریباً ۳۸ درصدی قیمت متانول در هند شد.¹⁶ این امر حاشیه سود تولیدکنندگان مشتقات پایین‌دستی مانند فرمالدهید و اسید استیک را به شدت فشرده می‌کند.

مزیت ثبات تجاری قطر در جذب بازارهای حساس

فقدان محدودیت‌های ژئوپلیتیکی و تجاری، قطر را به یک تأمین‌کننده جذاب برای خریدارانی تبدیل کرده است که بالاترین سطح تطبیق‌پذیری (Compliance) با قوانین بین‌المللی را در زنجیره تأمین خود دنبال می‌کنند.

در بازارهای جهانی، متانول ایران اغلب باید با “تخفیف تحریم” (Discounted Price) عرضه شود تا خریداران را متقاعد کند که ریسک‌های حقوقی و لجستیکی مرتبط با خرید این کالا را بپذیرند.¹⁹ این تخفیف، مزیت هزینه‌ای ایران را صرف پوشش ریسک خریدار می‌کند. در مقابل، متانول قطر می‌تواند به دلیل ثبات عرضه، تضمین‌های قراردادی و عدم وجود ریسک‌های قانونی، با قیمت‌هایی نزدیک به شاخص‌های قراردادی منطقه‌ای به فروش برسد و یک “حق بیمه ثبات” را به خود اختصاص دهد.³ قیمت‌های قراردادی سه‌ماهه در آسیا (برای مثال، ۳۷۰ تا ۳۹۰ دلار در هر تن) گواهی بر توانایی تأمین‌کنندگان با ثبات در حفظ سطح قیمتی است.

لجستیک و هزینه‌های فروش: تنگه هرمز و ریسک حمل‌ونقل

فروش متانول یک تجارت مبتنی بر لجستیک است و جغرافیای خاورمیانه ریسک‌های مشترکی را به هر دو کشور تحمیل می‌کند.

موقعیت استراتژیک بنادر و گلوگاه تنگه هرمز

بنادر عسلویه در ایران ²⁰ و راس لفان در قطر، مراکز اصلی بارگیری و صادرات متانول در خلیج فارس هستند. هر دوی این بنادر برای رسیدن به بازارهای آسیا و اروپا، به تنگه استراتژیک هرمز وابسته‌اند. این تنگه به عنوان یک گلوگاه حیاتی عمل می‌کند که تقریباً ۲۵ درصد از عرضه جهانی نفت و محصولات پتروشیمی از آن عبور می‌کند.²¹

اگرچه موقعیت ایران در این تنگه از نظر نظامی یک مزیت محسوب می‌شود، اما برای تجارت، وابستگی هر دو کشور به این مسیر، یک آسیب‌پذیری مشترک در برابر تنش‌های منطقه‌ای ایجاد کرده است.²²

بررسی افزایش حق بیمه جنگ (War Risk Premium) و هزینه‌های حمل

تنشی که در منطقه خاورمیانه و دریای سرخ وجود دارد، منجر به جهش قابل توجهی در هزینه‌های لجستیک دریایی شده است. تنگه هرمز در لیست نظارت جهانی قرار گرفته و به عنوان یک “منطقه با ریسک بالا” طبقه‌بندی می‌شود.²¹ حق بیمه جنگ (War Risk Premium) برای کشتی‌های عبوری از خلیج فارس و دریای سرخ، بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته است.²¹ علاوه بر این، نرخ اجاره روزانه تانکرهای بسیار بزرگ (VLCC) در مسیر خاورمیانه به چین، افزایشی معادل ۱۳۹ درصد را تجربه کرده و به حدود ۴۸۰۰۰ دلار در روز رسیده است.²²

این افزایش شدید در هزینه‌های بیمه‌ای و حمل‌ونقل، هزینه نهایی تحویل کالا (CIF) در بازارهای هدف را به شدت افزایش می‌دهد و مزیت قیمت پایه (FOB/Ex-works) متانول ایران را کمرنگ می‌سازد. در این شرایط ریسک بالا، خطوط کشتیرانی و بیمه‌گران بین‌المللی اغلب ترجیح می‌دهند با کشورهایی مانند قطر که کمترین ریسک توقیف یا اختلال عملیاتی مستقیم را دارند، همکاری کنند.²² بنابراین، ریسک لجستیکی برای ایران دوچندان است (هم هزینه بالا و هم محدودیت دسترسی) در حالی که برای قطر این ریسک عمدتاً به هزینه‌های بالاتر محدود می‌شود.

آینده متانول: پایداری و مکانیزم‌های تعدیل مرزی کربن (CBAM)

درک تحولات جهانی در حوزه پایداری و سیاست‌های اقلیمی برای ترسیم آینده متانول ضروری است، زیرا این عوامل به زودی معیارهای رقابت را تغییر خواهند داد.

تهدید CBAM اتحادیه اروپا و لزوم کاهش ردپای کربن

با راه‌اندازی مکانیزم تعدیل مرزی کربن (CBAM) توسط اتحادیه اروپا، معیارهای رقابت جهانی به تدریج از هزینه تولید صرف، به شدت انتشار کربن محصول منتقل می‌شوند.²³ اگرچه CBAM در فاز فعلی متانول را به طور مستقیم هدف قرار نداده است، اما برخی ذینفعان نگران گسترش آن به محصولاتی مانند متانول هستند.²⁴

تولید متانول از گاز طبیعی با فرآیند سنتی متداول (Steam Reforming) دارای ضریب انتشار کربن قابل توجهی است (۰.۴۹۷ تن $\text{CO}_2$ به ازای هر تن متانول تولیدی).²⁵ این امر تولیدکنندگان متکی به گاز طبیعی را در معرض ریسک تعرفه‌های سنگین کربنی در آینده قرار می‌دهد و می‌تواند بازارهای صادراتی با استاندارد بالای زیست‌محیطی را محدود کند.²³

نقش فناوری CDR در قطر: ایجاد متانول با شدت کربن کمتر

قطر با سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کاهش کربن، یک مزیت استراتژیک بلندمدت در حوزه پایداری به دست آورده است. شرکت QAFAC، واحد بازیابی دی‌اکسید کربن (CDR) خود را راه‌اندازی کرده است. این واحد، خروجی حاصل از گاز دودکش (Flue Gas) را جذب کرده و آن را دوباره به واحد سنتز متانول تزریق می‌کند.²⁶

این فناوری نه تنها با بازیافت روزانه حدود ۵۰۰ تن، ظرفیت تولید را به صورت بهینه افزایش می‌دهد ²⁸، بلکه ردپای کربن متانول تولیدی قطر را به شکل قابل توجهی کاهش می‌دهد. این یک آمادگی استراتژیک حیاتی در مواجهه با تعرفه‌های کربنی آینده و استانداردهای زیست‌محیطی جهانی (ESG) محسوب می‌شود. در حالی که ایران بر مزیت کوتاه‌مدت هزینه خوراک تمرکز دارد، قطر با سرمایه‌گذاری در CDR، برای رقابت در بازارهای “کم کربن” آینده برنامه‌ریزی کرده است. در صورتی که CBAM به متانول گسترش یابد، مزیت قیمت خوراک ایران ممکن است به طور کامل توسط تعرفه‌های کربنی خنثی شود و قطر از نظر زیست‌محیطی پیشتاز خواهد شد.

نتیجه‌گیری استراتژیک و چشم‌انداز آینده

خلاصه مقایسه‌ای: هزینه پایین (ایران) در برابر ثبات لجستیکی و پایداری (قطر)

رقابت میان ایران و قطر در بازار متانول یک تضاد کلاسیک میان حجم ارزان و عرضه قابل اعتماد را به نمایش می‌گذارد.

• ایران: دارای پتانسیل بیشترین حجم تولید و کمترین هزینه خوراک گازی اسمی در جهان است. با این حال، این مزیت‌های اولیه توسط چهار ریسک ساختاری تضعیف می‌شوند: ۱) ریسک عملیاتی ناشی از قطعی فصلی گاز ⁹؛ ۲) ریسک انحراف اجباری برای تولید بنزین (MTG) ⁶؛ ۳) ریسک ژئوپلیتیکی ناشی از تحریم‌ها ¹⁷؛ و ۴) آسیب‌پذیری بالا در برابر تعرفه‌های کربنی آتی.
• قطر: با وجود حجم صادراتی کمتر، از مزایای ثبات بی‌نظیر عملیاتی، تطبیق‌پذیری کامل با تجارت بین‌المللی، استراتژی توسعه زنجیره ارزش (MTO) ¹¹ و برنامه‌ریزی برای استانداردهای پایداری آینده (CDR) ²⁷ بهره می‌برد.

برای خریداران عمده و مصرف‌کنندگان پایین‌دستی، ثبات و قابلیت اطمینان (مانند آنچه قطر ارائه می‌دهد) اغلب بر صرفه‌جویی حاشیه‌ای در قیمت (که ایران با تخفیف تحریم ارائه می‌کند) ارجحیت دارد، زیرا نوسانات شدید قیمت و ریسک‌های لجستیکی در ایران هزینه‌های پنهان بزرگی را به همراه دارند.¹⁶

پیشنهادات عملی برای فعالان بازار و چشم‌انداز قیمت در کوتاه‌مدت

برای خریداران جهانی: توصیه می‌شود که منابع تأمین متانول خود را تنوع بخشیده و صرفاً به ارزان‌ترین قیمت‌های FOB متکی نباشند.¹⁶ تنوع‌بخشی به سمت تأمین‌کنندگان با ثبات‌تر مانند قطر، عمان و عربستان سعودی، برای مقابله با عدم اطمینان ناشی از تحریم‌های ایران و ریسک‌های فصلی قطع گاز، ضروری است. خرید از ایران باید با لحاظ کردن قیمت‌های تخفیف‌دار و تنها در صورتی صورت گیرد که خریدار بتواند ریسک‌های لجستیکی و ریسک انحراف عرضه را تحمل کند.

چشم‌انداز قیمت: انتظار می‌رود نوسانات قیمتی در بازارهای آسیایی ادامه یابد. تنش‌های ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز و دریای سرخ، باعث حفظ حق بیمه جنگ و هزینه‌های حمل‌ونقل در سطح بالا خواهند شد.²² این هزینه‌های لجستیکی بالا، فشار را بر قیمت‌های نهایی تحویلی (CIF) در آسیا حفظ کرده، در حالی که قیمت‌های قراردادی منطقه‌ای (حدود ۳۷۰ تا ۳۹۰ دلار در آسیا) همچنان تحت تأثیر عرضه پایدار رقبا و ریسک‌های منطقه‌ای قرار خواهند داشت.³

منابع

1. Methanol-To-Olefin Market Size, Share | CAGR of 5.2%, accessed on October 22, 2025, https://market.us/report/methanol-to-olefin-market/
2. Methanol Market Size, Share, Trends Analysis & Industry Report, 2030 – Mordor Intelligence, accessed on October 22, 2025, https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/methanol-market
3. 2025 global methanol outlook: price trends, supply chain shifts, trade flows in Asia, Middle East & Europe, and formaldehyde & acetic acid insights., accessed on October 22, 2025, https://raykanco.com/2025/07/21/methanol-market-2025-outlook/
4. Petrochemical Market Outlook, In‑Depth Analysis & Forecast to 2025-2034, accessed on October 22, 2025, https://www.towardschemandmaterials.com/insights/petrochemical-market
5. Middle East Methanol Market Size | Industry Report, 2033, accessed on October 22, 2025, https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/middle-east-methanol-market-report
6. Possible implications as Iran looks to divert methanol to domestic petrol demand, accessed on October 22, 2025, https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/market-opinion-and-analysis-blog/possible-implications-as-iran-looks-to-divert-methanol-to-domestic-petrol-demand
7. Possible implications as Iran looks to divert methanol to domestic petrol demand, accessed on October 22, 2025, https://www.argusmedia.com/es/news-and-insights/market-opinion-and-analysis-blog/possible-implications-as-iran-looks-to-divert-methanol-to-domestic-petrol-demand?utm_=
8. Middle East’s Methanol Market: 8.6M tons by 2035, $2.8B in value – IndexBox, accessed on October 22, 2025, https://www.indexbox.io/blog/methanol-middle-east-market-overview-2024-6/
9. Domestic Methanol and Acetic Acid Prices at Par, Creating Market Buzz, accessed on October 22, 2025, https://nexizo.ai/daily-report/domestic-methanol-and-acetic-acid-prices-at-par-creating-market-buzz
10. Qatar, Taiwan To Build $540m Methanol Plant – Shana, accessed on October 22, 2025, https://en.shana.ir/news/24758/Qatar-Taiwan-To-Build-540m-Methanol-Plant
11. Qatar invests in advanced manufacturing to increase high-value exports, accessed on October 22, 2025, https://oxfordbusinessgroup.com/reports/qatar/2025-report/industry/production-strategy-the-country-is-investing-in-advanced-manufacturing-and-boosting-high-value-exports-through-strategic-reforms-and-innovation-overview/
12. نرخ گاز خوراک پتروشیمی‌ها در اسفند ۱۴۰۲ اعلام شد – ویکی پلاست, accessed on October 22, 2025, https://wikiplast.ir/news/19494/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF
13. اعلام قیمت جدید گاز خوراک شرکت‌های پتروشیمی و سوخت صنایع – مشرق نیوز, accessed on October 22, 2025, https://www.mashreghnews.ir/news/1657681/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9
14. Olefin petrochemicals suffer the fate of Iranian methanol producers – Iran Energy Press, accessed on October 22, 2025, https://energypress.ir/en/olefin-petrochemicals-suffer-the-fate-of-iranian-methanol-producers/
15. Producing gasoline from methanol is not profitable – Iran Energy Press, accessed on October 22, 2025, https://energypress.ir/en/producing-gasoline-from-methanol-is-not-profitable/
16. Sanctions Fallout: How US Policy on Iran Affects India’s Methanol Supply – ALCHEMPro, accessed on October 22, 2025, https://www.alchempro.com/industry-article/10966/sanctions-fallout-how-us-policy-on-iran-affects-india-s-methanol-supply
17. Department of State Targets Illicit Iranian Trade to Impose Maximum Pressure on Iran, accessed on October 22, 2025, https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2025/07/department-of-state-targets-illicit-iranian-trade-to-impose-maximum-pressure-on-iran
18. US Sanctions on Iran Spark Methanol Price Surge, Squeeze India’s Chemicals Sector, accessed on October 22, 2025, https://breakthroughgroup.com/market_watch/methanol-market-update-and-value-chain-impact-305810-newsdetails-htm/
19. Latest Export Prices of Iran Petrochemicals and Fuels – Jam Energy, accessed on October 22, 2025, https://niocexport.com/september-03-2025/
20. ASSALUYEH PORT – Star Marine Services Ltd., accessed on October 22, 2025, https://www.starmarine.net/assaluyeh-port/
21. Israel-Iran conflict to push up marine premiums as insurers invoke war cover – Money News, accessed on October 22, 2025, https://www.financialexpress.com/money/israel-iran-conflict-to-push-up-marine-premiums-as-insurers-invoke-war-cover-3887701/
22. How the Iran–Israel Conflict Is Affecting Global Petrochemical …, accessed on October 22, 2025, https://www.chemanalyst.com/NewsAndDeals/NewsDetails/how-the-iran-israel-conflict-is-affecting-global-petrochemical-feedstock-flows-37475
23. Carbon Border Adjustment Mechanisms require coordinated global action, accessed on October 22, 2025, https://zerocarbon-analytics.org/finance/carbon-border-adjustment-mechanisms-require-coordinated-global-action/
24. Global Dialogue on Border Carbon Adjustments | International Institute for Sustainable Development, accessed on October 22, 2025, https://www.iisd.org/articles/deep-dive/global-dialogue-border-carbon-adjustments
25. 2.B.8 – Petrochemical and Carbon Black Production – EFDB – Basic Search, accessed on October 22, 2025, https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/efdb/find_ef.php?ipcc_code=2.B.8&ipcc_level=2
26. Renewable Methanol Report, accessed on October 22, 2025, https://methanol.org/wp-content/uploads/2019/01/MethanolReport.pdf
27. Carbon Dioxide Recovery – QAFAC, accessed on October 22, 2025, https://www.qafac.com.qa/environment-sustainability/sustaining-our-world-securing-our-future/carbon-dioxide-recovery/
28. QAFAC: Carbon dioxide recovery plant – QScience.com, accessed on October 22, 2025, https://www.qscience.com/content/journals/10.5339/stsp.2012.ccs.22?crawler=true