تخصیص ارز و ثبت سفارش ماشین‌آلات ۱۴۰۴

پسا تحریم و تخصیص ارز و ثبت سفارش ماشین‌آلات ۱۴۰۴

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴

فهرست مطالب

دگرگونی‌های ساختاری در هندسه تجارت بین‌الملل و اعمال فشارهای حداکثری جدید از سوی ایالات متحده در ابتدای سال ۲۰۲۶، ضرورت بازتعریف فرآیندهای بازرگانی خارجی ایران را بیش از هر زمان دیگری آشکار ساخته است. با ورود به سال ۱۴۰۴ و تداوم آن در ۱۴۰۵، بخش تولید و معدن کشور به عنوان ستون فقرات اقتصاد، با چالش‌های دوگانه‌ای در حوزه تأمین کالاهای سرمایه‌ای و مدیریت منابع ارزی مواجه شده است.

از یک سو، وضع تعرفه‌های ۲۵ درصدی بر شرکای تجاری ایران توسط دولت جدید واشینگتن و از سوی دیگر، اصلاحات بنیادین بانک مرکزی ایران در حذف سامانه نیما و جایگزینی آن با بازار ارز تجاری، فضایی نوین را ترسیم کرده است که در آن، دانش فنی بازرگانان در زمینه ثبت سفارش، احراز منشأ ارز و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مناطق آزاد، تعیین‌کننده بقای واحدهای صنعتی است. این گزارش با رویکردی کارشناسانه، مسیرهای قانونی و راهکارهای عملیاتی تخصیص ارز و ثبت سفارش ماشین‌آلات ۱۴۰۴ را در این بستر پیچیده تحلیل می‌کند.1

تحلیل ژئوپولیتیک تحریم‌های ژانویه ۲۰۲۶ و تأثیر بر تأمین کالاهای سرمایه‌ای

در نیمه ژانویه ۲۰۲۶، صدور دستورالعمل‌های جدید از سوی کاخ سفید، فاز نوینی از “جنگ تعرفه‌ای” را علیه شرکای تجاری جمهوری اسلامی ایران کلید زد. دونالد ترامپ با اعلام رسمی در رسانه‌های اجتماعی، تأکید کرد که هر کشوری که به تبادلات تجاری با ایران ادامه دهد، مشمول پرداخت تعرفه ۲۵ درصدی بر تمامی صادرات خود به ایالات متحده خواهد بود.1 این اقدام که فراتر از تحریم‌های بانکی سنتی است، به طور مستقیم زنجیره تأمین ماشین‌آلات صنعتی را هدف قرار داده است؛ چرا که کشورهای بزرگی همچون چین، ترکیه، هند و امارات متحده عربی که تأمین‌کنندگان اصلی تجهیزات خطوط تولید ایران هستند، اکنون با ریسک از دست دادن رقابت‌پذیری در بازار آمریکا مواجه شده‌اند.3

علاوه بر فشارهای تعرفه‌ای آمریکا، شورای اروپا نیز در اواخر ژانویه ۲۰۲۶ با تروریستی اعلام کردن برخی نهادهای حاکمیتی ایران، دایره تحریم‌های بخشی را به حوزه‌های فناوری، نرم‌افزارهای صنعتی و تجهیزات دارای کاربرد دوگانه گسترش داد.1 این فشارها منجر به ایجاد اختلال در دسترسی به قطعات یدکی پیشرفته و تکنولوژی‌های نوین در صنایع نفت، گاز و معدن شده است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که هزینه‌های لجستیک و واسطه‌گری برای دور زدن این محدودیت‌ها در سال ۲۰۲۶ با افزایشی معادل ۱۵ تا ۲۵ درصد نسبت به سال‌های قبل مواجه شده که این امر قیمت تمام شده کالاهای سرمایه‌ای را در داخل کشور به شدت تحت تأثیر قرار داده است.8

جدول مقایسه‌ای وضعیت ریسک شرکای تجاری در سایه تعرفه‌های ۲۰۲۶

نام کشورحجم تجارت سالانه با ایران (میلیارد دلار)سهم از صادرات نفت ایرانریسک تعرفه ۲۵ درصدی آمریکاحوزه اصلی تأمین ماشین‌آلات
چینبالای ۳۰۹۰ درصد 3بسیار بالا (افزایش تعرفه تا ۷۰٪) 11تجهیزات سنگین، خطوط تولید اتوماتیک
ترکیه۵.۶۸ 3–متوسط (درخواست معافیت گازی) 12ماشین‌آلات نساجی و قطعات خودرو
هند۱.۳۴ (۱۰ ماهه) 3–متوسط (وابستگی ژئوپولیتیک چابهار) 13ماشین‌آلات کشاورزی و دارویی
اماراتبالای ۱۰–بالا (وابستگی به درهم) 3واسطه‌گری قطعات یدکی و تجهیزات IT

بازآرایی نظام ارزی ایران: گذار به بازار تجاری و حذف سامانه نیما

در پاسخ به فشارهای بین‌المللی و با هدف تک‌نرخی کردن ارز، بانک مرکزی ایران در سال ۱۴۰۴ تغییرات ساختاری گسترده‌ای را در نظام تخصیص ارز وارداتی اعمال کرد. سامانه نیما که پیش از این بستر اصلی تأمین ارز حواله‌ای بود، در اوایل سال ۲۰۲۶ جای خود را به “بازار ارز تجاری مرکز مبادله” داد.2 در این نظام جدید که تحت مدیریت مستقیم سیاست‌های پولی بانک مرکزی است، نرخ ارز بر اساس مکانیسم عرضه و تقاضا و به صورت توافقی میان صادرکنندگان غیرنفتی و واردکنندگان تعیین می‌شود.15

به گفته مقامات پولی کشور، هدف از این اقدام حذف رانت ناشی از نرخ‌های دستوری و ایجاد شفافیت در بازگشت ارز حاصل از صادرات بوده است. در فوریه ۲۰۲۶، میانگین نرخ دلار در این بازار بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار تومان نوسان داشته است.15 برای واردکنندگان ماشین‌آلات، این تغییر به معنای پایان انتظار در صف‌های طولانی تخصیص ارز نیمایی است، اما از سوی دیگر، مستلزم تأمین نقدینگی ریالی بیشتر برای خرید ارز با نرخ‌های واقعی بازار است.15 بانک مرکزی همچنین با ایجاد مشوق‌هایی، صادرکنندگان زنجیره فولاد و پتروشیمی را ملزم کرده است که ۱۰۰ درصد ارز خود را در این سامانه عرضه کنند یا مستقیماً به واردات ماشین‌آلات طرح‌های توسعه‌ای خود اختصاص دهند.15

تخصیص ارز و ثبت سفارش ماشین‌آلات ۱۴۰۴

مکانیسم‌های تأمین ارز برای واردات ماشین‌آلات صنعتی در سال ۱۴۰۵

فرآیند تخصیص ارز در سال جدید میلادی به چهار روش اصلی تقسیم شده است که بازرگانان بسته به نوع کالا و وضعیت تولیدی خود می‌توانند از آن‌ها بهره‌مند شوند:

  1. خرید ارز از بازار توافقی (حواله تجاری): این روش برای تمامی کالاهای مجاز در اولویت‌های ۲۱ تا ۲۶ وزارت صمت در دسترس است. قیمت در این بازار به صورت لحظه‌ای کشف می‌شود.16
  2. واردات از محل ارز حاصل از صادرات خود: صادرکنندگان کالا می‌توانند بدون نیاز به انتظار در بازار توافقی، از کوتاژهای صادراتی خود برای ثبت سفارش ماشین‌آلات استفاده کنند. این روش برای واحدهای تولیدی که طرح‌های توسعه‌ای دارند، اولویت اول محسوب می‌شود.21
  3. واردات در مقابل صادرات غیر: واردکنندگان می‌توانند با توافق مستقیم با صادرکنندگان، ارز حاصل از صادرات آن‌ها را خریداری کرده و در سامانه جامع تجارت ثبت نمایند. این روش مستلزم تایید منشأ ارز توسط بانک مرکزی است.22
  4. واردات بدون انتقال ارز (ارز اشخاص): طبق مصوبه خرداد ۱۴۰۴، ایرانیان مقیم خارج و سرمایه‌گذاران خارجی می‌توانند از منابع ارزی خود در خارج از کشور برای واردات ماشین‌آلات و خودرو (با رعایت سقف‌های قیمتی) استفاده کنند.23

نقشه راه گام‌به‌گام ثبت سفارش ماشین‌آلات در سامانه جامع تجارت

فرآیند ثبت سفارش در سال ۲۰۲۶ با سخت‌گیری‌های بیشتری در حوزه احراز هویت فروشندگان خارجی و تعیین سقف سهمیه ارزی همراه است. واردکنندگان موظفند تمامی مراحل را از طریق درگاه ntsw.ir و با استفاده از امضای الکترونیکی (توکن) معتبر طی کنند.25

مرحله اول: احراز صلاحیت بازرگانی و بارگذاری صلاحیت‌ها

در گام نخست، بازرگان باید کارت بازرگانی فعال داشته باشد. در سال ۲۰۲۶، سامانه به صورت برخط رشته فعالیت‌های مجاز کارت بازرگانی را با کدهای تعرفه (HS Code) ماشین‌آلات تطبیق می‌دهد.25 متقاضی باید در بخش “عملیات پایه”، صلاحیت‌های خود را استعلام و نقش “بازرگان حقیقی” یا “حقوقی” را فعال نماید.28

مرحله دوم: ثبت و اخذ شناسه فروشنده خارجی (FIDA)

یکی از گلوگاه‌های اصلی در سال ۲۰۲۶، اخذ شناسه فیدا است. با توجه به تحریم‌های جدید، سیستم فیدا اطلاعات فروشندگان را با لیست‌های سیاه بین‌المللی تطبیق می‌دهد.30 واردکننده باید نام کامل، آدرس دقیق، کد ثبتی شرکت خارجی و تصویر پیش‌فاکتور (Proforma) را بارگذاری کند.26 فرآیند صدور این شناسه معمولاً بین ۲ تا ۴۸ ساعت به طول می‌انجامد. در صورت رد شدن شناسه به دلیل نقص مدارک، امکان ویرایش وجود ندارد و باید درخواست جدید ثبت شود.27

مرحله سوم: ایجاد پرونده ثبت سفارش و تعیین اولویت کالا

در این مرحله، واردکننده باید جزئیات فنی ماشین‌آلات را بر اساس کتاب مقررات صادرات و واردات ۱۴۰۴-۱۴۰۵ وارد کند. انتخاب صحیح کد تعرفه بسیار حیاتی است؛ چرا که تعیین‌کننده نرخ حقوق گمرکی (که برای ماشین‌آلات تولیدی ۲ درصد است) و اولویت تخصیص ارز می‌باشد.25 برای ماشین‌آلات خط تولید، انتخاب گزینه “نیاز تولید خود” در سربرگ اطلاعات اصلی، می‌تواند معافیت‌های مالیاتی و اولویت ارزی به همراه داشته باشد.33

مرحله چهارم: استعلام ضوابط و تاییدیه سازمان‌های مجوزدهنده

بسته به نوع ماشین‌آلات، ممکن است نیاز به مجوزهای جانبی باشد. به طور مثال، تجهیزات پزشکی نیاز به تایید سازمان غذا و دارو و ماشین‌آلات معدنی سنگین نیاز به تاییدیه معاونت معادن وزارت صمت دارند.25 پس از استعلام ضوابط، شماره پرونده ۹ رقمی صادر می‌شود که مبنای پیگیری‌های بعدی در بانک عامل و گمرک خواهد بود.29

ضوابط اختصاصی واردات ماشین‌آلات راهسازی و معدنی کارکرده

با توجه به فرسودگی ناوگان سنگین و محدودیت‌های تولید داخل، دولت در بودجه سال ۱۴۰۴ و بخشنامه‌های اجرایی سال ۲۰۲۶، تسهیلات ویژه‌ای را برای واردات ماشین‌آلات مستعمل فراهم کرده است.32

جدول مشخصات فنی ماشین‌آلات مجاز برای واردات در سال ۲۰۲۶

نوع ماشین‌آلاتمشخصات فنی (توان موتور / وزن)سقف عمر مجاز (سال)شرایط خاص ترخیص
بیل مکانیکیتوان بالای ۳۵۰ اسب بخار / وزن بالای ۴۰ تن 37۵ الی ۱۰ سال 34عدم ساخت داخل، تاییدیه استاندارد
لودرتوان بالای ۳۱۰ اسب بخار / وزن بالای ۳۰ تن 37۵ سال 34پروانه بهره‌برداری معتبر معدن
بلدوزرتوان موتور بالای ۳۲۰ اسب بخار 37۵ الی ۱۰ سال 34تسویه حقوق دولتی معدن 36
دامپتراکظرفیت بارگیری بالای ۵۰ تن 37۱۰ سال 34نصب سیستم GPS برای نظارت 34
تراکتور کشاورزیبالای ۱۵۰ اسب بخار (چرخ لاستیکی) 32۵ سال 38تاییدیه وزارت جهاد کشاورزی

واردات این تجهیزات مشروط به ارائه گواهی اسقاط برای برخی رده‌های ماشین‌آلات سنگین جاده‌ای است.38 همچنین، واردکنندگان حقوقی باید تاییدیه خدمات پس از فروش و ضمانت‌های لازم را به وزارت صمت ارائه دهند تا اجازه ثبت سفارش صادر شود.24

نقش استراتژیک مناطق آزاد در تسهیل واردات ماشین‌آلات

در سال ۲۰۲۶، مناطق آزاد تجاری به عنوان کانون‌های اصلی دور زدن تعرفه‌های ۲۵ درصدی آمریکا و تسهیل ترانزیت کالا شناخته می‌شوند. این مناطق با بهره‌گیری از قوانین خاص خود، مزایای متعددی را برای واحدهای تولیدی فراهم می‌کنند.39

منطقه آزاد چابهار: قطب لجستیکی جنوب شرق

چابهار تنها بندر ایران است که به دلیل اهمیت ژئوپولیتیک برای هند و آسیای مرکزی، از بخشی از تحریم‌های مستقیم معاف بوده است.41 در سال ۱۴۰۴، واردات ماشین‌آلات به این منطقه رشد ۵۳ درصدی داشته است.42 مزایای چابهار در سال ۲۰۲۶ عبارتند از:

  • معافیت مالیاتی ۲۰ ساله بر درآمد و دارایی.39
  • معافیت کامل ورود ماشین‌آلات و مواد اولیه از عوارض گمرکی.43
  • امکان ایجاد واحدهای مونتاژ با همکاری شرکت‌های خارجی (مانند بلاروس).44
  • عدم متروکه شدن کالا و امکان انبارداری تا سه ماه بدون هزینه اضافی.43

منطقه آزاد مازندران و کریدور شمال-جنوب

منطقه آزاد تازه تأسیس مازندران (شامل بنادر نوشهر و امیرآباد) در سال ۲۰۲۶ نقش کلیدی در ارتباط با کشورهای اوراسیا ایفا می‌کند.40 با توجه به توافقات جدید، واردات ماشین‌آلات صنعتی و کشاورزی از روسیه و بلاروس از طریق این منطقه مشمول تخفیف‌های تعرفه‌ای ویژه‌ای شده است که اثر تحریم‌های غرب را به حداقل می‌رساند.40 استاندار مازندران در بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرد که با استقرار شرکت‌های متعدد در این منطقه، چهره صنعتی استان با ورود تکنولوژی‌های نوین دگرگون خواهد شد.40

تخصیص ارز و ثبت سفارش ماشین‌آلات ۱۴۰۴

راهکارهای ترانزیتی و مالی برای مقابله با تحریم‌های تعرفه‌ای ۲۰۲۶

بازرگانان هوشمند در سال ۲۰۲۶ برای مقابله با تعرفه ۲۵ درصدی ترامپ بر کشورهای طرف معامله با ایران، از روش‌های ترکیبی استفاده می‌کنند. یکی از این راهکارها، ترانزیت کالا از طریق کشورهای ثالثی است که ریسک تعرفه‌ای کمتری دارند یا دارای موافقت‌نامه‌های تجارت آزاد با ایالات متحده هستند.8

استفاده از بنادر واسط و تغییر منشأ حمل

بسیاری از محموله‌های ماشین‌آلات اروپایی و ژاپنی اکنون از طریق بنادر عمان و امارات به صورت “کشتی به کشتی” (Ship-to-Ship) منتقل می‌شوند تا منشأ واقعی محموله برای سیستم‌های ردیابی تعرفه‌ای پوشیده بماند.8 همچنین استفاده از مسیرهای زمینی ازبکستان و ترکمنستان برای انتقال ماشین‌آلات سنگین چینی و روسی، به دلیل هزینه‌های کمتر و امنیت بالاتر در برابر رصدهای تحریمی، با استقبال مواجه شده است.47

تهاتر کالا و ارزهای محلی

در نظام یکپارچه ارزی همتی در سال ۱۴۰۴، استفاده از تهاتر کالاهای اساسی و محصولات فلزی با ماشین‌آلات صنعتی به صورت گسترده‌ای ترویج شده است.48 هیئت وزیران در مصوبه‌ای جدید، واردات ماشین‌آلات در مقابل صادرات محصولات کشاورزی و معدنی از استان‌های مرزی را مجاز دانسته و این اقدام را به منزله رفع تعهد ارزی ۱۰۰ درصدی صادرکنندگان تلقی می‌کند.48 این مدل نه تنها فشار بر منابع ارزی بانک مرکزی را کاهش می‌دهد، بلکه زمان ترخیص کالا را به کمتر از ۵ روز تقلیل داده است.48

تحلیل ریسک و توصیه‌های تخصصی برای بازرگانان در سال ۱۴۰۵

ورود به بازار بازرگانی در سال ۲۰۲۶ نیازمند دقت در محاسبات اقتصادی و پیش‌بینی نوسانات ژئوپولیتیک است. واردکنندگان باید به موارد زیر توجه ویژه‌ای داشته باشند:

  • مهلت‌های قانونی رفع تعهد: طبق بخشنامه‌های جدید، صادرکنندگان و واردکنندگانی که از روش تهاتر استفاده می‌کنند، تنها در صورت ترخیص قطعی کالا از گمرک موفق به رفع تعهد خواهند شد.48 عدم رعایت مهلت‌های سه ماهه منجر به جریمه‌های سنگین و تعلیق کارت بازرگانی می‌گردد.21
  • استاندارد و محیط زیست: برای ماشین‌آلات کارکرده، اخذ مجوز سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست در مرحله ثبت سفارش الزامی است. عدم تطبیق فنی دستگاه با استانداردهای یورو ۵ و یورو ۶ منجر به مرجوع شدن کالا از گمرک خواهد شد.38

جدول هزینه‌های جانبی واردات ماشین‌آلات در سال ۲۰۲۶

ردیف هزینهنرخ / میزان در سال ۲۰۲۶مبنای محاسبه
حقوق گمرکی۲ درصد (تجهیزات تولید) 32ارزش CIF کالا
مالیات بر ارزش افزوده۱۰ درصد 32ارزش گمرکی + حقوق ورودی
هزینه اسقاط۱ الی ۲ خودرو فرسوده 38بسته به نوع ماشین وارداتی
کارمزد بازار توافقیمتغیر (۰.۱٪ الی ۰.۵٪) 16مبلغ ارز معامله شده
هزینه ثبت سفارشبر اساس ارزش پرونده 51فیش پرداختی در سامانه

نتیجه‌گیری و فراخوان به اقدام

چشم‌انداز بازرگانی خارجی ایران در سال ۲۰۲۶، علیرغم فشارهای سنگین تعرفه‌ای و تحریمی، نشان‌دهنده پویایی و انطباق‌پذیری نظام اقتصادی کشور است. گذار به بازار ارز تجاری و تقویت نقش مناطق آزاد، فرصت‌های نوینی را برای نوسازی خطوط تولید فراهم آورده است. کلید موفقیت در این دوران، تسلط بر ابزارهای نوین ارزی، شناسایی دقیق فروشندگان خارجی از طریق سامانه فیدا و بهره‌گیری از روش‌های تهاتری برای کاهش ریسک‌های مالی است.15

به مدیران واحدهای صنعتی و بازرگانان توصیه می‌گردد:

  1. نسبت به ثبت‌نام و دریافت توکن جدید برای سال ۱۴۰۵ اقدام نموده و وضعیت سهمیه ارزی خود را در سامانه جامع تجارت به‌روزرسانی کنند.25
  2. با توجه به احتمال تشدید فشارهای تعرفه‌ای در نیمه دوم سال ۲۰۲۶، اولویت را به واردات ماشین‌آلات راهبردی از طریق مناطق آزاد چابهار و مازندران اختصاص دهند.40
  3. پیش از نهایی کردن قراردادهای خارجی، از وضعیت اعتبار فروشنده در سامانه فیدا و انطباق فنی دستگاه با استانداردهای ابلاغی ۱۴۰۴ اطمینان حاصل نمایند.26

استفاده از تخصص مشاوران بازرگانی در تحلیل نرخ‌های مرکز مبادله و تنظیم دقیق پرونده‌های ثبت سفارش، ضامن حفظ سرمایه‌های شما در این طوفان اقتصادی خواهد بود.

تخصیص ارز و ثبت سفارش ماشین‌آلات ۱۴۰۴

منابع

  1. CEPR Sanctions Watch January 2026 – CEPR, accessed on February 3, 2026, https://cepr.net/publications/cepr-sanctions-watch-january-2026/
  2. دلایل و پیامدهای تغییرات ساختاری در نظام ارزی – دنیای اقتصاد, accessed on February 3, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/4165666-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  3. Iran: US’ fresh tariff threats throw global production into turmoil, accessed on February 3, 2026, https://www.automotivemanufacturingsolutions.com/analysis/iran-us-fresh-tariff-threats-throw-global-production-into-turmoil/2588914
  4. Breaking Trade News: New 25% Tariff on Chips, Sanctions Against Iran, U.S. Trade Deficit Plummets – Customs & International Trade Law Blog, accessed on February 3, 2026, https://customsandinternationaltradelaw.com/2026/01/16/breaking-trade-news-new-25-tariff-on-chips-sanctions-against-iran-u-s-trade-deficit-plummets/
  5. China threatens to retaliate over Trump’s 25% tariff on countries trading with Iran, accessed on February 3, 2026, https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/12/trump-tariffs-iran
  6. 25% Tariffs on Countries “Doing Business” With Iran – Global Logistical Connections, Inc, accessed on February 3, 2026, https://glc-inc.com/2026/01/25-tariffs-on-countries-doing-business-with-iran/
  7. Commission welcomes new sanctions against Iran – Finance, accessed on February 3, 2026, https://finance.ec.europa.eu/news/commission-welcomes-new-sanctions-against-iran-2026-01-30_en
  8. تعرفه 25 درصدی ترامپ روی کشورهایی که با ایران ارتباط تجاری دارند، عملی نیست – تحلیل بازار | خبر فارسی, accessed on February 3, 2026, https://khabarfarsi.com/ua/237969576
  9. تاثیر تعرفه ۲۵ درصدی ترامپ بر اقتصاد ایران چیست؟ – Asriran, accessed on February 3, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1132348/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DB%B2%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA
  10. Weekly Sanctions Update: January 26, 2026 – Steptoe, accessed on February 3, 2026, https://www.steptoe.com/en/news-publications/international-compliance-blog/weekly-sanctions-update-january-26-2026.html
  11. How 25% US tariff on Iran’s trade partners could impact Türkiye, accessed on February 3, 2026, https://www.turkiyetoday.com/business/how-25-us-tariff-on-irans-trade-partners-could-impact-turkiye-3212902
  12. Iran’s Natural Gas Paradox: Vast Resources, Limited Export Capacity, accessed on February 3, 2026, https://www.energypolicy.columbia.edu/irans-natural-gas-paradox-vast-resources-limited-export-capacity/
  13. چگونه هند می‌تواند بدون چابهار در قلب آسیا مانور دهد؟ – تجارت نیوز, accessed on February 3, 2026, https://tejaratnews.com/%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D8%A8
  14. ارز نیمایی چیست و به کدام کالاها تعلق می‌گرفت؟ چالش های حذف آن – انیگما, accessed on February 3, 2026, https://enigma.ir/blog/nima-currency/
  15. همتی: عرضه ارز از تقاضا پیشی گرفته است – تجارت نیوز, accessed on February 3, 2026, https://tejaratnews.com/%D9%87%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B6%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  16. جزئیات سازو کار فعالیت سامانه ارز توافقی – ره‌آورد, accessed on February 3, 2026, https://rahavard365.com/news/84462/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%DB%8C
  17. نرخ ارز نیما | شبکه اطلاع‌ رسانی طلا و ارز – TGJU, accessed on February 3, 2026, https://www.tgju.org/%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C
  18. واردات – دنیای اقتصاد, accessed on February 3, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/tags/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA
  19. تخصیص ارز صادرات زنجیره فلزات به واردات خود ابلاغ شد – پایگاه اطلاع رسانی معدن نیوز, accessed on February 3, 2026, https://www.madannews.ir/%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%81%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7/
  20. سامانه نیما چیست؟ – زومین بازار, accessed on February 3, 2026, https://zoominbazar.com/what-is-nima-system/
  21. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 3, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
  22. انتشار فهرست جدید ثبت سفارس کالاهای مشمول ارز حاصل از صادرات خود …, accessed on February 3, 2026, https://inpia.ir/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4/
  23. اصلاح مهم آیین‌نامه صادرات و واردات؛ واردات بدون انتقال ارز چه معنایی دارد …, accessed on February 3, 2026, https://www.pedal.ir/news/742982-foreign-currency-account-import-export-regulation-amendment-iran/
  24. جدیدترین اخبار واردات خودرو در سال 1404 – باما, accessed on February 3, 2026, https://bama.ir/news/offer/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
  25. آموزش گام به گام ثبت سفارش کالا در سامانه – شرکت بازرگانی GTG, accessed on February 3, 2026, https://gtg.ir/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4/
  26. راهنمای اخذ شناسه فروشنده خارجی در سامانه جامع تجارت – – آیکسپورت, accessed on February 3, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85/
  27. سوالات متداول عملیات تجارت خارجی در سامانه جامع تجارت – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 3, 2026, https://ixport.ir/questions-answers-foreign-trade-department-in-ntsw-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AE/
  28. سامانه جامع تجارت + 5 مرحله برای ثبت فاکتور در سامانه تجارت – نرم افزار حسابداری فرداد, accessed on February 3, 2026, https://www.fardadgroup.com/blog/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA/
  29. راهنمای ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت در 7 گام – عصر شبکه, accessed on February 3, 2026, https://era-network.ir/iran-import-registration-guide/
  30. اخذ شناسه فروشنده خارجی – ثبت سفارش بازرگانی, accessed on February 3, 2026, https://sabtaresh.com/%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C/
  31. اخذ شناسه فروشندگان خارجی – موسسه حقوقی ثبت فردا, accessed on February 3, 2026, https://sabtefarda.org/%D8%A7%D8%AE%D8%B0-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C/
  32. بخشنامه واردات ماشین آلات کارکرده + تبصره ۱ و ۲ قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور ارسالی به شورای نگهبان– موارد مرتبط با تجارت خارجی | آوند حیات, accessed on February 3, 2026, https://avandhayat.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87/
  33. آموزش قدم به قدم نحوه ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت ایران | هانزا – شرکت هنزا ناو دریا, accessed on February 3, 2026, https://www.hansanav.com/articles/detail/product-registration-training/
  34. واردات ماشین آلات معدنی | ضوابط و شرایط | بازرگانی لیان تجارت امواج, accessed on February 3, 2026, https://liantejarat.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C/
  35. آموزش ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت, accessed on February 3, 2026, https://jafari.business/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86/
  36. شرایط جدید واردات ماشین‌آلات راهسازی – شرکت دیده بان ترخیص, accessed on February 3, 2026, https://importdtc.com/import-road-construction-machinery/
  37. شرایط واردات ماشین الات راهسازی و معدنی (1402) – باما, accessed on February 3, 2026, https://bama.ir/news/20793/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86
  38. طرح واردات خودرو کارکرده (دست دوم) در سال 1404 – باما, accessed on February 3, 2026, https://bama.ir/news/18132/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87
  39. منطقه آزاد چابهار؛ حلقه کلیدی ایران در زنجیره تجارت جهانی – تین نیوز, accessed on February 3, 2026, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-108/313174-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C
  40. بندر چابهار می تواند دروازه واردات و صادرات کشور باشد – تین نیوز – خبر فارسی, accessed on February 3, 2026, https://khabarfarsi.com/ua/238131876
  41. US waiver on Iran’s Chabahar Port a win for Central Asia – Asia Times, accessed on February 3, 2026, https://asiatimes.com/2025/12/us-waiver-on-irans-chabahar-port-a-win-for-central-asia/
  42. منطقه‌ آزاد چابهار در مسیر تبدیل به قطب صنعتی و تجاری – افق بازار, accessed on February 3, 2026, https://ofoghbazar.com/%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-11/1761995111452-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%A8-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C
  43. منطقه آزاد چابهار؛ حلقه کلیدی ایران در زنجیره تجارت جهانی – ایرنا, accessed on February 3, 2026, https://www.irna.ir/news/86058161/%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C
  44. سفر دو روزه دیپلمات‌های بلاروسی به چابهار / از ایجاد واحد‌های تولید و مونتاژ ماشین‌آلات تا معافیت ۲۰ ساله مالیاتی برای بلاروس – خبرگزاری دانشجو, accessed on February 3, 2026, https://snn.ir/fa/news/1352794/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%A7%DA%98-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%DB%B2%DB%B0-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%B3
  45. منطقه آزاد مازندران به هاب لجستیکی و ترانزیتی شمال کشور تبدیل می‌شود – خبرگزاری برنا, accessed on February 3, 2026, https://www.borna.news/fa/news/2305528/%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D9%84%D8%AC%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B2%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
  46. ترامپ» تعرفه واردات از اتحادیه اروپا را ۲۵ درصد تعیین کرد – عصر خودرو, accessed on February 3, 2026, http://www.asrekhodro.com/Mobile/News/258515/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-25-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF
  47. Oman and Uzbekistan sign agreement to explore business opportunities | fm.gov.om, accessed on February 3, 2026, https://www.fm.gov.om/en/17575/
  48. رفع تعهد ارزی با واردات تهاتری کالاهای اساسی از استان‌های مرزی – خبرگزاری مهر, accessed on February 3, 2026, https://www.mehrnews.com/news/6730795/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%B2%DB%8C
  49. ثبت سفارش از محل تهاتر به کجا رسید؟ – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on February 3, 2026, https://ptd-co.com/sabt-with-tahator/
  50. شرایط واردات خودرو خارجی – بهمن ۱۴۰۴ – Khodro45, accessed on February 3, 2026, https://khodro45.com/mag/car-import/
  51. واردات کالا بدون انتقال ارز – نحوه ثبت سفارش – بخشنامه جدید – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 3, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/5332/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%B2.html