ثبت سفارش برنج در ایران ۱۴۰۴

راهنمای ثبت سفارش برنج ۱۴۰۴ | محدودیت‌ها، فرصت‌ها و راهکارهای تنظیم بازار ایران

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۲۱ آبان ۱۴۰۴

مقدمه

برنج، به عنوان دومین محصول راهبردی کشور پس از گندم و قوت غالب جامعه ایرانی، نقشی حیاتی در تأمین امنیت غذایی و مدیریت معیشت خانوارها ایفا می‌کند.1 با توجه به محدودیت‌های آبی و خشکسالی‌های اخیر، تولید داخلی تنها پاسخگوی بخشی از نیاز بازار است و واردات این کالا به یک ضرورت استراتژیک دائمی تبدیل شده است.1

در سال‌های اخیر، بازار برنج ایران شاهد نوسانات قیمتی شدید و التهابات بی‌سابقه‌ای بوده که ریشه در سیاست‌های تجاری متناقض و موانع ساختاری واردات دارد.3 این گزارش تخصصی با هدف تشریح ابعاد محدودیت‌های کمی (سقف واردات) و محدودیت‌های زمانی (ممنوعیت فصلی) در فرآیند ثبت سفارش برنج ۱۴۰۴، به تحلیل موانع موجود و فرصت‌های مدیریت هوشمند این تجارت می‌پردازد تا راهکارهایی برای بازگرداندن ثبات به این بازار اساسی ارائه دهد.

بررسی استراتژیک نیاز وارداتی: شکاف واقعی عرضه و تقاضا

تحلیل سقف‌های تعیین‌شده برای ثبت سفارش برنج، مستلزم درک دقیق میزان کسری بازار و نیاز واقعی کشور به واردات است. اختلافات آماری میان نهادهای مسئول، عامل بنیادی بسیاری از چالش‌های سیاستی و عدم ثبات قیمت‌ها است.

ناهماهنگی در برآورد تولید داخلی و سرانه مصرف

نیاز سالانه مصرف برنج در ایران، با توجه به سرانه‌های مختلف برآورد شده توسط مراجع گوناگون، بین ۳ میلیون و ۱۵۰ هزار تا ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تن متغیر است.1 این اختلاف دامنه ناشی از تفاوت در تخمین سرانه مصرف است؛ برای مثال، مرکز آمار سرانه مصرف را ۳۵ کیلوگرم و وزارت جهاد کشاورزی تا ۴۲ کیلوگرم برآورد کرده است.1

یکی از دلایل اصلی بحران‌ها و نوسانات بازار در سال‌های اخیر، «بیش‌برآورد» تولید داخلی بوده است. در حالی که آمار تولید داخلی در یک دوره بین ۲.۴ تا ۲.۷ میلیون تن اعلام شده بود 5، رئیس انجمن تأمین‌کنندگان و واردکنندگان برنج اعلام کرد که آمار واقعی تولید داخلی بین ۱.۶ تا ۱.۷ میلیون تن است.6 این سوءبرآورد حداقل ۷۰۰ هزار تنی یا حتی تا یک میلیون تنی، منجر به اتخاذ تصمیمات نادرست در خصوص حجم ثبت سفارش و واردات شد و کسری جدی در بازار ایجاد کرد.3 این کمبود در نهایت، تقاضا را از عرضه پیشی گرفت و قیمت‌ها روند صعودی به خود گرفتند.3

به دلیل کمبود منابع آبی، خشکسالی و تغییر کاربری اراضی، تولید داخلی در کوتاه‌مدت یا میان‌مدت امکان خودکفایی در تولید برنج را ندارد.1 بنابراین، برای جبران این کسری و پاسخ به تقاضای بازار، کشور به واردات حداقل ۱ تا ۱.۵ میلیون تن برنج نیاز دارد.8 این تحلیل نشان می‌دهد که ریشه اصلی بی‌ثباتی بازار، «نبود آمار دقیق و شفاف» درباره تولید و مصرف است.9 عدم شفافیت موجب می‌شود که سیاست‌گذاران بر اساس اطلاعات غیرتخصصی تصمیم‌گیری کنند، که نتیجه آن افزایش انحصار و فرصت احتکار برای واسطه‌ها است.8

ثبت سفارش برنج در ایران ۱۴۰۴

محدودیت‌های تنظیم‌گرانه: سقف واردات و ابهامات ممنوعیت فصلی

مدیریت واردات برنج در ایران به طور سنتی بر دو سیاست کلیدی استوار بوده است: تعیین سقف کمی و اعمال ممنوعیت زمانی (فصلی)؛ این فرآیند عمدتاً در اختیار وزارت جهاد کشاورزی قرار دارد.12 سیاست‌های اخیر در سال ۱۴۰۴ نشان‌دهنده تضادهای عمیق اجرایی در این حوزه است.

معمای سیاست‌های متناقض در مورد ممنوعیت فصلی ۱۴۰۴

ممنوعیت فصلی واردات برنج، سیاستی بود که سال‌ها با هدف حمایت از تولیدکنندگان داخلی، به‌ویژه شالیکاران شمال کشور، هر سال در فصل برداشت (از ابتدای مرداد تا پایان آبان‌ماه) اعمال می‌شد.13 در این بازه زمانی، گمرک از ترخیص برنج خارجی خودداری می‌کرد تا از کاهش قیمت برنج ایرانی جلوگیری شود.13 این ممنوعیت از سال ۱۳۹۹ به‌صورت رسمی در قالب مقررات صادرات و واردات درج شد.13

در سال ۱۴۰۴، به دلیل برآوردهای کمبود عرضه و خطر تکرار جهش قیمتی سال‌های قبل، هیأت وزیران در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۴ مصوبه‌ای مبنی بر لغو ممنوعیت فصلی واردات برنج تا پایان سال جاری را تصویب کرد.12 این تصمیم با هدف حفظ ثبات بازار و تأمین به‌موقع کالا انجام شد، زیرا با سامانه‌ای شدن فرآیند ثبت سفارش، سقف کلی واردات کاملاً تحت کنترل وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفته بود و واردات بی‌رویه امکان‌پذیر نبود.12

با این حال، این آرامش موقتی بود. بر اساس نامه رئیس مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۴ شهریورماه، مصوبه دولت «مغایر قانون» تشخیص داده شد و قابلیت اجرا نداشت. در نتیجه، دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت در تاریخ ۲ مهر ۱۴۰۴ طی نامه‌ای به گمرک، لغو ممنوعیت ترخیص برنج را ملغی‌الاثر اعلام کرد. این بدان معناست که ممنوعیت فصلی ترخیص برنج از ابتدای مرداد تا پایان آبان‌ماه مجدداً برقرار شد.15

ریسک‌های تجاری ناشی از بی‌ثباتی مقررات

تناقض سریع و پی‌درپی میان قوای اجرایی و مقننه در خصوص یک کالای اساسی، بزرگ‌ترین ریسک را به فعالان اقتصادی تحمیل می‌کند.14 واردات برنج یک فرآیند زمان‌بر است که از ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت (NTSW.ir) 16 تا بارگیری و رسیدن کشتی‌ها به بندر، ماه‌ها طول می‌کشد.18

واردکنندگان در زمان ثبت سفارش و بارگیری کشتی‌ها (مانند کشتی‌هایی که معاون فنی گمرک به بارگیری آنها اشاره کرد 18) نمی‌توانند از وضعیت قانونی ترخیص در زمان ورود (مرداد تا آبان) اطمینان حاصل کنند. این بی‌ثباتی قانونی، منجر به رسوب برنج در گمرکات و بنادر شده است.3 به طور مثال، گمرک اعلام کرد صرفاً محموله‌هایی امکان ترخیص دارند که قبل از ۳۱ تیرماه دارای قبض انبار و ثبت سفارش باشند.18 این وضعیت، علاوه بر ایجاد کمبود در بازار، زیان‌های لجستیکی و مالی فراوانی را متوجه تجار می‌کند.

سامانه‌ای شدن فرآیند ثبت سفارشات 12، هرچند ظاهراً ابزاری برای کنترل کمیت واردات است، اما به تمرکز مدیریت دولتی بر تجارت منجر شده است. اگر این کنترل متمرکز با شفافیت در تخصیص مجوز به واردکنندگان همراه نباشد، زمینه‌ساز انحصار در واردات و دور زدن اهداف تنظیم بازار خواهد شد.9

موانع ساختاری تجارت: از بحران تخصیص ارز تا قیمت‌گذاری دستوری

تجارت برنج در ایران، فراتر از مقررات زمانی، با موانع ساختاری عمیقی در حوزه مالی و قیمت‌گذاری مواجه است که توانایی بخش خصوصی برای تأمین پایدار بازار را از بین برده و منجر به جهش قیمت‌ها شده است.21

چالش تأمین ارز: حلقه مفقوده واردات کالای اساسی

مشکل اصلی واردات برنج در حال حاضر، نه کمبود ثبت سفارش، بلکه تأخیر طولانی‌مدت در تخصیص و تأمین ارز است.3 گزارش‌ها نشان می‌دهد که این تأخیر در پرداخت ارز ترجیحی (۲۸,۵۰۰ تومانی) به واردکنندگان، گاه تا ۱۰ ماه نیز به طول انجامیده است.4 این تأخیر، علاوه بر افزایش هزینه‌های واردکنندگان، تعاملات تجاری با کشورهای صادرکننده عمده برنج مانند هند و پاکستان را مختل کرده است.4

در میان کالاهای اساسی که بانک مرکزی ارز برای آن‌ها تأمین کرده است، برنج با ۶۲۰ میلیون دلار، سهم کمتری نسبت به سایر اقلام مانند ذرت (۲.۱۳۹ میلیارد دلار) و دانه‌های روغنی (۱.۲۹۰ میلیارد دلار) داشته است.24 این امر نشان می‌دهد که در سیاست‌های تخصیص ارز وزارت جهاد کشاورزی، واردات برنج (که دومین محصول پرمصرف کشور است) از اولویت پایین‌تری نسبت به نهاده‌های دامی برخوردار بوده است.23 ابهامات پیرامون نرخ آتی ارز (مانند بحث حذف ارز ترجیحی یا حفظ نرخ ۲۸,۵۰۰ تومانی) نیز ریسک تجاری را به شدت افزایش داده و مانع برنامه‌ریزی بلندمدت تجار شده است.3

سقف قیمت دستوری و حذف برنج‌های باکیفیت متعادل‌کننده

یکی دیگر از موانع کلیدی، سیاست دولت در تعیین سقف قیمتی برای واردات برنج است. تعیین سقف‌هایی مانند ۹۰۰ یورو در هر تن، با هدف کنترل قیمت‌های وارداتی انجام شد.26 با این حال، برنج‌های باکیفیتی مانند برنج پاکستانی که از نظر کیفی نزدیک به برنج ایرانی متوسط هستند و نقش «ضربه‌گیر قیمت» را در بازار ایران ایفا می‌کردند، در بازارهای جهانی با قیمتی بالاتر از این سقف (حدود ۱۴۰۰ دلار در هر تن) معامله می‌شوند.26

این تصمیم عملاً واردات برنج‌های باکیفیت و متعادل‌کننده را ممنوع کرده و ساختار رقابتی بازار را فروپاشانده است.26 حذف این ضربه‌گیر از چرخه تأمین، فشار تقاضا را به سمت برنج‌های ایرانی سوق داد و به صورت دومینویی باعث شد قیمت انواع برنج ایرانی (از جمله فجر، ندا و شیرودی) در یک دوره متوسط بیش از ۴۰ درصد رشد داشته باشد.26 این نوسانات شدید، در نهایت به ضرر مصرف‌کننده تمام شده است، زیرا توان خرید اقشار کم‌درآمد کاهش یافته و برنج خارجی نیز به دلیل ممنوعیت‌ها، گران شده و با برنج داخلی رقابت می‌کند.11

رسوب کالا و مدیریت متمرکز توزیع

مسائل لجستیکی و مدیریت توزیع نیز بر چالش‌های تجارت برنج افزوده‌اند. در سال‌های اخیر، رسوب بیش از ۲۰۰ هزار تن برنج وارداتی در گمرکات به دلیل ممنوعیت‌های ناگهانی یا مشکلات اسنادی، خود یکی از عوامل تشدید کمبود عرضه بوده است.3

تصمیم دیگر دولت، الزام واردکنندگان به تحویل کامل محموله‌های وارداتی به شرکت بازرگانی دولتی ایران (GTC) برای توزیع هدفمند از طریق کارگروه‌های تنظیم بازار استانی بود.28 این سیاست، با هدف جلوگیری از احتکار و نظارت بر توزیع کالا انجام شد. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که تأخیر دولت در خرید برنج از واردکنندگان، فرآیند عرضه را کند کرده و خود تبدیل به مانعی جدید در مسیر توزیع و ایجاد ثبات در بازار شده است.30

ثبت سفارش برنج در ایران ۱۴۰۴

الزامات فنی، کیفی و ضوابط بهداشتی ثبت سفارش برنج

ثبت سفارش و ترخیص برنج، علاوه بر موانع اقتصادی و زمانی، مشمول الزامات سختگیرانه فنی، استاندارد و بهداشتی است که تضمین‌کننده سلامت مصرف‌کننده هستند.

مجوزهای سازمان غذا و دارو و استاندارد اجباری

واردات برنج مانند سایر کالاهای اساسی مشمول اخذ مجوزهای کیفی است. واردکنندگان باید گواهینامه بازرسی (COI) را برای تأیید انطباق کیفیت محصول با مشخصات مورد توافق ارائه دهند.31

سازمان غذا و دارو نظارت بسیار دقیقی بر سلامت برنج‌های وارداتی اعمال می‌کند.33 از سال ۱۳۹۳، طرح «ثبت منبع» برای واردات برنج اجباری شد.34 بر این اساس، تنها محموله‌هایی مجوز ورود دریافت می‌کنند که محصول خود را از مزارعی در کشور مبدأ تأمین کنند که واحد فرآوری و بسته‌بندی آن‌ها از نظر بهداشتی مناسب و قابل ردیابی باشد.34

یکی از سختگیرانه‌ترین ضوابط، کنترل حد مجاز فلزات سنگین مانند آرسنیک است. میزان مجاز این مواد بر اساس استانداردهای تعیین‌شده توسط سازمان غذا و دارو مشخص شده و در صورت عدم انطباق یا بالاتر بودن میزان فلزات سنگین از حد مجاز، محموله اجازه ترخیص از گمرک را نخواهد داشت.33 همچنین، برای امکان ردیابی کالا در سطح عرضه، برنج‌های وارداتی باید دارای برچسب‌گذاری مناسب، شامل درج شماره پروانه بهداشتی ورود، نوع برنج، سری ساخت، تاریخ تولید و انقضاء و نام شرکت واردکننده باشند.34

الزامات قرنطینه نباتی

برنج به‌عنوان یک محصول کشاورزی، نیازمند اخذ مجوز قرنطینه نباتی است.31 این مجوز به منظور بررسی و تأیید عدم آلودگی محصول به سموم، آفت‌کش‌ها و آفت‌زدگی است.36 در فرآیند ثبت سفارش، واردکننده ملزم به تهیه اسنادی مانند گواهی NON GMD است که نشان‌دهنده عدم تراریخته بودن کالا می‌باشد.37

سختگیری‌های بهداشتی، اگرچه در فرآیند ترخیص کالا زمان‌بر هستند، اما یک فرصت حیاتی برای تضمین سلامت مصرف‌کننده در برابر محصولات آلوده یا بی‌کیفیت می‌باشند.33 انجمن واردکنندگان برنج نیز در همکاری با کمیته‌های فنی، تلاش کرده است تا استانداردهای سختگیرانه داخلی (مانند استاندارد ۱۲۷) را با استانداردهای کشورهای صادرکننده عمده تطبیق داده و بومی‌سازی کند تا از توقف‌های مکرر و بی‌مورد در فرآیند ترخیص جلوگیری شود.36

فرصت‌های استراتژیک و راهکارهای تخصصی برای ثبات تجارت برنج

برای خروج از چرخه باطل سیاست‌های متناقض و نوسانات قیمتی، که در یک سال و نیم گذشته منجر به افزایش بیش از ۱۵۰ درصدی قیمت برنج خارجی و بیش از ۱۰۰ درصدی برنج ایرانی شده است 21، اصلاحات ساختاری در حوزه آمار، ارز و مدیریت واردات ضروری است.

مدیریت هوشمند واردات و اصلاح سیاست‌های کمی

  1. شفافیت آماری، پیش‌شرط سیاست‌گذاری: مهم‌ترین گام، ارائه آمار دقیق و به‌موقع از سوی وزارت جهاد کشاورزی در مورد میزان واقعی تولید و نیاز مصرفی بازار است.6 شفافیت در آمار از سوءاستفاده دلالان و برآوردهای نادرست جلوگیری می‌کند و به سیاست‌گذاران اجازه می‌دهد تا میزان ثبت سفارش را بر اساس کسری واقعی تنظیم کنند.11
  2. حذف محدودیت‌های زمانی واردات: ممنوعیت‌های فصلی واردات، عملاً بازار را در زمان‌های حساس با کمبود مواجه کرده و زمینه‌ساز افزایش قیمت شده است.11 واردات باید به صورت مستمر و بدون محدودیت زمانی انجام گیرد تا برنج خارجی بتواند نقش تعدیل‌کننده و ضربه‌گیر قیمت برنج داخلی را ایفا کند.6 تداوم تأمین در اولویت قرار دارد، نه حمایت مقطعی از تولید داخلی که به افزایش تورم منجر می‌شود.
  3. اصلاح سیاست‌های ارزی: دولت باید سردرگمی واردکنندگان را با دو اقدام کلیدی از بین ببرد: الف) تسریع و شفاف‌سازی تخصیص ارز ترجیحی در صورت تداوم، یا ب) جایگزینی آن با ارز آزاد یا مبادله‌ای در یک فرآیند شفاف و عملیاتی. عدم پرداخت مطالبات ارزی واردکنندگان، تداوم نابسامانی در بازار را حتمی خواهد کرد.11
  4. بازنگری در سقف قیمتی: سقف‌های قیمتی دستوری که مانع واردات برنج‌های باکیفیت و متعادل‌کننده (مانند پاکستانی) می‌شوند، باید متناسب با قیمت‌های جهانی اصلاح گردند تا واردات این محصولات امکان‌پذیر شده و رقابت پایدار در بازار حفظ شود.26

تقویت نقش تنظیم‌گری دولت

با توجه به حجم بالای تقاضا و نیاز به واردات ۱ تا ۱.۵ میلیون تن برنج 10، واردات برنج از یک سیاست حمایتی موقت به یک “ضرورت استراتژیک دائمی” برای امنیت غذایی کشور تبدیل شده است.1

  • مدیریت ذخایر استراتژیک: اقداماتی نظیر الزام واردکنندگان به تحویل برنج به شرکت بازرگانی دولتی ایران (GTC) 28 فرصتی برای مدیریت هوشمند ذخایر استراتژیک و تضمین توزیع هدفمند در زمان‌های حساس (مانند شب عید) فراهم می‌کند.11 توزیع هدفمند برنج تنظیم بازاری با قیمت مصوب (مانند توزیع ۶۰۰ تن برنج در مازندران با قیمت ۵۹,۸۰۰ تومان) به صورت مقطعی به تعادل‌بخشی قیمت‌ها کمک می‌کند.39
  • شکستن انحصار: سازمان بازرسی کل کشور بر لزوم شفافیت در اعطای مجوز واردات به افراد خاص تأکید کرده است. دولت باید از تخصیص مجوز به شکل انحصاری خودداری کند تا رقابت پایدار در بازار ایجاد شده و از سوءاستفاده‌های سوداگرانه جلوگیری شود.9
  • نظارت و هماهنگی: شکست در تنظیم بازار برنج، ریشه در عدم تعامل مؤثر میان دستگاه‌های دولتی (وزارت جهاد کشاورزی، بانک مرکزی و گمرک) و بدگمانی به بخش خصوصی دارد.8 هماهنگی میان این نهادها و ایجاد یک پنجره واحد شفاف، پیش‌شرط اساسی برای آرامش بازار برنج است.

نتیجه‌گیری و دورنمای تجارت برنج در ایران

تجارت برنج در ایران تحت تأثیر کشمکش میان سیاست‌های حمایتی از تولید داخلی و ضرورت تأمین نیاز مصرف‌کننده است. سقف‌های ثبت سفارش و ممنوعیت‌های فصلی که ابزارهای تنظیم بازار تعریف شده بودند، به دلیل اجرای متناقض و نبود داده‌های آماری دقیق، خود به موانع ساختاری بدل شده‌اند. اوج این بی‌ثباتی، در تناقض مصوبات سال ۱۴۰۴ در مورد ممنوعیت فصلی مشهود بود.15 این موانع، در کنار بحران تخصیص ارز و سقف‌های قیمتی غیرواقعی، منجر به حذف برنج‌های باکیفیت متعادل‌کننده از بازار شده و نهایتاً جهش‌های قیمتی را در پی داشته است.4

تنظیم بازار پایدار برنج نیازمند تغییر رویکرد از «مداخله دستوری» به «مدیریت هوشمند» است. برای تحقق ثبات در بازار، سیاست‌گذاران باید سه اصل «شفافیت کامل در آمار تولید و کسری بازار»، «تأمین به‌موقع و شفاف ارز» و «حذف سقف‌های قیمتی که مانع رقابت می‌شوند» را در دستور کار قرار دهند.

توصیه استراتژیک

فعالان اقتصادی و واردکنندگان برنج باید ریسک‌های حقوقی ناشی از تضادهای مقرراتی (مانند تغییرات ناگهانی بخشنامه‌ها و ممنوعیت‌های فصلی) را در محاسبات تجاری خود لحاظ کرده و برنامه‌ریزی خرید و حمل را صرفاً بر اساس بخشنامه‌های قطعی و دارای پشتوانه اجرایی انجام دهند. تنها در صورت تبدیل واردات برنج از یک فرآیند پرریسک و متمرکز به یک جریان پایدار و رقابتی، می‌توان به هدف تأمین امنیت غذایی پایدار و کنترل تورم در این کالای اساسی دست یافت.

ثبت سفارش برنج در ایران ۱۴۰۴

منابع

  1. سرانه مصرف برنج در کشور چقدر است؟ – تجارت نیوز, accessed on November 12, 2025, https://tejaratnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-42/930371-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1
  2. واردات برنج با نظارت و به میزان نیاز انجام می‌شود – خبرگزاری صدا و سیما, accessed on November 12, 2025, https://www.iribnews.ir/fa/news/5524078/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
  3. ادامه چالش‌ها بر سر واردات برنج؛ در بازار چه می‌گذرد؟ – ایسنا, accessed on November 12, 2025, https://www.isna.ir/news/1404022719122/%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%AF
  4. برنج؛ حسرت سفره‌ها؛ مشکلات واردات و قوانین ارزی جدید برنج را نخوردنی کرده است – بیتوته, accessed on November 12, 2025, https://www.beytoote.com/news/economy-news/mbnews219386.html
  5. نیاز سالانه برنج مصرفی در کشور سه میلیون تن است/ واردات بی‌رویه ممنوع شود – ایرنا, accessed on November 12, 2025, https://www.irna.ir/news/85702611/%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D9%87
  6. متعادل شدن بازار برنج با سیاست های جدید/ مردم نگران قیمت ها نباشند – ایسنا, accessed on November 12, 2025, https://www.isna.ir/news/1404051509333/%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%AF
  7. سرانه مصرف برنج در کشور برای هر نفر سالانه ۳۶ کیلوگرم اعلام شده است – تریبون اقتصاد, accessed on November 12, 2025, https://www.tribuneeghtesad.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D8%B1-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7/17140
  8. واردات یک‌میلیون و ۶۰۰ هزارتن برنج راه حلی برای ایجاد تعادل در بازار – باشگاه خبرنگاران جوان, accessed on November 12, 2025, https://www.yjc.ir/fa/news/9009773/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%88-%DB%B6%DB%B0%DB%B0-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1
  9. مجوز واردات برنج و نهاده‌ها به افراد خاص منجر به انحصار می‌شود – ایرنا, accessed on November 12, 2025, https://www.irna.ir/news/85950656/%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%88-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
  10. از کم‌آبی تا تورم؛ چرا قیمت برنج ایرانی متوقف نمی‌شود؟ – ایسنا, accessed on November 12, 2025, https://www.isna.ir/news/1404081911870/%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%85-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
  11. ۳ پیشنهاد برای تعدیل قیمت برنج/ آمار تولید و تقاضا چقدر دقیق است؟, accessed on November 12, 2025, https://vista.ir/n/eghtesademoaser-s0jlt
  12. لغو ممنوعیت فصلی واردات برنج با مصوبه هیأت وزیران | خبرگزاری بین‌المللی شفقنا, accessed on November 12, 2025, https://fa.shafaqna.com/news/2074104/
  13. لغو ممنوعیت فصلی واردات برنج با مصوبه هیأت وزیران – ایسنا, accessed on November 12, 2025, https://www.isna.ir/news/1404041207643/%D9%84%D8%BA%D9%88-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D9%87-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  14. ممنوعیت واردات برنج در فصل برداشت رفع شد+عکس, accessed on November 12, 2025, https://www.yjc.ir/fa/news/9012880/%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3
  15. ممنوعیت ترخیص برنج در فصل برداشت مجددا اعمال شد – ایلنا, accessed on November 12, 2025, https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-4/1691416-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%AF%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%AF
  16. راهنمای سامانه جامع تجارت ntsw.ir – ثبت سفارش بازرگانی, accessed on November 12, 2025, https://sabtaresh.com/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-ntsw-ir/
  17. آموزش صفر تا صد سامانه جامع تجارت ایران, accessed on November 12, 2025, https://www.digikala.com/mag/how-to-work-with-iran-trading-website/
  18. هشدار نسبت به وضعیت واردات برنج/ ممنوعیت فصلی را به تاخیر بیندازید, accessed on November 12, 2025, http://www.kioskekhabar.ir/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C/
  19. چرا واردکنندگان برنج نمی‌توانند ثبت سفارش کنند؟ – ایسنا, accessed on November 12, 2025, https://www.isna.ir/news/1400080604306/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF
  20. لزوم لغو انحصار در واردات برنج/ ممنوعیت فصلی واردات به ضرر مصرف کننده است – فودنا, accessed on November 12, 2025, https://www.foodna.com/fa/newsagency/115197/%D9%84%D8%B2%D9%88%D9%85-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B6%D8%B1%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  21. دلایل تغییر سیاست دولت برای ثبت سفارش و ترخیص برنج – خبرگزاری موج, accessed on November 12, 2025, https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-4/405029-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC
  22. تامین ارز؛ حلقه مفقوده در زنجیره واردات برنج – خبرگزاری مهر, accessed on November 12, 2025, https://www.mehrnews.com/news/6587386/%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%D9%85%D9%81%D9%82%D9%88%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC
  23. توقف ۱۰ ماهه تخصیص ارز، واردات برنج را متوقف کرده است, accessed on November 12, 2025, https://www.yjc.ir/fa/news/9021247/%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%DB%B1%DB%B0-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  24. خودرو، دارو و برنج؛ سهم هر گروه از دلارهای بانک مرکزی چقدر است؟ – vista.ir, accessed on November 12, 2025, https://vista.ir/n/eghtesademoaser/9ha14
  25. بازار برنج در آستانه تحول / حذف ممنوعیت فصلی و اصلاح سیاست‌های ارزی – تولیدیار, accessed on November 12, 2025, https://towlidyar.com/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA/
  26. تصمیم دولت موجب افزایش قیمت و کمبود عرضه برنج در بازار ایران شد – تجارت نیوز, accessed on November 12, 2025, https://tejaratnews.com/%D8%AA%D8%B5%D9%85%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%A8-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%B6
  27. ممنوعیت ترخیص برنج در فصل برداشت مجددا اعمال شد – ایران جیب, accessed on November 12, 2025, https://www.iranjib.ir/shownews/137237/%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%AF%D8%AF%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%AF/
  28. ثبت سفارش برنج خارجی آغاز شد – مشرق نیوز, accessed on November 12, 2025, https://www.mashreghnews.ir/news/1757706/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF
  29. تغییر مهم در کیسه های برنج داخلی و وارداتی / همه مردم بخوانند, accessed on November 12, 2025, https://www.shahrekhabar.com/news/176296146078485
  30. معضل تکراری گرانی برنج | انگشت اتهام به سمت وزرات جهاد کشاورزی | چرا ارز تخصیص داده نمی‌شود؟ – اقتصادنیوز, accessed on November 12, 2025, https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/752089-%D9%85%D8%B9%D8%B6%D9%84-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF
  31. واردات برنج |ترخیص برنج از گمرک | شرکت سلطان تجارت بازرگان, accessed on November 12, 2025, https://s-clearance.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC/
  32. شرایط اخذ استاندارد اجباری چیست؟ | هانزا – شرکت هنزا ناو دریا, accessed on November 12, 2025, https://www.hansanav.com/articles/detail/mandatory-standard/
  33. برنج‌های وارداتی برچسب اصالت می‌گیرند – سلامت دارو ایرانیان, accessed on November 12, 2025, https://salamatdarou.com/berenje-label-esalat/
  34. شرط سازمان غذا و دارو برای صدور مجوز ورود برنج – خبرگزاری مهر, accessed on November 12, 2025, https://www.mehrnews.com/news/3705865/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B0%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC
  35. شرط وزارت بهداشت برای واردات برنج | بازار بزرگ کشاورزی ایران, accessed on November 12, 2025, https://bbk-iran.com/content/16492/%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC
  36. استانداردهای تولیدات داخلی ناکارآمد برای برنج های وارداتی, accessed on November 12, 2025, https://www.iria.org.ir/wp-content/uploads/2021/07/final-1399.pdf
  37. مجوز قرنطینه نباتی و نحوه اخذ آن – شرکت بازرگانی وانیکس, accessed on November 12, 2025, https://1xcompany.com/%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%B7%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C/
  38. اخبار واردات برنج – قطره, accessed on November 12, 2025, https://www.ghatreh.com/news/tag/49697-1/0/20
  39. توزیع ۶۰۰ تن برنج تنظیم بازاری در مازندران, accessed on November 12, 2025, https://jamejamonline.ir/fa/news/1527376/%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B9-%DB%B6%DB%B0%DB%B0-%D8%AA%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86
  40. وزارت جهاد کشاورزی پشت پرده گرانی برنج است؟ – شهرآرانیوز, accessed on November 12, 2025, https://shahraranews.ir/fa/news/370334/%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AC-%D8%A7%D8%B3%D8%AA