صادرات شمش فولادی

صادرات شمش فولادی ایران به عراق، عمان و چین (۲۰۲۵)

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۲۱ آبان ۱۴۰۴

مقدمه

صادرات شمش فولادی (بیلت و بلوم) به عنوان ماده اولیه کلیدی (فولاد میانی) در زنجیره ارزش، نقش حیاتی در حفظ تراز تجاری و ارزآوری غیرنفتی کشور ایفا می‌کند. این محصول به دلیل قابلیت عرضه جهانی و حجم بالای تولید در ایران، قلب صنعت فولاد صادرات‌محور ایران محسوب می‌شود. تحلیل‌های اخیر نشان می‌دهند که با وجود ظرفیت‌های تولیدی قابل توجه، صنعت فولاد ایران در تبدیل این توانایی به حجم صادرات مؤثر با چالش‌های ساختاری مواجه است.1 ایران در سال‌های اخیر توانسته جایگاه خود را در میان ۱۰ تولیدکننده برتر فولاد جهان تثبیت کند و این آمار نشان‌دهنده مزیت نسبی ایران در صادرات مواد میانی است و بر لزوم تقویت این بخش در استراتژی‌های صادراتی تأکید می‌کند.

مقایسه رقابتی قیمت شمش صادراتی ایران (فوب خلیج فارس)

قیمت شمش فولادی صادراتی ایران (FOB خلیج فارس) یکی از شاخص‌های مهم رقابت‌پذیری در بازارهای منطقه‌ای است. قیمت‌گذاری این محصول، تحت تأثیر مستقیم قیمت‌های مرجع جهانی، به ویژه قیمت‌های CIS (فوب دریای سیاه) قرار دارد.5 اختلاف قیمت بین شمش صادراتی ایران و این معیار جهانی، به طور معمول بین ۱۰ تا ۳۰ دلار است و در واقع، این شکاف قیمتی نه به دلیل هزینه پایین‌تر تولید (هرچند ایران از مزیت نسبی انرژی برخوردار است)، بلکه به دلیل ضرورت اعمال تخفیف برای پوشش ریسک‌های ناشی از تحریم است. این تخفیف، هزینه پنهانی است که صادرکننده ایرانی برای جبران پیچیدگی‌های مرتبط با حمل، بیمه و روش‌های پرداخت غیرمعمول به خریدار خارجی ارائه می‌دهد تا سهولت فروش تضمین شود.

رکود حاکم بر بازارهای منطقه و ضعف تقاضای جهانی، به ویژه در چین، مانع اصلی رشد قیمت‌های صادراتی ایران است.5 علاوه بر این، نوسانات قیمت در بازارهای رقیب مانند ترکیه و جنوب شرق آسیا نیز بر کف قیمت صادراتی ایران تأثیر می‌گذارد. به عنوان مثال، در شرایط کاهش تقاضای داخلی ترکیه، این کشور عرضه صادراتی خود را افزایش داده و این امر فشار نزولی بر قیمت‌های فوب خلیج فارس ایران وارد می‌کند.6

تحلیل بازارهای کلیدی منطقه برای شمش فولادی ایران

صادرات شمش فولادی

تمرکز بر بازارهای منطقه‌ای که به دلایل لجستیکی و سیاسی از ایران مزیت بیشتری کسب می‌کنند، یک ضرورت استراتژیک است. در میان مقاصد، عراق و عمان به دلیل تغییرات ساختاری در تقاضای داخلی خود، فرصت‌های طلایی را برای شمش فولادی ایران فراهم آورده‌اند.

بازار عراق: تغییر نیاز از محصول نهایی به ماده اولیه

عراق به عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان فولاد در خاورمیانه، به دلیل نیاز گسترده به بازسازی زیرساخت‌ها (جاده‌ها، پل‌ها، مسکن و نیروگاه‌ها) پس از سال‌ها جنگ و بی‌ثباتی، یک بازار پرپتانسیل محسوب می‌شود.8 سرانه مصرف فولاد در این کشور رو به افزایش است، که نشان‌دهنده فرصت‌های بالقوه برای تأمین‌کنندگان است.

تغییر الگوی تجاری و جهش تقاضای شمش:

دولت عراق اخیراً سیاستی مبنی بر حمایت از تولیدکنندگان داخلی مقاطع طویل (مانند میلگرد و تیرآهن) اتخاذ کرده است.10 این سیاست با وضع تعرفه‌های سنگین، از جمله تعرفه ۱۳۰ دلاری یا تعرفه ۳۰ درصدی در اقلیم کردستان، بر واردات میلگرد ایران و ترکیه اجرا می‌شود.11 این اقدام، عملاً صادرات میلگرد ایران به عراق را با چالش جدی مواجه ساخت. با این حال، این تغییر سیاست باعث شد تا تقاضا برای شمش فولادی، به عنوان خوراک مورد نیاز کارخانجات نورد جدیدالتأسیس عراق، به شدت افزایش یابد. در نتیجه، صادرات شمش فولادی ایران به عراق بین هفت تا هشت برابر رشد داشته است.10

این تحول نشان‌دهنده یک انطباق موفق استراتژیک از سوی صادرکنندگان ایرانی با سیاست‌های صنعتی کشور هدف است. نزدیکی جغرافیایی و مرزهای گسترده زمینی (مانند شلمچه، مهران و خسروی) 14 به ایران امکان می‌دهد تا هزینه‌های حمل‌ونقل را نسبت به رقبای جهانی (مانند چین) به حداقل برساند و شمش را به صورت کارآمد به کارخانجات عراقی تحویل دهد.

برای تثبیت این موفقیت، پیشنهاد می‌شود شرکت‌های فولادی ایرانی به جای صرفاً صادرات شمش، به سمت سرمایه‌گذاری مشترک برای احداث واحدهای نورد در داخل عراق حرکت کنند تا وابستگی کارخانجات عراقی به بیلت ایرانی تثبیت شده و ریسک تعرفه‌های احتمالی آینده بر شمش نیز کاهش یابد.9 البته باید توجه داشت که گرمای شدید تابستان در عراق می‌تواند فعالیت‌های عمرانی را محدود کرده و منجر به نوسان موقت تقاضا شود.15

بازار عمان: مرکز نوظهور فولادسازی و نیاز به بیلت وارداتی

صادرات شمش فولادی

عمان، با چشم‌انداز توسعه ۲۰۴۰ و پروژه‌های زیرساختی عظیم در مناطق آزاد مانند بندر صحار، به یک مرکز مهم تولید و تجارت منطقه‌ای تبدیل شده است.16 سرمایه‌گذاری‌های کلان بین‌المللی از جمله شرکت‌های بزرگی نظیر جیندال هند و واله برزیل در این منطقه، عمان را به یک هاب تولید محصولات فولادی ساختمانی و قطعات خودرو تبدیل کرده است.17

بر خلاف عراق که تقاضای آن بیشتر ماهیت بازسازی و عمرانی دارد، تقاضای عمان ماهیتی استراتژیک و صنعتی دارد. کارخانجات نورد تازه‌تأسیس در عمان برای تأمین خوراک مورد نیاز خطوط تولید خود، نیازمند واردات پایدار بیلت و بلوم هستند. ایران در سال‌های گذشته به عنوان مبدأ اصلی واردات شمش عمان شناخته شده است؛ به طوری که صادرات بیلت و بلوم ایران به عمان در سال ۲۰۱۷ تا ۴۵۲ هزار تن افزایش یافت.17 این امر تقاضای باثبات‌تر و بلندمدت‌تری را برای شمش فولادی ایران تضمین می‌کند. مزیت لجستیکی دریایی در خلیج فارس نیز عمان را به یک بازار هدف ایده‌آل برای صادرکنندگان ایرانی تبدیل کرده است.19

بازار چین: از مقصد اصلی صادرات تا شاخص قیمت جهانی

چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرف‌کننده فولاد جهان، نقش پیچیده‌ای در تعیین دینامیک بازار جهانی ایفا می‌کند. این کشور همچنان با فاصله زیاد بزرگترین صادرکننده فولاد است.3

ایران در سال‌های اخیر به درستی استراتژی تنوع‌بخشی مقاصد صادراتی را در پیش گرفته است. سهم چین از صادرات بیلت و بلوم ایران در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۲۶ واحد درصد کاهش یافت، و این محموله‌ها به بازارهای پررشد دیگری در جنوب شرق آسیا مانند اندونزی و تایلند هدایت شدند.22

با این حال، وضعیت داخلی چین تأثیر مستقیمی بر قیمت‌های جهانی دارد. رکود در بخش مسکن چین، که مصرف‌کننده اصلی فولاد است، منجر به کاهش تقاضای داخلی و در نتیجه، افزایش عرضه صادراتی محصولات نهایی چین به بازارهای جهانی شده است.21 این امر یک فشار نزولی دائمی بر قیمت‌های جهانی شمش، از جمله شمش صادراتی ایران، ایجاد می‌کند.5

صادرکنندگان ایرانی باید سیگنال‌های اقتصادی کلان چین را به دقت رصد کنند. به عنوان مثال، اقدامات حمایتی بانک مرکزی چین (مانند کاهش نسبت ذخایر الزامی) می‌تواند روحیه بازار سنگ‌آهن و در نتیجه، قیمت بیلت داخلی چین را موقتاً تقویت کند.7 قیمت بیلت وارداتی به چین، که اخیراً در محدوده‌های ۴۴۸ تا ۳۷۹ دلار CFR گزارش شده است 7، به عنوان یک شاخص کلیدی برای تعیین کف قیمت‌های منطقه‌ای عمل می‌کند. کاهش سهم چین در سبد صادراتی ایران و افزایش سهم بازارهای جنوب شرق آسیا، نشان‌دهنده فرصت استراتژیک برای ایران جهت تثبیت سهم بلندمدت در این مناطق در مواجهه با کاهش تقاضای چین است.

چالش‌های استراتژیک و مزیت‌های رقابتی صادرات شمش ایران

دستیابی به پتانسیل کامل صادرات شمش فولادی مستلزم غلبه بر چالش‌های ساختاری در دو حوزه انرژی و لجستیک داخلی و همچنین مدیریت موانع تحریمی خارجی است.

صادرات شمش فولادی

بحران انرژی و تضعیف مزیت هزینه

بزرگترین معضل فعلی صنعت فولاد، ناترازی فصلی انرژی است. محدودیت‌های تأمین برق در تابستان و گاز در زمستان، که ناشی از عدم سرمایه‌گذاری کافی در زیرساخت‌های انرژی است، بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید فولاد کشور را معطل گذاشته است.25 زیان‌های ناشی از محدودیت‌های گازی و برقی در سال ۱۴۰۲ بالغ بر ۱۰۰ همت برآورد شده است.25

این ناترازی و همچنین افزایش نرخ گاز برای صنایع انرژی‌بر، در حال از بین بردن مزیت رقابتی سنتی فولاد ایران است. در بازارهایی مانند عراق و خلیج فارس، که تولیدکنندگان رقیب (مانند ترکیه یا تولیدکنندگان داخلی حاشیه خلیج فارس) از یارانه یا دسترسی ارزان‌تر به انرژی برخوردارند، افزایش هزینه‌های تولید در ایران، توان رقابتی را تضعیف می‌کند.27 این امر اولویت حل ناترازی انرژی و بهینه‌سازی حمل‌ونقل را حتی بالاتر از رفع تحریم‌ها قرار می‌دهد، زیرا زیان‌های ساختاری داخلی بیشترین تأثیر مستقیم را بر سودآوری دارند.

موانع لجستیک، حمل‌ونقل و بیمه

لجستیک و حمل‌ونقل، یک گلوگاه پنهان اما پرهزینه در صادرات فولاد ایران است. هزینه‌های حمل جاده‌ای مواد اولیه از معادن دوردست تا کارخانه‌ها گاه تا ۳۰ درصد قیمت تمام‌شده محصول را شامل می‌شود.28 این نسبت بالا، رقابت‌پذیری محصول نهایی را در برابر رقبای دارای زیرساخت‌های ریلی یا دریایی قوی تضعیف می‌کند.

از منظر صادرات بین‌المللی، تحریم‌ها بر بخش حمل‌ونقل، لجستیک و بیمه (به ویژه بیمه بین‌المللی کشتی‌ها) تأثیر گذاشته و هزینه عملیات تجاری را افزایش می‌دهند.29 برای مقابله با این چالش‌ها، شرکت‌های بزرگ فولادی به سمت توسعه شرکت‌های لجستیک چندوجهی (Multi-Modal) حرکت کرده‌اند. این رویکرد شامل استفاده از ظرفیت حمل ریلی و دریایی است و هدف آن کاهش وابستگی به حمل جاده‌ای پرهزینه و کاهش هزینه‌های پنهان در زنجیره تأمین است.30

چالش‌های بانکی و راهکارهای دور زدن تحریم

محدودیت‌های بین‌المللی، به ویژه تحریم‌های ایالات متحده، دسترسی به شبکه‌های بانکی جهانی، تأمین مالی تجارت و دریافت پرداخت‌ها از خریداران خارجی را با دشواری روبه‌رو ساخته است.29 علاوه بر این، مشکلات بانکی داخلی، شامل تأخیر در پرداخت اعتبارات اسنادی (LC) و عدم پایبندی برخی بانک‌ها به تعهدات ضمانت‌نامه‌ای، اعتبار معاملات داخلی را تضعیف کرده و نقدینگی تولیدکنندگان را تحت فشار قرار می‌دهد.32

برای تداوم صادرات و دور زدن موانع مالی، راهبرد کلیدی، استفاده از روش تهاتر کالا به کالا است.34 تهاتر تنها یک روش پرداخت نیست، بلکه یک مکانیسم استراتژیک نجات‌بخش است که امکان گردش مالی و تأمین مواد اولیه حیاتی را فراهم می‌کند. این روش، مبادله فولاد و محصولات معدنی با واردات مایحتاج استراتژیک صنعت (مانند الکترود، فرومنگنز، و نسوزها) را ممکن می‌سازد.34 همچنین، سیاست افزایش ارزش افزوده و تمرکز بر صادرات مصنوعات فولادی (به جای خام‌فروشی شمش) می‌تواند تأثیر تحریم‌ها را بر صنایع مادر کاهش دهد.35

نتیجه‌گیری: نگاهی به آینده بازار شمش و گام‌های عملیاتی

بازار شمش فولادی ایران با وجود چالش‌های جدی داخلی (انرژی و لجستیک) و خارجی (تحریم‌ها)، در مقاصد منطقه‌ای خاص فرصت‌های استثنایی را تجربه می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهند که عراق (با تقاضای حجمی و فوری برای شمش به عنوان خوراک نورد) و عمان (با تقاضای استراتژیک و پایدار برای تأمین هاب‌های صنعتی) دو مقصد کلیدی برای تضمین رشد صادراتی هستند.

برای بهره‌برداری حداکثری از این فرصت‌ها، صنعت فولاد ایران باید سیاست‌های صادراتی خود را بر اساس بینش‌های زیر تنظیم کند:

  1. اولویت‌دهی به سرمایه‌گذاری متقابل در عراق: به جای صادرات صرف شمش، باید بر سرمایه‌گذاری مشترک در واحدهای نورد عراق تمرکز شود تا تقاضای پایدار برای بیلت ایرانی در بلندمدت تضمین گردد و ریسک تعرفه‌ها خنثی شود.
  2. حفظ مزیت قیمتی از طریق مدیریت ریسک: شکاف قیمتی شمش ایران نسبت به رقبا (CIS) باید به عنوان یک ابزار استراتژیک برای جبران ریسک‌های لجستیک و پرداخت‌های بین‌المللی استفاده شود، در حالی که تلاش برای کاهش این شکاف از طریق روش‌هایی مانند تهاتر ادامه یابد.
  3. حل ناترازی انرژی: از بین بردن محدودیت‌های انرژی (برق و گاز) مهمترین گام برای جلوگیری از زیان‌های ۱۰۰ همتی است و مزیت رقابتی فولاد ایران که بر پایه انرژی ارزان قیمت است، احیا می‌شود.
  4. توسعه لجستیک چندوجهی: استفاده بهینه از حمل ریلی و دریایی برای کاهش هزینه‌های لجستیک داخلی (که تا ۳۰ درصد قیمت تمام‌شده را تشکیل می‌دهد) برای افزایش توان رقابتی در بازارهای حساس به قیمت، حیاتی است.

مدیران و صادرکنندگان صنعت فولاد باید با درک نوسانات بازار جهانی (تحت تأثیر رکود در چین و تنش‌های ژئوپلیتیکی) 26، بر اصلاح ساختار داخلی و تقویت راهکارهای مالی جایگزین (مانند تهاتر کالا) تأکید ورزند تا بتوانند مسیر صادرات و ارزآوری پایدار کشور را هموار سازند.

صادرات شمش فولادی

منابع

  1. صادرات 2.9 میلیارد دلاری محصولات فولادی ایران در 6 ماهه نخست 2024 – آرتان پرس, accessed on November 11, 2025, https://artanpress.ir/85994/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-2-9-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C/
  2. صادرات محصولات فولادی در نیمه اول سال به 2.9 میلیارد دلار رسید | PCMNews – pcmfa news, accessed on November 11, 2025, https://pcmfa.news/2024/10/08/17341/
  3. رتبه ایران در تولید فولاد اعلام شد + جدول – فردای اقتصاد, accessed on November 11, 2025, https://www.fardayeeghtesad.com/news/31675/%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84
  4. بازگشت ایران به رتبه هفتم تولیدکنندگان فولاد جهان در یازدهمین ماه میلادی – ایرنا, accessed on November 11, 2025, https://www.irna.ir/news/85703516/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86
  5. جهش ۱ درصدی قیمت شمش فولاد صادراتی ایران – ایراسین, accessed on November 11, 2025, https://www.irasin.ir/news/53749/%D8%AC%D9%87%D8%B4-%DB%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%B4-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  6. مقایسه قیمت آهن در ایران و جهان – مدیران آهن زاینده رود, accessed on November 11, 2025, https://www.modiranahan.com/news/price-steel-iran-vs-world
  7. Report of the 39th week of 2024 | شرکت بین المللی تولید و توسعه مواد فلزی (ایمپادکو), accessed on November 11, 2025, https://www.impadco.com/fa/news/51/Report-of-the-39th-week-of-2024
  8. فولاد عراق و تامین نیاز از بازارهای بین‌المللی – آرتان پرس, accessed on November 11, 2025, https://artanpress.ir/86778/%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86/
  9. چرا سرمایه‌گذاری فولاد در عراق برای چادرملو (CMIC) فرصت طلایی است؟ | پایگاه خبری جماران, accessed on November 11, 2025, https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%A2%DA%AF%D9%87%DB%8C-228/1683367-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%85%D9%84%D9%88-cmic-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
  10. افزایش ۸ برابری صادرات شمش فولادی ایران به عراق – تجارت نیوز, accessed on November 11, 2025, https://tejaratnews.com/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%B8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%B4-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7
  11. تعرفه 130 دلاری عراق؛ قفل جدید بر صادرات میلگرد ایران – آهن آنلاین – خبر فارسی, accessed on November 11, 2025, https://khabarfarsi.com/u/221357397
  12. تعرفه 20 درصدی بر واردات میلگرد عراق | مرکز خدمات فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://www.irsteel.com/fa/news/69852/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-20-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82
  13. صادرات شمش ایران به عراق ۷ برابر شده است/ تغییر سیاست تجاری با ۱۵ کشور همسایه – ایرنا, accessed on November 11, 2025, https://www.irna.ir/news/85951145/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B4%D9%85%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%DB%B7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7
  14. مرزهای صادراتی فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://iransteeltrade.com/blog/%D9%85%D8%B1%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF
  15. صادرات شمش فولادی ایران به جای میلگرد به عراق – معدن24 – خبر فارسی, accessed on November 11, 2025, https://khabarfarsi.com/u/220146388
  16. پروژه عمان 2025: دروازه ورود به بازار پررونق ساخت و ساز و زیرساخت عمان – خبر فارسی, accessed on November 11, 2025, https://khabarfarsi.com/u/232592318
  17. صادرات و واردات فولاد خام عمان – آرتین پولاد, accessed on November 11, 2025, https://www.artinpulad.com/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86/
  18. سیل سرمایه فولادسازان جهان به عمان سرازیر می‌شود/ دیروز برزیل و کره امروز هند، سرمایه‌گذاران بعدی از کجا می‌آیند؟/ سرمایه‌گذاری ۱.۵ میلیاردی فولادساز هندی در صُحار – چیلان, accessed on November 11, 2025, https://chilanonline.com/2023/07/09/51442/
  19. تعرفه‌ عراق بر محصولات فولادی ایران – کران فولاد, accessed on November 11, 2025, https://karanfoolad.co/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/
  20. صادرات فولاد به عمان [میلگرد و تیرآهن] مراحل و قیمت – اصفهان آهن, accessed on November 11, 2025, https://esfahanahan.com/mag/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%8C-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D8%A2%D9%87%D9%86-%D9%88/
  21. روند صادرات و تقاضا فولاد چین و چالش‌های مطرح – فولاد 24, accessed on November 11, 2025, https://foolad24.com/post/news/China-s-steel-export-and-demand-trends-and-challenges
  22. کاهش ۲۶ درصدی سهم چین از صادرات شمش فولادی ایران/ مقاصد عمده صادراتی فولاد ایران چه کشورهایی هستند؟ – چیلان, accessed on November 11, 2025, https://chilanonline.com/2023/07/18/51765/
  23. روند نزولی بازار فولاد چین در هفته ای که گذشت – مرکز خدمات فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://www.irsteel.com/fa/news/70790/%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA
  24. گزارش هفته 02 سال 2024 – مرکز خدمات فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://www.irsteel.com/fa/news/68359/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-02-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2024
  25. درخواست فولادی‌ها از دولت جدید؛ رونق صادرات با اصلاح سیاست‌های ارزی/ ظرفیت تولید 50 میلیون تنی فولاد خاک می‌خورد – همکار آهن, accessed on November 11, 2025, https://www.hamkarahan.com/news/491/%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%82-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-50-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF
  26. چالش‌ها و فرصت‌های بازار جهانی فولاد در ۲۰۲۵ – ایلنا, accessed on November 11, 2025, https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-264/1589295-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1
  27. مزیت گمشده در زنجیره فولاد ایران – معدن خبر, accessed on November 11, 2025, https://khabarfarsi.com/u/232619377
  28. فولاد در گلوگاه لجستیک – دنیای اقتصاد, accessed on November 11, 2025, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-104/4210199-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%84%D8%AC%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9
  29. تاثیر تحریم ها بر صنعت و بازار فولاد ایران – چیلان آنلاین, accessed on November 11, 2025, https://chilanonline.com/2021/11/29/39532/
  30. عملکرد موفق فولاد لجستیک در حوزه حمل و نقل صنعت و فولاد کشور – نوای صنعت, accessed on November 11, 2025, https://navaysanat.ir/%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%84%D8%AC%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%86/
  31. تاثیر تحریم‌ها و سیاست‌های صادراتی بر بازار آهن‌ آلات ایران – سایت طلا, accessed on November 11, 2025, https://www.tala.ir/news/detail/194134/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%D9%87%D9%86%E2%80%8C-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  32. چالش بانکی صنعت فولاد ایران – اقتصاد آنلاین, accessed on November 11, 2025, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/110351/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  33. بانک‌ها چالش بزرگ صنایع فولادی| ابراز تاسف مسئولان مشکلی را حل نمی‌کند – تحلیل بازار, accessed on November 11, 2025, https://www.tahlilbazaar.com/news/204325/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%87%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%81-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%84
  34. برای صادرات فولاد مانع ایجاد نکنید/ تهاتر راهکاری برای دور زدن تحریم‌ها – بورس نیوز, accessed on November 11, 2025, https://www.boursenews.ir/fa/news/181577/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85%E2%80%8C%D9%87%D8%A7
  35. راهکار مناسب برای دور زدن تحریم ها – آهن پرایس, accessed on November 11, 2025, https://ahanprice.com/Blog/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%A7-/Post/2809
  36. چشم انداز تقاضای فولاد جهانی برای سال 2024-2025 – تجارت نیوز, accessed on November 11, 2025, https://tejaratnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-42/905737-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84