راهنمای جامع حقوق ورودی و مالیات گمرکی واردات خودرو سال ۱۴۰۴

مقدمه: بررسی جامع آخرین آیین نامه خودرو ۱۴۰۴

صنعت واردات خودرو در جمهوری اسلامی ایران، همواره تحت تأثیر مستقیم قوانین بودجه‌ای، آیین‌نامه‌های دولتی و سیاست‌های ارزی کلان قرار داشته است. سال ۱۴۰۴ را می‌توان یکی از پرابهام‌ترین سال‌ها در حوزه تجارت خودرو نامید، چرا که علاوه بر سیاست‌های حمایتی از خودروهای پاک، این بازار با تضادهای قانونی و شوک‌های اقتصادی بزرگی مواجه شده است.¹ آیین‌نامه واردات خودرو در این سال بارها دستخوش تغییر شد و در نهایت در تابستان ۱۴۰۴ آخرین آیین‌نامه با تعیین عدد نهایی، حقوق ورودی و مالیات گمرکی واردات خودرو سال ۱۴۰۴ را معین کرد.

مهم‌ترین این چالش‌ها، سردرگمی در خصوص نرخ نهایی حقوق ورودی (تعرفه ۱۰۰ درصدی در برابر نرخ‌های پلکانی) و تحول بنیادی در نرخ ارز مبنای محاسبه گمرکی است که به تنهایی هزینه ریالی واردات را به طور چشمگیری افزایش داده است.² درک دقیق هزینه تمام‌شده (Landed Cost) یک خودروی وارداتی، مستلزم شناخت تمامی مؤلفه‌های مالی است که فراتر از درصد حقوق ورودی اولیه قرار دارند. این گزارش تخصصی، جزئیات کامل ساختار حقوق ورودی و مالیات‌های گمرکی را بر اساس حجم موتور و نوع سوخت، مطابق آخرین ابلاغیه‌های سال ۱۴۰۴ تشریح می‌کند تا فعالان اقتصادی و مصرف‌کنندگان بتوانند با شفافیت بیشتری به تحلیل بازار بپردازند.

ارکان پایه محاسبه هزینه تمام‌شده و تأثیر شوک ارزی ۱۴۰۴

محاسبه هزینه نهایی یک خودروی وارداتی در گمرک بر پایه ارزشی به نام سیف (CIF) آغاز می‌شود و تحت تأثیر مستقیم نرخ تسعیر ارز قرار می‌گیرد. هرگونه تغییر در این مبنا، سایر هزینه‌ها را به صورت تصاعدی بالا می‌برد.

ارزش سیف (CIF): مبنای قیمت‌گذاری و حقوق ورودی در گمرک

ارزش گمرکی کالا یا همان ارزش سیف (Cost, Insurance, Freight)، نقطه شروع محاسبه تمامی عوارض و مالیات‌های گمرکی است.⁴ این ارزش حاصل جمع سه مولفه است: نخست، قیمت خرید کالا در بندر کشور مبدأ که به آن فوب (FOB) گفته می‌شود؛ دوم، هزینه بیمه محموله تا بندر مقصد؛ و سوم، هزینه کرایه حمل و نقل کالا تا بندر مقصد.⁵

این ارزش سیف، پس از تبدیل به واحد پول ملی (ریال)، مبنای محاسبه حقوق ورودی و عوارض جانبی نظیر مالیات بر ارزش افزوده و عوارض هلال احمر قرار می‌گیرد. به عنوان مثال، هزینه کرایه حمل برای یک خودروی سواری در حوزه خلیج فارس تا بندرعباس به طور متوسط بین ۵۰۰ تا ۷۵۰ دلار آمریکا است که باید در محاسبه ارزش سیف لحاظ شود.⁵

شوک نرخ تسعیر گمرکی: عامل اصلی افزایش قیمت‌ها در ۱۴۰۴

یکی از مهم‌ترین تحولات اقتصادی تأثیرگذار بر واردات خودرو در سال ۱۴۰۴، تغییر نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی و عوارض گمرکی بوده است. در ابتدای این سال، دولت نرخ تسعیر ارز محاسباتی گمرک را از نرخ ترجیحی سابق (حدود ۲۸,۵۰۰ تومان) به نرخی بر مبنای میانگین مرکز مبادله طلا و ارز افزایش داد.²

این تغییر حدود ۳ برابری در نرخ تسعیر گمرکی، پیامدهای گسترده‌ای بر هزینه تمام‌شده ریالی واردات دارد. دلیل این امر آن است که تمامی عوارض و مالیات‌ها، از جمله حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده، بر مبنای ارزش ریالی شده CIF محاسبه می‌شوند. بنابراین، حتی اگر درصد تعرفه (حقوق ورودی) ثابت بماند یا کاهش یابد، با این افزایش مبنای ارزی، هزینه ریالی نهایی برای مصرف‌کننده را به شدت افزایش می‌دهد.² این وضعیت باعث شده است که حتی خودروهای وارداتی اقتصادی و کم‌مصرف نیز، که مشمول پایین‌ترین درصد تعرفه هستند، با جهش قیمتی مواجه شوند و شکاف قیمت میان بازار داخلی و قیمت‌های جهانی عمیق‌تر گردد.⁸

جدال حقوق ورودی (تعرفه گمرکی): بنزینی‌ها، دیزلی‌ها و بلاتکلیفی قانونی

حقوق ورودی خودرو شامل مجموع حقوق گمرکی (معمولاً ۴ درصد ثابت) و سود بازرگانی است که نرخ آن به صورت پلکانی بر اساس حجم موتور (سی‌سی) و نوع سوخت تعیین می‌شود. در سال ۱۴۰۴، تعرفه واردات خودرو به کانون اختلافات قانونی میان دولت و مجلس تبدیل شد.

تضاد میان نرخ ۱۰۰ درصدی قانون بودجه و تعرفه‌های پلکانی آیین‌نامه دولت

ساختار تعرفه‌ای در سال ۱۴۰۴ به دلیل ابلاغ دو نرخ متضاد دچار پیچیدگی شد. بر اساس قانون بودجه مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، تعرفه واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور دارای کارت اقامت و از محل ارز تخصیصی، یکصد درصد (۱۰۰%) تعیین شد.¹ با این حال، دولت آیین‌نامه اجرایی را با نرخ‌های پلکانی ابلاغ کرد که در بازه بیست درصد (۲۰%) تا یکصد و نود درصد (۱۹۰%) قرار داشت.¹

این تضاد حقوقی با ورود دیوان عدالت اداری به اوج رسید. دیوان در میانه سال ۱۴۰۴، دستور توقف موقت اجرای آیین‌نامه دولت را صادر کرد و بر لزوم بازگشت تعرفه‌ها به نرخ یکصد درصد (۱۰۰%) تأکید کرد.¹ این نزاع قانونی سطح بالایی از ریسک تجاری و عدم قطعیت را برای واردکنندگان و بازار مصرف ایجاد کرده است. بلاتکلیفی در نرخ نهایی، فرآیند ترخیص کالا را کُند یا متوقف ساخته و هزینه‌های انبارداری و تأمین مالی واردکنندگان را بالا برد تا در نهایت تابستان امسال آخرین تعرفه‌های واردات خودروهای سواری ابلاغ شد.

جزئیات نرخ‌های پلکانی برای خودروهای بنزینی (جرقه-احتراقی)

حقوق ورودی و مالیات گمرکی واردات خودرو سال ۱۴۰۴ بر اساس حجم موتور به شرح ذیل است:

• حجم موتور تا ۱۵۰۰ سی‌سی: حقوق ورودی معادل بیست درصد (۲۰%) ارزش گمرکی تعیین شده است.⁴
• حجم موتور ۱۵۰۱ تا ۲۰۰۰ سی‌سی: حقوق ورودی معادل بیست درصد (۴۰%) ارزش گمرکی تعیین شده است.⁴
• حجم موتور ۲۰۰۱ تا ۲۵۰۰ سی‌سی: خودروهایی در این رده مشمول حقوق ورودی یکصد و سی درصد (۱۳۰% ) هستند.⁴
• حجم موتور ۲۵۰۱ تا ۳۰۰۰ سی‌سی: نرخ حقوق ورودی یکصد و چهل و پنج درصد (۱۴۵%) تعیین شده است.⁴
• حجم موتور بالاتر از ۳۰۰۰ سی‌سی: نرخ حقوق ورودی یکصد و شصت و پنج درصد (۱۶۵%) تعیین شده است.⁴
• خودروهای هیبرید و هیبریدی‌های پلاگین (PHEV): نرخ حقوق ورودی پانزده درصد (۱۵%) تعیین شده است.⁴
• خودروهای برقی: نرخ حقوق ورودی پانزده درصد (۱۵%) تعیین شده است.⁴

هزینه‌های الزامی جانبی: مالیات‌ها و عوارض پس از حقوق ورودی

محاسبه هزینه تمام‌شده واردات خودرو، فراتر از درصد حقوق ورودی است و شامل مجموعه‌ای از مالیات‌ها و عوارض جانبی اجباری می‌شود که بر اساس ارزش گمرکی (CIF) یا حقوق ورودی محاسبه می‌گردند.

مالیات بر ارزش افزوده و مالیات علی‌الحساب

مالیات بر ارزش افزوده (VAT): این مالیات یکی از بزرگترین اجزای هزینه‌ای پس از حقوق ورودی است و با نرخ ثابت نُه درصد (۹%) محاسبه می‌شود. مبنای محاسبه این مالیات، مجموع ارزش گمرکی (CIF) و حقوق ورودی خودرو است.⁴ با توجه به افزایش شدید نرخ تسعیر گمرکی در سال ۱۴۰۴، مبلغ ریالی مالیات بر ارزش افزوده حتی با ثابت ماندن درصد تعرفه، به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.

مالیات علی‌الحساب: واردکنندگان حقوقی که دارای کارت بازرگانی هستند، ملزم به پرداخت مالیات علی‌الحساب واردات به میزان چهار درصد (۴%) از مجموع ارزش گمرکی و حقوق ورودی هستند.⁴ این مبلغ به عنوان پیش‌پرداخت مالیاتی در حساب‌های نهایی واردکننده لحاظ می‌شود.

عوارض ویژه گمرکی، هلال احمر و پسماند

1. عوارض هلال احمر: این عوارض به میزان یک درصد (۱%) از مبلغ کل حقوق ورودی (نه ارزش سیف) محاسبه و وصول می‌شود.⁴
2. عوارض ویژه واردات خودرو: مبلغی ثابت معادل پنج درصد (۵%) از ارزش گمرکی (CIF) به عنوان عوارض خاص واردات خودرو دریافت می‌گردد.⁴
3. عوارض پسماند: این عوارض به ویژه در واردات خودروهای کارکرده مطرح است و به میزان نیم در هزار (۰.۵ در هزار) ارزش گمرکی محاسبه می‌شود.⁴

الزامات پلاک‌گذاری: عوارض راهنمایی و رانندگی و نقل و انتقال

پس از ترخیص کالا از گمرک، برای دریافت مجوز شماره‌گذاری و پلاک‌گذاری، هزینه‌های محلی و دولتی دیگری باید پرداخت شوند:

1. عوارض راهنمایی و رانندگی: این عوارض برای خودروهای بنزین‌سوز معمولاً معادل ده درصد (۱۰%) ارزش گمرکی خودرو محاسبه می‌شود.⁵
2. هزینه نقل و انتقال دارایی: هنگام شماره‌گذاری، هزینه نقل و انتقال دارایی به میزان سه درصد (۳٪) ارزش گمرکی خودرو دریافت می‌شود.⁵
3. عوارض شهرداری: این مبلغ متغیر است و به هنگام پلاک‌گذاری وصول می‌شود و بسته به نوع خودرو، در بازه ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان قرار دارد.⁵

گواهی اسقاط خودرو: هزینه‌ای اجباری با معافیت‌های مهم

مطابق قانون، واردات خودروهای سواری به کشور مستلزم ارائه گواهی اسقاط خودروهای فرسوده است. این الزام با هدف مدیریت ناوگان فرسوده و آلاینده وضع شده است. برای واردات هر دستگاه خودروی سواری (نو یا کارکرده) واردکننده باید معادل یک دستگاه گواهی اسقاط ارائه کند.¹⁴ ارزش رسمی هر گواهی اسقاط در مراکز تعیین شده، در سال ۱۴۰۴ بین ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان اعلام شده است.¹³

نکته حیاتی اینجاست که واردات خودروهای سواری تمام برقی و تمام هیبریدی از ارائه و دریافت گواهی اسقاط خودرو معاف هستند.¹¹ این معافیت یک امتیاز بزرگ برای توسعه خودروهای پاک است، زیرا واردکنندگان خودروهای احتراقی مجبورند این هزینه اجباری را به ساختار قیمت خود اضافه کنند، در حالی که واردکنندگان خودروهای برقی و هیبریدی از آن معاف هستند.

مالیات سالانه خودروهای لوکس در ۱۴۰۴

خودروهای وارداتی که در رده لوکس قرار می‌گیرند، علاوه بر تمامی عوارض فوق، مشمول مالیات سالانه نیز هستند. بر اساس مقررات سال ۱۴۰۴، خودروهای سواری و وانت‌های دو کابین با ارزش روز بیش از پنجاه میلیارد ریال (معادل ۵ میلیارد تومان) مشمول پرداخت این مالیات می‌شوند.⁴ نرخ مالیات خودروهای لوکس معادل یک درصد (۱%) از ارزش مازاد بر آستانه تعیین شده است.⁴ این مقرره به منظور درآمدزایی دولت و توزیع عادلانه‌تر ثروت وضع شده و بر قیمت نهایی خودروهای گران‌قیمت در بازار تأثیر می‌گذارد.

جمع‌بندی ساختار تعرفه‌ای ۱۴۰۴ بر اساس نوع سوخت

در نهایت، ساختار حقوق ورودی واردات خودرو بر اساس سیاست‌های رسمی و تشویقی دولت در سال ۱۴۰۴ را می‌توان به وضوح بر اساس نوع سوخت دسته‌بندی کرد:

1. خودروهای تمام برقی (EV): کمترین تعرفه حقوق ورودی یعنی چهار درصد (۴%) را دارا هستند و از الزامات پرهزینه‌ای مانند گواهی اسقاط نیز معاف می‌باشند.³
2. خودروهای هیبریدی (HEV و PHEV): تعرفه‌های حمایتی پانزده درصد (۱۵% ) برای حجم‌های متداول دارند، که تفاوت چشمگیری با مشابه بنزینی آنها ایجاد می‌کند.⁴
3. خودروهای بنزینی (احتراقی): بالاترین تعرفه‌ها را به خود اختصاص می‌دهند. نرخ‌ها ساختار پلکانی دارند و از بیست درصد (۲۰%) برای حجم‌های زیر ۱۵۰۰ سی‌سی شروع شده، برای حجم‌های پرطرفدار ۱۵۰۱ تا ۲۰۰۰ سی‌سی به چهل درصد (۴۰%) می‌رسد و برای حجم‌های بالاتر از ۳۰۰۰ سی‌سی به یکصد و شصت و پنج درصد (۱۶۵%) افزایش می‌یابد.⁴

لازم به ذکر است که تعرفه مالیات واردات خودروهای کارکرده از نظر درصد، دقیقاً مشابه خودروهای نوی بنزینی است، اما هزینه‌های جانبی واردات آنها شامل عوارض پسماند به میزان نیم در هزار ارزش گمرکی نیز می‌شود.⁴

نتیجه‌گیری

گزارش تحلیلی سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که حقوق ورودی و مالیات گمرکی واردات خودرو در ایران به مجموعه‌ای پیچیده و چند لایه تبدیل شده است که صرفاً با دانستن درصد تعرفه قابل محاسبه نیست. دو عامل کلیدی—افزایش نرخ تسعیر گمرکی و ابهام قانونی تعرفه—اصلی‌ترین تعیین‌کنندگان هزینه ریالی نهایی هستند و ریسک‌های تجاری را برای واردکنندگان افزایش داده‌اند. نرخ تسعیر جدید به تنهایی باعث جهش ۲.۴ برابری مبنای محاسبه مالیات‌ها و عوارض شده و عملاً مزیت رقابتی تعرفه‌های پلکانی پایین‌تر را تضعیف کرده است.

در مقابل، سیاست‌گذاری‌ها به وضوح واردات خودروهای برقی و هیبریدی را از طریق اعطای پایین‌ترین تعرفه‌ها (۴% برای EV) و معافیت از گواهی اسقاط، ترغیب می‌کنند. برای برنامه‌ریزی استراتژیک و شفافیت در قیمت‌گذاری، تسلط بر تمامی اجزای هزینه، از ارزش سیف و نرخ تسعیر گرفته تا عوارض جانبی و مالیات بر ارزش افزوده، برای تمامی فعالان این حوزه ضروری است. تا زمانی که تضاد حقوقی در خصوص نرخ نهایی تعرفه (۱۰۰ درصدی یا پلکانی) حل نشود، پیش‌بینی دقیق قیمت‌های آتی در بازار واردات با چالش‌های جدی مواجه خواهد بود.

منابع

1. تعرفه ۱۰۰ درصدی یا پلکانی؟ آینده واردات خودرو در انتظار تصمیم نهایی – پدال, accessed on October 31, 2025, https://www.pedal.ir/news/740610-iran-car-import-tariff-dispute/
2. پایان واردات خودرو – روزنامه شرق, accessed on October 31, 2025, https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-12/1002477-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
3. تعرفه جدید واردات خودرو در سال ۱۴۰۴/ هزینه واردات خودرو‌های با حجم ۲۰۰۰ …, accessed on October 31, 2025, https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2048704/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%AC%D9%85-%DB%B2%DB%B0%DB%B0%DB%B0-%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%DB%8C-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84
4. مالیات خودرو وارداتی، تعرفه مالیات واردات خودرو ۰۸ آبان ۱۴۰۴ – مجله آیتول, accessed on October 31, 2025, https://itoll.com/news/imported-car-tax/
5. نحوه محاسبه هزینه واردات خودروهای سواری | اسب بخار | مرجع تخصصی اخبار و ویدیوی خودرو, accessed on October 31, 2025, https://asbe-bokhar.com/article/news/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%B2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%A7/
6. ارزش سیف کالا در گمرک و نحوه محاسبه CIF – دیبا هوا دریا, accessed on October 31, 2025, https://www.dibahd.com/articles/detail/cif-value-of-goods-in-customs-and-how-to-calculate-cif/
7. تعرفه های گمرکی ابلاغ شد؛ تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات خودرو – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان, accessed on October 31, 2025, https://www.mehrnews.com/news/6437101/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DB%B1%DB%B0%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
8. مقایسه اختلاف قیمت خودروهای وارداتی‌ در ایران و سایر کشورهای جهان – گجت نیوز, accessed on October 31, 2025, https://gadgetnews.net/919066/comparing-price-difference-imported-cars-iran-other-countries-world/
9. اختلاف دولت و مجلس بر سر تعرفه واردات خودرو به نقطه حساس رسید – زومیت, accessed on October 31, 2025, https://www.zoomit.ir/tech-iran/448199-car-import-tariff-dispute-iran-1404/
10. لیست کامل تعرفه گمرکی واردات خودروهای سواری منتشر شد + جدول – خودرو بانک, accessed on October 31, 2025, https://www.khodrobank.com/reviews/33765/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF—%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84
11. واردات خودروهای تمام برقی از دریافت و ارائه گواهی اسقاط خودرو معاف می‌شوند – خبرگزاری ایسنا, accessed on October 31, 2025, https://www.isna.ir/news/99021611215/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
12. معافیت واردات خودروهای سواری برقی و ترکیبی از ارائه گواهی اسقاط خودرو – تین نیوز, accessed on October 31, 2025, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-63/210833-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88
13. مراحل و شرایط اسقاط خودرو فرسوده (۷ آبان ۱۴۰۴) – Khodro45, accessed on October 31, 2025, https://khodro45.com/mag/scrapping-used-car-guide/
14. برای واردات خودرو چند خودرو باید اسقاط کرد؟ – خودرو شاپ, accessed on October 31, 2025, https://khodroshop.ir/news/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88/9760-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%82%D8%A7%D8%B7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F.html
15. دستور‌العمل جدید نحوه محاسبه هزینه واردات خودرو – زومیت, accessed on October 31, 2025, https://www.zoomit.ir/car/192098-new-procedure-calculating-importing-car-cost/