فصل اول: چارچوب کیفی و الزامات استاندارد در صادرات میلگرد ایران
ارزیابی کیفیت میلگرد ایران نیازمند درک جامعی از استانداردهای تولید، رواداریهای ابعادی، و خواص شیمیایی و مکانیکی است. در بازارهای بینالمللی، شهرت کارخانه تنها یک عامل است؛ تأیید فنی محصول از طریق گواهینامههای معتبر تعیینکننده نهایی ارزش محصول است.
۱.۱. تعریف کیفیت صادراتی و الزامات فنی (Technical Quality Definition)
کیفیت میلگرد صادراتی در درجه اول توسط انطباق محصول با مشخصات تعیینشده در گواهینامه فنی (Certificate of Analysis – COA) تعریف میشود. این گواهی به عنوان سند تضمین کیفیت، توسط تولیدکننده همراه با هر محموله ارائه میشود و تمامی ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی میلگرد را به مشتری اعلام میکند.1
مشخصات فنی کلیدی که در COA برای خریداران بینالمللی اهمیت حیاتی دارند، شامل موارد زیر است:
- خواص مکانیکی: این مشخصات شامل حداقل مقاومت تسلیم (Yield Strength)، مقاومت کششی (Tensile Strength) و درصد ازدیاد طول (Elongation) است.3 این مقادیر باید با گرید مورد نظر (مانند A3 یا B500B) تطابق داشته باشند.
- ترکیب شیمیایی: اندازهگیری دقیق درصد عناصری مانند کربن، منگنز، فسفر، گوگرد، نیکل، کروم و سیلیسیم ضروری است.2 افزایش یا کاهش هر یک از این عناصر بهطور مستقیم کیفیت میلگرد، به ویژه جوشپذیری (Weldability) و مقاومت در برابر خوردگی را تحت تأثیر قرار میدهد.2
- رواداریهای وزنی و ابعادی (Tolerances): برای خریداران عمده صادراتی، رعایت دقیق رواداریهای قطر اسمی و وزن اهمیت فوقالعادهای دارد. عدم رعایت این تلرانسها میتواند برای مصرفکننده نهایی در پروژههای بزرگ بتنی، مشکلات مهندسی و مالی ایجاد کند. استانداردها رواداریهای مشخصی را برای قطر اسمی و درصد وزن میلگرد در سایزهای مختلف تعیین میکنند.7
۱.۲. استانداردهای بینالمللی مرجع برای صادرات فولاد ایران
سیستم تولید فولاد در ایران از یک چارچوب استاندارد ملی (INSO) تبعیت میکند که به شدت تحت تأثیر استانداردهای بینالمللی است و امکان صادرات به مناطق مختلف جهان را فراهم میآورد.
- استانداردهای ملی (INSO): استاندارد ملی ایران (ISIRI یا INSO) به شماره ۳۱۳۲ میلگردهای آجدار را در گریدهای A2 (آج ۳۴۰)، A3 (آج ۴۰۰) و A4 (آج ۵۰۰) دستهبندی میکند.8 همچنین استانداردهای INSO 1797-1 تا INSO 1797-4 به ترتیب برای ابعاد میلگردهای گرم نوردیده و رواداریهای آنها به کار میروند.10
- پذیرش جهانی: در ایران، استانداردهای جهانی مانند ASTM (آمریکا)، EN (اروپا)، GIS (ژاپن) و ISO (جهانی) قابل قبول بوده و در تولید مورد استفاده قرار میگیرند.11
- استاندارد GOST (روسیه): این استاندارد که برگرفته از GOST 5781 روسیه است، یکی از کاربردیترین استانداردها در کشور ما است و به ویژه در تولیدات کارخانههای بزرگ نظیر ذوب آهن اصفهان رعایت میشود.11 این استاندارد برای بازارهای کشورهای مشترکالمنافع (CIS) و بخشی از خاورمیانه که زیرساختهای مهندسیشان ریشه در بلوک شرق دارد، حیاتی است.
قابلیت تولید میلگرد بر اساس چندین استاندارد بینالمللی (INSO, GOST, ASTM, BS4449) یک مزیت رقابتی استراتژیک برای تولیدکنندگان ایرانی است.11 این انعطافپذیری تضمین میکند که خریداران در کشورهای مقصد، که هر کدام کد ساختمانی متفاوتی را الزام میکنند (مانند استفاده از BS4449 در حاشیه خلیج فارس یا GOST در ارمنستان و گرجستان)، میتوانند محصول مورد نیاز خود را با گواهینامه منطبق تأمین کنند.13
فصل دوم: تحلیل پرچمدار سنتی: ذوب آهن اصفهان (Esfahan Steel)

مجتمع ذوب آهن اصفهان به دلیل سابقه تاریخی، مقیاس تولید بالا و شهرت عمیق در بازارهای منطقه، به عنوان بازیگر اصلی و سنتی در صادرات مقاطع فولادی ایران شناخته میشود.
۲.۱. سابقه، اعتبار برند و مقیاس تولید
مجتمع ذوب آهن اصفهان به واسطه بهرهمندی از متخصصین و استفاده از تجهیزات استاندارد، توانسته است شهرت جهانی کسب کرده و به عنوان یکی از خوشنامترین و معتبرترین برندهای فعال در زمینه تولید مقاطع فولادی شناخته شود.5 میلگردهای تولیدی این مجتمع همواره جزو پرفروشترین و باکیفیتترین محصولات در بازار محسوب میشوند.5
شهرت برند ذوب آهن اصفهان در بازارهای صادراتی، یک دارایی غیرقابل اندازهگیری ایجاد کرده است. خریداران بینالمللی که به دنبال اطمینان و ثبات در تأمین مقادیر عظیم (تناژ بالا) برای پروژههای عمرانی کلان هستند، اغلب ذوب آهن را به دلیل سابقه طولانی و توانایی تأمین مطمئن انتخاب میکنند.14 این اعتماد برند، هزینههای بازرسی و پذیرش محصول در کشور مقصد را کاهش میدهد و ذوب آهن را به انتخابی مطمئن برای ابرپروژهها تبدیل میکند.
ذوب آهن علاوه بر میلگرد، تنوع بالایی از مقاطع فولادی را تولید میکند؛ از جمله تیرآهنهای بال پهن (H) که برای افزایش مقاومت سازه در برابر بلایای طبیعی، به ویژه زلزله، به جای تیرورق استفاده میشوند.16 این تنوع محصول و توانایی تولید در تناژ بالا، سهم قابل توجهی از بازار فولاد را به ذوب آهن اختصاص داده است.14
۲.۲. مشخصات فنی و تکنولوژی تولید ذوب آهن
ذوب آهن اصفهان محصولات آجدار خود را در سه نوع اصلی A2، A3 و A4 تولید میکند که هر کدام خواص مکانیکی و ظاهری مشخصی دارند.5
- میلگرد A2 (آجدار مارپیچ): این نوع میلگرد (معادل آج ۳۴۰) دارای برجستگیهای مارپیچ و یکنواخت است. از نظر مکانیکی، مقاومت کششی آن حدود ۵۰۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع و تنش جاری آن حدود ۳۰۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع است.3
- میلگرد A3 (آجدار جناغی): این میلگرد دارای برجستگیهای طولی یکنواخت در دو سمت است که در جهتهای خاص (یکی در جهت عقربههای ساعت و دیگری در خلاف جهت) مشاهده میشود.5
- میلگرد A4 (آجدار مرکب): این قویترین نوع میلگرد تولیدی ذوب آهن است (معادل آج ۵۰۰) که برای دستیابی به حداکثر استحکام تولید میشود و برای پروژههای عمرانی عظیم با نیاز به مقاومت بالا مناسب است.3 در تولید میلگردها، ذوب آهن وسواس زیادی در بهکارگیری مواد اولیه با درصد مناسب، از جمله کربن، منگنز، فسفر، و گوگرد، برای تضمین کیفیت نهایی به خرج میدهد.5
تولید میلگرد در ذوب آهن عموماً شامل فرآیند نورد گرم و عملیات حرارتی ترمومکانیکال (TMT) است.18 میلگردهای TMT به طور کلی به دلیل بهبود خواص مکانیکی، یکی از بهترین انواع میلگردها برای ساخت و ساز محسوب میشوند.15
فصل سوم: مبتکر تخصصی: فولاد کویر کاشان (Kavir Steel)

فولاد کویر کاشان، اگرچه از نظر قدمت به پای ذوب آهن نمیرسد، اما به سرعت خود را به عنوان یکی از پیشروان کیفیت و تخصص فنی در بازار ایران و منطقه تثبیت کرده است. این کارخانه بلافاصله پس از ذوب آهن اصفهان، در زمره بهترین محصولات فولادی قرار میگیرد.19
۳.۱. تخصص در تولید و نوآوری تکنولوژیک
فولاد کویر کاشان که فعالیت خود را از سال ۱۳۸۱ آغاز کرده است، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان میلگرد در ایران به شمار میرود. این کارخانه با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته اروپایی، مانند تجهیزات زیمنس، محصولات با کیفیتی را مطابق با استانداردهای ملی و بینالمللی تولید میکند.20
فولاد کویر به ویژه در تولید میلگرد کلاف (Wire Rod) و گریدهای تخصصی، سرآمد است. محصولات این شرکت به دلیل قابلیت جوشکاری و مقاومت بسیار بالا شهرت دارند.19 همچنین، مجتمعهایی مانند جهان فولاد سیرجان نیز برای بهبود خواص مکانیکی میلگرد آجدار جناقی، از روش ترمکس استفاده میکنند.9 فرآیند ترمکس شامل سرد کردن ناگهانی میلگردهای داغ با استفاده از آب است، که کیفیت میلگرد را به شدت بهبود بخشیده و مقاومت آن در برابر فشار را افزایش میدهد.21
۳.۲. گریدهای تخصصی و گواهینامههای سختگیرانه کیفی
نقطه تمایز فولاد کویر کاشان، تمرکز بر تولید گریدهایی است که بهطور خاص با استانداردهای سختگیرانه جهانی و نیازهای نوین مهندسی سازگار هستند.
- گریدهای اروپایی B500B و A500C: کویر کاشان محصولات خود را در گریدهای متنوعی از جمله AJ340، AJ420، AJ520 و مهمتر از همه، B500B و A500C عرضه میکند.12 گرید B500B که مطابق با استاندارد BS4449 (استاندارد رایج در بازارهای اروپایی و حاشیه خلیج فارس) است، معمولاً با استحکام تسلیم ۵۰۰ مگاپاسکال تولید میشود، اما به دلیل ترکیب شیمیایی دقیقتر و درصد کربن پایینتر نسبت به بسیاری از میلگردهای TMT/A4، دارای جوشپذیری و انعطافپذیری بهتری است.6
- گواهینامه IATF 16949: فولاد کویر موفق به اخذ استاندارد IATF 16949 شده است.12 این استاندارد که سیستم مدیریت کیفیت صنعت خودرو است، نشاندهنده کنترل کیفیت فرآیندی استثنایی در سطوح ابعادی، متالورژیکی و شیمیایی است. اگرچه این گواهینامه برای میلگرد کلاف این شرکت (که در تولید قطعات حساس مانند فنرهای خودرو، پیچ و مهرههای خاص و صنعت لاستیکسازی به کار میرود) اخذ شده، اما استقرار چنین سیستمی، دقت و انطباق کلی فرآیند تولید کارخانه را در بالاترین سطح جهانی تضمین میکند.12 این سطح از دقت فنی، فراتر از الزامات عمومی برای میلگردهای ساختمانی است.
- مزیت جوشپذیری (Weldability): میلگردهایی که با عملیات ترمکس و درصد کربن پایینتر تولید میشوند (مانند گریدهای کویر)، جوشپذیری بسیار بهتری دارند.6 این ویژگی در ساختارهایی که نیاز به جوشکاری گسترده دارند (مانند پلها و سازههای فلزی-بتنی) و همچنین در محیطهای مرطوب و ساحلی که مقاومت در برابر خوردگی اولویت دارد، کویر را به گزینهای برتر تبدیل میکند.6
فصل چهارم: مقایسه فنی و متالورژیکی مستقیم (ذوب آهن در برابر کویر)
تعیین “بهترین کیفیت صادراتی” وابسته به نیاز پروژه و استاندارد بازار مقصد است. در یک تحلیل متالورژیکی، تفاوتها در تخصص، گواهینامهها و تکنولوژیهای بهکار رفته مشخص میشود.
۴.۱. مقایسه تخصصی گریدهای با استحکام بالا (A4 در برابر B500B)
هر دو کارخانه گریدهای با استحکام فوقالعادهای (حداقل ۵۰۰ مگاپاسکال) تولید میکنند؛ ذوب آهن با A4 (AJ500) و کویر با B500B.
میلگرد A4 ذوب آهن اغلب با هدف دستیابی به حداکثر مقاومت مطابق با استانداردهای داخلی یا GOST تولید میشود.3 در روشهای سنتی، افزایش مقاومت بالا ممکن است از طریق افزایش کربن معادل (Carbon Equivalent) حاصل شود که این امر به نوبه خود، جوشپذیری محصول را محدود میسازد.6
در مقابل، فولاد کویر با تولید گرید B500B (بر اساس استاندارد BS4449)، از طریق فرآیند ترمکس و کنترل شیمیایی دقیق، به همان سطح مقاومت بالا دست مییابد، اما با درصد کربن پایینتر.12 این موضوع B500B کویر را برای ساختارهایی که علاوه بر مقاومت لرزهای بالا، نیازمند اتصالات جوشی مطمئن هستند، ارجح میسازد. در نتیجه، کویر با استاندارد B500B، یک شکاف استراتژیک در بازارهای هدف ایجاد کرده است. A4 ذوب آهن در بازارهای سنتی GOST مقبولیت بالایی دارد، اما B500B کویر در پروژههای مدرن و کشورهای حاشیه خلیج فارس که استانداردهای اروپایی را دنبال میکنند، مزیت رقابتی بالاتری را به دست میآورد.
۴.۲. دقت کنترل کیفیت و تلرانسها
اگرچه هر دو کارخانه از نظر کلیت کیفیت در سطح بالایی قرار دارند، اما معیار گواهینامهها تفاوت در دقت فرآیند را نشان میدهد. کنترل کیفیت ذوب آهن متمرکز بر انطباق با گریدهای A-Series و استانداردهای سختگیرانه سازهای است.5 در حالی که گواهینامه IATF 16949 فولاد کویر برای محصولات کلاف، نشاندهنده تعهد کویر به سطح کنترل فرآیند و تلرانسهایی است که در صنعت خودرو (که تلرانسهای بسیار دقیق را میطلبند) مورد نیاز است.12 استقرار چنین سیستم سختگیرانهای در کل فرآیند تولید، تضمین میکند که تلرانسهای وزنی و ابعادی (که برای تجار بینالمللی حیاتی است) در بالاترین سطح جهانی رعایت میشوند.
| معیار مقایسه | ذوب آهن اصفهان | فولاد کویر کاشان | برتری نسبی |
| شهرت و اعتبار برند | عالی (قدیمیترین و خوشنامترین) 5 | بسیار خوب (متخصص و مدرن) 19 | ذوب آهن (اعتماد برند و مقیاس) |
| تخصص محصول | میلگرد شاخه، مقاطع سنگین (تیرآهن) 16 | میلگرد کلاف (Wire Rod)، گریدهای با کربن پایین 12 | کویر (دقت و صنایع ثانویه) |
| سختگیرانهترین گواهی کیفی | استانداردهای سازهای (GOST/INSO) 11 | IATF 16949 (کیفیت فرآیندی خودرویی) 12 | کویر (کنترل تلرانس و فرآیند) |
| کیفیت جوشپذیری | خوب تا محدود (بسته به گرید A4) 6 | عالی (گریدهای B500B/ترمکس با کربن کمتر) 6 | کویر (برای سازههای حساس) |
| تکنولوژی مورد استفاده | روش نورد و عملیات حرارتی (TMT) 18 | نورد و عملیات ترمکس (TMX) 21 | هر دو عالی هستند، اما ترمکس کویر مزیت جوشپذیری را تقویت میکند.6 |
۴.۳. جداول تحلیلی: مقایسه گریدهای صادراتی پرتقاضا
در ادامه، مقایسه تخصصی میان گریدهای اصلی صادراتی ایران ارائه شده است:
مقایسه گریدهای صادراتی پرتقاضا و مشخصات اصلی
| گرید رایج ایرانی | استاندارد معادل | تولیدکننده مرجع | مقاومت تسلیم (حداقل) | جوشپذیری (کربن معادل) |
| A3 (AJ400) | GOST A400 / EN S400 | ذوب آهن، کویر | 400 MPa | محدود (نیاز به پیشگرمایش) |
| A4 (AJ500) | GOST A500 | ذوب آهن | 500 MPa | توصیه نمیشود |
| B500B | BS 4449 / EN B500B | فولاد کویر کاشان | 500 MPa | عالی (C کمتر) |
| A1 (ساده) | EN S240 | ذوب آهن، کویر | 240 MPa | عالی (خمکاری و جوشکاری) |
فصل پنجم: رقبای برجسته صادراتی و نقش آنها در بازارهای منطقهای
اگرچه ذوب آهن و کویر برترین جایگاه را در کیفیت دارند، چندین تولیدکننده دیگر ایرانی نیز در بازارهای صادراتی منطقه فعال هستند و هر کدام مزیت رقابتی خاص خود را ارائه میدهند.
۵.۱. تولیدکنندگان مطرح با قابلیت صادرات
- مجتمع فولاد خراسان: این شرکت با بهرهگیری از تکنولوژی روز و متخصصین، محصولات بسیار باکیفیتی را عرضه میکند. میلگردهای آن با روش حرارتی کوئنچ-تمپر (مشابه ترمکس) تولید میشوند که خواص مکانیکی قابل توجهی دارند.19
- ظفر بناب: این کارخانه با تولید میلگردهای سبکتر (وزن نسبتاً پایین) و مقرون به صرفهتر، محبوبیت زیادی در بازار پیدا کرده است.22 میلگردهای ظفر بناب (با علامت اختصاری ZN. CT) مطابق با استانداردهای اروپا و آمریکا تولید میشوند.23
- فولاد کاوه اروند: این کارخانه موفقیت قابل توجهی در صادرات به کشورهای حاشیه خلیج فارس داشته است.15 مزیت آن، داشتن تجهیزات تصفیه آب و فاضلابهای صنعتی است که میتواند برای بازارهای حساس به مسائل زیستمحیطی یک امتیاز محسوب شود.15
- سیادن ابهر (عتیق آذر سهند): این کارخانه با رعایت استانداردهای اروپایی و استفاده از تکنولوژی روز، انواع میلگرد گرید ۱، ۲ و ۳ را به بازار عرضه میکند.23
۵.۲. بازارهای هدف کلیدی برای میلگرد صادراتی ایران
صادرات میلگرد ایران عمدتاً به بازارهای منطقهای محدود میشود. موفقیت در این حوزه به توانایی تولیدکنندگان برای انطباق با نیازهای لجستیکی و استانداردهای محلی این کشورها وابسته است.13
| بازار هدف | صادرکنندگان اصلی | نکات کلیدی تقاضا |
| کشورهای حاشیه خلیج فارس (GCC) | ذوب آهن، کویر، کاوه اروند | حساسیت به خوردگی، نیاز به استاندارد BS/EN، حمل دریایی 14 |
| عراق و افغانستان | ذوب آهن، پردیس آذربایجان | بازارهای سنتی، پذیرش استاندارد GOST و INSO، رقابت قیمتی 13 |
| ترکیه | ذوب آهن | بازار پررقابت، همسایگی، مرکز لجستیکی احتمالی 14 |
| کشورهای CIS (قفقاز، آسیای میانه) | ذوب آهن، سیادن ابهر | پذیرش استاندارد GOST، نزدیکی لجستیکی (زمینی) 14 |
با وجود توانایی تولید، صادرات فولاد ایران با چالشهای ساختاری مواجه است، از جمله تعرفههای وارداتی کشورهای منطقه، ظهور رقبای جدید و رکود در تقاضای خارجی.25 تجارت غیرنفتی ایران همچنان به شدت وابسته به صادرات مواد خام با ارزش افزوده پایین است.26 این وضعیت، لزوم حرکت به سمت صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر و استانداردهای سختگیرانهتر را دوچندان میکند تا مزیت رقابتی پایدارتری در بازارهای جهانی کسب شود. کارخانجاتی که روی گریدهای تخصصی و کنترل کیفیت دقیق سرمایهگذاری کردهاند (مانند کویر با B500B)، در این رقابت آتی موفقتر خواهند بود.
فصل ششم: جمعبندی نهایی و توصیههای تخصصی
تحلیل جامع کیفیت میلگرد صادراتی ایران نشان میدهد که برتری در بازار بینالمللی یک مفهوم واحد نیست، بلکه به الزامات فنی و استانداردهای بازار مقصد بستگی دارد.
۶.۱. جمعبندی نهایی در مورد برتری کیفی
- اگر معیار، اعتبار، مقیاس تولید و پذیرش سنتی است: ذوب آهن اصفهان
ذوب آهن اصفهان به دلیل سابقه طولانی، تولید در تناژ عظیم، شهرت جهانی (اخذ شده از طریق انطباق با استانداردهای سخت GOST) و توانایی تأمین مطمئن برای ابرپروژهها، همچنان معتبرترین و پرفروشترین برند در سطح منطقه باقی میماند.5 - اگر معیار، دقت فنی، جوشپذیری و کنترل فرآیند است: فولاد کویر کاشان
فولاد کویر کاشان از نظر فنی پیشرو است. تمرکز بر گریدهای مدرن اروپایی (B500B)، استفاده از فرآیندهای بهبود جوشپذیری (ترمکس)، و مهمتر از همه، اخذ گواهینامه IATF 16949 (که نشاندهنده انضباط فرآیندی در حد نیاز صنعت خودرو است) آن را از نظر دقت کنترل کیفیت و توانایی تولید محصولات با تلرانس پایین و جوشپذیری عالی، متمایز میکند.6 برای پروژههای مهندسی پیشرفته یا سازههای حساس در مناطق مرطوب، کویر مزیت فنی محسوسی دارد.
۶.۲. توصیههای کلیدی به خریدار بینالمللی
برای تضمین بهترین خرید صادراتی، خریداران باید به فراتر از نام برند توجه کنند و بر مستندات فنی تمرکز نمایند:
- بررسی دقیق گواهینامه فنی (COA): هرگز صرفاً به نام کارخانه اعتماد نکنید. گواهینامه فنی محموله را برای تأیید دقیق ترکیب شیمیایی، به ویژه کربن معادل، فسفر و گوگرد، بررسی نمایید.2 این امر برای تضمین جوشپذیری و مقاومت لرزهای محصول در پروژههای ساختمانی ضروری است.6
- تطابق با استاندارد مقصد: اطمینان حاصل کنید که میلگرد خریداری شده دقیقاً با کد ساختمانی و استاندارد محلی کشور مقصد (مانند ASTM، BS4449، یا GOST) تطابق دارد تا مشکلات تأیید فنی در مقصد پیش نیاید.15
- تأیید نشانهگذاری: علامت اختصاری حک شده روی میلگرد (مانند Kavir یا ذوب آهن) را با سرتیفیکیت و فاکتور فروش تطبیق دهید تا از اصالت محصول اطمینان حاصل شود.4
در نهایت، در شرایط رکود بازار داخلی ایران و فشار برای صادرات، تمرکز بر کیفیت محصول و انطباق با استانداردهای سختگیرانه بینالمللی در کارخانجاتی مانند ذوب آهن و کویر، فرصتی است تا خریداران خارجی بهترین محصولات فولادی ایران را با اطمینان کیفی بالا تأمین نمایند.

منابع
- گواهینامه فنی میلگرد چیست؟ – قشم آهن, accessed on November 11, 2025, https://qeshmahan.com/blog/%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/
- گواهینامه یا سرتیفیکیت میلگرد – مرکزآهن, accessed on November 11, 2025, https://www.markazeahan.com/what-is-rebar-technical-certificate/
- بررسی دقیق آنالیز میلگرد ذوب آهن – اصفهان آهن, accessed on November 11, 2025, https://esfahanahan.com/mag/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B0%D9%88%D8%A8-%D8%A2%D9%87%D9%86/
- مقایسه کیفیت میلگرد کارخانه ها (بررسی کامل) – آیین صنعت, accessed on November 11, 2025, https://aeensanat.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF/
- مشخصات فنی و آنالیز میلگرد ذوب آهن اصفهان, accessed on November 11, 2025, https://www.ahan724.com/blog/202-technical-specifications-and-analysis-of-isfahan-steel-rebar
- تفاوت میلگرد ترمکس با میلگرد TMT – مدیران آهن زاینده رود, accessed on November 11, 2025, https://www.modiranahan.com/blog/tmx-rebar-vs-tmt-rebar
- معرفی انواع میلگرد + تفاوت میلگردA3 ، A2 ، A1 و A4 – مرکزآهن, accessed on November 11, 2025, https://www.markazeahan.com/appearance-difference-all-types-rebar/
- مشخصات فنی میلگرد از لحاظ مکانیکی و شیمیایی کدامند؟ – آسن, accessed on November 11, 2025, https://www.assen.ir/articles/%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%86%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF
- بهترین کارخانه تولید کننده میلگرد (معرفی 40 کارخانه برتر ایران) – آهن ملت, accessed on November 11, 2025, https://ahanmelat.com/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF/
- استاندارد ها – جهان فولاد غرب, accessed on November 11, 2025, https://jahanfoulad-co.com/standards/
- استاندارد های میلگرد – PSA – Asiapayesh.com, accessed on November 11, 2025, https://asiapayesh.com/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF/
- قیمت میلگرد کلاف کویر کاشان | کیلوتن, accessed on November 11, 2025, https://www.kilooton.com/catalog/wirerod/factory/3373
- ایران، قطب جدید صادرات میلگرد در منطقه؛ نگاهی به پردیس آذربایجان – vista.ir, accessed on November 11, 2025, https://vista.ir/n/ilna-e6xo6
- راهنمای صادرات میلگرد به کشورهای مختلف و مراحل آن – آهن آنلاین, accessed on November 11, 2025, https://ahanonline.com/211561/%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86/
- بهترین میلگرد متعلق به کدام کارخانه هاست؟ بررسی 20 کارخانه میلگرد – آهن لند, accessed on November 11, 2025, https://ahanlands.com/the-best-rebar/
- کیفیت محصولات استاندارد ذوب آهن ضامن اعتماد مصرف کنندگان, accessed on November 11, 2025, https://chilanonline.com/2022/10/23/44750/
- میلگرد A4 چیست؟ معرفی میلگرد A4 از استاندارد های تولید تا آنالیز، مزایا و کاربرد ها, accessed on November 11, 2025, https://bmisco.com/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF/%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-a4-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-a4-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7/
- آشنایی با میلگرد تی ام تی (TMT Rebar), accessed on November 11, 2025, https://www.modiranahan.com/blog/what-is-tmt-rebar
- میزان تولید میلگرد در ایران چقدر است؟ – آذر گستر سدید, accessed on November 11, 2025, https://ahan2.com/what-is-amount-of-rebar-production-in-iran/
- قیمت میلگرد ساده کویر کاشان – آهنات, accessed on November 11, 2025, https://ahanat.com/list-product/%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86
- میلگرد ترمکس چیست و چه تفاوتی با میلگرد TMT دارد؟ – اصفهان آهن, accessed on November 11, 2025, https://esfahanahan.com/mag/%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D9%85%DA%A9%D8%B3/
- 11 کارخانه برتر تولید کننده میلگرد – فولاد حامیران, accessed on November 11, 2025, https://hamiransteel.com/blog-hamiran/top-rebar-producing-factories
- برترین تولیدکنندگان میلگرد ایران را بشناسید | معرفی 20 کارخانه میلگرد – شهر آهن, accessed on November 11, 2025, https://www.shahrahan.com/articles/3318-top-rebar-manufacturers-iran
- گزارش هفته 25 سال 2024 | مرکز خدمات فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://www.irsteel.com/fa/news/69922/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-25-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2024
- چرا میلگرد مشتری ندارد؟ بررسی بازار میلگرد – ایلنا, accessed on November 11, 2025, https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-149/1455692-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF
- سهم ایران از کیک صادرات جهان – دنیای اقتصاد, accessed on November 11, 2025, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-63/4222115-%D8%B3%D9%87%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86







