واردات دارو و تجهیزات پزشکی به ایران سال ۱۴۰۴

واردات دارو، تجهیزات پزشکی و اقلام بهداشتی به ایران: راهنمای جامع کالاهای مجاز و ممنوعه ۱۴۰۳–۱۴۰۴

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۰۹ دی ۱۴۰۴

ورود به بازار سلامت ایران، به عنوان یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال استراتژیک‌ترین بخش‌های بازرگانی خارجی، مستلزم تسلط کامل بر قوانین پویا، سیاست‌های ارزی متغیر و ضوابط فنی سازمان غذا و دارو است. در سال‌های اخیر، تحت تأثیر نوسانات ارزی و سیاست‌های حمایتی از تولید داخل، لیست کالاهای مجاز و ممنوعه برای واردات دارویی و بهداشتی با تغییرات گسترده‌ای روبرو شده است که آگاهی از آن‌ها برای جلوگیری از ضررهای مالی و توقیف کالا در گمرک حیاتی است.1

این گزارش تخصصی، با رویکردی گام‌به‌گام و تحلیلی، نقشه راه واردات دارو و تجهیزات پزشکی به ایران سال ۱۴۰۴ را ترسیم می‌کند تا بازرگانان و تأمین‌کنندگان با درک عمیق از زیرساخت‌های نظارتی نظیر سامانه تیتک و الزامات فنی، فرآیند تجارت خود را مدیریت نمایند.3

زیرساخت‌های قانونی و نهادهای ناظر بر واردات سلامت

تجارت خارجی در حوزه سلامت در ایران تحت حاکمیت قوانین متعددی است که اصلی‌ترین آن‌ها “قانون مقررات صادرات و واردات” و “قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی” است.6 بازرگانان باید بدانند که در این حوزه، نه تنها وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) و گمرک، بلکه سازمان غذا و دارو به عنوان نهاد حاکمیتی اصلی، نقش تعیین‌کننده‌ای در صدور مجوزهای “ورود” و “ترخیص” ایفا می‌کنند.5

سازمان غذا و دارو (IFDA) از طریق مدیریت‌های مختلف خود بر گروه‌های کالایی دارو، تجهیزات پزشکی، محصولات آرایشی و بهداشتی، و مکمل‌ها نظارت دارد.9 هر محصولی که بخواهد وارد قلمرو گمرکی کشور شود، باید ابتدا در این سازمان “ثبت منبع” (Source Registration) شده و سپس برای خود محصول کد IRC دریافت شود.11 این فرآیند تضمین می‌کند که کالا از نظر فرمولاسیون، ایمنی و اثربخشی با استانداردهای ملی ایران انطباق دارد.8

نکته استراتژیک برای فعالان اقتصادی، درک تفاوت میان کالاهای “مجاز”، “مشروط” و “ممنوع” است. کالاهای مجاز بدون نیاز به مجوز خاص (فراتر از رویه‌های معمول بازرگانی) قابل ورود هستند؛ اما اکثریت قریب به اتفاق اقلام دارویی و بهداشتی در دسته “مشروط” قرار می‌گیرند، به این معنا که واردات آن‌ها منوط به اخذ مجوزهای فنی از سازمان غذا و دارو و تاییدیه تخصیص ارز است.1 در مقابل، کالاهای ممنوعه به محصولاتی اطلاق می‌شود که به دلایل شرعی، امنیتی یا حمایت مطلق از تولید داخلی، اجازه ورود ندارند.1

تحلیل لیست تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی مجاز برای واردات (۱۴۰۳-۱۴۰۴)

در حوزه تجهیزات پزشکی، سیاست دولت بر تأمین اقلام سرمایه‌ای و مصرفی است که تکنولوژی تولید آن‌ها در داخل کشور وجود ندارد.9 لیست تجهیزات مورد نیاز کشور سالانه توسط اداره کل تجهیزات پزشکی به‌روزرسانی می‌شود. در جدول زیر، دسته‌بندی اصلی تجهیزات مجاز که در اولویت تأمین ارزی قرار دارند، ارائه شده است:

دسته‌بندی تجهیزاتاقلام و نمونه‌های شاخص مجاز برای وارداتالزامات و اولویت‌ها
تجهیزات قلبی و عروقیدریچه قلب، گرفت عروقی، فلت، پانچ آئورت، دستگاه آنژیوگرافی 9اولویت بالای تخصیص ارز ترجیحی 14
تجهیزات جراحی و اتاق عملکارتریج استپلر لاپاروسکوپی، دستگاه بیهوشی، دستگاه الکتروکوتر، ست ابزار جراحی 9نیاز به تاییدیه خدمات پس از فروش 15
تجهیزات تشخیصی و تصویربرداریدستگاه سونوگرافی، ام‌آر‌آی (MRI)، دستگاه سل کانتر، بلادگاز 9بررسی تکنیکال فایل و کلاس خطر 16
تجهیزات درمانی و مراقبتیدستگاه دیالیز، ونتیلاتور، اکسیژن‌ساز، پمپ تزریق خودکار 9انطباق با استانداردهای GMP و ISO 13485 16
تجهیزات آزمایشگاهی و کیت‌هاکیت‌های NAT غربالگری خون، کیت‌های تشخیص مولکولی ویروسی، آنالایزر شیمی 9رعایت زنجیره سرد و تاریخ انقضا 17
ملزومات ارتوپدی و بیوموادپروتز شانه، سیمان استخوانی، میلگرد تیتانیوم و استیل پزشکی (316LVM) 9مجوزهای بیوکامپتبیلیتی و تست‌های مکانیکی 9

واردات این اقلام نه تنها مستلزم ثبت شرکت در سامانه تیتک (TTAC) است، بلکه باید در سامانه اداره کل تجهیزات پزشکی (IMED) نیز کد فعال‌سازی دریافت شود.8 برای کالاهایی نظیر لوله‌های خلاء خون‌گیری (ونوجکت) یا مواد اولیه فیلتر همودیالیز، محدودیت‌های سهمیه‌ای بر اساس نیاز دانشگاه‌های علوم پزشکی اعمال می‌شود.9

وضعیت واردات دارو و مواد اولیه دارویی و سیاست‌های ارزی ۱۴۰۴

دارو در صدر کالاهای اساسی ایران قرار دارد و در لایحه بودجه ۱۴۰۴ نیز جایگاه ویژه‌ای برای آن در نظر گرفته شده است.3 بر اساس آمارهای بانکی، حدود ۲.۱۲ میلیارد دلار ارز برای بخش سلامت در سال جاری پیش‌بینی شده که سهم دارو و مواد اولیه حدود ۸۹۵ میلیون دلار است.14

سیاست وارداتی ایران در بخش دارو بر دو پایه استوار است: تأمین داروهای نایاب و فوق‌تخصصی (مانند داروهای ضد سرطان و بیماری‌های خاص) و تأمین مواد اولیه مؤثر دارویی (API) برای کارخانجات داخلی.3 واردات داروهایی که مشابه تولید داخلی دارند، به طور کلی ممنوع است، مگر در مواردی که تولید داخل تنها بخشی از نیاز بازار را پوشش دهد که در آن صورت سهمیه‌های محدودی به شرکت‌های بازرگانی اختصاص می‌یابد.20

در بودجه ۱۴۰۴، نرخ ارز برای محاسبه حقوق ورودی دارو و مواد اولیه همچنان در سطح نرخ‌های حمایتی باقی مانده است تا شوک قیمتی به مصرف‌کننده وارد نشود.3 بازرگانان باید توجه داشته باشند که ثبت سفارش دارو مستلزم ارائه پروفرمای معتبر از تولیدکننده اصلی و ارائه آنالیزهای دقیق آزمایشگاهی است.17 همچنین، واردات داروهای مشروط نظیر شیرخشک اطفال و واکسن‌های دامی نیازمند هماهنگی‌های بین‌سازمانی میان سازمان غذا و دارو و سازمان دامپزشکی است.1

ممنوعیت‌های واردات اقلام بهداشتی و آرایشی (گروه ۴)

یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های واردات، مربوط به فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی است که از سال ۱۳۹۷ در لیست “گروه ۴” (کالاهای ممنوعه غیرضرور یا دارای مشابه داخلی) قرار گرفته‌اند.22 این ممنوعیت با هدف مدیریت منابع ارزی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی اعمال شده است، اما پیامدهایی نظیر افزایش قاچاق را به دنبال داشته است.23

لیست اقلام بهداشتی ممنوعه بر اساس آخرین بخشنامه‌های گمرکی شامل موارد زیر است:

  • فرآورده‌های شستشو: انواع صابون‌های حمام، دستشویی، صابون‌های گلسیرینه و صابون‌های رختشویی.24
  • محصولات مراقبت از مو: فرآورده‌های فر زدن یا باز کردن مو، فیکساتورهای مو و شامپوهای معمولی.24
  • اقلام آرایشی: مغز مداد آرایشی، موم‌های موبر، عطرها و ادکلن‌های لوکس.20
  • اقلام بهداشتی شخصی: دستمال‌های مرطوب، عود، املاح معطر و صابون‌های بچه.24

با این حال، یک تغییر استراتژیک در سال ۱۴۰۳ رخ داد: ممنوعیت واردات به صورت “بالک” (Bulk) برای محصولات آرایشی و بهداشتی رفع شده است.26 این به معنای آن است که بازرگانان می‌توانند مواد اولیه آرایشی را به صورت عمده وارد کرده و در داخل کشور تحت نظارت بهداشتی بسته‌بندی و لیبل‌گذاری کنند.26 این سیاست فرصت جدیدی را برای برندهای خارجی فراهم کرده است تا از طریق تولید قراردادی (Contract Manufacturing) در بازار ایران حضور داشته باشند.5

گام‌های اجرایی ثبت سفارش و اخذ کد IRC در سامانه تیتک (TTAC)

واردات دارو و تجهیزات پزشکی به ایران سال ۱۴۰۴

برای هر بازرگان حرفه‌ای، سامانه تیتک (TTAC.ir) قلب تپنده عملیات واردات است.8 بدون ثبت اطلاعات در این سامانه، هیچ کالای سلامت‌محوری اجازه ترخیص نخواهد یافت.27 فرآیند دریافت کد IRC و ثبت سفارش شامل مراحل زیر است:

  1. ثبت‌نام شخصیت حقوقی: وارد کردن اطلاعات شرکت در بخش “ثبت اشخاص حقیقی و حقوقی” و بارگذاری مدارک ثبتی نظیر اساسنامه و آگهی تأسیس.4
  2. تعیین مسئول فنی: معرفی یک داروساز یا متخصص واجد شرایط که باید گواهی امضای دفترخانه‌ای و مدارک تحصیلی خود را بارگذاری کند.4 مسئول فنی در واقع نماینده سازمان غذا و دارو در شرکت واردکننده است.28
  3. ثبت منبع (Source Registration): معرفی کارخانه خارجی و بارگذاری گواهی‌های GMP و مدارک نشان‌دهنده اصالت تولیدکننده.11
  4. اخذ پروانه مادری و دختری: ابتدا اطلاعات عمومی محصول ثبت و پروانه مادری صادر می‌شود. سپس برای هر تنوع محصول (مثلاً حجم‌های مختلف یک لوسیون یا دوزهای مختلف یک قرص)، پروانه دختری یا همان کد ۱۶ رقمی IRC صادر می‌گردد.7
  5. دریافت شناسه‌های رهگیری (UID): پس از صدور IRC، برای هر واحد کالا در زنجیره تأمین، یک کد ۲۰ رقمی منحصر به فرد (UID) تولید می‌شود که باید بر روی برچسب اصالت درج شود.30

اشتباه رایج بسیاری از واردکنندگان، ناهماهنگی میان اطلاعات ثبت شده در تیتک با مندرجات پروفرما و لیبل فیزیکی محصول است که می‌تواند منجر به توقف کالا در کارتابل کارشناسان سازمان شود.5

تکنیکال فایل (Technical File): ستون فقرات تاییدیه تجهیزات پزشکی

برای واردات تجهیزات پزشکی و دندانپزشکی، ارائه یک “تکنیکال فایل” دقیق الزامی است.16 این سند در واقع اظهارنامه‌ای فنی است که نشان می‌دهد محصول بر اساس چه استانداردهایی طراحی و ساخته شده است.15 اجزای اصلی یک تکنیکال فایل حرفه‌ای عبارتند از:

بخش‌های اصلی سند فنیجزئیات و محتوااهمیت نظارتی
شرح محصولنام تجاری، مدل، حیطه کاربرد و جامعه بیماران هدف 16تعیین کلاس خطر (A, B, C, D) 31
مستندات طراحینقشه‌های فنی، اجزای تشکیل‌دهنده و روش تولید 15بررسی ایمنی ذاتی محصول
مدیریت ریسکآنالیز ریسک‌های احتمالی در زمان استفاده و روش‌های کاهش آن‌ها 15انطباق با استاندارد ISO 14971
گزارش‌های تستگزارش آزمایش‌های عملکردی، تست‌های الکتریکی و بیولوژیکی 16تأیید ادعاهای درمانی شرکت
اطلاعات بالینینتایج استفاده از محصول در مطالعات انسانی یا مقالات علمی مشابه 15اثبات اثربخشی در درمان بیماران
لیبلینگ و راهنمانمونه برچسب‌ها و دفترچه راهنمای فارسی و انگلیسی 15جلوگیری از خطای کاربری

تکنیکال فایل باید به صورت دوره‌ای و با هر تغییر در فرآیند تولید یا قطعات محصول، به‌روزرسانی شود.16 برای تجهیزات با کلاس خطر بالا، این سند توسط کارشناسان اداره کل تجهیزات پزشکی به دقت موشکافی می‌شود.31

فرصت‌های تجاری در توافق‌نامه اوراسیا و تسهیلات وارداتی ۱۴۰۴

یکی از تحولات مثبت برای بازرگانان ایرانی، اجرایی شدن توافق‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) است.32 این توافق فرصت‌های کم‌نظیری را برای کاهش هزینه‌های واردات فراهم کرده است.33 در مرداد ۱۴۰۴، گمرک ایران فهرستی از کدهای تعرفه را اعلام کرد که از حالت ممنوعه خارج شده یا مشمول کاهش حقوق ورودی شده‌اند.33

از جمله اقلام مهم در حوزه سلامت و صنایع مرتبط که در چارچوب اوراسیا تسهیل شده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ژلاتین خوراکی و دارویی (کد ۳۵۰۳۰۰۱۰): با حقوق ورودی ۱۰ درصد که برای صنایع داروسازی و تولید کپسول‌های نرم حیاتی است.33
  • تجهیزات پزشکی خاص: آندوسکوپ‌ها، دماسنج‌های بدون تماس و پیپت‌های پزشکی یکبار مصرف که مشمول تعرفه صفر یا بسیار پایین شده‌اند.35
  • مواد اولیه شیمیایی: پلی‌اتیلن و پلی‌بروپیلن با گرید پزشکی برای تولید ملزومات مصرفی.9

استفاده از این تسهیلات منوط به ارائه “گواهی مبدأ فرم A” و اثبات تولید کالا در کشورهای عضو (نظیر روسیه یا بلاروس) است.35 این یک راهبرد کلیدی برای شرکت‌هایی است که به دنبال جایگزینی منابع تأمین اروپایی با گزینه‌های کم‌هزینه‌تر و با دسترسی آسان‌تر هستند.32

چالش‌های تحریمی و واقعیت‌های واردات از مبادی بین‌المللی

اگرچه دارو و تجهیزات پزشکی به طور رسمی در لیست تحریم‌های بین‌المللی قرار ندارند، اما در عمل، چالش‌های بانکی و لجستیکی بزرگی پیش روی بازرگانان است.36 بر اساس بخشنامه‌های وزارت بازرگانی آمریکا (BIS)، صادرات اقلام دارویی و پزشکی دارای کد EAR99 به ایران مجاز است، اما تجهیزات بسیار پیشرفته که دارای “کاربرد دوگانه” (Dual-use) هستند، نیازمند مجوزهای خاص از آفک (OFAC) می‌باشند.36

واردکنندگان باید بدانند که در سال ۱۴۰۴، نظارت بر انتقال ارز و منشأ آن به شدت افزایش یافته است.3 کندی در انتقال حواله‌های ارزی و تأخیر در سوئیفت باعث شده است که برخی شرکت‌ها با کمبود مواد اولیه روبرو شوند.28 برای مدیریت این ریسک، همکاری با شرکت‌های ترخیص‌کار معتبر و استفاده از روش‌های جایگزین نظیر “واردات در مقابل صادرات” یا “ارز تهاتری” توصیه می‌شود، مشروط بر اینکه تمام مراحل در سامانه جامع تجارت ثبت گردد.21

لیست مکمل‌های غیرمجاز و برندهای تقلبی در بازار ایران

سازمان غذا و دارو در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نظارت بر بازار مکمل‌ها را تشدید کرده است.39 واردات مکمل‌های ورزشی و رژیمی تنها در صورتی مجاز است که هیچ مشابه داخلی نداشته باشند و تحت نظارت دقیق سندیکای تولیدکنندگان مکمل تأمین شوند.39

فهرست برندهایی که سازمان غذا و دارو نسبت به خرید و واردات غیرقانونی آن‌ها هشدار داده است، شامل نام‌های بزرگی نظیر KEVIN LEVRONE، MUSCLETECH، MYPROTEIN، OPTIMUM NUTRITION و DYMATIZE است.39 بسیاری از این محصولات که در بازار آنلاین یا باشگاه‌ها عرضه می‌شوند، فاقد کد IRC و برچسب اصالت بوده و تقلبی محسوب می‌شوند.39 واردکنندگان رسمی باید بدانند که درج کد ۱۶ رقمی IRC و استعلام آن در سامانه تیتک، تنها راه قانونی برای اثبات اصالت این کالاهاست.30

رویه‌های گمرکی و بازرسی در زمان ترخیص کالاهای سلامت‌محور

ترخیص دارو و تجهیزات پزشکی از گمرک، آخرین و حساس‌ترین گلوگاه بازرگانی است.41 بر اساس ضوابط جاری، کالاهای بهداشتی و دارویی باید تحت نظارت کارشناسان بهداشت گمرک بررسی شوند.42 مدارک لازم برای ترخیص شامل موارد زیر است:

  • اصل فاکتور و پکینگ لیست: که باید دقیقاً با کدهای IRC صادره مطابقت داشته باشد.17
  • گواهی بهداشت (Health Certificate): صادر شده از کشور مبدأ و تایید شده توسط سفارت ایران.17
  • آنالیز محصول: شامل مشخصات فیزیکی، شیمیایی و میکروبیولوژی که باید با استانداردهای اعلام شده در زمان ثبت سفارش همخوانی داشته باشد.17
  • برچسب‌گذاری (Labeling): درج اطلاعات به زبان فارسی شامل تاریخ تولید، انقضا، سری ساخت (Batch Number) و نام واردکننده بر روی هر واحد محصول الزامی است.5

عدم تطابق حتی یک رقم در سری ساخت کالا با اطلاعات ثبت شده در سامانه می‌تواند منجر به توقف کامل محموله و ارجاع پرونده به بخش “اختلافات گمرکی” شود.2 بنابراین، مدیریت زنجیره تأمین و نظارت بر بسته‌بندی در مبدأ، کلید موفقیت در ترخیص سریع است.5

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی برای فعالان بازرگانی

واردات محصولات دارویی و بهداشتی به ایران در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، مسیری است که از میان انبوهی از قوانین حمایتی و محدودیت‌های ارزی می‌گذرد. همان‌طور که در این گزارش تحلیل شد، در حالی که واردات بسیاری از اقلام نهایی بهداشتی با ممنوعیت گروه ۴ روبروست، فرصت‌های درخشانی در بخش واردات بالک، مواد اولیه دارویی و تجهیزات پزشکی پیشرفته تحت توافق‌نامه‌های منطقه‌ای نظیر اوراسیا وجود دارد.26

کلید موفقیت در این بازار، نه تنها داشتن کارت بازرگانی و سرمایه، بلکه “تسلط فنی” بر سامانه‌های نظارتی است. فعالان این حوزه باید با رویکردی متخصصانه، پیش از هرگونه اقدام مالی، کلاس خطر تجهیزات خود را تعیین کرده، نسبت به تدوین تکنیکال فایل‌های دقیق اقدام نموده و مسئولین فنی خود را از میان خبره‌ترین متخصصان انتخاب کنند.16

آینده این صنعت در ایران متعلق به شرکت‌هایی است که بتوانند با استفاده از تکنولوژی‌های ردیابی کالا و رعایت دقیق استانداردهای GMP، اعتماد سازمان غذا و دارو را جلب کرده و به عنوان شرکای استراتژیک نظام سلامت کشور شناخته شوند. اکنون زمان آن است که بازرگانان با بهره‌گیری از تسهیلات ارزی بودجه ۱۴۰۴ و پتانسیل‌های تجاری اوراسیا، سبد کالایی خود را بازتعریف کرده و در مسیر تأمین نیازهای حیاتی جامعه گام بردارند.

واردات دارو و تجهیزات پزشکی به ایران سال ۱۴۰۴

منابع

  1. لیست کالاهای مجاز وارداتی به ایران 1403 – گروه تجاری آربی, accessed on December 30, 2025, https://rbtradinggroup.com/list-permitted-goods-imported-to-iran/
  2. لیست کالاهای ممنوعه گمرکی در سال ۱۴۰۴ | راهنمای واردات و صادرات, accessed on December 30, 2025, https://bslshipping.com/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%87-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4/
  3. دارو و تجهیزات پزشکی در بودجه ۱۴۰۴ – دوشنبه های دارویی, accessed on December 30, 2025, https://doshanbehayedarouei.ir/pharma/16211/
  4. سامانه تی تک چیست چرا به وجود آمد و چه کاربردی برای صنایع مختلف دارد, accessed on December 30, 2025, https://mabna.net/articles/everything-you-need-to-know-about-the-ttac-system/
  5. چک‌لیست کامل واردات قانونی محصولات آرایشی‌بهداشتی در سال جدید – لوازم آرایشی و بهداشتی, accessed on December 30, 2025, https://iactp.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA/
  6. کتاب مقررات صادرات و واردات 1403 (تعرفه‌ گمرکی سال 1403) – شرکت چاپ و نشر بازرگانی, accessed on December 30, 2025, https://www.1cppc.com/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-1403/
  7. سازمان غذا و دارو امور فرآورده های غذایی و آشامیدنی اداره کل, accessed on December 30, 2025, https://goums.ac.ir/files/deputy_pf/files/bakhshnameh_sodor_sabt_manda-food.pdf
  8. کد irc چیست؟ مدارک – مراحل – نحوه استعلام (1404) – شرکت توسعه کیفیت, accessed on December 30, 2025, https://nhiso.com/what-is-the-meaning-of-irc-code/
  9. لیست تجهیزات پزشکی مورد نیاز کشور در سال 1404-nhiso, accessed on December 30, 2025, https://nhiso.com/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1/
  10. ضوابط و دستوالعمل ها – معاونت غذا و دارو, accessed on December 30, 2025, https://vcfood.arums.ac.ir/fa/page/2634/%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%88-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%87%D8%A7
  11. نحوه ثبت منبع در سامانه تیتک (ttac) – علم فود, accessed on December 30, 2025, https://elmfood.com/source-registration-in-the-ttac-system/
  12. شناسه اصالت + راهنمای دریافت کد IRC از سازمان غذا و دارو | پاپیروس, accessed on December 30, 2025, https://label-esalat.com/%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AA/
  13. لیست کالاهای مجاز واردات سال ۱۴۰۴ | راهنمای جامع + جدول کامل, accessed on December 30, 2025, https://tbsam.com/iran-import-permitted-goods/
  14. بانک مرکزی اسامی دریافت‌کنندگان ارز ترجیحی سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد – ایرنا, accessed on December 30, 2025, https://www.irna.ir/news/86036870/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1
  15. تکنیکال فایل تجهیزات پزشکی منطبق با ایزو 13485 – پیشرو سلامت پارس, accessed on December 30, 2025, https://psplabel.ir/%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%84-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D8%AC%D9%87%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C/
  16. تکنیکال فایل چیست؟ نحوه نوشتن تکنیکال فایل تجهیزات پزشکی, accessed on December 30, 2025, https://medbama.com/technical-file
  17. مراحل واردات مواد غذایی – موسسه صفر تا صد, accessed on December 30, 2025, https://0ta100.net/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DB%8C%DB%8C
  18. اسامی دریافت‌کنندگان ارز ترجیحی سال ۱۴۰۴ منتشر شد – خبرگزاری مهر, accessed on December 30, 2025, https://www.mehrnews.com/news/6703282/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF
  19. کالاهای صادراتی ممنوعه 1403 کدام اند؟, accessed on December 30, 2025, https://pourdanesh.com/%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%87-1403/
  20. لیست کالاهای ممنوعه واردات ایران در سال ۱۴۰۴ | چه محصولاتی اجازه ورود ندارند؟ – فرتاک تجارت, accessed on December 30, 2025, https://fartaktradeco.ir/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/
  21. راهنمای کامل واردات لوازم آرایشی: از مجوزها تا ترخیص سریع در سال ۱۴۰۴ – شرکت بازرگانی GTG, accessed on December 30, 2025, https://gtg.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C/
  22. جدیدترین لیست کالاهای ممنوع گمرک ایران | کالاهای ممنوعه گمرک ایران در سال 1403 کدامند؟, accessed on December 30, 2025, https://asanbar.ir/asanpedia/news-and-report/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/
  23. ممنوعیت واردات کالا دستاوردی برای دولت نداشت و زیان‌های سنگین بر جای گذاشت – دنیای اقتصاد, accessed on December 30, 2025, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-172/4123715-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA
  24. لیست کالاهای وارداتی 1403 اطلاعت کامل – ام تی رویال – mt royal, accessed on December 30, 2025, https://mtroyal.com.tr/fa/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-1403-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84/
  25. محدودیت‌های واردات کالا در ۱۴۰۴ چیست؟ – شرکت بازرگانی GTG, accessed on December 30, 2025, https://gtg.ir/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B4-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/
  26. ممنوعیت واردات لوازم آرایشی و بهداشتی به صورت بالک لغو شد – Asriran, accessed on December 30, 2025, https://www.asriran.com/fa/news/975511/%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D9%84%DA%A9-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%B4%D8%AF
  27. ثبت اطلاعات دارویی در سامانه (TTAC)، یکی از شروط دریافت کدهای تعرفه – انجمن داروسازان تهران, accessed on December 30, 2025, https://iphatehran.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-ttac%D8%8C-%D8%B4%D8%B1%D8%B7-%D8%AF%D8%B1%DB%8C/
  28. تجهیزات پزشکی در شوک ارزی؛ سخنگوی وزارت بهداشت: قرار نیست هزینه های درمان, accessed on December 30, 2025, https://khabarfarsi.com/u/236036972
  29. کد irc چیست – شرایط – مدارک – نحوه دریافت, accessed on December 30, 2025, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3146/%DA%A9%D8%AF-irc-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA.html
  30. تفاوت IRC و UID چیست؟ راهنمای کامل کدهای اصالت دارو و ماشین‌آلات مرتبط – دمیرکو, accessed on December 30, 2025, https://damirco.com/blog/1664/irc-vs-uid-drug-authenticity-label-codes-difference
  31. تکنیکال فایل چیست؟ نحوه نوشتن تکنیکال فایل تجهیزات پزشکی – شرکت توسعه کیفیت, accessed on December 30, 2025, https://nhiso.com/what-is-the-technical-file/
  32. ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﻧﺎﻣﻪ ﺗﺠﺎرت ﺗﺮﺟﯿﺤﻰ ﺑﯿﻦ اﯾﺮان و اﺗﺤﺎدﯾﻪ اﻗﺘﺼﺎدى اوراﺳﯿﺎ, accessed on December 30, 2025, https://iccima.ir/wp-content/uploads/2023/11/yyyyZyyyyyyyZ22-12-1400.pdf
  33. فهرست جدید کالاهای رفع ممنوعیت وارداتی جهت تجارت با اوراسیا توسط گمرک ایران اعلام شد 1404, accessed on December 30, 2025, https://jafari.business/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA/
  34. اعلام فهرست کالاهای رفع ممنوعیت شده در تجارت با اوراسیا – اقتصاد معاصر – خبر فارسی, accessed on December 30, 2025, https://khabarfarsi.com/u/221052662
  35. فهرست اقلام مشمول تعرفه صفر برای صادرات به اوراسیا – آیکسپورت, accessed on December 30, 2025, https://ixport.ir/list-of-items-subject-to-zero-tariff-for-export-to-eurasia/
  36. 830. Will OFAC target Iranian manufacturers of medicines, medical devices, or products used for sanitation or hygiene or as personal protective equipment for use in Iran pursuant to Executive Order (EO) 13902 for continuing to manufacture these items? Will OFAC target persons conducting or facilitating transactions for the provision of such items to Iran if the transaction involves a person sanctioned under EO 13902?, accessed on December 30, 2025, https://ofac.treasury.gov/faqs/830
  37. Iran Foreign Direct Product Rule – Federal Register, accessed on December 30, 2025, https://www.federalregister.gov/documents/2024/07/26/2024-16566/iran-foreign-direct-product-rule
  38. کتاب قانون مقررات صادرات و واردات1403|آموزش کامل جامع مقررات صادرات و واردات – YouTube, accessed on December 30, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=6xib9h9fAKs
  39. هشدار سازمان غذا و دارو: فهرست جدید مکمل‌های غیرمجاز اعلام شد, accessed on December 30, 2025, https://darutamin.com/news/new-list-of-prohibited-supplements-announced
  40. سندیکای تولیدکنندگان مکمل های رژیمی غذایی ایران | www.IDsms.org | صفحه اصلی سایت, accessed on December 30, 2025, http://www.idsms.org/default/page/6/lang/Fa
  41. Complete Guide to Food Importation to Iran in 2025, accessed on December 30, 2025, https://shimaesmfood.com/complete-guide-to-food-importation-to-iran-in-2025/
  42. واردات چه کالاهایی به ایران ممنوع است؟ (لیست واردات کالاهای ممنوعه 1403), accessed on December 30, 2025, https://gosilkalayeshargh.com/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/