قیمت آمونیاک مایع پتروشیمی

قیمت آمونیاک مایع پتروشیمی ‌های داخلی و جهانی

ارسال شده توسط تحریریه تجارت‌نامه ۰۶ آبان ۱۴۰۴

آمونیاک به عنوان یک محصول پایه استراتژیک، نقشی محوری در اقتصاد جهانی ایفا می‌کند. این ترکیب شیمیایی دومین محصول سنتزی پرمصرف در دنیا، پس از اسیدسولفوریک، محسوب می‌شود.1 بیش از ۸۰ درصد از آمونیاک تولیدی جهان به صنایع کود شیمیایی، به‌ویژه اوره، اختصاص دارد.1 با توجه به اینکه صنعت اوره بزرگترین مصرف‌کننده با سهم ۵۶.۶ درصدی در سال ۲۰۲۳ بوده است، پویایی قیمت آمونیاک مستقیماً بر امنیت غذایی و سودآوری شرکت‌های پتروشیمی در ایران، که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان در منطقه خاورمیانه به شمار می‌روند، تأثیر می‌گذارد.2

این گزارش تخصصی با هدف مقایسه قیمت‌قیمت آمونیاک مایع پتروشیمی داخلی و خارجی، به بررسی فرصت‌های حیاتی کسب سود حداکثری برای پتروشیمی‌های ایرانی می‌پردازد. تحلیل نشان می‌دهد که دستیابی به بهره‌وری پایدار، نه تنها مستلزم رصد دقیق نوسانات جهانی است، بلکه بیش از هر چیز به اصلاحات ساختاری در حوزه قیمت‌گذاری خوراک و مدیریت ریسک تولید وابسته است.

بنچمارک‌ها و پویایی‌های بازار جهانی آمونیاک

برای درک فرصت‌های تجاری، لازم است تا نوسانات قیمت آمونیاک در هاب‌های کلیدی جهانی و روندهای فصلی تقاضا مورد ارزیابی قرار گیرند. بازار جهانی آمونیاک، که ارزش آن در سال ۲۰۲۲ بالغ بر ۲۰۵ میلیارد دلار برآورد شده است 3، تحت تأثیر شدید عرضه منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و همچنین تقاضای فصلی آسیا قرار دارد.

نوسانات کلیدی و روندهای قیمتی (۲۰۲۴ و ۲۰۲۵)

بازار آمونیاک طی سال‌های اخیر شاهد نوسانات قیمتی شدیدی بوده است. در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۴، بازار یک روند نزولی شدید را تجربه کرد؛ به عنوان مثال، قیمت‌های FOB عربستان سعودی از ۴۸۱ دلار در هر تن متراکم در ماه ژانویه به ۳۰۶ دلار در هر تن در ماه مارس کاهش یافت.4 این افت قیمت ناشی از عوامل متعددی از جمله کاهش تقاضای فصلی در اروپا به دلیل زمستان ملایم، سطح بالای موجودی در بازارهای جهانی و افزایش عرضه صادراتی از شمال آفریقا بود.4 این شرایط باعث شد تا تأمین‌کنندگان خاورمیانه فروش نقدی خود را تشدید کرده و به کاهش بیشتر قیمت‌ها دامن بزنند.4

در مقابل، در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۴، بازار تا حدودی به ثبات رسید. قیمت‌های FOB خاورمیانه در این دوره در محدوده‌ای پایدار بین ۴۲۱ دلار در هر تن در اکتبر و ۴۱۰ دلار در هر تن در دسامبر قرار گرفتند.4 با این حال، در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۵، قیمت‌ها مجدداً روند اصلاح نزولی به خود گرفتند؛ به طوری که قیمت آمونیاک تحویل شده به هند (CFR JNPT) پس از پایان این دوره، در حدود ۳۲۵ دلار در هر تن متراکم ارزیابی شد.4

نوسانات شدید در دوره‌های زمانی کوتاه، نظیر کاهش ۱۷۵ دلاری در قیمت FOB عربستان طی تنها یک سه‌ماهه، ریسک تجاری قابل توجهی را برای تولیدکنندگان ایرانی ایجاد می‌کند.4 از آنجایی که پتروشیمی‌های ایران اغلب به دلیل محدودیت‌های مالی و تحریمی مجبور به انجام معاملات نقدی (Spot) هستند، نوسان بالا به معنای افزایش ضرورت مدیریت ریسک است. در عمل، سودآوری صادرات آمونیاک ایران به‌شدت به زمان‌بندی دقیق فروش‌های نقدی و توانایی شرکت در مدیریت جریان‌های عرضه منطقه‌ای وابسته است.

چشم‌انداز بلندمدت تقاضا و تهدید آمونیاک سبز

تقاضای جهانی برای آمونیاک همچنان رو به افزایش است. پیش‌بینی می‌شود که ظرفیت جهانی تولید آمونیاک از ۱۹۰.۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۳ به ۲۳۰ میلیون تن تا سال ۲۰۲۸ افزایش یابد.2 تحلیلگران همچنین انتظار دارند تولید جهانی این محصول تا سال ۲۰۳۲ با نرخ رشد ترکیبی ۷.۲۲ درصد رشد کرده و به ۳۵۱ میلیون تن برسد.3

این افزایش تولید در مقایسه با رشد کندتر ارزش بازار جهانی (که نرخ رشد ترکیبی سالانه آن تا سال ۲۰۳۰ معادل ۵.۴ درصد تخمین زده شده است)، یک واقعیت مهم را گوشزد می‌کند: فشار کاهشی بر قیمت‌های آمونیاک در بلندمدت دور از انتظار نخواهد بود.3

ظهور آمونیاک سبز و تغییر موازنه بازار:

یکی از روندهای اساسی که مزیت رقابتی سنتی ایران را تهدید می‌کند، حرکت جهانی به سمت توسعه آمونیاک سبز (Green Ammonia) است. کشورهایی مانند چین و هند، که بزرگترین مصرف‌کنندگان آمونیاک در جهان هستند، نه تنها در پی خودکفایی در تولید کودهای نیتروژن‌دار هستند 2، بلکه سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در تولید آمونیاک با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر انجام می‌دهند. این تحول منجر به کاهش تدریجی جذابیت تجارت آمونیاک سنتزی (تولید شده از گاز طبیعی) خواهد شد. اگر ایران نتواند معضلات تأمین خوراک و لجستیک خود را حل کند، مزیت گازی کنونی در دهه آینده در برابر رقبایی که از فناوری‌های پاک و شبکه‌های تجاری بدون تحریم استفاده می‌کنند، به شدت کاهش خواهد یافت.

قیمت آمونیاک مایع پتروشیمی

تحلیل ساختار هزینه‌های داخلی: بحران قیمت‌گذاری خوراک و توقف تولید

عامل اصلی که سودآوری صادرات آمونیاک ایران را محدود می‌کند، نه نوسانات بازار جهانی، بلکه ساختار هزینه‌ای غیرمنطقی و مشکلات عملیاتی در داخل کشور است. پتروشیمی‌های تولیدکننده آمونیاک و اوره (مانند پتروشیمی‌های پردیس، خراسان، کرمانشاه و مسجدسلیمان) عموماً از گاز متان به عنوان خوراک اصلی استفاده می‌کنند.5

فرمول ناکارآمد نرخ خوراک و هزینه گزاف تولید

فرمول قیمت‌گذاری خوراک گاز پتروشیمی‌ها در ایران، که بر اساس ابلاغیه سال ۱۳۹۴ شرکت ملی صنایع پتروشیمی تدوین شده است، یکی از بزرگترین موانع در مسیر سودآوری محسوب می‌شود.7 این فرمول، قیمت را بر اساس میانگین قیمت چهار هاب بین‌المللی انرژی (TTF هلند، NBP انگلستان، Henry Hub آمریکا و AECO کانادا) و با اعمال نرخ تسعیر ارز نیما محاسبه می‌کند.7

ایراد اصلی این مکانیزم آن است که دو مورد از این چهار هاب (TTF و NBP) در کشورهای واردکننده گاز قرار دارند و ذاتاً قیمت‌های بالاتری را منعکس می‌کنند.7 این سیاست باعث شده است که در دوره‌هایی، نرخ خوراک گاز پتروشیمی‌های ایران به ارقامی مانند ۱۲ تا ۱۳ دلار به ازای هر میلیون Btu برسد.7

این در حالی است که میانگین قیمت گاز در هاب Henry Hub آمریکا طی پنج سال اخیر بین ۲.۵ تا ۵.۵ دلار به ازای هر میلیون Btu بوده است. این اختلاف فاحش نشان می‌دهد که ایران با وجود دارا بودن ذخایر عظیم گاز، خوراک را با نرخی بالاتر از میانگین جهانی و حتی در مواردی بالاتر از قیمت وارداتی LNG برای کشورهای مصرف‌کننده مانند هند یا چین، به تولیدکنندگان خود عرضه می‌کند.7

فشرده شدن حاشیه سود:

این افزایش گزاف در هزینه‌های خوراک، مستقیماً به فشرده شدن حاشیه سود شرکت‌ها منجر شده است. صورت‌های مالی شرکت‌های بزرگ تولیدکننده آمونیاک و اوره، مانند پتروشیمی پردیس، نشان‌دهنده کاهش قابل توجهی در سودآوری است.7 حاشیه سود خالص پتروشیمی پردیس از ۶۵ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۴۶ درصد در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است.8 این کاهش شدید حاشیه سود به وضوح نشان می‌دهد که مزیت رقابتی طبیعی ایران به دلیل اعمال نرخ خوراک بالاتر از قیمت جهانی، عملاً از بین رفته است و امکان بهره‌برداری کامل از بازارهای صادراتی سلب شده است.

هزینه پنهان ناشی از عدم پایداری تولید: عدم‌النفع ارزی ۱.۲ میلیارد دلاری

محدودیت‌های عملیاتی ناشی از سیاست‌گذاری‌های داخلی، هزینه‌ای پنهان و بسیار عظیم‌تر از قیمت خوراک تحمیل می‌کند. تولید آمونیاک، متانول و اوره در ایران به شدت تحت تأثیر قطع یا کاهش خوراک گاز در فصول سرد قرار دارد.

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که به طور متوسط ۴۰ درصد از ظرفیت عملیاتی نصب شده واحدهای تولیدکننده آمونیاک، اوره و متانول در سال گذشته، به دلیل قطعی گاز در زمستان یا عدم توجیه اقتصادی تولید در تابستان، غیرفعال باقی مانده است.7 این میزان توقف عملیاتی معادل از دست دادن ظرفیت بالقوه تولید حدود ۸ میلیون تن محصول پتروشیمی است.7

اهمیت Uptime برای سودآوری:

حداکثرسازی سود صادراتی، بیش از آنکه به چانه‌زنی بر سر قیمت خوراک وابسته باشد، در گرو دستیابی به ۱۰۰ درصد ظرفیت عملیاتی (Uptime) است. طبق برآوردهای انجام شده، عدم‌النفع ارزی (Foreign Exchange Loss) ناشی از توقف ۴۰ درصدی تولید در این واحدها، سالانه حدود ۱.۲ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.7 این رقم، تنها ضرر ناشی از کاهش فروش صادراتی را شامل می‌شود و خسارات ناشی از هزینه‌های ثابت، استهلاک، سرمایه در گردش معطل‌مانده و آسیب به اعتبار بین‌المللی برند را در بر نمی‌گیرد.7

شرکت‌های پتروشیمی، از جمله مجتمع‌های گازمحور عسلویه و ماهشهر، در برخی موارد مجبور شده‌اند قراردادهای ۸ ماهه تأمین گاز امضا کنند، به این معنی که عملاً برای چهار ماه در سال تولید متوقف می‌شود.7 پایداری تولید ۱۲ ماهه می‌تواند به کاهش قابل توجه هزینه ثابت هر واحد محصول (Fixed Cost Absorption) و در نتیجه افزایش چشمگیر حاشیه سود ناخالص شرکت‌ها منجر شود، حتی با وجود فشارهای قیمتی و تحریمی.

مقایسه قیمت‌های صادراتی ایران و هزینه‌های بازرگانی خارجی

ایران به عنوان سومین تولیدکننده بزرگ آمونیاک در خاورمیانه (با تولید سالانه ۴.۴ میلیون تن، پس از عربستان و قطر) نقش مهمی در تأمین بازارهای آسیایی دارد.1 با این حال، قیمت آمونیاک پتروشیمی‌های ایران در بازارهای جهانی، به دلیل واقعیت‌های تحریمی، با بنچمارک‌های اصلی فاصله معناداری دارد.

تأثیر تحریم‌ها و هزینه تخفیف قیمتی

تحریم‌های بین‌المللی و انزوای سیاسی، صادرکنندگان ایرانی را ناچار کرده است تا برای حفظ سهم بازار خود، از ابزار “انعطاف قیمتی” (تخفیف) استفاده کنند.9 این تخفیف‌ها به عنوان یک “حق بیمه ریسک” عمل می‌کنند تا خریداران را به پذیرش موانع بانکی، لجستیکی و مشکلات بیمه تشویق نمایند.11

برای درک این شکاف قیمتی، می‌توان به داده‌های اخیر استناد کرد. در حالی که محموله‌های آمونیاک با منشأ غیر تحریمی برای تحویل به هند (CFR) در ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۴۵۰ دلار در هر تن معامله می‌شدند 12، نرخ محموله‌های CFR JNPT هند در سه‌ماهه اول ۲۰۲۵ (که غالباً شامل محموله‌های ارزان‌قیمت‌تر ایران نیز می‌شود) در حدود ۳۲۵ دلار در هر تن ارزیابی شد.4 این تفاوت قیمت فاحش (بیش از ۱۰۰ دلار در هر تن) نشان‌دهنده جریمه‌ای است که صادرکننده ایرانی برای دور زدن تحریم‌ها (از طریق روش‌هایی مانند خاموش کردن سیستم‌های ردیابی کشتی AIS یا جابه‌جایی کشتی به کشتی) متحمل می‌شود.11

مدیریت این تخفیف، که مستقیماً قیمت صادراتی محقق شده (Netback Price) را کاهش می‌دهد، یک چالش کلیدی در بازرگانی خارجی است. هرچند تحریم‌ها فشار زیادی وارد می‌کنند، اما کارشناسان معتقدند به دلیل تفاوت‌های فنی و لجستیکی صنعت پتروشیمی با صنعت نفت خام، تحریم کامل این محصولات دشوار است و ایران می‌تواند با فرآوری بیشتر، سهم خود را در بازارهای آسیا حفظ کند.9

هزینه‌های عملیاتی و تسهیلات بازرگانی داخلی

در بعد هزینه‌های بازرگانی داخلی، دولت سیاست‌های نسبتاً حمایتی را در قبال صادرات آمونیاک و اوره اتخاذ کرده است. طبق مصوبه هیئت وزیران، میزان قطعی عوارض صادراتی برای محصول آمونیاک و اوره تنها ۰.۰۵ درصد تعیین شده است.13 این نرخ بسیار پایین، بار مالی اضافی کمی بر دوش صادرکنندگان می‌گذارد و نشان‌دهنده اولویت‌گذاری سیاست‌گذاران بر حفظ جریان ارزآوری این محصولات در شرایط تحریم است.

در بازار داخلی، قیمت آمونیاک (مانند نرخ ۲۷ میلیون ریال در هر کیلوگرم برای آمونیاک صنعتی در مقطعی) 15 تابع نرخ ارز نیما و قیمت‌های جهانی در بورس کالا است.16 با این حال، با توجه به اینکه هزینه خوراک گاز داخلی بالاتر از نرخ جهانی تعیین می‌شود، تولید آمونیاک خام برای فروش در بازار داخلی، جذابیت کمتری نسبت به صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر دارد.

راهبردهای کلیدی برای افزایش بهره‌وری و حداکثرسازی سود

با در نظر گرفتن چالش‌های ساختاری قیمت خوراک، عدم پایداری تولید و جریمه‌های تحریمی در قیمت صادراتی، استراتژی‌های سودآوری برای پتروشیمی‌های آمونیاکی باید بر دو محور اصلی متمرکز باشند: اصلاحات کلان در سیاست‌گذاری و بهینه‌سازی عملیات بازرگانی.

اولویت استراتژیک: تضمین پایداری تولید

چنانکه در تحلیل‌ها مشخص شد، از دست دادن ۴۰ درصد ظرفیت تولید به دلیل قطعی گاز، بزرگترین تهدید برای سودآوری است.7 بازیابی این ظرفیت، مهم‌ترین گام برای افزایش سود است و مدیران پتروشیمی مسجدسلیمان نیز بر حل مشکل دریافت گاز خوراک کافی برای تحقق ظرفیت اسمی تأکید کرده‌اند.17

اصلاح فرمول قیمت‌گذاری خوراک:

برای دستیابی به پایداری تولید و جذب سرمایه‌گذاری، لازم است فرمول قیمت‌گذاری خوراک گاز متان اصلاح شود. پیشنهادهای کارشناسی شامل موارد زیر است 7:

۱. تعیین سقف منطقی (Cap): نرخ خوراک باید دارای یک سقف منطقی باشد و محاسبه آن بر اساس هزینه واقعی استخراج و انتقال داخلی (و نه صرفاً هاب‌های واردکننده جهانی) صورت گیرد.

۲. مشوق‌های صادراتی: اعمال سیاست‌های حمایتی و اعطای مشوق‌های مالی برای تضمین تأمین خوراک در طول سال، به‌ویژه برای مجتمع‌های صادرات‌محور، می‌تواند رقابت‌پذیری آن‌ها را در سطح جهانی (مانند رقبا در قطر و عربستان) حفظ کند.5

با افزایش پایداری تولید از طریق تأمین ۱۲ ماهه خوراک، شرکت‌ها می‌توانند هزینه تمام شده هر واحد محصول را به شدت کاهش دهند و با جذب بهتر هزینه‌های ثابت، توانایی بیشتری برای ارائه تخفیف‌های مورد نیاز در بازارهای صادراتی (Discount Penalty) پیدا کنند؛ این چرخه منجر به افزایش درآمد ارزی و سود خالص خواهد شد.

قیمت آمونیاک مایع پتروشیمی

استراتژی توسعه زنجیره ارزش و تنوع‌بخشی بازار

تبدیل آمونیاک به محصول نهایی:

آمونیاک به عنوان یک محصول میانی، باید در صورت امکان، به محصولات با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شود. با توجه به سهم بزرگ اوره در مصرف جهانی آمونیاک 2، واحدهای آمونیاک‌سازی که دارای خطوط تولید اوره هستند (مانند پتروشیمی پردیس، خراسان، شیراز و کرمانشاه 6)، به سودآوری بیشتری دست می‌یابند. شرکت‌هایی نظیر پتروشیمی پردیس توانسته‌اند با تمرکز بر این استراتژی، افزایش ۱۵ درصدی در تناژ صادرات و افزایش ۲۰ درصدی در درآمد ریالی صادرات آمونیاک و اوره را در یک دوره مالی محقق سازند.18

تنوع‌بخشی جغرافیایی و مدیریت لجستیک:

برای کاهش ریسک‌های سیاسی و تجاری ناشی از تمرکز بیش از حد بر بازارهای سنتی آسیا، تنوع‌بخشی به بازارهای هدف ضروری است. پتروشیمی پردیس نمونه‌ای موفق در این زمینه است که با قرارداد ۵ ساله خود با بازار برزیل، ماهانه ۱۲۰ هزار تن محصول به این مقصد آمریکای لاتین صادر می‌کند.19

از نظر لجستیکی، متخصصان بازرگانی خارجی باید با استفاده از کانال‌های حمل‌ونقل جایگزین و مکانیزم‌های مالی غیر دلاری، هزینه‌های پنهان حمل‌ونقل و بیمه ناشی از تحریم‌ها را به حداقل برسانند. تلاش‌هایی مانند صادرات ۲۸ کشتی محصول آمونیاک توسط پتروشیمی هنگام که ۸۵ میلیون دلار ارزآوری به همراه داشته است، نشان دهنده اهمیت مدیریت لجستیکی فعال در شرایط دشوار است.20

نتیجه‌گیری و فراخوان استراتژیک

بازار جهانی آمونیاک، با وجود پویایی‌های پیچیده و روند کاهشی قیمت در بلندمدت ناشی از اشباع عرضه و ظهور آمونیاک سبز، همچنان یک منبع حیاتی ارزآوری برای ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ خاورمیانه است. فرصت‌های کسب سود حداکثری در این صنعت، دیگر صرفاً به نوسانات کوتاه‌مدت بازار (مانند نوسانات قیمت FOB خاورمیانه) محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند بازنگری در مدل کسب‌وکار داخلی است.

بزرگترین زیان صنعت پتروشیمی آمونیاکی ایران، نه در قیمت‌گذاری خوراک، بلکه در عدم‌النفع ۱.۲ میلیارد دلاری ناشی از توقف ۴۰ درصدی ظرفیت تولید است.7 اصلاح فرمول قیمت‌گذاری خوراک گاز، با هدف تعیین یک سقف منطقی بر اساس هزینه‌های داخلی و تضمین تأمین خوراک در تمام طول سال، اولین و مهم‌ترین گام برای تبدیل مزیت انرژی کشور به سودآوری پایدار صادراتی خواهد بود.

در سطح عملیاتی، مدیران و تحلیلگران باید تمرکز خود را از حاشیه سود ناخالص بر “پایداری عملیاتی” و “توسعه زنجیره ارزش” معطوف کنند. تبدیل آمونیاک به اوره (مانند استراتژی پتروشیمی پردیس) و تنوع‌بخشی قوی در بازارهای صادراتی (مانند قرارداد با برزیل)، می‌تواند تأثیر جریمه‌های تحریمی (Discount Penalty) را کاهش داده و حاشیه سود نهایی شرکت‌ها را به سطوح قابل رقابت بین‌المللی نزدیک سازد.

قیمت آمونیاک مایع پتروشیمی

منابع

  1. ایران در خاورمیانه با تولید سالانه 4.4 میلیون تن آمونیاک پس – نیپنا, accessed on October 28, 2025, https://www.nipna.ir/fa/newsagency/26740/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%87-4-4-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DA%A9-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%82%D8%B7%D8%B1
  2. تحلیل صنعت آمونیاک با رویکرد مصرف جدید-قسمت اول – دنیای اقتصاد, accessed on October 28, 2025, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%D9%81%D8%AA-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-35/4085972-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DA%A9-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%84
  3. آینده مبهم تولید آمونیاک در ایران/ آخرین وضعیت بازار های جهانی | نفت آرا, accessed on October 28, 2025, https://www.naftara.ir/fa/news/12764/%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%87%D9%85-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C
  4. Ammonia Price Trend, Chart, Pricing Forecast And Index – PriceWatch, accessed on October 28, 2025, https://www.price-watch.ai/ammonia-prices/
  5. تحلیل قیمتگذاری خوراک پتروشیمی, accessed on October 28, 2025, https://www.nipna.ir/fa/newsagency/pdf/8179
  6. 8 واحد پتروشیمی تولید کننده آمونیاک در ایران را بشناسید – اسمارت کاتالیست, accessed on October 28, 2025, https://smartcatalyst.ir/ammonia-units-in-iran/
  7. فرمول مرگبار صنعت پتروشیمی در قیمت‌گذاری خوراک گاز – مسیر انرژی, accessed on October 28, 2025, https://energypath.ir/%D9%81%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B1%DA%AF%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%DA%AF%D8%A7%D8%B2/
  8. تحلیل بنیادی شپدیس؛ پیش‌بینی EPS و P/E شرکت پتروشیمی پردیس در سال 1405 – انیگما, accessed on October 28, 2025, https://enigma.ir/blog/shapdis-fundamental-analysis/
  9. بررسی شانس تحریم پتروشیمی از دریچه قیمت – انجمن صنفی تولیدکنندگان لوله و اتصالات پلی اتیلن, accessed on October 28, 2025, https://ippfa.ir/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B3-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%DA%86%D9%87-%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA/
  10. تجارت آینده انرژی در جهان بر پایه آمونیاک است/ اثر تحریم‌ها بر صادرات اوره ایران – خبرگزاری موج, accessed on October 28, 2025, https://www.mojnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-4/521927-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A2%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
  11. Iran’s Oil Exports: Resilience Amid Sanctions and ‘Snapback’ – Stimson Center, accessed on October 28, 2025, https://www.stimson.org/2025/irans-oil-exports-resilience-amid-sanctions-and-snapback/
  12. International ammonia prices maintain upward march on capacity constraints – Profercy, accessed on October 28, 2025, https://www.profercy.com/international-ammonia-prices-maintain-upward-march-on-capacity-constraints/
  13. شفاف سازی پتروشیمی خراسان در خصوص عوارض صادراتی – ایپنا, accessed on October 28, 2025, https://ipna.news/166416/%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1/
  14. شفاف سازی پتروشیمی خراسان در خصوص عوارض صادراتی – نفت آرا, accessed on October 28, 2025, https://www.naftara.ir/fa/news/10001/%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%81-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C
  15. قیمت خرید و فروش آمونیاک صنعتی (مایع و گاز) مجموعه پتروآلتون, accessed on October 28, 2025, https://petroalton.ir/product/ammonia/
  16. لیست قیمت پایه محصولات پتروپالایشی در بورس کالا, accessed on October 28, 2025, https://boursecollege.com/article/price-list-of-petrochemical-products/
  17. ۸۶ هزار تن اوره و ۵۳ هزار تن آمونیاک در تیرماه تولید شد – خبرآنلاین, accessed on October 28, 2025, https://www.khabaronline.ir/news/1935560/%DB%B8%DB%B6-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%88-%DB%B5%DB%B3-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D9%86-%D8%A2%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%AF
  18. تغییر مدل صادراتی منجر به افزایش ۴۰ دلاری هرتن اوره شد – ایرنا, accessed on October 28, 2025, https://www.irna.ir/news/85673831/%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%B4%DB%B0-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D8%AF
  19. مجمع «شپدیس» ۲۷۵۰ تومان سود تقسیم کرد – بورس 24, accessed on October 28, 2025, https://www.bourse24.ir/news/282660
  20. صادرات ۲۸ کشتی از محصول آمونیاک پتروشیمی هنگام/ ۸۵ میلیون دلار ارزآوری برای کشور محقق شده است – شانا, accessed on October 28, 2025, https://www.shana.ir/news/647886/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DB%B2%DB%B8-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A2%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%A7%DA%A9-%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%85-%DB%B8%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%B1