صادرات ورق فولادی به کشورهای همسایه: بررسی فرصت‌های بازارهای ترکیه، پاکستان و عمان

مقدمه

محصولات تخت فولادی، شامل ورق گرم، سرد و به‌ویژه ورق‌های پوشش‌دار مانند گالوانیزه و رنگی، ستون فقرات زنجیره تأمین در صنایع ساخت‌وساز، خودروسازی و لوازم خانگی در منطقه هستند.¹ با توجه به جایگاه ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ فولاد جهان، صادرات ورق فولادی به کشورهای همسایه، عامل اصلی ارزآوری و ثبات اقتصادی در صنعت فولاد کشور محسوب می‌شود.³

نزدیکی جغرافیایی و روابط سیاسی نسبتاً پایدار با کشورهای همسایه، علی‌رغم چالش‌های مستمر تحریم‌های بین‌المللی، فرصت‌های بی‌بدیلی برای صادرات پایدار ورق فولادی فراهم آورده است. این گزارش با هدف ارائه یک نقشه راه عملیاتی، به بررسی سه بازار استراتژیک ترکیه، پاکستان و عمان می‌پردازد تا صادرکنندگان بتوانند مسیرهای تجاری خود را با درک عمیق از ساختار تقاضا، موانع تعرفه‌ای، و الزامات کیفی هر بازار برنامه‌ریزی کنند.

چشم‌انداز کلان صادرات ورق فولادی ایران: فرصت‌ها و چالش‌های ساختاری

صنعت فولاد ایران با وجود چالش‌های داخلی و خارجی، همچنان یک بازیگر کلیدی در منطقه است. ترکیب صادرات محصولات فولادی ایران شامل محصولات میانی و نهایی است که ورق‌های فولادی جایگاه مهمی در این سبد دارند.²

جایگاه ایران در تولید و ترکیب صادرات محصولات تخت

ایران به عنوان یکی از ده تولیدکننده برتر فولاد در سطح جهانی، از نظر کیفیت مواد اولیه، اعتبار بالایی دارد. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که محصولاتی نظیر بیلت و اسلب ایرانی در تعیین قیمت جهانی فولاد به عنوان یک معیار در نظر گرفته می‌شوند.³ این قدرت در بخش محصولات میانی، نشان‌دهنده توانمندی کشور در تولید مواد خام با کیفیت استاندارد است که صادرکنندگان ورق‌های نهایی باید از این اعتبار فنی استفاده کرده و بر استاندارد بالای محصولات خود، فراتر از رقابت صرفاً قیمتی، تأکید نمایند.

مقاصد اصلی صادراتی برای انواع ورق‌های فولادی ایرانی، به ویژه ورق‌های گالوانیزه، رنگی و روغنی، شامل کشورهای منطقه‌ای همچون عراق، افغانستان، امارات متحده عربی، عمان، ترکیه و پاکستان هستند.² آمارها حاکی از رشد مثبت در بخش صادرات محصولات فولادی است؛ به طوری که در یک بازه زمانی، حجم صادرات محصولات فولادی رشد ۵۶ درصدی داشته و از ۲۷ هزار تُن به ۴۲ هزار تُن رسیده است.⁵ این رشد، پتانسیل بالای بازارهای همسایه برای جذب محصولات تخت ایرانی را تأیید می‌کند.

موانع ساختاری داخلی و تأثیر آن بر تعهدات صادراتی

با وجود پتانسیل بالای صادرات، صنعت فولاد ایران با دو چالش ساختاری جدی مواجه است که ثبات حضور آن در بازارهای منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار می‌دهد:

۱. چالش انرژی و لجستیک تعهدات: محدودیت‌های تأمین انرژی، به ویژه کمبود برق و گاز در فصول اوج مصرف، یکی از جدی‌ترین موانع تولید پایدار است.⁴ این محدودیت‌ها، تولید و تحویل به‌موقع محصولات صادراتی را مختل کرده و تبعات منفی در پی دارد. عدم قطعیت در برنامه تحویل کالا، به طور مستقیم بر اعتبار و اعتماد صادرکنندگان ایرانی در بازارهای رقابتی (مانند ترکیه و عمان) تأثیر می‌گذارد. در بازارهایی که رقبایی چون چین و هند عرضه پایدار ارائه می‌دهند، ریسک لجستیکی ناشی از اختلال در تولید داخلی می‌تواند خریداران را وادار سازد که حتی با وجود مزیت قیمتی ایران، به سمت تأمین‌کنندگان مطمئن‌تر حرکت کنند.

۲. رقابت جهانی و کهنگی تکنولوژی: یکی دیگر از موانع اساسی، شتاب توسعه صنعت فولاد در سایر کشورهای دنیاست. کارشناسان معتقدند عقب‌ماندگی کارخانجات داخلی از به‌روزرسانی فناوری و توسعه پایدار، می‌تواند در بلندمدت سهم دو درصدی ایران از بازارهای جهانی را کاهش دهد.⁴ حفظ بازار جهانی نیازمند تولید با کیفیت استاندارد و در عین حال با قیمت رقابتی پایین‌تر است.⁴ برای دستیابی به این هدف، نوآوری و حرکت به سمت بهره‌وری انرژی و کاهش هزینه‌های تولید اجتناب‌ناپذیر است.

تحلیل عمیق بازار ترکیه: مدیریت ریسک‌های تعرفه‌ای و رقابتی

ترکیه به عنوان دروازه ورود به اروپا و یکی از بزرگترین تولیدکنندگان فولاد جهان، یک بازار رقابتی و استراتژیک برای محصولات تخت ایران محسوب می‌شود.

ساختار تقاضا و نوسانات بازار فولاد ترکیه

بازار فولاد ترکیه با نوسانات نرخ ارز جهانی و رکود در بخش‌های مصرفی اصلی مانند ساخت‌وساز و خودروسازی، روبرو بوده است.⁷ این عوامل باعث شده‌اند که تقاضای داخلی برای مقاطع فولادی، از جمله ورق، رشد منفی را تجربه کند. با این حال، نیاز مقطعی به واردات، به‌ویژه در انواع ورق‌های تخصصی و با مشخصات فنی خاص، همچنان وجود دارد. قابل توجه است که کارخانجات فولاد ترکیه با نرخ ظرفیت نسبتاً پایینی (۵۰ تا ۵۵ درصد ظرفیت اسمی) فعالیت می‌کنند که این نرخ یکی از پایین‌ترین‌ها در جهان است.⁸

فرصت استثنایی ناشی از تعرفه‌های ضد دامپینگ

یکی از مهم‌ترین فرصت‌های استراتژیک اخیر برای صادرکنندگان ایرانی، اقدام دولت ترکیه در اعمال تعرفه‌های سنگین ضد دامپینگ (Anti-Dumping – AD) بر واردات محصولات تخت فولادی از برخی کشورهای آسیایی است.⁸ ترکیه این عوارض را به منظور حمایت از تولید داخلی خود در برابر مازاد عرضه جهانی، به‌ویژه از سوی چین، وضع کرده است.⁸

• تعرفه‌های اعمال شده علیه واردات از چین بین ۱۵ تا ۴۳ درصد متغیر است.
• تعرفه‌های واردات از روسیه، هند و ژاپن نیز بین ۶ تا ۹ درصد تعیین شده است.⁹

این تعرفه‌ها بر واردات حجم قابل توجهی از محصولات فولادی (حدود ۴ میلیون تن به ارزش ۲ تا ۲.۲ میلیارد دلار) تأثیر می‌گذارد.⁹ از آنجایی که مازاد عرضه فولاد چین در سال جاری می‌تواند به ۱۲۰ میلیون تن برسد و این کشور را به تهدیدی برای صنعت فولاد سراسر جهان تبدیل کند، اقدام ترکیه یک پنجره فرصت استراتژیک برای ایران ایجاد می‌کند. با اعمال تعرفه ۴۳ درصدی بر چین، عملاً بخش بزرگی از واردات ارزان به ترکیه مسدود شده است. صادرکنندگان ایرانی با اثبات ثبات کیفی و پایداری در عرضه، می‌توانند این شکاف تأمین را پر کرده و سهم بازار چین را در محصولات ورق به دست آورند.

مسیر کاهش عوارض گمرکی از طریق توافقات ترجیحی (D-8)

ایران و ترکیه هر دو عضو گروه کشورهای در حال توسعه هشت (D-8) هستند. با اجرایی شدن توافق تجارت ترجیحی این گروه برای کشورهایی نظیر ایران و ترکیه، شرایط جدیدی برای کاهش نرخ‌های تعرفه ایجاد شده است.¹⁰ بر اساس این توافق، نرخ‌های تعرفه برای محصولات مختلف، به صورت تدریجی کاهش می‌یابد (به عنوان مثال، از بیش از ۱۰ درصد به ۸ درصد، یا از ۱۵-۲۵ درصد به ۱۵ درصد).¹⁰ این توافق، یک مزیت رقابتی قانونی و بلندمدت برای صادرکنندگان ایرانی در مقایسه با سایر رقبای آسیایی (که اغلب مشمول تعرفه‌های شدید ضد دامپینگ هستند) فراهم می‌آورد و رقابت‌پذیری قیمت نهایی ورق فولادی ایران را در بازار ترکیه افزایش می‌دهد.

تحلیل بازار پاکستان: محوریت پروژه‌های زیرساختی و کریدور CPEC

بازار پاکستان به دلیل ضعف ساختاری در تولید داخلی و نیاز مبرم به توسعه زیرساخت‌ها، یکی از مقاصد اصلی و ساختاری صادرات ورق فولادی ایران است.

تحلیل شکاف عرضه و تقاضا: وضعیت بحرانی صنعت داخلی پاکستان

صنعت فولاد داخلی پاکستان با بحران عمیقی روبرو است. مجتمع فولاد پاکستان (PSM)، به عنوان بزرگترین مرکز تولید دولتی، از سال ۲۰۱۵ تعطیل یا فلج شده و تا سال ۲۰۱۹ بیش از ۳ میلیارد دلار ضرر روی دست دولت گذاشته است.¹¹ تلاش‌های دولت پاکستان برای احیای این کارخانه یا واگذاری آن به سرمایه‌گذاران خارجی ادامه دارد و شرکت‌های چینی، روسی و همچنین کنسرسیوم‌هایی با حضور شرکت‌های ایرانی (از جمله فولاد مبارکه و ذوب آهن اصفهان) تمایل خود را برای احیای آن ابراز کرده‌اند.¹¹

فلج صنعت داخلی، نیاز پاکستان به واردات محصولات فولادی را ساختاری و دائمی کرده است. شکاف بین تولید داخلی و تقاضای سالانه آهن و فولاد در پاکستان در سال گذشته ۳.۱ میلیون تُن گزارش شده است.¹³ این وضعیت، فرصتی بلندمدت برای ایران ایجاد می‌کند. صادرکنندگان باید این فرصت را نه فقط به عنوان یک فروش مقطعی، بلکه به عنوان یک سرمایه‌گذاری استراتژیک در نظر بگیرند. مشارکت در احیای PSM می‌تواند نفوذ ایران را در صنعت فولاد پاکستان تثبیت کرده و ایران را به تأمین‌کننده اصلی مواد اولیه (بیلت و اسلب) یا ورق‌های تخصصی برای تکمیل سبد محصولات PSM تبدیل کند.

محرک اصلی رشد تقاضا: کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC)

مهمترین محرک رشد تقاضای فولاد در پاکستان، تسریع در پروژه‌های عمرانی مرتبط با کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) است. این کریدور که بندر گوادر در بلوچستان را به کاشغر چین متصل می‌کند، شریان حیاتی توسعه زیرساخت، انرژی و صنعت در پاکستان است.¹³

پروژه‌های در حال انجام CPEC، از جمله توسعه منطقه ویژه اقتصادی راشاکای و منطقه آزاد گوادر، تقاضای کلانی برای ورق‌های فولادی مورد نیاز در ساخت‌وسازهای عمرانی، ساخت بندرگاه‌ها و ایجاد واحدهای صنعتی ایجاد کرده است.¹³ با این حال، صادرکنندگان باید به این نکته توجه داشته باشند که مدیریت و تأمین مالی CPEC توسط چین انجام می‌شود.¹⁴ بنابراین، رقابت شدیدی از سوی شرکت‌های چینی یا شرکت‌های دارای سرمایه‌گذاری چینی برای تأمین فولاد این پروژه‌ها وجود خواهد داشت. برای رقابت مؤثر، ایران باید بر مزیت جغرافیایی و استفاده از مسیرهای حمل و نقل سریع‌تر زمینی یا دریایی تأکید کند تا هزینه‌های لجستیک را در مقایسه با مسیر طولانی دریایی چین کاهش دهد.

الزامات ورود عملیاتی و لجستیک زمینی

مسیر اصلی صادرات فولاد به پاکستان به دلیل مرز مشترک، از طریق حمل و نقل جاده‌ای و زمینی است. اگرچه حمل و نقل دریایی به بندر کراچی نیز برای محموله‌های بزرگ‌تر و مقرون به صرفه مناسب است.¹⁵ برای ورود به بازار پاکستان، علاوه بر الزامات تجاری مرسوم، ارائه مدارکی چون پروانه بهره‌برداری معتبر، کارت بازرگانی، گواهی مبدأ و گواهی استاندارد معتبر که انطباق کالا با استانداردهای ملی و بین‌المللی را نشان دهد، ضروری است.¹

تحلیل استراتژیک بازار عمان: نقش هاب ترانزیت و صادرات مجدد

عمان نه تنها یک بازار مصرفی، بلکه مهم‌ترین کانال لجستیکی و مالی ایران در منطقه برای دسترسی به بازارهای ثالث محسوب می‌شود.

موقعیت استراتژیک عمان و مزیت ری‌اکسپورت

عمان به دلیل نزدیکی جغرافیایی به ایران و برخورداری از روابط سیاسی پایدار، یک مزیت لجستیکی کلیدی فراهم می‌کند که هزینه‌های حمل و نقل دریایی را به حداقل می‌رساند.¹⁷ اما نقش حیاتی این کشور در تجارت فولاد، به عنوان هاب ری‌اکسپورت (صادرات مجدد) برجسته می‌شود. عمان در سال ۲۰۲۴، پس از امارات، دومین مقصد صادرات مجدد ایران بوده است و این موقعیت استراتژیک، دسترسی به بازارهای آفریقا، جنوب آسیا و سایر بازارهای جهانی را برای فولاد ایران از طریق ترانزیت مطمئن فراهم می‌کند.¹⁷

این استراتژی، راهکاری جایگزین برای دور زدن محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها در تجارت مستقیم با بازارهای بزرگ غربی است. موفقیت در این مسیر به معنای فروش ورق صرفاً به مصرف‌کنندگان عمانی نیست، بلکه هدف اصلی، ورود به زنجیره ارزش جهانی از طریق کانال‌های تجاری عمانی است. صادرات ورق‌های استراتژیک و پیشرفته (مانند ورق X65MS تولید شده توسط فولاد اکسین خوزستان) از این مسیرها، نشان‌دهنده توانایی ایران در تأمین محصولات با ارزش افزوده بالا برای بازارهای بین‌المللی است.¹⁸

رقابت سنگین و نیاز به استانداردهای بین‌المللی

چالش اصلی در بازار عمان، رقابت شدید با بازیگران بزرگ فولاد مانند چین، هند و امارات است که سهم قابل توجهی از بازار این کشور و بازارهای آفریقا/آسیا را در اختیار دارند.¹⁷ این کشورها از نظر قیمت، کیفیت و تنوع محصولات، رقبای قدرتمندی محسوب می‌شوند.

برای غلبه بر این رقابت، ایران نمی‌تواند صرفاً به رقابت قیمتی اتکا کند؛ بلکه باید بر مزیت کیفیت و پایبندی دقیق به استانداردهای جهانی تأکید کند. از آنجایی که عمان دروازه‌ای برای صادرات مجدد است، الزامات کیفی سخت‌گیرانه‌ای در این بازار اعمال می‌شود. صادرکنندگان باید به استانداردهای بین‌المللی شناخته شده‌ای مانند JIS (ژاپن)، ASTM (آمریکا) و BS (بریتانیا) توجه ویژه داشته باشند.¹⁹

ارائه گواهینامه کیفی MTC (Material Test Certificate) که تأیید کننده انطباق محصول با استانداردهای ملی و بین‌المللی است، برای تسهیل فرآیند ترخیص و به ویژه ری‌اکسپورت حیاتی است.¹ همچنین، دقت در ارائه گواهی عدل‌بندی (Packing List) که جزئیات دقیق وزن، تعداد و استاندارد محصول را مشخص می‌کند، تضمین می‌کند که کالا برای مشتری نهایی در کشور ثالث قابل قبول باشد.¹

موانع اداری و مالی در تجارت با عمان

با وجود روابط سیاسی مطلوب، بوروکراسی پیچیده اداری و تغییرات مداوم در قوانین و مقررات گمرکی عمان، روند صادرات را دشوار و زمان‌بر کرده است. علاوه بر این، مشکلات ناشی از تحریم‌ها در زمینه نقل و انتقالات مالی و ارزی، یکی دیگر از موانع کلیدی در تجارت با عمان است.¹⁷

روش‌های اجرایی، لجستیک و تسویه مالی در صادرات به همسایگان

صادرات موفق ورق فولادی به کشورهای همسایه، نیازمند اتخاذ روش‌های خلاقانه در حوزه تأمین مالی و بهینه‌سازی مسیرهای حمل و نقل است.

راهکارهای عملی انتقال ارز و پرداخت در شرایط تحریم

به دلیل تحریم‌های جهانی، امکان استفاده از روش‌های استاندارد بین‌المللی مانند اعتبار اسنادی (LC) از طریق سیستم بانکی رسمی ایران عملاً منتفی است.²⁰ در نتیجه، صادرکنندگان در تجارت با ترکیه، پاکستان و عمان به روش‌های جایگزین روی آورده‌اند:

۱. استفاده از صرافی‌های معتمد: رایج‌ترین روش برای انتقال ارز بین‌المللی در شرایط تحریم، از طریق شبکه‌ای از صرافی‌های مورد تأیید فروشنده و خریدار انجام می‌شود.20 بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ فولاد، صرافان معتمدی در کشورهای دیگر دارند که امور نقل و انتقال ارز را تسریع می‌کنند.

۲. واریز دلاری به حساب کارخانه: در این روش، تاجر خارجی ارز را به داخل کشور منتقل کرده و سپس از طریق سیستم بانکی جمهوری اسلامی ایران به حساب کارخانه واریز می‌کند.20 این روش توسط بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۳. واریز ریالی: در صورتی که تاجر خارجی مقیم ایران باشد یا نماینده معتمدی در داخل کشور داشته باشد، می‌تواند وجه محصول را به صورت ریالی به حساب تولیدکننده واریز نماید.20

اتکای شدید به صرافی‌ها در معاملات بزرگ، ریسک نوسان نرخ ارز و پیچیدگی‌های عملیاتی را به همراه دارد. برای کاهش این ریسک‌ها در بازارهای نوسانی، تدوین قراردادهای بلندمدت با مکانیزم‌های تعدیل قیمت مشخص، ضروری است تا صادرکننده در معرض نوسانات ناگهانی نرخ در زمان تسویه حساب نهایی قرار نگیرد.

بهینه‌سازی مسیرهای لجستیکی برای صادرات محصولات تخت

ورق‌های فولادی، به‌ویژه انواع گرم و ضخیم، محموله‌های سنگینی هستند که انتخاب روش حمل و نقل مناسب، تأثیر مستقیمی بر هزینه نهایی و رقابت‌پذیری محصول دارد.

• ترکیه و پاکستان (حمل جاده‌ای و ریلی): به دلیل برخورداری ایران از مرزهای مشترک خاکی، حمل و نقل جاده‌ای یک شریان اصلی است که سرعت تحویل بالاتری را فراهم می‌کند.¹⁶ با این حال، استفاده از خطوط راه‌آهن (مسیر ایران به ترکیه و یا مسیر سرخس برای ترانزیت به مقاصد میانی) قویاً توصیه می‌شود، زیرا حمل ریلی از نظر هزینه برای محموله‌های سنگین فولادی (با ظرفیت ۶۰ تن در هر واگن) نسبت به حمل جاده‌ای مرقوم به صرفه‌تر است.¹⁶ برای بازار ترکیه که زمان تحویل مهم است، استفاده انعطاف‌پذیر از ترکیبی از حمل جاده‌ای (برای سرعت) و ریلی (برای صرفه اقتصادی) باید در نظر گرفته شود.
• عمان (حمل دریایی): حمل و نقل دریایی از طریق دریای عمان (مانند بندر شهید رجایی) مناسب‌ترین و مقرون به صرفه‌ترین روش برای ارسال محموله‌های ورق به این کشور است. این روش برای حجم‌های بزرگ فولادی و با هدف صادرات مجدد، اجتناب‌ناپذیر است و باید هزینه‌های بندری و ترانزیت مجدد در ساختار قیمت‌گذاری لحاظ شوند.¹

چشم‌انداز آتی و توصیه‌های استراتژیک برای صادرکنندگان ورق فولادی

صنعت فولاد ایران هدف بلندپروازانه‌ای برای رسیدن به تولید ۵۵ میلیون تن فولاد تا افق ۱۴۰۴ دارد. اگرچه این هدف، پتانسیل صادرات ۱۹ میلیون تن را فراهم می‌آورد، اما دستیابی به آن منوط به رفع چالش‌های اساسی داخلی و خارجی است.⁴

ارزیابی ریسک‌ها و فرصت‌ها تا افق ۱۴۰۴

• ریسک‌های اصلی: کمبود پایدار انرژی (برق و گاز)، تحریم‌های مالی که انتقال وجه را مختل می‌کنند، عدم نوسازی فناوری در کارخانجات، و تغییرات کوتاه‌مدت و ناگهانی در قوانین تجارت (مانند عوارض صادراتی) مهم‌ترین موانع پیش‌رو هستند.⁴
• فرصت‌های اصلی: نیاز کشورهای همسایه مانند عراق، افغانستان، و پاکستان به ساخت‌وساز و توسعه زیرساخت‌ها، همچنان بزرگترین پتانسیل برای صادرات فولاد در منطقه است.⁴ چشم‌انداز صادرات ورق‌های پوشش‌دار مانند گالوانیزه، با توجه به کاربرد گسترده در صنایع مختلف، مثبت ارزیابی می‌شود.¹

توصیه‌های عملیاتی و استراتژیک

برای تثبیت و گسترش سهم بازار ورق فولادی ایران در کشورهای ترکیه، پاکستان و عمان، اتخاذ استراتژی‌های زیر ضروری است:

۱. استراتژی بازار ترکیه (ورق تخت)

استفاده حداکثری از مزیت نسبی ایجاد شده توسط تعرفه‌های ضد دامپینگ ترکیه علیه رقبای آسیایی، به‌ویژه چین، باید در اولویت قرار گیرد. صادرکنندگان باید بر تولید محصولات با کیفیت بالا تأکید کنند تا از این فرصت استراتژیک برای جایگزینی پایدار در زنجیره تأمین ترکیه استفاده نمایند. بهره‌گیری از توافقنامه D-8 و مسیرهای ریلی می‌تواند مزیت تعرفه‌ای و لجستیکی ایران را تضمین کند.

۲. استراتژی بازار پاکستان (ورق ساختمانی و زیرساختی)

تمرکز بر تأمین نیازهای پروژه‌های بلندمدت زیرساختی مرتبط با کریدور CPEC، از جمله ورق‌های ساختمانی و مقاطع عمرانی، حیاتی است. همچنین، شرکت‌های بزرگ فولادی باید فرصت‌های سرمایه‌گذاری مشترک و یا احیای مجتمع فولاد پاکستان را به عنوان راهکاری برای تضمین بازار بلندمدت و تبدیل شدن به تأمین‌کننده اصلی مواد اولیه در نظر بگیرند.

۳. استراتژی بازار عمان (ورق تخصصی و ری‌اکسپورت)

از آنجایی که عمان عمدتاً یک هاب ترانزیت است، ضروری است که صادرکنندگان به طور فعال برای دریافت گواهینامه‌های کیفی بین‌المللی (MTC و استانداردهای جهانی) اقدام کنند. تمرکز باید بر صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا باشد که برای بازارهای ثالث، الزامات کیفی سخت‌گیرانه‌تری دارند. همچنین، باید با مدیریت فعالانه بوروکراسی گمرکی عمان، فرآیند صادرات مجدد را تسهیل کرد.

نتیجه‌گیری

صادرات ورق فولادی به بازارهای ترکیه، پاکستان و عمان، ستون حیاتی تجارت خارجی و ارزآوری ایران در شرایط فعلی است. موفقیت در هر یک از این بازارها، اگرچه نیازمند استراتژی‌های متفاوتی است، اما همگی در یک نکته مشترکند: انعطاف‌پذیری در مواجهه با موانع مالی و ثبات در تعهد کیفی و لجستیکی.

ترکیه یک فرصت تاکتیکی ناشی از تعرفه‌های ضد دامپینگ و توافقات ترجیحی را فراهم کرده است. پاکستان یک بازار با تقاضای ساختاری بالا به دلیل پروژه‌های عظیم زیرساختی CPEC دارد. عمان نیز به عنوان یک هاب صادرات مجدد عمل می‌کند که مسیر دسترسی به بازارهای جهانی را امکان‌پذیر می‌سازد. برای تثبیت سهم ایران در این بازارها، مدیریت فعالانه چالش‌های داخلی (مانند تأمین انرژی) و ایجاد کانال‌های مالی پایدار از طریق صرافی‌های معتمد، گام‌های اساسی هستند. صادرکنندگان حرفه‌ای باید با تمرکز بر کیفیت استاندارد جهانی و استفاده هوشمندانه از مزیت‌های جغرافیایی، استراتژی‌های خود را تدوین کنند تا بتوانند رقابت خود را در برابر غول‌های تولیدی جهان حفظ و گسترش دهند.

صادرات ورق فولادی، بازار فولاد ترکیه، واردات فولاد پاکستان، هاب ری‌اکسپورت عمان، ورق گالوانیزه صادراتی، تعرفه آنتی دامپینگ ترکیه، کریدور CPEC، روش‌های پرداخت صادرات فولاد، چالش‌های صادرات فولاد ایران، استانداردهای ورق فولادی عمان، فولاد مبارکه، حمل و نقل ریلی فولاد.

منابع

1. صادرات فولاد + راهنما و تمامی که باید بدانید, accessed on November 11, 2025, https://mihanfooladco.com/mag/steel-export-guide/
2. صادرات ورق گالوانیزه, accessed on November 11, 2025, https://fooladiran.com/export-of-galvanized-sheet
3. شاخص قیمت‌ جهانی آهن آلات – فولاد ایرانیان, accessed on November 11, 2025, https://www.fooladiranian.com/post/%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%86%D8%B1%D8%AE-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D9%87%D9%86-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D8%AA/
4. چشم انداز صادرات فولاد ایرانی، ارز آوری و حضور در بازارهای جهانی – فولادبان, accessed on November 11, 2025, https://fouladban.com/1402/04/07/%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%A2%D9%88%D8%B1/
5. بررسی صادرات ورق در ایران سال ۱۴۰۲ – آهن لند, accessed on November 11, 2025, https://ahanlands.com/sheet-export-1402/
6. فولاد ایران؛ از افزایش صادرات ورق تا کاهش صادرات فولاد میانی – ایرنا, accessed on November 11, 2025, https://www.irna.ir/news/85817254/%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%B1%D9%82-%D8%AA%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C
7. وضعیت معاملات فولاد ترکیه – دانشنامه آهن ملل, accessed on November 11, 2025, https://ahanmelal.com/blog/news/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87
8. استقبال فولادسازان ترکیه از تعرفه های آنتی دامپینگ – مرکز خدمات فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://www.irsteel.com/fa/news/71172/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%BE%DB%8C%D9%86%DA%AF
9. جزئیات افزایش تعرفه‌های واردات فولاد به ترکیه ‌/ چین در معرض سنگین‌ترین تعرفه‌ها/ لزوم واکنش فوری دولت ایران برای اجرای تعرفه های آنتی دامپینگ – چیلان, accessed on November 11, 2025, https://chilanonline.com/2024/10/12/63102/
10. D-8 preferential trade deal takes effect, accessed on November 11, 2025, https://developing8.org/news/d-8-preferential-trade-deal-takes-effect/
11. حال ناخوش فولاد پاکستان، فرصتی برای ایران – عصر معدن, accessed on November 11, 2025, http://asremadan.com/Mobile/news/6220/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%86%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%B4-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
12. خبر فوری: پاکستان تودی خبر از واگذاری فولاد پاکستان به ایران داد – چیلان آنلاین, accessed on November 11, 2025, https://chilanonline.com/2017/02/20/10991/
13. اخبار اقتصادی پاکستان – اسلام آباد – معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه, accessed on November 11, 2025, https://economic.mfa.ir/portal/NewsView/753566
14. تاثیر کریدور CPEC بر افزایش برداشت دانه‌های روغنی در پاکستان – انجمن غلات ایران, accessed on November 11, 2025, https://iran-grains.com/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B1-cpec-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87%D9%87/
15. آموزش صادرات فولاد به پاکستان از ایران – PSP Express, accessed on November 11, 2025, https://pspexpress.com/fa/mag/export-of-steel-to-pakistan/
16. انواع روش های صادرات محصولات فولادی – بازرگانی فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://iransteeltrade.com/blog/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%DB%8C
17. صادرات فولاد به عمان، بررسی نحوه صادرات و چالش های رقابتی – مرکزآهن, accessed on November 11, 2025, https://www.markazeahan.com/iron-export-to-oman/
18. صادرات 26 میلیارد دلار محصولات غیرنفتی از ایران – خبرگزاری برنا – خبر فارسی, accessed on November 11, 2025, https://khabarfarsi.com/u/231453532
19. استانداردهای جهانی انواع ورق – نیتا تجهیز, accessed on November 11, 2025, https://nitatajhiz.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D9%88%D8%B1%D9%82/
20. نحوه پرداخت وجه فولاد صادراتی – بازرگانی فولاد ایران, accessed on November 11, 2025, https://iransteeltrade.com/blog/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%88%D8%AC%D9%87-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
21. چشم‌انداز فولاد ایران تا سال 2025 از رؤیا تا واقعیت – فولاد 24, accessed on November 11, 2025, https://foolad24.com/post/article/%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2025-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A4%DB%8C%D8%A7-%D8%AA%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA