مقدمه: دروازه طلایی سازندگی در خاورمیانه
عراق، بهعنوان شریک تجاری اصلی ایران در غرب آسیا، یک بازار استراتژیک و حیاتی برای صادرات غیرنفتی، بهویژه در حوزه مصالح ساختمانی و فولاد محسوب میشود. در سالهای اخیر، روند بازسازی گسترده و برنامههای بلندپروازانه دولت عراق برای رفع کمبود مسکن و توسعه زیرساختها، این کشور را به کانون تقاضای کلان برای میلگرد، سیمان، کاشی و تجهیزات ساختمانی تبدیل کرده است.
اهمیت بازار صادرات میلگرد و مصالح ساختمانی به عراق به حدی است که طبق آمارهای رسمی، سالانه بیش از ۶۰ درصد از کل میلگرد صادراتی ایران راهی عراق میشود.1 با وجود رشد قابل توجه صادرات در سهماهه اول سال ۱۴۰۳ (با ۲۷ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۲) 3، صادرکنندگان اکنون با چالشهای جدیدی نظیر وضع تعرفههای سنگین و رقابت فزاینده با ترکیه و چین روبرو هستند. این گزارش تخصصی، با هدف ارائه یک تحلیل جامع و بهروز از فرصتها، الزامات قانونی، جزئیات لجستیکی و معرفی پروژههای کلان، راهنمای ورود موفق و پایدار به بازار پویای عراق در سال ۲۰۲۵ است.
۱. تحلیل جامع بازار فولاد و ظرفیت تقاضای مصالح در عراق
بازار ساختوساز عراق دیگر صرفاً وابسته به بازسازی مناطق جنگزده نیست، بلکه توسط طرحهای ملی و زیرساختی با بودجه دولتی هدایت میشود که یک تقاضای ساختاری و بلندمدت ایجاد کرده است. درک این پویاییها برای تنظیم استراتژیهای صادراتی کلان ضروری است.
۱.۱. محرکهای کلیدی بازار: از بازسازی تا طرحهای شهرکسازی جدید
بر اساس تحلیلهای اقتصادی انجامشده، پیشبینی میشود که صنعت ساختوساز عراق در سال ۲۰۲۵، رشد قابل توجه ۵.۲ درصدی را تجربه کند.4 این رشد ناشی از عوامل متعددی است که شامل سرمایهگذاریهای دولتی در بخشهای حملونقل، انرژی و زیرساختهای شهری، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، و همچنین افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی در پروژههای عمرانی و گردشگری میشود.4 با این حال، مهمترین محرک این بازار، برنامه ملی دولت برای رفع معضل مسکن است.
دولت عراق در پاسخ به تقاضای گسترده و انباشتشده مسکن، برنامهای جاهطلبانه برای ساخت حدود سه میلیون واحد مسکونی در یک بازه زمانی چهار تا پنج ساله تدوین کرده است.5 این سیاست مستقیماً به شکل ساخت و توسعه گسترده شهرکهای مسکونی مدرن و مجتمعهای بزرگ نمود پیدا کرده است.
پروژههای شاخص کلان مقیاس و تمرکز تقاضا:

دولت عراق ساخت ۵۲ شهرک مسکونی جدید با خدمات کامل را در دستور کار دارد که در مجموع نزدیک به یک میلیون و ۱۰۰ هزار واحد مسکونی (یک میلیون و ۹۶ هزار واحد) را در ۱۵ استان کشور (به استثنای اقلیم کردستان) در بر خواهد گرفت.6 این پروژهها به دلیل مقیاس عظیم، تقاضایی پایدار و حجیم برای میلگرد، سیمان، کاشی و تجهیزات تاسیساتی ایجاد میکنند.
- شهر جدید بسمایه (BNCP): این پروژه واقع در ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی بغداد، یکی از بزرگترین کانونهای تقاضای مصالح است. BNCP شامل ۱۰۸,۰۰۰ واحد مسکونی است و نرخ اجرای آن در حال حاضر حدود ۴۰ درصد تخمین زده میشود.7 تکمیل این فازهای باقیمانده نیازمند مقادیر بسیار بالایی از فولاد و بتن خواهد بود.
- پروژههای پایتخت و مراکز مذهبی: بغداد، بهعنوان پایتخت، شاهد پروژههای گستردهای مانند شهر جدید علی الوردی (با ۱۲۰۰۰۰ واحد) و شهر جدید الجواهری (با ۳۰۰۰۰ واحد) است.4 علاوه بر این، استانهای پرجمعیت و مذهبی مانند نجف اشرف (با ۱۴۴۰۰۰ واحد) و کربلای معلی (با ۳۰۰۰۰ واحد) سهم قابل توجهی از این شهرکسازیها را در برنامه دولتی به خود اختصاص دادهاند.6
- توسعه متوازن منطقهای: توسعه بازار ساختمانی عراق محدود به پایتخت نیست؛ در استانهایی نظیر ذی قار (ناصریه) پروژههای زیرساختی مهمی در حوزه برق، لولهکشی آب شهری و راهسازی در جریان است.8 این تحولات نشان میدهد که تقاضا از حالت خرد (بازسازی منازل کوچک) به سمت قراردادهای حجیم و بلندمدت با انبوهسازان بزرگ سوق یافته است، امری که نیازمند برنامهریزی صادراتی متناسب با مناقصات دولتی و پیمانکاری است.
۱.۲. رقابت پذیری و تغییر در معادلات قیمتگذاری
صادرات میلگرد ایران به عراق از مزیتهای رقابتی فراوانی برخوردار است، که مهمترین آنها نزدیکی جغرافیایی، کاهش هزینههای حملونقل و قیمت تولید پایینتر است.9 با این حال، افزایش تدابیر حمایتی دولت عراق، این مزیتها را تحتالشعاع قرار داده است.
مزیت قیمتی و چالش تعرفهها:
میلگرد صادراتی ایران در بازار عراق همچنان یکی از رقابتیترین قیمتها را دارد. بر اساس گزارشها، میلگرد ایرانی در حال حاضر در بازه قیمتی حدود ۴۳۰ تا ۴۵۰ دلار به ازای هر تن (EXW) عرضه میشود.10 این در حالی است که تولیدکنندگان عراقی که از شمش وارداتی استفاده میکنند، محصولات خود را با نرخ بسیار بالاتری، در محدوده ۶۵۰ تا ۷۲۰ دلار در هر تن عرضه میکنند.10 این اختلاف قیمت فاحش، از نظر تولیدکنندگان عراقی نوعی “دامپینگ” تلقی شده است.1
در نتیجه این فشارها و با هدف حمایت از تولید داخلی، دولت فدرال عراق عوارض ۲۰ درصدی بر واردات میلگرد از کلیه مبادی وضع کرده است.1 همچنین، اقلیم کردستان عراق پیش از این تعرفه ۳۰ درصدی را بر واردات میلگرد اعمال کرده بود.2 اعمال این تعرفهها، حاشیه سود صادرکنندگان ایرانی را به شدت تحت فشار قرار میدهد؛ به عنوان مثال، یک محموله ۴۵۰ دلاری پس از اعمال تعرفه ۲۰ درصدی، با قیمت نهایی حدود ۵۴۰ دلار در مرز دولت فدرال عراق تحویل داده میشود. این امر، صادرکنندگان را ملزم میسازد تا استراتژی خود را به کاهش هزینههای حملونقل یا تمرکز بر محصولات با کیفیت بالاتر و ارزش افزوده معطوف سازند تا مزیت نسبی حفظ شود.
رقابت با بازیگران منطقهای:
رقیب جدی ایران در بازار مصالح ساختمانی عراق، کشور ترکیه است که تلاش کرده با ارائه خدمات تجاری منظم و حضور فیزیکی فعال، سهم بازار ایران را کاهش دهد.12 ترکیه با قیمتهای میلگردی که در محدوده ۵۸۵ تا ۶۵۰ دلار در هر تن (EXW اسکندرون) قرار دارد، در بازار حضور دارد.10 افزایش فعالیت چین نیز در کنار اقدامات ترکیه (مانند راهاندازی پنج دفتر جدید در بغداد) نشاندهنده لزوم ایجاد اعتماد و روابط بلندمدت توسط صادرکنندگان ایرانی است.13
۲. الزامات فنی، قانونی و استانداردهای اجباری صادرات
ورود پایدار به بازار عراق مستلزم انطباق کامل با چارچوبهای قانونی و استانداردهای کیفی این کشور است. عدم رعایت این الزامات میتواند منجر به توقف محموله در گمرک یا رد کالا شود.
۲.۱. استانداردها و کنترل کیفیت کالا (CoC و IQS)
یکی از مهمترین موانع غیرتعرفهای در مسیر صادرات مصالح ساختمانی، لزوم دریافت گواهی انطباق (Certificate of Conformity یا CoC) است.14 سازمان مرکزی استاندارد و کنترل کیفیت عراق (COSQC) از ژانویه ۲۰۲۰، اجرای برنامه CoC را برای تمامی کالاهای مشمول، اجباری کرده است.14
هدف از برنامه CoC، تضمین ایمنی و کیفیت کالاهای وارداتی به کشور عراق است.15 صادرکنندگان موظف هستند این گواهی را از سازمانهای بازرسی شخص ثالث که مورد تأیید COSQC هستند، دریافت کنند. این فرآیند معمولاً شامل بازرسی پیش از حملونقل (PSI) و تأیید مطابقت کالا با استانداردهای کیفیت عراق (IQS) است.
برای مثال، کاشیهای کف و دیوار سرامیکی باید با استاندارد IQS 1704 مطابقت داشته باشند که شامل مشخصات فنی مربوط به جذب آب، مقاومت خمشی و کیفیت سطح میشود.14 این الزام، عملاً به عنوان یک فیلتر کیفی عمل کرده و مانع از ورود محصولات بیکیفیت یا نامنطبق با الزامات فنی پروژههای عمرانی کلان عراق میشود. صادرکنندگان حرفهای باید دارای سیستمهای تولید استاندارد و توانایی ارائه مستندات انطباق باشند.
۲.۲. آمار بهروز صادرات فولاد و سهم عراق در سال ۱۴۰۳
بر اساس آمار منتشر شده گمرک جمهوری اسلامی ایران، روابط تجاری با عراق در سهماهه ابتدایی سال ۱۴۰۳ رشد چشمگیری داشته است؛ ارزش صادرات ایران به عراق با بیش از ۲۷ درصد رشد، از ۲ میلیارد و ۳۴۶ میلیون دلار به ۳ میلیارد دلار افزایش یافته است.3
اقلام صادراتی در حوزه فلزات و مصالح ساختمانی سهم قابل توجهی در این افزایش داشتهاند:
- میلههای آهنی و فولادی (شامل میلگرد): با ۱۷۶ میلیون دلار، جزء مهمترین اقلام صادراتی به عراق در سهماهه اول ۱۴۰۳ بودهاند.3
- شمش از آهن و فولاد: با ۴۷ میلیون دلار، نشاندهنده جریان مستمر مواد اولیه فولادی به بازار عراق است.3
- سایر مصالح: کاشی و سرامیک با ۵۵ میلیون دلار و کلینکر (ماده اولیه سیمان) با ۱۸ میلیون دلار، نشان میدهند که تقاضای ساختمانی عراق بسیار گسترده و فراتر از صرفاً میلگرد است.3
همانطور که قبلاً ذکر شد، ۶۴ درصد از کل میلگرد صادراتی ایران به عراق ارسال میشود.1 این وابستگی بالا، هرگونه تغییر در سیاستهای تجاری یا تعرفهای عراق را به یک ریسک استراتژیک برای صنعت فولاد ایران تبدیل میکند و لزوم تنوع بخشی به بازارها و یا تأسیس سایتهای تولید مشترک در خاک عراق را پررنگ میسازد.
۳. استراتژی حمل و نقل و لجستیک کارآمد برای مصالح
با توجه به ماهیت حجیم و سنگین میلگرد و مصالح، حملونقل جادهای، محوریترین و اقتصادیترین روش برای تأمین پروژههای عمرانی عراق است و برنامهریزی لجستیکی دقیق عامل موفقیت در حفظ رقابت قیمتی پس از اعمال تعرفهها خواهد بود.
۳.۱. مسیرهای زمینی و مرزهای اصلی (ملاحظات منطقهای)
حملونقل جادهای بین ایران و عراق به دلیل نزدیکی جغرافیایی و دسترسی مستقیم، روش غالب است. هزینههای حملونقل جادهای به عراق در حالت کلی و بسته به مسافت، نوع کالا و مقصد میتواند بین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ دلار به ازای هر کامیون متغیر باشد.16
۱. مسیرهای جنوب و مرکز (دولت فدرال):
مرزهایی نظیر شلمچه، مهران، خسروی و چذابه، اصلیترین نقاط گمرکی برای انتقال کالا به استانهای جنوبی و مرکزی عراق، شامل بصره، بغداد، نجف و کربلا هستند.16 نزدیکی کارخانههای بزرگ تولید میلگرد ایران در غرب کشور به مرز مهران، یک مزیت لجستیکی قابل توجه برای کاهش هزینههای حملونقل داخلی و تحویل سریع به عراق فراهم کرده است.11 این مسیرها عمدتاً به بازارهای پروژههای دولتی با تعرفه ۲۰ درصدی دسترسی میدهند.
۲. مسیرهای شمال (اقلیم کردستان):
مرزهای پرویزخان و باشماق، مسیرهای اصلی برای تأمین تقاضای اربیل و سلیمانیه هستند.16 صادرکنندگان باید در این مسیر، ملاحظه تعرفه ۳۰ درصدی اعمال شده توسط اقلیم کردستان بر واردات میلگرد را مدنظر قرار دهند.1 این تعرفه بالا، رقابت در بازار شمال عراق را به مراتب دشوارتر میکند و مقایسه قیمت نهایی با تولیدات داخلی کردستان و محصولات ترکیهای را ضروری میسازد.

۳.۲. ملاحظات لجستیک تخصصی و حملونقل چندوجهی
مدیریت حمل مصالح سنگین نیازمند تخصص بالایی است. برای موفقیت، کاهش زمان توقف در مرز و اطمینان از تحویل به موقع در سایتهای ساختمانی (Just-in-Time) حیاتی است.
- مدیریت گمرکی و زمان ترانزیت: با توجه به حجم بالای تردد در مرزهای مشترک، همکاری با شرکتهای حملونقل متخصص و استفاده از زیرساختهای حملونقل جادهای کارآمد، برای به حداقل رساندن تأخیرات گمرکی، بسیار مهم است.16
- حملونقل دریایی برای تناژ بالا: در کنار حملونقل جادهای که رایجترین روش است، حملونقل دریایی از طریق خط ساحلی عراق در خلیج فارس میتواند برای تناژهای فوقالعاده بالا یا کالاهای حجیم صنعتی دیگر، بهویژه با مقصد بصره، مورد استفاده قرار گیرد.17 این روش معمولاً از نظر اقتصادی برای حجمهای بسیار زیاد مقرونبهصرفه است.
- انتخاب شرکت حملونقل حرفهای: حمل ایمن کالاهایی مانند میلگرد و آهنآلات نیازمند ناوگان تخصصی، بیمه بار کامل و انطباق با مقررات جادهای عراق است. شرکتهای حملونقل حرفهای در مدیریت ریسکهای لجستیکی و اطمینان از تحویل امن کالا به مقصد نهایی، نقش حیاتی ایفا میکنند.16
۴. شناسایی خریداران عمده و استراتژی ورود به پروژههای هدف
فروش پایدار مستلزم شناسایی دقیق و هدفگذاری پیمانکاران اصلی و توزیعکنندگان عمده است که طرف قرارداد پروژههای ملی ساختوساز عراق هستند.
۴.۱. فهرست پروژههای بزرگ زیرساختی با تقاضای بالا
تمرکز صادرکنندگان حرفهای باید بر شرکتهایی باشد که قراردادهای تأمین مصالح برای پروژههای دولتی و شهرکسازیهای کلان را در اختیار دارند. این پروژهها بزرگترین حجم تقاضا را برای میلگرد، شمش، کاشی و تجهیزات ساختمانی ایجاد میکنند.3
کانونهای کلیدی تقاضا:
- پروژههای شهرکسازی جدید: همانطور که در بخش اول اشاره شد، پیمانکاران درگیر در ساخت ۵۲ شهرک مسکونی جدید (بهویژه در بغداد، نجف و بصره) خریداران اصلی هستند.6
- جوینت ونچرهای ایرانی-عراقی: برخی شرکتهای ایرانی با تشکیل شراکتهای استراتژیک (Joint Venture) با شرکتهای عراقی، مستقیماً در پروژههای انبوهسازی حضور دارند. برای مثال، شرکت المبنی العامر در عراق و شرکت داتیس فراز پرداز در ایران (زیرمجموعه گروه عامر)، تا کنون ۲۴ پروژه بزرگ در شهرهای بغداد، کربلا و نجف، شامل انبوهسازی مسکن و احداث هتلها را اجرا کردهاند.18 همکاری و تأمین مواد اولیه برای این پیمانکاران میتواند مسیر امنی برای فروش مستقیم و تضمینشده محصولات ایرانی باشد.
- مناقصات خدمات شهری: وزارتخانهها و شهرداریها در استانهایی نظیر ذی قار، برای پروژههای راهسازی، برق و لولهکشی آب شهری مناقصه برگزار میکنند.8 شرکتهای ایرانی علاقهمند به حضور در این مناقصات میتوانند برای کسب اطلاعات دقیق با بخش اقتصادی سرکنسولگری ایران در بصره تماس حاصل نمایند.8
استراتژی نفوذ در بازار:
صادرکنندگان باید بهجای اتکا به خریداران خرد در بازارهای محلی (که حاشیه سود پایینی دارند)، بر پیمانکاران اصلی (Anchor Clients) تمرکز کنند. این امر نیازمند ورود به مناقصات و انعقاد قراردادهای تأمین بلندمدت است که بر اساس الزامات فنی و استانداردهای IQS تنظیم میشوند.
۴.۲. راهکارهای مؤثر برای یافتن تجار و توزیعکنندگان عمده عراقی
دسترسی به فهرست بهروز تجار معتبر عراقی، مزیت رقابتی مهمی را ایجاد میکند.
- استفاده از بانکهای اطلاعاتی تخصصی: شرکتهای مدیریت صادرات و مراکز تجاری، پکیجهای اطلاعاتی شامل خریداران معتبر میلگرد، نبشی و سایر مصالح در عراق ارائه میدهند.19 این اطلاعات به صادرکنندگان کمک میکند تا به طور مستقیم با توزیعکنندگان و شرکتهای تجاری بزرگ عراقی وارد مذاکره شوند.
- شبکهسازی در نهادهای رسمی: اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق، که مرجع اصلی ارتباط بین فعالان اقتصادی دو کشور است، بستر مناسبی برای ارتباطگیری و اعتمادسازی با تجار معتبر، پیمانکاران و مشاوران محلی فراهم میآورد.18
- تأسیس نمایندگی یا دفتر فروش محلی: با توجه به افزایش فعالیت رقبای خارجی در بغداد 13، صادرکنندگان بزرگ ایرانی باید تأسیس نمایندگی یا دفتر فروش محلی را بهعنوان یک استراتژی اعتمادآفرین در نظر بگیرند.12 این حضور فیزیکی نه تنها فرآیندهای تجاری، پرداخت و خدمات پس از فروش را تسهیل میکند، بلکه اعتماد پیمانکاران عراقی به پایداری تأمین را افزایش میدهد.
نتیجهگیری: افقهای روشن برای صادرات پایدار و پیشنهادات راهبردی
بازار صادرات میلگرد و مصالح ساختمانی به عراق، تحت تأثیر طرحهای عظیم ساختاری دولت عراق، در آستانه دوران طلایی خود قرار دارد. اگرچه رشد ۲۷ درصدی صادرات در سهماهه اول ۱۴۰۳ دلگرمکننده است 3، اما چالشهای جدید تعرفهای (۲۰ درصد فدرال و ۳۰ درصد اقلیم کردستان) و رقابت فزاینده با بازیگران منطقهای، صادرکنندگان ایرانی را ملزم به اتخاذ یک استراتژی حرفهای و انطباقی میسازد.
خلاصه نکات کلیدی برای صادرکنندگان:
- رعایت الزامات کیفی: انطباق با الزامات قانونی مانند اخذ گواهی انطباق (CoC) از سازمان COSQC و رعایت استانداردهای کیفیت عراق (IQS) برای اطمینان از حفظ سهم بازار و جلوگیری از مرجوع شدن کالا ضروری است.14
- بهینهسازی لجستیک برای کاهش قیمت نهایی: با توجه به اعمال تعرفه سنگین، مزیت رقابتی قیمت ایران باید با کاهش حداکثری هزینههای حملونقل داخلی و مدیریت زمان ترانزیت در مرزها تکمیل شود. نزدیکی کارخانههای بزرگ به مرزهایی نظیر مهران، یک نقطه قوت است.11
- هدفگذاری پروژههای کلان دولتی: برای دستیابی به حجمهای صادراتی بالا و فروش پایدار، لازم است تمرکز استراتژیک بر پیمانکاران اصلی پروژههای عظیم شهرکسازی (نزدیک به ۱.۱ میلیون واحد) در استانهای پرتقاضا مانند نجف، بغداد و بصره باشد.6
- حفظ و توسعه حضور فیزیکی: در برابر تهاجم رقابتی ترکیه، صادرکنندگان بزرگ باید با ایجاد نمایندگی محلی یا شراکت استراتژیک با شرکتهای عراقی (مانند جوینت ونچرهای موفق ایرانی-عراقی) 18، اعتماد بازار را جلب کرده و فرآیندهای تجاری را سادهتر سازند.
پیشنهاد اقدام (Call to Action): صادرکنندگان باید با نگاهی بلندمدت به بازار عراق، تمرکز خود را از معاملات خرد به سمت تأمینکنندگان اصلی پروژههای زیرساختی و مسکن معطوف سازند تا از فرصتهای بینظیر بازسازی و توسعه این کشور در سالهای پیش رو به نحو احسن استفاده نمایند.

کلمات کلیدی مرتبط:
صادرات میلگرد به عراق، مصالح ساختمانی عراق، تحلیل بازار فولاد عراق، تعرفه واردات میلگرد عراق، لجستیک صادرات به عراق، گواهی انطباق عراق (CoC)، پروژههای عمرانی عراق ۲۰۲۵، شهرک جدید بسمایه، مرزهای صادراتی ایران و عراق، خریداران عمده مصالح عراق، شمش فولادی صادراتی، استاندارد IQS، صنعت ساختوساز عراق، تجارت غیرنفتی ایران و عراق.
پیشنهاد موضوعات مرتبط (برای لینکسازی داخلی):
۱. نقش پروژههای شهرکسازی دولتی عراق در افزایش تقاضای سیمان و کاشی
۲. بررسی چالشهای بانکی و روشهای پرداخت در تجارت با عراق (معاملات ریالی و ارزی)
۳. اثرگذاری تعرفه ۲۰ درصدی بر حاشیه سود صادرکنندگان فولاد ایرانی در بازار عراق
۴. راهنمای عملی اخذ گواهی انطباق (CoC) از COSQC برای مصالح ساختمانی
۵. معرفی بهترین کارخانجات تولیدکننده میلگرد صادراتی ایران و مزیتهای رقابتی آنها.
Works cited
- صادرات میلگرد ایران به عراق از سه ماه دیگر محدود خواهد شد – رهآورد, accessed on November 14, 2025, https://rahavard365.com/news/82367/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%B4%D8%AF
- تعرفه 20 درصدی بر واردات میلگرد عراق | مرکز خدمات فولاد ایران, accessed on November 14, 2025, https://www.irsteel.com/fa/news/69852/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%87-20-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82
- افزایش ۲۷ درصدی صادرات ایران به عراق در ۳ ماه نخست ۱۴۰۳ – ایرنا, accessed on November 14, 2025, https://www.irna.ir/news/85532482/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DB%B2%DB%B7-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%DB%B3-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%A1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3
- تحولات اخیر صنعت ساخت و ساز عراق | گروه عامر, accessed on November 14, 2025, https://amer-group.ir/%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/
- بازار مسکن عراق در سال 2025 – گروه تجارت عامر, accessed on November 14, 2025, https://amergroup.bl7.ir/2025/07/28/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-2025/
- برنامه دولت عراق برای ساخت 52 شهرک جدید با 1.1 میلیون واحد مسکونی – شفقنا, accessed on November 14, 2025, https://fa.shafaqna.com/news/1878572/
- پروژه نمای بغداد عراق – PRANCE, accessed on November 14, 2025, https://prancebuilding.com/fa/baghdad-iraq-facade-project.html
- فهرست پروژههای عمرانی و زیرساختی در استان ذیقار عراق – معاونت دیپلماسی اقتصادی, accessed on November 14, 2025, https://economic.mfa.ir/portal/NewsView/751403
- مزیت خرید میلگرد از ایران توسط عراق, accessed on November 14, 2025, https://www.modiranahan.com/blog/reasons-why-iraq-buys-iranian-rebars
- بازار میلگرد عراق در چنگال فولاد ارزان ایران – آهن پرایس, accessed on November 14, 2025, https://ahanprice.com/Blog/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/Post/5860
- مقایسه قیمت میلگرد در ایران و عراق – دانشنامه آهن ملل, accessed on November 14, 2025, https://ahanmelal.com/blog/news/%D9%82%DB%8C%D9%85%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82
- ترکیه رقیب جدید ایران در بازار ساختمان عراق, accessed on November 14, 2025, https://iraneconomist.com/fa/news/336251/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82
- چین و ترکیه، بازار عراق را از ایران ربودند – فردای اقتصاد, accessed on November 14, 2025, https://www.fardayeeghtesad.com/news/4959/%DA%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF
- راهنمای صادرات کاشی و سرامیک به عراق + خرید سرامیک صادراتی, accessed on November 14, 2025, https://sivanland.com/blog/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/
- صادرات به عراق: چشمانداز، فرصتها و چالشها – وب سایت اقتصاد معین صادقیان, accessed on November 14, 2025, https://moinsl.ir/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%DA%86%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D8%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%88-%DA%86/
- بهترین روش حمل بار به عراق – روشا راه, accessed on November 14, 2025, https://rosharah.com/blog/shipping-to-iraq/
- حمل و نقل کالا به عراق – ارسال بار به عراق, accessed on November 14, 2025, https://abatamimgiti.com/%D8%AD%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/
- درباره شرکت عامر | شرکت صادرات خدمات و کالا به عراق – گروه عامر, accessed on November 14, 2025, https://amer-group.ir/about-us/
- 20 خریدار میلگرد و نبشی ایرانی در عراق – مرکز جهانی صادرات, accessed on November 14, 2025, https://iranexportfile.com/product/export-rebar-to-iraq/







