رفع تعهد ارزی صادرات مواد معدنی در ۱۴۰۴ | بازار ارز تجاری و روش‌های بازگشت ارز

در سپهر اقتصاد کلان ایران در سال ۱۴۰۴، صادرات مواد معدنی و صنایع معدنی نه تنها به عنوان پیشران ارزآوری غیرنفتی، بلکه به عنوان یکی از پیچیده‌ترین حوزه‌ها در مواجهه با قوانین بازگشت ارز شناخته می‌شود. با تغییر ریل سیاست‌های ارزی از رویکردهای دستوری سامانه نیما به سمت مکانیسم‌های عرضه و تقاضا در بازار ارز تجاری، صادرکنندگان این بخش با چالش‌ها و فرصت‌های بی‌سابقه‌ای روبرو شده‌اند.

این گزارش با رویکردی کارشناسی و با تکیه بر آخرین بخشنامه‌ها و مصوبات هیئت وزیران و بانک مرکزی در سال ۱۴۰۴، به تبیین دقیق مسیرهای قانونی رفع تعهد ارزی، تحلیل نرخ‌های تسعیر، بررسی معافیت‌های مالیاتی و واکاوی جرایم ناشی از عدم ایفای تعهدات می‌پردازد. هدف از نوشتار«رفع تعهد ارزی صادرات مواد معدنی در ۱۴۰۴»، ارائه یک نقشه راه عملیاتی برای مدیران بازرگانی و صادرکنندگان است تا در فضای متغیر کنونی، تداوم فعالیت تجاری خود را تضمین نمایند.

بستر تاریخی و منطق اقتصادی حاکم بر سیاست‌های رفع تعهد ارزی

برای درک عمیق مقررات سال ۱۴۰۴، باید ابتدا به منطق اقتصادی پشت پرده این سیاست‌ها نگریست. از سال ۱۳۹۷ و با تشدید تحریم‌های بین‌المللی، بانک مرکزی ایران راهبرد “بازگشت ارز حاصل از صادرات” را به عنوان ابزاری برای مدیریت منابع ارزی و کنترل نرخ تورم برگزید.¹ مواد معدنی به دلیل سهم قابل توجه در سبد صادراتی (به ویژه زنجیره فولاد و مس)، همواره تحت سخت‌گیرانه‌ترین نظارت‌ها بوده‌اند. در سال‌های نخست، تمرکز بر عرضه ارز در سامانه نیما با نرخ‌های تکلیفی بود که این امر منجر به ایجاد شکاف عمیق میان نرخ رسمی و آزاد و در نتیجه خروج برخی شرکت‌های بزرگ از چرخه صادرات شد.²

با ورود به سال ۱۴۰۴، سیاست‌گذار پولی با درک این واقعیت که نرخ‌های دستوری دیگر کارایی لازم را ندارند، به سمت واقعی‌سازی قیمت‌ها حرکت کرده است. حذف سامانه نیما و جایگزینی آن با بازار ارز تجاری مرکز مبادله ایران در بهمن ۱۴۰۳، نقطه عطفی بود که اثرات آن در سال ۱۴۰۴ به طور کامل نمایان شده است.² این تغییر ساختاری با هدف حذف رانت، ایجاد شفافیت و افزایش انگیزه صادرکنندگان برای بازگرداندن ارز طراحی شده است. تحلیل داده‌های بازار نشان می‌دهد که با نزدیک شدن نرخ ارز تجاری به نرخ بازار غیررسمی، انضباط مالی در بازار ارز تقویت شده و تمایل صادرکنندگان به استفاده از روش‌های غیرقانونی نظیر قاچاق ارز کاهش یافته است.²

تحول ساختاری در سال ۱۴۰۴؛ گذار از سامانه نیما به بازار ارز تجاری

در سال ۱۴۰۴، سامانه نیما که پیش از این بستر اصلی رفع تعهد بود، جای خود را به بازار ارز تجاری داده است. در این مدل جدید که تحت نظارت مرکز مبادله ارز و طلای ایران فعالیت می‌کند، نرخ ارز نه به صورت دستوری، بلکه بر اساس مکانیسم عرضه و تقاضا و به صورت توافقی میان صادرکننده و واردکننده تعیین می‌گردد.³ بانک مرکزی در این میان نقش ناظر و بانک‌های عامل نقش کارگزار را ایفا می‌کنند. این بازار که از دسامبر ۲۰۲۴ به طور جدی فعال شده است، با اتصال بیش از ۲۲ بانک به سامانه، شفافیت معاملات را به سطح جدیدی رسانده است.²

یکی از تفاوت‌های بنیادی بازار ارز تجاری با سامانه نیما، تضمین ایصال ریال و ارز توسط بانک‌های عامل است. در سیستم‌های قبلی، صادرکنندگان همواره با ریسک عدم پرداخت معادل ریالی توسط صرافی‌ها یا تاخیر در انتقال ارز روبرو بودند، اما در بستر جدید، بانک‌ها به عنوان متعهد عمل کرده و امنیت معاملات را به حداکثر می‌رسانند.² همچنین، سوابق معاملات در این بازار مبنای رتبه‌بندی اعتباری فعالان اقتصادی قرار می‌گیرد که خود ابزاری برای تسهیل دسترسی به خدمات بانکی و گمرکی در آینده خواهد بود.²

نرخ‌گذاری و تسعیر ارز در مدل جدید

در سال ۱۴۰۴، نرخ‌های حواله در بازار ارز تجاری تفاوت‌های معناداری با نرخ‌های اسکناس دارد. برای مثال، گزارش‌های می ۲۰۲۵ (اردیبهشت ۱۴۰۴) نشان داد که نرخ دلار حواله در تالار مبادله به محدوده ۶۹ هزار تومان رسیده بود، در حالی که نرخ اسکناس از ۷۱ هزار تومان فراتر رفت.⁶ صادرکنندگان مواد معدنی باید توجه داشته باشند که مبنای رفع تعهد ارزی آن‌ها، نرخ‌های کشف شده در همین تالارها در تاریخ انجام معامله است.⁷ فرمول محاسبه تسعیر ارز برای بازگشت ریالی به چرخه اقتصادی، حاصل‌ضرب مبلغ ارزی در نرخ تسعیر رسمی اعلامی بانک مرکزی در زمان معامله است که باید با دقت در صورت‌های مالی ثبت گردد.⁷

جدول زمانی و درصدهای بازگشت ارز در مصوبات جدید ۱۴۰۴

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سیاست‌های ارزی سال ۱۴۰۴، افزایش پلکانی درصد مجاز بازگشت ارز است. هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۲۴ به پیشنهاد وزارت دادگستری و وزارت صمت، تغییرات جدیدی را در بندهای اجرایی آیین‌نامه رفع تعهد ارزی اعمال کرد که بر اساس آن، صادرکنندگان ملزم به رعایت درصدهای صعودی در بازگشت ارز هستند.⁸ این سیاست با هدف تمرکز حداکثری بر منابع ارزی در پایان سال مالی اتخاذ شده است.

بازه زمانی اجرا (سررسید صادرات)	حداقل درصد مجاز بازگشت ارز به چرخه اقتصادی
از ابتدای اسفند ماه سال ۱۴۰۴	۷۰ درصد از ارزش ارزی صادرات
از ابتدای خرداد ماه سال ۱۴۰۵	۸۰ درصد از ارزش ارزی صادرات
از ابتدای شهریورماه سال ۱۴۰۵	۹۰ درصد از ارزش ارزی صادرات

این جدول نشان‌دهنده یک رویکرد انقباضی است که صادرکنندگان مواد معدنی را ملزم می‌کند تا بخش عمده‌ای از درآمد خود را به چرخه رسمی اقتصاد بازگردانند.⁹ علاوه بر درصد، مهلت قانونی نیز یکی از پارامترهای حیاتی است. طبق آخرین اصلاحات دی ماه ۱۴۰۳ که در سال ۱۴۰۴ نیز پابرجاست، مهلت عمومی بازگشت ارز به طور معمول ۶ ماه از تاریخ صدور پروانه گمرکی تعیین شده است.⁷

با این حال، برای برخی اقلام خاص معدنی و زنجیره فولاد، این مهلت با هدف تسریع در تأمین ارز واردات، در دوره‌هایی به ۸۰ روز نیز کاهش یافته بود.¹² صادرکنندگان باید به طور مستمر کارتابل خود در سامانه جامع تجارت را برای اطلاع از مهلت دقیق هر پروانه صادراتی رصد کنند.

دسته‌بندی صادرکنندگان مواد معدنی و الزامات اختصاصی هر گروه

در سال ۱۴۰۴، صادرکنندگان مواد معدنی بر اساس استراتژیک بودن کالا و حجم ارزآوری به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند که هر یک محدودیت‌ها و آزادی عمل‌های متفاوتی دارند.

صادرکنندگان صنایع بزرگ (فولاد، پتروشیمی و فلزات رنگین اساسی)

این گروه شامل غول‌های معدنی تولیدکننده فولاد، کاتد مس، شمش آلومینیوم و فلزات اساسی نظیر سرب و روی است. طبق بخشنامه بانک مرکزی، این شرکت‌ها موظف به بازگشت ۱۰۰ درصد ارز خود صرفاً از طریق عرضه در بازار ارز تجاری (یا تالار دوم مرکز مبادله) هستند.⁴ دلیل این سخت‌گیری، استفاده از ارز این صنایع برای تأمین کالاهای اساسی و دارو است.³ بر اساس مصوبات سال ۱۴۰۴، حتی شرکت‌های فولادی که نیاز به واردات مواد اولیه دارند، باید بخشی از ارز خود را (معمولاً حدود ۱۰ درصد) طبق تعرفه‌های مشخص شده برای رفع تعهدات ارزی عام عرضه کنند.¹³

صادرکنندگان مواد معدنی متوسط و کوچک‌مقیاس

صادرکنندگان سنگ‌های تزیینی، کانی‌های غیرفلزی، کنسانتره‌های خاص و محصولات معدنی خارج از لیست “کالاهای التهابی”، از انعطاف‌پذیری بیشتری برخوردارند. این گروه می‌توانند از ترکیب روش‌های مختلف از جمله “واردات در مقابل صادرات خود”، “واگذاری ارز به غیر” و یا “واردات شمش طلا” برای رفع تعهد استفاده کنند.¹⁴ برای این صادرکنندگان، استفاده از بازار توافقی جذابیت بالایی دارد چرا که اجازه می‌دهد ارز خود را با نرخ‌های رقابتی به واردکنندگانی که اولویت‌های کالایی وزارت صمت را دارند، واگذار نمایند.¹⁵

واکاوی روش‌های عملیاتی رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۴

صادرکنندگان مواد معدنی در سال جاری با چندین مسیر اصلی برای تسویه دیون ارزی خود روبرو هستند که انتخاب هر یک بستگی به استراتژی مالی و نیازهای لجستیکی شرکت دارد.

۱. عرضه در بازار ارز تجاری (جایگزین سامانه نیما)

این روش که رایج‌ترین مسیر است، شامل فروش حواله‌های ارزی در بستر مرکز مبادله است. صادرکننده پس از صدور پروانه صادراتی، در سامانه جامع تجارت بخش “مدیریت عملیات ارزی”، گزینه “فروش ارز” را انتخاب کرده و مشخصات ارز خود را عرضه می‌کند.¹ صرافی‌های بانکی و تضامنی با مشاهده این عرضه، پیشنهادات قیمتی خود را ارائه می‌دهند و پس از توافق، معادل ریالی ظرف زمان بسیار کوتاهی به حساب صادرکننده واریز می‌شود.¹ شفافیت و سرعت بالا از مزایای این روش است، اما نرخ آن ممکن است کمی پایین‌تر از بازار آزاد باشد.⁷

۲. واردات در مقابل صادرات خود و تهاتر

این روش برای معادنی که نیاز به نوسازی ناوگان، واردات ماشین‌آلات حفاری، دامپ‌تراک و قطعات یدکی دارند، بهترین گزینه است. در این مدل، ارز حاصل از صادرات مستقیماً صرف ثبت سفارش و واردات کالاهای مورد نیاز همان واحد تولیدی می‌شود.⁷ طبق اصلاحیه مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۴۰۴، تهاتر کالاهای صادراتی با کالاهای اساسی و واردات آن‌ها به منزله رفع تعهد ارزی برای طرفین خواهد بود و واردکنندگان این کالاها از شمول محدودیت‌های سقف و سابقه شخصی معاف شده‌اند.¹⁹ این یک مشوق بزرگ برای شرکت‌های معدنی است که می‌توانند با تأمین کالاهای اساسی کشور، تعهدات ارزی خود را به سرعت رفع کنند.

۳. واردات شمش طلا و فلزات گرانبها

واردات طلا به عنوان یکی از روش‌های جایگزین و امن، همچنان در سال ۱۴۰۴ پرطرفدار است. صادرکننده می‌تواند بخشی از ارز خود را در خارج از کشور (معمولاً امارات) تبدیل به شمش طلا با استانداردهای بین‌المللی کرده و پس از ورود به کشور، آن را به بانک کارگشایی تحویل دهد.²¹ نکته مهم در سال ۱۴۰۴ این است که طلاهای وارداتی حتماً باید در سامانه مبادله ارز و طلا زیر نظر بانک مرکزی و در قالب مزایده فروخته شوند تا تعهد ارزی رفع گردد.²¹

معافیت از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و عوارض واردات طلا، جذابیت این روش را دوچندان کرده است.²³ با این حال، صادرکنندگان فولاد و فلزات رنگین اساسی بر اساس بخشنامه اخیر بانک مرکزی، از استفاده از این روش منع شده‌اند و باید ارز خود را مستقیماً در بازار ارز تجاری عرضه کنند.²²

راهنمای گام‌به‌گام اجرایی در سامانه جامع تجارت (NTSW)

برای یک صادرکننده متخصص، تسلط بر مراحل فنی در سامانه جامع تجارت ضروری است. فرآیند رفع تعهد در سال ۱۴۰۴ به شرح زیر است:

1. ورود و احراز هویت: صادرکننده با استفاده از گواهی امضای الکترونیک (توکن) وارد سامانه به آدرس ntsw.ir می‌شود.¹
2. انتخاب پروانه: در بخش “عملیات ارزی”، زیربخش “رفع تعهد ارزی”، لیست پروانه‌های صادراتی باز مشاهده می‌شود. صادرکننده باید بر اساس تاریخ انقضا، پروانه‌های در اولویت را انتخاب کند.¹
3. انتخاب روش رفع تعهد: صادرکننده باید مشخص کند که قصد فروش ارز در بازار تجاری را دارد یا می‌خواهد از روش واردات در مقابل صادرات استفاده کند.¹
4. ثبت عرضه: در صورت فروش، مبلغ و نوع ارز (درهم، یورو، یوان و…) وارد شده و آگهی عرضه ثبت می‌گردد.¹
5. بررسی پیشنهادات: صادرکننده پیشنهادات صرافی‌ها را بررسی کرده و بهترین نرخ را انتخاب می‌کند. پس از تایید، انتقال ارز در خارج از کشور به حساب صرافی انجام شده و پس از ثبت تاییدیه توسط صرافی، معادل ریالی واریز می‌گردد.¹⁷
6. تایید نهایی و اخذ کد رهگیری: پس از تکمیل تراکنش، سامانه به صورت خودکار درصد رفع تعهد را به روز کرده و تاییدیه مربوطه را برای سازمان امور مالیاتی و گمرک ارسال می‌کند.¹¹

تحلیل جرایم، محرومیت‌ها و پیامدهای قانونی عدم ایفای تعهدات

قانون‌گذار در سال ۱۴۰۴ هیچ‌گونه تسامحی در قبال عدم بازگشت ارز به خرج نمی‌دهد. مطابق با ماده ۲ مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، عدم رفع تعهد ارزی در مهلت مقرر می‌تواند منجر به پیگرد قضایی تحت عنوان قاچاق ارز شود.⁸

• جریمه نقدی: جریمه اولیه معادل یک‌پنجم موضوع تخلف (ارزش ریالی ارز بازنگشته) است.⁷
• جریمه تشدیدی: در صورتی که تعهد ظرف ۳ ماه از زمان ابلاغ حکم قطعی انجام نشود، جریمه‌ای معادل کل ارزش تعهد بر اساس بالاترین نرخ اعلامی بانک مرکزی در زمان صدور حکم به جریمه قبلی افزوده خواهد شد.⁷
• محرومیت‌های بازرگانی: ابطال یا تعلیق کارت بازرگانی، ممنوعیت از انجام هرگونه صادرات و واردات، لغو معافیت‌های مالیاتی و جوایز صادراتی، و محرومیت از خدمات بانکی و ارزی از جمله این موارد است.¹⁴
• محدودیت‌های گمرکی: صادرکنندگان متخلف از مسیر سبز گمرکی خارج شده و در ترخیص کالاها و استرداد حقوق و عوارض با موانع جدی روبرو می‌شوند.¹⁴

یک نکته حیاتی برای صادرکنندگان سال‌های گذشته: آخرین مهلت برای تسویه دیون ارزی حاصل از صادرات سال‌های ۱۳۹۷ لغایت ۱۴۰۰ از طریق “مصالحه ریالی”، تاریخ ۱۴۰۴/۰۶/۳۱ تعیین شده بود که پس از آن، پرونده‌های باقی‌مانده به مراجع قضایی ارجاع شده‌اند.¹³

پیوند استراتژیک رفع تعهد ارزی با معافیت‌های مالیاتی و VAT

در سال ۱۴۰۴، معافیت مالیاتی درآمدهای حاصل از صادرات به طور صددرصدی به میزان ایفای تعهدات ارزی گره خورده است.⁸ طبق بخشنامه‌های سازمان امور مالیاتی، تنها به تناسب درصدی از ارز که به کشور بازگشته است، نرخ صفر مالیاتی اعمال می‌گردد.⁸

علاوه بر مالیات بر عملکرد، موضوع استرداد مالیات بر ارزش افزوده (VAT) برای فعالان معدنی بسیار حیاتی است. صادرکنندگانی که ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده را در طول زنجیره استخراج و فرآوری پرداخت کرده‌اند، تنها در صورتی موفق به بازپس‌گیری این مبالغ از سازمان امور مالیاتی می‌شوند که تاییدیه رفع تعهد ارزی آن‌ها در سامانه‌های مربوطه نشسته باشد.¹¹ تحلیل‌های مالی نشان می‌دهد که برای بسیاری از پروژه‌های معدنی، همین ۹ درصد استرداد مالیاتی، مرز میان سودآوری و زیان‌دهی است. بنابراین، مدیریت حرفه‌ای رفع تعهد ارزی در سال ۱۴۰۴، بخشی جدایی‌ناپذیر از مهندسی هزینه در شرکت‌های معدنی محسوب می‌شود.⁷

راهکارهای پیشنهادی برای صادرکنندگان مواد معدنی در سال ۱۴۰۴

با توجه به تغییرات پی‌درپی قوانین، صادرکنندگان باید استراتژی‌های فعالی را برگزینند:

1. استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان: شرکت‌های دانش‌بنیان معدنی در سال ۱۴۰۴ از زمان بیشتری (تا ۱۵ ماه) برای رفع تعهد برخوردارند و می‌توانند از ۲۰ درصد معافیت در بازگشت ارز بهره‌مند شوند.¹⁷
2. نظارت بر اهلیت‌سنجی کارت بازرگانی: سازمان توسعه تجارت در بخشنامه تیرماه ۱۴۰۴ ضوابط سخت‌گیرانه‌ای برای مقابله با کارت‌های اجاره‌ای وضع کرده است. صادرکنندگان باید از شفافیت کامل در زنجیره تأمین و صادرات خود اطمینان حاصل کنند تا در فرآیند اهلیت‌سنجی دچار مشکل نشوند.¹³
3. پیش‌فروش ارز: صادرکنندگانی که نیاز به نقدینگی ریالی پیش از اتمام عملیات صادرات دارند، می‌توانند تحت شرایط خاص و با دریافت تاییدیه از بانک مرکزی، اقدام به پیش‌فروش ارز خود در بازار تجاری نمایند.¹⁶
4. تنوع‌بخشی به محصولات صادراتی: صنایع بزرگ نظیر فولاد که تحت فشار ۱۰۰ درصدی عرضه در نیما/بازار تجاری هستند، می‌توانند با حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر و قطعات صنعتی، از تسهیلات تهاتری بیشتری استفاده کنند.²⁷

نتیجه‌گیری و افق پیش‌رو

رفع تعهد ارزی در صادرات مواد معدنی در سال ۱۴۰۴ از یک فرآیند ساده اداری به یک بازوی استراتژیک در مدیریت بازرگانی تبدیل شده است. گذار از نظام دستوری نیما به بازار ارز تجاری، علیرغم چالش‌های اولیه، گامی مثبت به سوی واقعی‌سازی اقتصاد و حذف رانت‌های ارزی است. صادرکنندگان موفق در این سال، آن‌هایی هستند که با درک دقیق جدول زمانی افزایش پلکانی درصد بازگشت ارز، مدیریت بهینه مهلت‌های ۶ ماهه و بهره‌گیری هوشمندانه از روش‌های تهاتر و واردات در مقابل صادرات، تداوم فعالیت خود را تضمین می‌کنند.

فراموش نکنیم که هدف نهایی این سیاست‌ها، نه فشار بر صادرکننده، بلکه صیانت از جریانات ارزی کشور برای تأمین نیازهای حیاتی جامعه است. صادرکنندگان مواد معدنی به عنوان سربازان خط مقدم اقتصاد، با رعایت این قوانین نه تنها از مزایای مالیاتی و مشوق‌های دولتی بهره‌مند می‌شوند، بلکه در تقویت ثبات پولی و کاهش تورم ملی نیز نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. سال ۱۴۰۴، سال بلوغ نظام ارزی جدید ایران است و همراهی با این تغییرات، شرط بقا در بازار پررقابت جهانی خواهد بود.

منابع

1. رفع تعهدات ارزی و نحوه انجام آن در سامانه نیما – شرکت بازرگانی وانیکس, accessed on February 5, 2026, https://1xcompany.com/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%A7/
2. تغییر ریل نظام ارزی کشور؛ صادرات معدنی اوج می‌گیرد؟ – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-61/4134155-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%DB%8C%D9%84-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%88%D8%AC-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF
3. ارز نیمایی چیست و به کدام کالاها تعلق می‌گرفت؟ چالش های حذف آن – انیگما, accessed on February 5, 2026, https://enigma.ir/blog/nima-currency/
4. رفع تعهد ارزی و موانع صادرات فولاد – وبلاگ کیلوتن, accessed on February 5, 2026, https://blog.kilooton.com/removal-of-foreign-exchange-obligations-and-barriers-to-steel-export/
5. تفاوت بازار معاملات ارز تجاری و سامانه نیما در چیست؟ – اتاق ایران آنلاین, accessed on February 5, 2026, https://otaghiranonline.ir/video/72012/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F
6. ارزبری خودرو داخلی و مونتاژی در سال 1404 – باما, accessed on February 5, 2026, https://bama.ir/news/20084
7. آموزش رفع تعهد ارزی صادرات و واردات (آپدیت ۱۴۰۴) – راوی حساب, accessed on February 5, 2026, https://www.ravihesab.com/currency-commitment
8. اصلاح آیین نامه نحوه رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%B5%D8%A7/
9. افزایش حداقل درصد مجاز بازگشت ارز صادرات – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-4/4247902-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA
10. افزایش پلکانی بازگشت ارز صادراتی تا 90 درصد – Asriran, accessed on February 5, 2026, https://www.asriran.com/fa/news/1135680/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%BE%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-90-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF
11. رفع تعهدات ارزی – مشاوره حقوقی دینا, accessed on February 5, 2026, https://www.heyvalaw.com/web/articles/view/3488/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C.html
12. نحوه ایفای تعهدات ارزی حاصل از صادرات محصولات فلزات رنگین اساسی اعلام شد – معدن ۲۴, accessed on February 5, 2026, https://madanbidar.ir/2023/09/02/%D9%86%D8%AD%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%81%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85/
13. بایگانی‌های رفع تعهد ارزی – آیکسپورت : مرجع صادرات و واردات, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/category/export/export-rules/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C/
14. نحوه رفع تعهد ارزی – آپدیت دی 1402 – سولوتیس, accessed on February 5, 2026, https://solotis.ir/blog/foreign-currency-obligations-1400/
15. فهرست جدید کد تعرفه‌های مشمول ارز حاصل از صادرات خود و دیگران – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/the-new-list-of-tariff-codes-included-in-the-currency-obtained-from-your-own-and-others-exports/
16. ابلاغ اصلاحات دستورالعمل معاملات ارز تجاری به شبکه بانکی|باشگاه خبرنگاران, accessed on February 5, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C_eWpjLmlyL2ZhL25ld3MvOTA1MjQ5OC8=_2KjYp9i02q/Yp9mHINiu2KjYsdmG2q/Yp9ix2KfZhg==
17. آموزش رفع تعهد ارزی در صادرات | راهنمای کامل و سریع, accessed on February 5, 2026, https://jafari.business/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
18. نحوه رفع تعهد ارزی صادرات و واردات: راهنمای کامل – صادیران, accessed on February 5, 2026, https://saadiran.com/mag/settle-foreign-exchange-obligation-export-import/
19. واردات کالاهای اساسی بدون انتقال ارز مجاز شد + جزئیات, accessed on February 5, 2026, https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-67/767484-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA
20. واردات کالاهای اساسی بدون انتقال ارز مجاز شد+ جزئیات, accessed on February 5, 2026, https://www.shahrekhabar.com/news/176994504011334
21. رفع تعهد ارزی با واردات شمش طلا – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/clearing-the-foreign-exchange-obligation-by-importing-gold-bullion/
22. بخشنامه ابلاغی بانک مرکزی اصلاح ضوابط ارزی واردات فلزات گرانبها ( طلا ، نقره و پلاتین ) با کد ٠٣٢/۵٠٠/۴٠ – گمرک 24, accessed on February 5, 2026, https://gomrok24.com/post/%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%84%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%87%D8%A7-
23. واردات طلا چگونه است ؟ همه چیز در مورد شرایط وارد کردن طلا – گالری دازل, accessed on February 5, 2026, https://dazzlegallery.com/blog/import-of-gold/
24. نحوه رفع تعهدات ارزی صادرکنندگان اعلام شد – اتاق اصناف ایران, accessed on February 5, 2026, https://otaghasnafeiran.ir/p8958958-asnaf/
25. رفع تعهد ارزی حاصل از صادرات – آیکسپورت, accessed on February 5, 2026, https://ixport.ir/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%AA%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%AA/
26. سامانه نیما چیست؟ – زومین بازار, accessed on February 5, 2026, https://zoominbazar.com/what-is-nima-system/
27. ابهام در افق پیش‌روی دو صنعت بزرگ ایران – دنیای اقتصاد, accessed on February 5, 2026, https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C-205/4249537-%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86