خرید مستقیم مواد معدنی از روسیه و هند

فهرست مطالب

تحولات ژئوپلیتیک و اقتصادی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، ساختار تجارت بین‌المللی مواد معدنی را در حوزه اوراسیا به شکلی بنیادین بازتعریف کرده است. روسیه با اتکا به منابع عظیم زغال‌سنگ و سنگ‌آهن در مناطق شرقی و هند با پیگیری مأموریت ملی مواد معدنی بحرانی (NCMM)، به دو قطب تأمین‌کننده و مصرف‌کننده کلیدی در نظام چندقطبی جدید تبدیل شده‌اند.¹

نوسانات در قیمت‌های جهانی، فشارهای ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و تغییر در سیاست‌های تجاری ایالات متحده در اوایل سال ۲۰۲۶، ضرورت تحلیل دقیق مسیرهای حمل‌ونقل و زیرساخت‌های بندری را دوچندان کرده است.⁴ این گزارش با رویکردی کارشناسی، به بررسی ظرفیت‌های عملیاتی بنادر استراتژیک مانند موندرا و پارادیپ در هند و نووروسیسک و ولادی‌وستوک در روسیه پرداخته و کارایی کریدور شمال-جنوب (INSTC) و مسیر دریایی شرق را در انتقال مواد معدنی تحلیل می‌کند.⁷ هدف گزارش«تحلیل جامع خرید مستقیم مواد معدنی از روسیه و هند» ارائه نقشه راهی تخصصی برای بازرگانان جهت ناوبری در پیچیدگی‌های لجستیکی و مالی نوین در افق پیش رو است.

تحولات ساختاری در بخش معدن روسیه: گذار از کوزباس به شرق دور

صنعت استخراج مواد معدنی در روسیه در سال ۲۰۲۵ با یک چرخش پارادایم از مناطق سنتی به سمت حوزه‌های نوین در شرق مواجه شده است. داده‌های آماری نشان می‌دهند که تولید در منطقه سنتی کوزباس با افت ۳.۹ درصدی روبرو بوده، در حالی که مناطق یاکوتیا و ساخالین رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند.¹¹ این تغییر نه تنها ناشی از محدودیت‌های زمین‌شناختی، بلکه برآمده از یک ضرورت لجستیکی است؛ چرا که نزدیکی این مناطق به بازارهای آسیایی، هزینه‌های حمل‌ونقل را به شدت کاهش می‌دهد. در سال ۲۰۲۵، سهم زغال‌سنگ یاکوتیا و ساخالین از کل صادرات روسیه به ۲۵ درصد افزایش یافته است.¹¹

پروژه عظیم معدن زغال‌سنگ «الگا» (Elga) در یاکوتیا به عنوان نمادی از این تحول شناخته می‌شود. این پروژه با برخورداری از خط ریلی اختصاصی ۶۰۰ کیلومتری که به ترمینال دریایی «چومیکان» منتهی می‌شود، استقلال کاملی از شبکه ریلی پرترافیک سراسری روسیه (RZD) پیدا کرده است.¹¹ این استقلال به صادرکنندگان اجازه می‌دهد تا از تنگناهای ظرفیتی مسیرهای بایکال-آمور (BAM) و ترانس-سیبرین عبور کرده و جریان پایدار کالا را تضمین کنند. اگرچه کیفیت زغال‌سنگ این مناطق نسبت به کوزباس در سطح پایین‌تری قرار دارد، اما مزیت رقابتی ناشی از لجستیک ارزان‌تر، این نقیصه را در بازارهای قیمت‌محور جبران کرده است.¹¹

علاوه بر زغال‌سنگ، روسیه در سال ۲۰۲۵ صادرات سنگ‌آهن، کک، کائولن و محصولات متالورژیکی را از طریق بنادر دریای سیاه و مناطق تحت کنترل خود در اوکراین ادامه داده است.¹² استفاده از هاب‌های ترانشیپ‌منت در آب‌های آزاد و ناوگان موسوم به «ناوگان سایه»، راهکارهای کلیدی روسیه برای حفظ درآمدهای ارزی و دور زدن محدودیت‌های ردیابی کالا بوده است.¹² پیش‌بینی می‌شود صادرات زغال‌سنگ روسیه در سال ۲۰۲۶ به مرز ۲۰۸ میلیون تن برسد که نشان‌دهنده تاب‌آوری این بخش در برابر فشارهای بین‌المللی است.¹

مأموریت ملی هند: از تأمین داخلی تا صادرات بوکسیت و عناصر نادر

هند در سال ۲۰۲۵ با اجرای «مأموریت ملی مواد معدنی بحرانی» (NCMM) و تخصیص بودجه‌ای بالغ بر ۱۶۳۰۰ کرور روپیه، استراتژی خود را در حوزه معدن به کلی تغییر داده است.³ تمرکز اصلی این مأموریت بر شناسایی و استخراج ۳۰ ماده معدنی حیاتی از جمله لیتیوم، نیکل، کبالت و عناصر نادر خاکی (REE) است که برای صنایع های-تک و انتقال انرژی ضروری هستند. اصلاحات در قانون معادن و مواد معدنی (MMDR) در سال ۲۰۲۵، مسیر را برای ورود بخش خصوصی به اکتشاف معادن عمیق و ایجاد پارک‌های فرآوری مواد معدنی هموار کرده است.²

یکی از موفقیت‌های چشمگیر هند در سال ۲۰۲۵، جهش ۶۷.۶ درصدی در صادرات بوکسیت بوده است.¹⁵ تولید بوکسیت هند به ۲۴ میلیون تن رسیده و این کشور اکنون به عنوان یک تأمین‌کننده جهانی مطرح شده است. رشد تولید در ایالت‌های ساحلی نه تنها نیاز صنایع داخلی آلومینیوم را تأمین کرده، بلکه هند را از یک واردکننده به یک صادرکننده فعال تبدیل ساخته است.¹⁵ همچنین تولید سنگ‌آهن هند در سال مالی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ به رکورد ۲۸۹ میلیون تن دست یافته که زیربنای صادرات محصولات متالورژیکی این کشور را تشکیل می‌دهد.³

در بودجه سال ۲۰۲۶-۲۰۲۷ هند، طرح ایجاد «کریدورهای عناصر نادر خاکی» در ایالت‌های اودیسا، کرالا، آندرا پرادش و تامیل نادو معرفی شده است.¹⁶ این کریدورها با هدف بومی‌سازی تولید آهن‌رباهای دائم (REPM) و کاهش وابستگی به چین طراحی شده‌اند. دولت هند با حذف عوارض گمرکی بر واردات تجهیزات فرآوری مواد معدنی بحرانی و ارائه مشوق‌های مالیاتی برای اکتشاف، قصد دارد خود را به عنوان یک هاب جهانی در زنجیره ارزش مواد معدنی تثبیت کند.¹⁶ این تحولات، فرصت‌های بی‌نظیری را برای بازرگانان جهت خرید مستقیم مواد معدنی فرآوری شده با ارزش افزوده بالا فراهم کرده است.

مقایسه تولید و صادرات مواد معدنی کلیدی در روسیه و هند (۲۰۲۵)

ماده معدنی	کشور	میزان تولید (۲۰۲۵)	رشد/تغییر نسبت به سال قبل	مسیر اصلی صادرات
زغال‌سنگ	روسیه	۲۰۵ میلیون تن (صادرات)	۴.۵%+	شرق دور (وستوچنی) و دریای سیاه
سنگ‌آهن	هند	۲۸۹ میلیون تن	۶%+ (رشد تولید)	بنادر شرقی (پارادیپ و ویساکاپاتنام)
بوکسیت	هند	۲۴ میلیون تن	۶۷.۶%+ (رشد صادرات)	بنادر گجرات و آندرا پرادش
عناصر نادر خاکی	هند	۱۰-۱۱ هزار تن (فرآوری)	رشد استراتژیک	کریدورهای ساحلی جدید

بنادر استراتژیک روسیه برای بارگیری مواد معدنی

انتخاب بندر مناسب در روسیه تابعی از موقعیت جغرافیایی معدن و مقصد نهایی کالا است. در حوزه دریای سیاه، بندر نووروسیسک (Novorossiysk) به عنوان بزرگترین دروازه صادراتی جنوب روسیه شناخته می‌شود.⁷ این بندر با عمق ۱۹ متر در پایانه‌های فله مایع و ۱۲.۵ متر در بندر داخلی، امکان پهلوگیری کشتی‌های با ظرفیت ۲۵۰ هزار تن (Suezmax) را فراهم می‌کند.⁷ نووروسیسک به دلیل عدم یخ‌زدگی در زمستان و اتصال ریلی قوی به مناطق مرکزی روسیه، هاب اصلی صادرات زغال‌سنگ، سنگ‌آهن و کودهای شیمیایی به مقصد خلیج فارس و هند است.⁷

در جبهه شرق، بندر ولادی‌وستوک (Vladivostok) و بندر واستوچنی (Vostochny) نقش حیاتی ایفا می‌کنند. ولادی‌وستوک به عنوان نقطه پایانی راه‌آهن سراسری سیبری، مرکز اصلی جابجایی کانتینری و بارهای عمومی است، اما بندر واستوچنی به دلیل داشتن پایانه‌های مکانیزه پیشرفته، برتری محسوسی در صادرات زغال‌سنگ دارد.²⁰ در سال ۲۰۲۵، شرکت لجستیکی فسکو (FESCO) خطوط منظمی را بین ولادی‌وستوک و بنادر هند برقرار کرده است که زمان ترانزیت را به حدود ۲۸ روز کاهش می‌دهد.²¹

برای تجارت با ایران، بنادر حوضه دریای خزر از جمله آستاراخان و بندر سالیانکا اهمیت ویژه‌ای دارند. این بنادر نقاط ورود کلیدی برای کریدور شمال-جنوب (INSTC) محسوب می‌شوند و در سال ۲۰۲۵ شاهد افزایش ترافیک بارهای معدنی و پتروشیمی بوده‌اند.²³ ایستگاه ریلی آستاراخان به عنوان یکی از پرترددترین نقاط برای انتقال کالا به شبکه ریلی ایران از طریق مسیرهای دریایی خزر شناخته می‌شود.²³

ظرفیت و ویژگی‌های عملیاتی بنادر اصلی روسیه (۲۰۲۵-۲۰۲۶)

نام بندر	موقعیت جغرافیایی	ظرفیت سالانه (میلیون تن)	نوع محموله اصلی معدنی	محدودیت‌های فصلی
نووروسیسک	دریای سیاه	۲۰۸	زغال‌سنگ، کود، سنگ‌آهن	بدون یخ‌زدگی (وزش باد بورا در زمستان)
واستوچنی	شرق دور	بالای ۸۰	زغال‌سنگ (تخصصی فله)	بدون یخ‌زدگی (پذیرش مگا کشتی‌ها)
ولادی‌وستوک	شرق دور	۸.۵ (بخش تجاری)	کانتینر، فلزات، مواد معدنی	بدون یخ‌زدگی در تمام سال
آستاراخان	دریای خزر	–	غلات، مواد معدنی، محصولات فلزی	محدودیت‌های ناشی از یخ‌زدگی رودخانه ولگا

بنادر کلیدی هند: زیرساخت‌های نوین تخلیه و بارگیری

هند در سال ۲۰۲۵ با بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید بندری، کارایی لجستیکی خود را به سطح استانداردهای جهانی نزدیک کرده است. بندر موندرا (Mundra) در ایالت گجرات، بزرگترین بندر خصوصی هند، در سال مالی ۲۰۲۵ به رکورد جابجایی ۲۰۰.۷ میلیون تن کالا دست یافت که نشانه رشد ۱۱.۵ درصدی است.⁸ موندرا با داشتن ۲۶ اسکله و پایانه‌های اختصاصی برای زغال‌سنگ، بزرگترین ترمینال واردات زغال‌سنگ جهان را در خود جای داده است.²⁵ این بندر به دلیل استقرار در منطقه آزاد تجاری (SEZ)، تسهیلاتی نظیر تحویل مستقیم کالا (DPD) را ارائه می‌دهد که باعث کاهش هزینه‌های انبارداری و تسریع در ترخیص کالا می‌شود.²⁶

بندر پارادیپ (Paradip) در ایالت اودیسا، با ظرفیت ۲۸۹ میلیون تن در سال، به عنوان قطب صادرات مواد معدنی شرق هند شناخته می‌شود.⁸ این بندر در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ حدود ۱۵۰ میلیون تن کالا جابجا کرده و مجهز به سیستم‌های مکانیزه تخلیه زغال‌سنگ با ظرفیت ۴۰۰۰ تن در ساعت است.⁸ پارادیپ به دلیل نزدیکی به کمربندهای معدنی اودیسا و جارکند، بهترین گزینه برای صادرات سنگ‌آهن و کروم محسوب می‌شود و در سال ۲۰۲۶ به عنوان یک هاب هیدروژن سبز نیز توسعه یافته است.²⁷

بندر ویساکاپاتنام (Visakhapatnam) در ایالت آندرا پرادش، یکی دیگر از نقاط استراتژیک است که رکورد ۸۲.۶ میلیون تن جابجایی کالا را ثبت کرده است.⁸ این بندر به طور ویژه در جابجایی سنگ منگنز، بوکسیت و محصولات فولادی تخصص دارد و با پروژه‌های توسعه‌ای جدید، قصد دارد ظرفیت خود را به ۹۰ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ برساند.⁸ بنادر جنوبی مانند چنای و انور نیز در مسیر جدید دریایی شرق به سمت روسیه نقش محوری ایفا می‌کنند.¹⁰

تحلیل زیرساخت‌های بنادر اصلی هند برای مواد معدنی (۲۰۲۶)

نام بندر	نوع مدیریت	ظرفیت بارگیری معدنی	تجهیزات ویژه	مزیت استراتژیک
موندرا	خصوصی (آدانی)	۲۳۱ میلیون تن (کل)	پایانه‌های اختصاصی زغال‌سنگ و فله	منطقه آزاد تجاری و سرعت ترخیص بالا
پارادیپ	دولتی	۲۸۹ میلیون تن (کل)	سیستم نوار نقاله مکانیزه ۴۰۰۰ TPH	نزدیکی به معادن سنگ‌آهن و زغال‌سنگ
ویساکاپاتنام	دولتی	۸۲.۶ میلیون تن (فعلی)	پایانه‌های تخصصی سنگ‌آهن و بوکسیت	هاب کانتینری و متالورژیکی شرق هند
موندرا (غرب)	خصوصی	۱۶.۵ میلیون تن (افزودنی)	سیستم نوار نقاله دوبل ۱.۳۶ کیلومتری	تمرکز ویژه بر صادرات و واردات زغال‌سنگ

تحلیل مسیرهای حمل‌ونقل: کریدور شمال-جنوب و مسیرهای دریایی

در سال ۲۰۲۶، سه مسیر اصلی برای انتقال مواد معدنی بین روسیه، ایران و هند وجود دارد که هر یک دارای ویژگی‌های فنی و اقتصادی متمایزی هستند.

شاخه شرقی کریدور شمال-جنوب (INSTC)

این مسیر که از روسیه آغاز شده و با عبور از قزاقستان و ترکمنستان به مرز ریلی سرخس در ایران می‌رسد، در سال ۲۰۲۵ به یک مسیر پایدار برای حمل زغال‌سنگ تبدیل شد.⁹ در اواخر سال ۲۰۲۵، قطارهای حامل ۵۹ واگن زغال‌سنگ روسیه از سیبری غربی به مقصد هند از این مسیر عبور کردند.³⁰ زمان ترانزیت در بخش ریلی آسیای مرکزی حدود ۱۲ روز است و کل مسیر تا بندرعباس حدود ۱۶۰۰ کیلومتر در خاک ایران امتداد دارد.⁹ تخفیف‌های تعرفه‌ای ۱۵ تا ۸۰ درصدی در کشورهای مسیر و امکان ترانشیپ‌منت در مرز سرخس، این مسیر را برای بارهای فله معدنی بسیار رقابتی کرده است.³¹

شاخه غربی و دریایی کریدور شمال-جنوب

شاخه غربی که از آذربایجان به آستارا می‌رسد، با وجود مسافت کوتاه‌تر، همچنان با چالش عدم تکمیل راه آهن رشت-آستارا مواجه است. با این حال، در اوایل سال ۲۰۲۶، روسیه عملیات ساخت این خط ریلی ۱۶۲ کیلومتری را با وام ۱.۶ میلیارد دلاری آغاز کرده است.⁴ تا زمان تکمیل این پروژه در سال‌های آتی، بارهای معدنی در این مسیر به صورت ترکیبی (ریل-جاده) حمل می‌شوند.⁴ مسیر دریایی خزر (ترانس-کاسپین) نیز با استفاده از کشتی‌های فله‌بر بین بنادر آستاراخان و انزلی/امیرآباد فعال است، اما ظرفیت آن نسبت به مسیر ریلی شرق محدودتر ارزیابی می‌شود.³²

کریدور دریایی شرق (Eastern Maritime Corridor)

این مسیر دریایی مستقیم بین ولادی‌وستوک در شرق روسیه و چنای در شرق هند، تحولی بزرگ در سال ۲۰۲۵ ایجاد کرده است.¹⁰ این کریدور مسافت را از ۸۶۷۵ مایل دریایی (مسیر سنتی کانال سوئز) به ۵۶۰۰ مایل کاهش داده و زمان ترانزیت را از ۴۰ روز به ۲۴ روز رسانده است.¹⁰ این مسیر به طور ویژه برای حمل نفت خام، زغال‌سنگ، کودهای شیمیایی و سنگ‌آهن استفاده می‌شود و هزینه‌های حمل‌ونقل را به طور معناداری کاهش داده است.¹⁰

مقایسه زمان و هزینه حمل کانتینری مواد معدنی (فوریه ۲۰۲۶)

مسیر حمل‌ونقل	مبدأ – مقصد	زمان ترانزیت (روز)	هزینه تقریبی (دلار/کانتینر ۴۰)	وضعیت عملیاتی
دریایی مستقیم (EMC)	چنای – ولادی‌وستوک	۲۴	–	فعال و استراتژیک
کریدور شمال-جنوب (شرقی)	مسکو – بندرعباس	۲۵-۳۰	۵۸۰۰ – ۷۲۰۰	فعال (ریلی – دریایی)
مسیر نووروسیسک	موندرا – نووروسیسک	۱۷-۲۳	۳۸۰۰ – ۶۰۰۰	سریع‌ترین مسیر دریایی جنوب
مسیر کانال سوئز (سنتی)	موندرا – سنت پترزبورگ	۴۰+	۳۵۰۰ – ۶۵۰۰	تحت تأثیر بحران دریای سرخ
هوایی (نمونه)	هند – روسیه	۱-۲	۲.۵ – ۵ دلار/کیلوگرم	فقط برای مواد با ارزش بالا

مکانیزم‌های مالی و چالش‌های پرداخت در سال ۲۰۲۶

در افق سال ۲۰۲۶، سیستم‌های مالی بین روسیه و هند به پایداری بی‌سابقه‌ای رسیده‌اند. ولادیمیر پوتین در دسامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که ۹۶ درصد از معاملات تجاری بین دو کشور با ارزهای ملی انجام می‌شود.³⁴ این موفقیت ناشی از ایجاد کانال‌های پایدار بانکی و استفاده از روبل برای پروژه‌های بزرگ مشترک و روپیه برای قراردادهای صادراتی است.³⁴ همچنین، ادغام سیستم‌های پیام‌رسان مالی (SPFS روسیه و UPI هند) گامی حیاتی در جهت دور زدن سوئیفت بوده است.³⁴

پلتفرم «بریکس پی» (BRICS Pay) که در اواخر سال ۲۰۲۴ رونمایی شد، در سال ۲۰۲۶ به عنوان یک سیستم مکمل برای تسویه حساب‌های غیرمتمرکز در حال گسترش است.³⁵ این پلتفرم با استفاده از فناوری بلاک‌چین و گره‌های اجماع توزیع‌شده، امکان انجام ۲۰ هزار پیام در ثانیه را فراهم می‌کند و به ویژه برای شرکت‌های متوسط که قصد ورود به بازار مواد معدنی روسیه را دارند، امنیت بالایی فراهم می‌آورد.³⁵ با این حال، نوسانات نرخ ارز و عدم وجود یک سیستم تسویه کاملاً یکپارچه، همچنان بازرگانان را به سمت استفاده از قراردادهای آتی و مکانیزم‌های تهاتری سوق می‌دهد.³⁵

در جبهه تحریم‌ها، بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در سال ۲۰۲۶، ریسک‌های جدیدی را ایجاد کرده است. تهدید به وضع تعرفه ۲۵ درصدی بر کشورهایی که با ایران معامله می‌کنند، باعث شده تا هند در تخصیص بودجه برای پروژه چابهار احتیاط بیشتری به خرج دهد.⁶ در مقابل، توافق تجاری آمریکا و هند در فوریه ۲۰۲۶ که تعرفه‌ها را به ۱۸ درصد کاهش داده، ممکن است هند را به سمت کاهش خرید برخی محصولات از روسیه در ازای دسترسی به بازار آمریکا سوق دهد.⁵ این پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک، ضرورت استفاده از واسطه‌های مالی در کشورهای ثالث یا سیستم‌های پرداخت مبتنی بر ارزهای دیجیتال را برای بازرگانان ایرانی دوچندان کرده است.

کنترل کیفیت و استانداردهای بازرسی فنی

اطمینان از کیفیت مواد معدنی، به ویژه در بارهای فله با حجم بالا، مستلزم همکاری با شرکت‌های بازرسی معتبر است. در سال ۲۰۲۵، شرکت‌های بین‌المللی نظیر SGS، Intertek و Bureau Veritas همچنان بازیگران اصلی این حوزه هستند.³⁹ این شرکت‌ها با استقرار در بنادر اصلی مانند موندرا و پارادیپ در هند و نووروسیسک در روسیه، خدماتی شامل نمونه‌برداری، آنالیز شیمیایی و تأیید وزن محموله را ارائه می‌دهند.⁴¹

در هند، قوانین جدید سال ۲۰۲۵ نظارت بر استخراج و حمل‌ونقل مواد معدنی را تشدید کرده است.⁴³ طبق این قوانین، تمامی مراحل حمل‌ونقل باید به صورت بلادرنگ از طریق سیستم‌های الکترونیکی ردیابی شود و سیستم‌های وزن‌کشی در نقاط تخلیه باید با دقت بالایی کالیبره شوند.⁴³ همچنین برای صادرات مواد معدنی استراتژیک، تأییدیه «گروه کاری بین‌وزارتی» (IMWG) و رعایت لیست SCOMET برای موارد دو منظوره الزامی است.⁴⁴

در روسیه، به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم برای برخی شرکت‌های غربی، استفاده از شرکت‌های بازرسی جایگزین مانند Saybolt و نهادهای تخصصی روسی در منطقه یاکوتیا رواج یافته است.³⁹ بازرگانان باید اطمینان حاصل کنند که گزارش‌های بازرسی (Inspection Reports) شامل جزئیات دقیق دانه‌بندی، میزان ناخالصی‌ها (مانند گوگرد و خاکستر در زغال‌سنگ) و درصد خلوص فلزی باشد تا از بروز اختلافات حقوقی در مقصد جلوگیری شود.⁴¹

ریسک‌های ژئوپلیتیک و افق تجارت در سال ۲۰۲۶

چشم‌انداز تجارت مواد معدنی در سال ۲۰۲۶ به شدت تحت تأثیر تقابل‌های ژئوپلیتیک قدرت‌های بزرگ است. بازگشت ترامپ و سیاست «اول آمریکا»، منجر به بازنگری در زنجیره‌های تأمین جهانی شده است.⁵ هند با امضای توافق‌های جدید با آمریکا، در تلاش است تا تعادلی بین نیاز به انرژی و مواد اولیه ارزان روسیه و دسترسی به فناوری و بازارهای غربی ایجاد کند.⁵ این موضوع ممکن است در میان‌مدت منجر به نوسان در سهمیه‌های صادراتی هند به سمت روسیه یا کشورهای همسو با آن شود.

بحران در دریای سرخ و ناامنی در مسیرهای سنتی، اهمیت کریدور شمال-جنوب را به عنوان یک مسیر جایگزین امن و زمینی دوچندان کرده است.⁴ روسیه با سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های ریلی ایران و بنادر خزر، قصد دارد خود را به عنوان هاب ترانزیتی اوراسیا تثبیت کند.⁴ برای بازرگانان ایرانی، این وضعیت فرصتی است تا با بهره‌گیری از موقعیت جغرافیایی ایران، نه تنها به عنوان خریدار بلکه به عنوان حلقه واسط در ترانزیت مواد معدنی بین هند و روسیه عمل کنند.⁹

از سوی دیگر، کاهش درآمدهای صادراتی روسیه از بخش نفت و فشار بر صنایع معدنی این کشور، منجر به افزایش زیان شرکت‌های بزرگ زغال‌سنگ در سال ۲۰۲۵ شده است.⁴⁹ این وضعیت ممکن است به معنای کاهش قیمت‌ها برای جذب مشتریان جدید باشد، اما همزمان ریسک پایداری تأمین در صورت ورشکستگی شرکت‌های کوچک‌تر را افزایش می‌دهد.⁵⁰ بنابراین، انتخاب تأمین‌کنندگان بزرگ و دولتی یا هلدینگ‌های تحت حمایت کرملین در سال ۲۰۲۶، استراتژی ایمن‌تری برای خریداران بین‌المللی خواهد بود.

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی برای واردکنندگان

تجارت مواد معدنی با روسیه و هند در سال ۲۰۲۶، فراتر از یک مبادله کالایی ساده، یک بازی پیچیده در شطرنج ژئوپلیتیک اوراسیا است. روسیه با انتقال مرکز ثقل تولید به شرق و هند با جهش در تولید بوکسیت و عناصر نادر، فرصت‌های تأمین جدیدی را خلق کرده‌اند. با این حال، موفقیت در این بازار نیازمند تسلط بر جزئیات لجستیکی و مالی نوین است.

بهره‌گیری از شاخه شرقی کریدور شمال-جنوب (مرز سرخس) برای محموله‌های فله سنگین از روسیه، ایمن‌ترین و اقتصادی‌ترین گزینه در شرایط فعلی محسوب می‌شود. در هند، تمرکز بر بنادر خصوصی مانند موندرا به دلیل کارایی بالاتر و تسهیلات مناطق آزاد، هزینه‌های پنهان تجارت را کاهش می‌دهد. در حوزه مالی، استفاده از ارزهای ملی و پلتفرم‌های غیرمتمرکز بریکس، تنها راه پایدار برای عبور از سد تحریم‌هاست. همچنین، نظارت دقیق بر تغییرات سیاست‌های تجاری ایالات متحده در قبال هند و ایران در سال ۲۰۲۶، برای مدیریت ریسک‌های ناگهانی ضروری است. بازرگانان باید با ترکیب تحلیل‌های فنی لجستیک و رصد هوشمندانه تحولات سیاسی، زنجیره تأمین خود را در برابر نوسانات جهانی مصون‌سازی کنند.