مزایای ترخیص کالا از بندر چابهار برای بازرگانان هندی؛ تحلیل اقتصادی و لجستیکی ۲۰۲۶

بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی جمهوری اسلامی ایران و درگاهی حیاتی در سواحل مکران، فراتر از یک پروژه زیرساختی ساده، به عنوان ستون فقرات سیاست خارجی و اقتصادی هند در قبال منطقه اوراسیا و آسیای مرکزی شناخته می‌شود. این بندر که در دهانه خلیج عمان و در مجاورت اقیانوس هند واقع شده است، موقعیتی استثنایی را برای دهلی‌نو فراهم می‌آورد تا محدودیت‌های جغرافیایی ناشی از همسایگی با پاکستان را دور زده و دسترسی مستقیم و امنی به بازارهای محصور در خشکی افغانستان و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) پیدا کند.¹

امضای قرارداد بلندمدت ۱۰ ساله در ماه مه ۲۰۲۴ میان هند و ایران، تعهد راهبردی دهلی‌نو را به سرمایه‌گذاری ۱۲۰ میلیون دلاری در تجهیزات بندری و ارائه خط اعتباری ۲۵۰ میلیون دلاری برای توسعه زیرساخت‌ها تثبیت کرده است.³ با وجود نوسانات ژئوپلیتیکی ناشی از تحریم‌های بین‌المللی در سال ۲۰۲۶، چابهار همچنان به عنوان یک هاب لجستیکی بی‌رقیب با پتانسیل کاهش ۳۰ درصدی هزینه‌های حمل‌ونقل و ۴۰ درصدی زمان ترانزیت نسبت به مسیرهای سنتی نظیر کانال سوئز، نقشی کلیدی در امنیت اقتصادی هند ایفا می‌کند.⁵ این گزارش به واکاوی دقیق ترخیص کالا از بندر چابهار برای بازرگانان هندی، تحلیل فرآیندهای گمرکی و بررسی چالش‌های پیش رو در افق ۲۰۲۶ می‌پردازد.

تبیین جایگاه ژئواستراتژیک بندر چابهار در سیاست خارجی هند

موقعیت جغرافیایی چابهار آن را به “دروازه طلایی” هند به سوی آسیای مرکزی تبدیل کرده است. از منظر ژئوپلیتیک، این بندر به هند اجازه می‌دهد تا نفوذ خود را در منطقه‌ای گسترش دهد که به طور سنتی تحت تأثیر روسیه و به تازگی چین بوده است. چابهار برای هند، بخشی از یک پازل بزرگتر به نام “کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی شمال-جنوب” (INSTC) است که پیوند دهنده بمبئی به سن‌پترزبورگ محسوب می‌شود.¹

دکترین “اتصال به آسیای مرکزی” و “عمل به غرب”

دولت هند تحت رهبری نارندرا مودی، سیاست‌های “اتصال به آسیای مرکزی” (Connect Central Asia) و “عمل به غرب” (Act West) را به عنوان اولویت‌های دیپلماتیک خود تعریف کرده است. چابهار ابزار اصلی اجرای این سیاست‌هاست. برای دهلی‌نو، دسترسی به منابع انرژی غنی آسیای مرکزی و بازارهای مصرفی آن منطقه، بدون عبور از قلمرو پاکستان، یک ضرورت ملی است.¹ این بندر نه تنها یک مرکز ترانزیتی، بلکه یک مرکز لجستیکی است که می‌تواند زنجیره تأمین هند را در برابر تنش‌های منطقه‌ای مقاوم سازد.

موازنه قوا در برابر پاکستان و چین: رقابت چابهار و گوادر

یکی از مهم‌ترین محرک‌های حضور هند در چابهار، موازنه قدرت در برابر “کریدور اقتصادی چین و پاکستان” (CPEC) و بندر گوادر است. گوادر که با سرمایه‌گذاری گسترده چین توسعه یافته، تنها حدود ۱۷۰ کیلومتر با چابهار فاصله دارد.¹ حضور هند در چابهار نه تنها از محاصره استراتژیک این کشور توسط چین (استراتژی رشته مروارید) جلوگیری می‌کند، بلکه جایگزینی کارآمد برای کشورهای منطقه فراهم می‌آورد تا وابستگی خود را به زیرساخت‌های تحت کنترل چین کاهش دهند.¹

شاخص مقایسه	بندر چابهار (ایران/هند)	بندر گوادر (پاکستان/چین)	ملاحظات راهبردی
موقعیت جغرافیایی	خارج از تنگه هرمز، دسترسی مستقیم به اقیانوس	ایالت بلوچستان، متصل به کریدور CPEC	چابهار امنیت بیشتری در برابر انسداد تنگه هرمز دارد 10
اپراتور اصلی	هند (شرکت IPGL)	چین (شرکت COPHC)	رقابت مستقیم برای جذب ترانزیت آسیای مرکزی 1
ظرفیت کانتینری (۲۰۲۶)	۵۰۰,۰۰۰ TEU (فاز ۱)	۱ میلیون TEU (برآوردی)	ظرفیت گوادر بیشتر اما بهره‌برداری چابهار واقعی‌تر است 1
اتصال ریلی	در حال تکمیل (چابهار-زاهدان)	در حال توسعه (گوادر-کویته)	راه‌آهن ایران به شبکه روسیه و اروپا متصل است 1

کالبدشکافی قرارداد ۱۰ ساله ۲۰۲۴: چارچوب حقوقی و تعهدات مالی

در ۱۳ مه ۲۰۲۴، پس از سال‌ها مذاکرات و قراردادهای کوتاه‌مدت یک‌ساله، سرانجام یک قرارداد بلندمدت ۱۰ ساله بین شرکت “ایندیا پورتس گلوبال” (IPGL) و “سازمان بنادر و دریانوردی ایران” (PMO) به امضا رسید.¹² این قرارداد نقطه عطفی در روابط دوجانبه است زیرا ثبات و پیش‌بینی‌پذیری لازم را برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی هند فراهم می‌آورد.

از توافقات موقت تا قرارداد بلندمدت: تحلیل تغییرات ساختاری

پیش از سال ۲۰۲۴، عملیات هند در چابهار بر اساس تمدیدهای کوتاه‌مدت انجام می‌شد که مانع از سرمایه‌گذاری‌های سنگین در تجهیزات استراتژیک می‌گردید.⁴ قرارداد جدید با مدت ۱۰ سال و قابلیت تمدید خودکار، به هند اجازه می‌دهد تا به عنوان اپراتور اصلی در پایانه شهید بهشتی فعالیت کند.⁸ طبق این قرارداد، حاکمیت و مالکیت بندر همچنان در اختیار ایران باقی می‌ماند و هند تنها مسئولیت تأمین تجهیزات، مدیریت عملیات و بازاریابی را بر عهده دارد.¹¹

تعهدات ۱۲۰ میلیون دلاری و خطوط اعتباری زیرساختی

هند در چارچوب این قرارداد متعهد به تأمین تجهیزات پیشرفته بندری به ارزش ۱۲۰ میلیون دلار شده است. این تجهیزات شامل جرثقیل‌های ساحلی سنگین، تجهیزات جابه‌جایی کانتینر و سیستم‌های تخلیه غلات است.¹ تا اوت ۲۰۲۵، دهلی‌نو تمامی این مبلغ را به طرف ایرانی منتقل کرده است تا فرآیند خرید تجهیزات نهایی شود.³ علاوه بر این، هند خط اعتباری ۲۵۰ میلیون دلاری را برای توسعه پروژه‌های پس‌کرانه و زیرساخت‌های مرتبط با بندر در نظر گرفته است که مجموع تعهدات مالی را به ۳۷۰ میلیون دلار می‌رساند.⁴

تحلیل فنی و عملیاتی پایانه شهید بهشتی

پایانه شهید بهشتی قلب فعالیت‌های هند در چابهار است. این پایانه با آبخور عمیق خود (حدود ۱۶ متر)، امکان پهلوگیری کشتی‌های کانتینری بزرگ (اقیانوس‌پیما) را فراهم می‌کند که این یک مزیت بزرگ نسبت به سایر بنادر منطقه است.²

ظرفیت‌های تخلیه و بارگیری و نوسازی ناوگان تجهیزاتی

هند تاکنون تجهیزات استراتژیکی از جمله جرثقیل‌های متحرک ساحلی (Mobile Harbor Cranes) را در این پایانه نصب کرده است.¹ در بازه زمانی ۲۰۲۳-۲۰۲۴، این بندر شاهد رشد ۴۳ درصدی در ترافیک شناورها و ۳۴ درصدی در جابه‌جایی کانتینر بوده است.¹² از زمان آغاز بهره‌برداری توسط هند در سال ۲۰۱۸، بیش از ۹۰,۰۰۰ TEU کانتینر و ۸ میلیون تن کالای فله در این پایانه تخلیه و بارگیری شده است.¹

عملکرد بندری و چشم‌انداز رشد کانتینری

پیش‌بینی می‌شود با تکمیل کامل فاز اول و نصب تمامی تجهیزات متعهد شده در قرارداد ۲۰۲۴، ظرفیت سالانه بندر به ۸.۵ میلیون تن افزایش یابد.² در افق بلندمدت و با اجرای فازهای بعدی، رسیدن به ظرفیت ۸۲ میلیون تن کالا در سال هدف‌گذاری شده است.² برای بازرگانان هندی، این ظرفیت به معنای کاهش ترافیک و سرعت بالاتر در عملیات بندری نسبت به بنادر شلوغی مانند بندرعباس است.¹⁷

مزیت‌های لجستیکی و زمانی: چابهار به عنوان قلب تپنده INSTC

بندر چابهار کوتاهترین و ارزانترین مسیر برای اتصال هند به روسیه و اروپا است. این مسیر که به عنوان شاخه شرقی و مرکزی کریدور شمال-جنوب شناخته می‌شود، وابستگی هند به مسیر طولانی و پرهزینه کانال سوئز را به شدت کاهش می‌دهد.⁵

مقایسه هزینه و زمان در مسیرهای سنتی و کریدور شمال-جنوب

استفاده از مسیر چابهار به جای کانال سوئز برای ارسال کالا از هند به مقصد روسیه یا آسیای مرکزی، منجر به صرفه‌جویی چشمگیری در زمان و هزینه می‌شود. بر اساس داده‌های عملیاتی، زمان ترانزیت از بمبئی به سن‌پترزبورگ از طریق کانال سوئز حدود ۴۰ تا ۶۰ روز است، در حالی که از مسیر چابهار-انزلی-آستراخان به ۲۰ تا ۲۵ روز کاهش می‌یابد.⁶

مسیر حمل‌ونقل	زمان ترانزیت (روز)	هزینه حمل (کاهش نسبت به پایه)	مسافت (کیلومتر)	منبع
بمبئی به مسکو (کانال سوئز)	۴۵ – ۶۰ روز	۱۰۰٪ (پایه)	۱۶,۰۰۰	6
بمبئی به مسکو (چابهار/INSTC)	۲۰ – ۲۵ روز	۳۰٪ ارزان‌تر	۷,۲۰۰	5
هند به افغانستان (کراچی)	۱۲ – ۱۵ روز	پایه هزینه زمینی	۱,۶۰۰ (زمینی)	2
هند به افغانستان (چابهار)	۵ – ۷ روز	۲۰٪ ارزان‌تر	۸۰۰ (زمینی)	2

امنیت مسیر و دور زدن تنگناهای ژئوپلیتیکی

چابهار تنها بندر بزرگ ایران است که در خارج از تنگه هرمز قرار دارد. این ویژگی به معنای ایمنی بیشتر در برابر تنش‌های نظامی و سیاسی احتمالی در خلیج فارس است.² برای شرکت‌های کشتیرانی هندی، این موضوع به معنای کاهش نرخ بیمه دریایی و ریسک کمتر برای محموله‌های حساس است. همچنین، استفاده از این مسیر به معنای بی‌نیازی از عبور زمینی از خاک پاکستان است که همواره با چالش‌های امنیتی و سیاسی همراه بوده است.¹

رژیم حقوقی و مشوق‌های اقتصادی در منطقه آزاد چابهار

منطقه آزاد تجاری-صنعتی چابهار (CFZ) با هدف جذب سرمایه‌گذاری خارجی، بسته‌ای از تسهیلات و معافیت‌های قانونی را ارائه می‌دهد که برای بازرگانان هندی جذابیت بالایی دارد. این مشوق‌ها هزینه‌های عملیاتی و مالیاتی را به حداقل می‌رسانند.¹⁹

معافیت‌های مالیاتی طولانی‌مدت و امنیت سرمایه‌گذاری خارجی

یکی از مهم‌ترین مزایا، معافیت مالیاتی ۲۰ تا ۲۲ ساله برای کلیه فعالیت‌های اقتصادی است که از تاریخ بهره‌برداری آغاز می‌شود.¹⁹ همچنین، قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی در ایران، امنیت سرمایه و سود حاصل از فعالیت‌های شرکت‌های هندی را تضمین کرده و اجازه انتقال ۱۰۰ درصدی سود به خارج از کشور را صادر می‌کند.²⁰

تخفیف‌های تعرفه‌ای ویژه برای کالاهای هندی و ترانزیتی

سازمان منطقه آزاد و سازمان بنادر، تخفیف‌های پلکانی و ویژه‌ای را برای کالاهایی که از مبدأ هند وارد چابهار می‌شوند در نظر گرفته‌اند:

• تخفیف ۳۰ درصدی در کلیه ردیف‌های حقوق و عوارض بندری برای کشتی‌های کانتینری.⁵
• تخفیف ۷۵ درصدی در هزینه‌های انبارداری برای کانتینرهای وارداتی و صادراتی.⁵
• تخفیف ۴۰ درصدی در هزینه‌های THC (تخلیه و بارگیری کانتینر) در بنادر ناواشیوا و کاندلا برای کالاهایی که مقصد یا مبدأ آن‌ها چابهار است.²¹
• تخفیف ۱۰ درصدی در ارزش سیف (CIF) کالا برای هزینه‌های حمل از مبدأ و خدمات پس از فروش.¹⁹

این تخفیف‌ها در کنار “تخفیف ۲۵ درصدی مناطق محروم” که به کالاهای عبوری از چابهار تعلق می‌گیرد، قیمت تمام شده کالا را برای بازرگانان هندی به شدت رقابتی می‌کند.¹⁹

فرآیند ترخیص کالا و تسهیلات گمرکی در افق ۲۰۲۶

ترخیص کالا از گمرک چابهار در سال ۲۰۲۶ با بهره‌گیری از زیرساخت‌های الکترونیکی پیشرفته، به فرآیندی سریع و با بروکراسی حداقلی تبدیل شده است. سامانه پنجره واحد تجارت فرامرزی (EPL) امکان مدیریت آنلاین اظهارنامه‌ها را فراهم کرده است.¹⁷

گام‌های اجرایی در سامانه EPL و بهینه‌سازی بروکراسی

فرآیند ترخیص در ۸ مرحله اصلی انجام می‌شود: ۱. ثبت اظهارنامه در سامانه EPL؛ ۲. دریافت شماره کوتاژ؛ ۳. کنترل و ارزیابی فیزیکی؛ ۴. اخذ مجوزهای قانونی (استاندارد، بهداشت و غیره)؛ ۵. تعیین تعرفه گمرکی؛ ۶. پرداخت حقوق و عوارض؛ ۷. صدور قبض انبار و اجازه بارگیری؛ ۸. خروج کالا.¹⁷ وجود زیرساخت‌های مدرن و نیروی انسانی متخصص در چابهار باعث شده تا ترافیک گمرکی در این بندر نسبت به سایر مبادی ورودی ایران کمتر باشد و سرعت خروج کالا افزایش یابد.¹⁷

نقش گمرک چابهار در تسهیل ترانزیت به افغانستان و کشورهای CIS

گمرک چابهار به عنوان یک “گمرک تخصصی ترانزیتی” شناخته می‌شود. کالاهای هندی که به مقصد افغانستان یا آسیای مرکزی بارگیری شده‌اند، مشمول معافیت از عوارض و حقوق گمرکی (به استثنای هزینه‌های انبارداری و جابه‌جایی) هستند.¹⁹ صدور گواهی مبدأ مورد تأیید گمرکات بین‌المللی و امکان تفکیک قبض انبار، تسهیلات ویژه‌ای است که برای بازرگانان هندی در نظر گرفته شده تا بتوانند بخشی از محموله خود را در منطقه آزاد فروخته و بقیه را ترانزیت کنند.¹⁹

اتصال ریلی: پروژه راه آهن چابهار-زاهدان و انقلاب در ترانزیت زمینی

تکمیل خط آهن ۶۲۸ کیلومتری چابهار-زاهدان، قطعه مفقوده‌ای است که پتانسیل واقعی این بندر را شکوفا می‌کند. این پروژه بندر را به شبکه ریلی سراسری ایران و سپس به مرزهای افغانستان و ترکمنستان متصل می‌سازد.¹⁰

تحلیل وضعیت پیشرفت فیزیکی و رکوردزنی‌های مهندسی

تا اواخر سال ۲۰۲۵، پیشرفت فیزیکی پروژه به بیش از ۸۴ درصد رسیده است.²⁴ دولت ایران با اختصاص بودجه از صندوق توسعه ملی، ساخت این خط را با سرعت پیگیری کرده و رکوردهایی همچون ریل‌گذاری ۵۰ کیلومتر در یک ماه را به ثبت رسانده است.²³ قطعه زاهدان-خاش به طول ۱۵۵ کیلومتر هم‌اکنون در حال بهره‌برداری است و انتظار می‌رود کل پروژه تا مارس ۲۰۲۶ (پایان سال ۱۴۰۴ خورشیدی) نهایی شود.²⁴

اتصال به مرزهای میلاک و سرخس: دسترسی به قلب اوراسیا

پس از اتصال چابهار به زاهدان، قطارهای باری هندی می‌توانند محموله‌های خود را مستقیماً به مرز میلاک (افغانستان) و سرخس (ترکمنستان) برسانند.¹⁰ این زیرساخت ظرفیت حمل ۷.۷ میلیون تن بار در سال را دارد و می‌تواند زمان انتقال کالا از ساحل به مرزهای شمالی را به کمتر از ۲۰ ساعت کاهش دهد.¹⁰ این تحول، هزینه‌های حمل‌ونقل جاده‌ای را که همواره یکی از چالش‌های اصلی بازرگانان هندی بوده، به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

چالش‌های ناشی از تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی

با وجود مزایای فنی و اقتصادی، پروژه چابهار در سال ۲۰۲۶ با چالش‌های جدی ناشی از سیاست‌های دولت جدید ایالات متحده مواجه شده است. تهدید به اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند، فضای عدم قطعیت را برای شرکت‌های هندی ایجاد کرده است.¹⁵

تهدیدهای تعرفه‌ای ۲۵ درصدی و سناریوهای “انجماد تاکتیکی”

دولت هند در بودجه سال مالی ۲۰۲۶-۲۰۲۷، ردیف بودجه اختصاصی برای چابهار را به “صفر” تغییر داده است. تحلیل‌گران این اقدام را نه به معنای خروج از پروژه، بلکه یک “انجماد تاکتیکی” (Tactical Freeze) برای کاهش حساسیت‌های واشینگتن می‌دانند.²⁷ با توجه به اینکه هند پیش‌تر ۱۲۰ میلیون دلار تعهد تجهیزاتی خود را پرداخت کرده است، در حال حاضر نیازی به تخصیص بودجه جدید در سطح کلان ندارد و پروژه می‌تواند با موجودی فعلی و درآمدهای عملیاتی به فعالیت خود ادامه دهد.²⁷

وضعیت معافیت‌های OFAC و راهکارهای حقوقی هند برای بقای پروژه

هند همواره از معافیت‌های تحریمی (Waivers) برای چابهار برخوردار بوده است، اما معافیت فعلی در ۲۶ آوریل ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد.³ دهلی‌نو در حال رایزنی با دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) است تا ثابت کند این بندر یک پروژه بشردوستانه برای کمک به مردم افغانستان است.⁹ گزینه‌هایی مانند مدیریت بندر از طریق یک شرکت جدید با سهامداران غیردولتی یا واگذاری موقت مدیریت به کارکنان محلی ایرانی برای محافظت از مقامات هندی در برابر تحریم‌ها در حال بررسی است.³

مکانیسم‌های مالی و بانکی: عبور از سلطه دلار

یکی از بزرگترین موانع در ترخیص و تجارت از چابهار، مسائل بانکی است. تحریم‌های سوئیفت انتقال ارز را دشوار کرده است. با این حال، هند و ایران مکانیسم‌های جایگزینی را برای تسهیل تجارت در سال ۲۰۲۶ توسعه داده‌اند.³⁰

سیستم روپیه-ریال و پیوند شبکه‌های بانکی شتاب و UPI

دو کشور بر تقویت مکانیسم “روپیه-ریال” تمرکز کرده‌اند که به بازرگانان هندی اجازه می‌دهد هزینه کالاها و خدمات بندری را به روپیه پرداخت کنند.³⁰ همچنین، طرح اتصال شبکه پرداخت “شتاب” ایران به سیستم “UPI” هند در حال پیگیری است که می‌تواند فرآیند پرداخت هزینه‌های گمرکی و لجستیکی را برای تجار خرد و شرکت‌های متوسط هندی تسهیل کند.³⁰

تحلیل ریسک نرخ ارز و تضمین تراکنش‌های بازرگانی

افت ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی در اوایل ۲۰۲۶، ریسک پرداخت را برای صادرکنندگان هندی افزایش داده است.¹⁵ برای مقابله با این موضوع، برخی شرکت‌های هندی به سمت “تجارت تهاتری” (Barter Trade) روی آورده‌اند؛ به این صورت که در قبال صادرات برنج و دارو، محصولات معدنی یا قیر از ایران دریافت می‌کنند که در چابهار به راحتی قابل بارگیری است.³⁰

ترکیب کالایی و مبادلات راهبردی: از برنج باسماتی تا کمک‌های بشردوستانه

بندر چابهار هاب اصلی توزیع کالاهای هندی در منطقه است. ترکیب کالایی عبوری از این بندر نشان‌دهنده اهمیت آن در امنیت غذایی و دارویی منطقه است.¹⁵

دسته کالایی	محصولات اصلی هند	محصولات برگشتی (ایران/افغانستان)	اهمیت راهبردی
محصولات کشاورزی	برنج باسماتی، چای، شکر	خشکبار (کشمش، بادام)، زعفران	هند بزرگترین تأمین‌کننده برنج ایران است 15
اقلام بشردوستانه	گندم، حبوبات، واکسن	–	چابهار کریدور اصلی کمک‌های سازمان ملل است 1
کالاهای صنعتی	قطعات خودرو، ماشین‌آلات	مواد معدنی، تالک، سنگ مرمر	مواد اولیه صنایع هند از این مسیر تأمین می‌شود 34
محصولات شیمیایی	داروهای ژنریک، الیاف مصنوعی	محصولات پتروشیمی، قیر	چابهار به هاب صادرات مواد پتروشیمی تبدیل شده است 15

بازار برنج باسماتی هند به ارزش بیش از ۴۶۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵-۲۰۲۶، به شدت به پایداری مسیر چابهار وابسته است.¹⁵ هرگونه اختلال در عملیات این بندر می‌تواند معیشت کشاورزان در ایالت‌های پنجاب و هاریانا را تحت تأثیر قرار دهد.

نتیجه‌گیری و توصیه‌های راهبردی برای فعالان اقتصادی

بندر چابهار برای هند صرفاً یک پروژه عمرانی نیست، بلکه نماد “خودمختاری راهبردی” دهلی‌نو در دنیای چندقطبی است. مزایای ترخیص کالا از این بندر از جمله کاهش ۳۰ درصدی هزینه‌ها، معافیت‌های مالیاتی ۲۰ ساله و اتصال به شبکه ریلی سراسری، آن را به گزینه‌ای بی‌رقیب برای تجارت با اوراسیا تبدیل کرده است.⁵ با وجود فشارهای تحریمی در سال ۲۰۲۶، عزم هر دو کشور برای حفظ این شریان حیاتی از طریق مکانیسم‌های مالی نوین و تغییرات ساختاری در اپراتوری بندر مشهود است.¹⁶

بازرگانان هندی باید با آگاهی از آخرین بخشنامه‌های گمرک چابهار و استفاده از تسهیلات منطقه آزاد، زنجیره تأمین خود را متنوع‌سازی کنند. استفاده از شرکت‌های ترخیص‌کار متخصص در چابهار و بهره‌گیری از سیستم پرداخت روپیه-ریال می‌تواند ریسک‌های ناشی از نوسانات ارز و تحریم‌ها را به حداقل برساند. آینده تجارت هند با آسیای مرکزی از مسیر چابهار می‌گذرد و کسانی که زودتر در این هاب لجستیکی مستقر شوند، سهم بیشتری از بازارهای تشنه اوراسیا خواهند داشت.

منابع

1. India-Iran: Chabahar Port And Multimodal Trade Corridors, accessed on February 7, 2026, https://www.impriindia.com/insights/india-iran-chabahar-port-and-multimodal-trade-corridors/
2. Chabahar Port – Wikipedia, accessed on February 7, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Chabahar_Port
3. Still open to working on Chabahar with India: Iranian envoy to India …, accessed on February 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/india-news/still-open-to-working-on-chabahar-with-india-iranian-envoy-to-india-101770403406031.html
4. چرا چابهار برای هند مهم است؟ – فرارو, accessed on February 7, 2026, https://fararu.com/fa/news/752588/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA
5. خدمات حمل و نقل و ترانزیت – منطقه آزاد چابهار, accessed on February 7, 2026, https://www.cfzo.ir/page/115
6. International North-South Transport Corridor (INSTC), 2000: Boosting India-Central Asia Trade Relations – IMPRI Impact And Policy Research Institute, accessed on February 7, 2026, https://www.impriindia.com/insights/instc-2000/
7. No money in Indian budget for Chabahar port project in Iran amid US threats: What it means, accessed on February 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/india-news/no-money-in-indian-budget-for-chabahar-port-project-in-iran-amid-us-threats-what-it-means-101769939956035.html
8. India steps back from Chabahar, strengthening China’s position in Gwadar – News.az, accessed on February 7, 2026, https://news.az/news/-india-steps-back-from-chabahar-strengthening-chinas-position-in-gwadar
9. Budget 2026: No allocation for Chabahar port project in Union Budget, accessed on February 7, 2026, https://m.economictimes.com/news/economy/foreign-trade/budget-2026-no-allocation-for-chabahar-port-project-in-union-budget/articleshow/127837843.cms
10. US Dollar Losing Volume as Chabahar-Zahedan Railway Line Nears Completion, accessed on February 7, 2026, https://energynewsbeat.co/us-dollar-losing-volume-as-chabahar-zahedan-railway-line-nears-completion/
11. فقط توسعه بندر چابهار به هند واگذار شده است/حق مالکیت هیچ بندری واگذار نمی‌شود – منطقه آزاد چابهار, accessed on February 7, 2026, https://www.cfzo.ir/ns/669
12. Development of Chabahar Port – Press Release:Press Information …, accessed on February 7, 2026, https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2037450
13. Chabahar vital, Iran should expand ties with India, others on this issue: Iranian envoy – TaxTMI, accessed on February 7, 2026, https://www.taxtmi.com/news?id=70381
14. Chabahar port: Govt says it remains engaged with all parties to address implications of US policies, accessed on February 7, 2026, https://m.economictimes.com/news/india/chabahar-port-govt-says-it-remains-engaged-with-all-parties-to-address-implications-of-us-policies/articleshow/127939309.cms
15. U.S. Tariff Threat Puts India-Iran Ties Under … – Vision IAS, accessed on February 7, 2026, https://visionias.in/blog/current-affairs/us-tariff-threat-puts-india-iran-ties-under-unprecedented-strain
16. Iran open to working with India on Chabahar port, says Iranian envoy – Hindustan Times, accessed on February 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/india-news/iran-open-to-working-with-india-on-chabahar-port-says-iranian-envoy-101770386541194.html
17. ترخیص کالا از گمرک چابهار – بازرگانی آریانا جم, accessed on February 7, 2026, https://arianajam.com/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1/
18. The International North-South Transport Corridor – Gulf Research Center, accessed on February 7, 2026, https://www.grc.net/single-commentary/302
19. ترخیص کالا از گمرک چابهار | مزایا و مراحل با شرکت راهکار تجارت پایا, accessed on February 7, 2026, https://rahkartejarat.com/clearance/clearance-chabahar/
20. گمرک بندر ازاد چابهار| ترخیص کالا در زاهدان, accessed on February 7, 2026, https://www.tarkhisline.com/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1
21. تسهیلات و معافیتهای گمرکی جدید برای واردات و صادرات در بندر چابهار – مسیر اکسیر, accessed on February 7, 2026, https://masirex.com/news/view/128
22. ترخیص کالا از گمرک چابهار, accessed on February 7, 2026, https://tarkhiscenter.com/chabahar-customs-clearance/
23. Chabahar-Zahedan Railway Line Nears Completion: Another Strategic Shocker For Pakistan – Zee News, accessed on February 7, 2026, https://zeenews.india.com/photos/mobility/chabahar-zahedan-railway-line-nears-completion-another-strategic-shocker-for-pakistan-check-route-cost-country-status-2903829
24. Chabahar-Zahedan railway project surpasses 84% progress – Tehran Times, accessed on February 7, 2026, https://www.tehrantimes.com/news/519522/Chabahar-Zahedan-railway-project-surpasses-84-progress
25. accessed on February 7, 2026, https://energynewsbeat.co/us-dollar-losing-volume-as-chabahar-zahedan-railway-line-nears-completion/#:~:text=The%20Chabahar%2DZahedan%20Railway%3A%20A%20Game%2DChanger&text=A%20significant%20155%2Dkilometer%20section,late%202025%20or%20March%202026.
26. India liquidates Chabahar stakes over Trump’s tariff threat – World – DAWN.COM, accessed on February 7, 2026, https://www.dawn.com/news/1967325
27. ‘Middle path with US’: Expert on why India did not allocate budget funds for Chabahar port in Iran amid Trump’s threats, accessed on February 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/india-news/middle-path-with-us-expert-on-why-india-did-not-allocate-budget-funds-for-chabahar-port-in-iran-amid-us-threats-101770004662850.html
28. What Budget 2026 reveals about India’s stance on Chabahar Port – ET Infra, accessed on February 7, 2026, https://infra.economictimes.indiatimes.com/news/ports-shipping/what-budget-2026-reveals-about-indias-stance-on-chabahar-port/127850708
29. Iran backs Chabahar port, ready to expand ties with India, accessed on February 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/india/iran-backs-chabahar-port-ready-to-expand-ties-with-india/articleshow/128007678.cms
30. India And Iran 75th Anniversary Of Bilateral Ties – PWOnlyIAS, accessed on February 7, 2026, https://pwonlyias.com/current-affairs/india-and-iran-75th-anniversary-of-bilateral-ties/
31. India-Iran Relations: Significance & Challenges – PMF IAS, accessed on February 7, 2026, https://www.pmfias.com/india-iran-relations/
32. India’s rice exports to top buyer Iran stall on protests, tariff worries – Al Arabiya, accessed on February 7, 2026, https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/01/13/india-s-rice-exports-to-top-buyer-iran-stall-on-protests-tariff-worries-
33. Chabahar Port – Sagar Vidya Kosh MoPSW, accessed on February 7, 2026, https://www.mopsw.nic.in/sagarvidyakosh/index.php?title=Chabahar_Port
34. The Role of India in Boosting Afghanistan’s Exports1 – Canadian Trade and Investment Facility for Development (C-TIF), accessed on February 7, 2026, https://c-tif.ca/wp-content/uploads/2021/05/CTIF_Policy_Brief-I_Role-of-India-in-Boosting-Afghanistans-Exports.pdf
35. India-Afghanistan trade relationship and Iran Connection. – TaxTMI, accessed on February 7, 2026, https://www.taxtmi.com/article/detailed?id=13743