ترخیص کالا از اسکله بهمن قشم در ۱۴۰۵ | راهنمای گام‌به‌گام ترخیص در ۲ ساعت

در دنیای پرشتاب بازرگانی خارجی، زمان گران‌بهاترین دارایی تجار است و هر ثانیه تاخیر در ترخیص کالا می‌تواند به معنای جریمه‌های سنگین دموراژ یا از دست رفتن فرصت‌های طلایی بازار باشد.¹ اسکله بهمن قشم به عنوان نگین لجستیکی منطقه آزاد قشم، امروزه با بهینه‌سازی روش‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، رکورد ترخیص دو ساعته کالاهای کانتینری را برای فعالان اقتصادی به ارمغان آورده است.²

این اسکله با موقعیت استراتژیک در تنگه هرمز و مجاورت با بنادر حیاتی منطقه مانند بندر خصب عمان، گذرگاهی امن و فوق‌العاده سریع برای تامین زنجیره کالاهای اساسی و واسطه‌ای کشور محسوب می‌شود.³ در گزارش ترخیص کالا از اسکله بهمن قشم در ۱۴۰۵، فرآیند عملیاتی و سیستمی صفر تا صد ترخیص کالا از این پایانه استراتژیک در کمتر از دو ساعت مورد واکاوی قرار گرفته و راهکارهای عملیاتی برای کاهش هزینه‌ها و تسریع فرآیندهای تجاری تشریح می‌گردد.⁵

موقعیت استراتژیک، ظرفیت‌های فیزیکی و مشخصات فنی اسکله بهمن قشم

اسکله بهمن قشم با کد بین‌المللی گمرکی IR QSM و کد گمرک ۵۰۱۰۲، در شهرستان قشم، محله آزادگان، میدان گلها و بلوار بیست و دو بهمن واقع شده است.⁶ این بندر تجاری با داشتن شش پست اسکله به طول مجموع ۶۴۲ متر و عرض ۴۰ متر، یکی از مجهزترین بنادر منطقه آزاد قشم است.⁵ این پست‌های اسکله شامل سه پست تجاری، یک پست مسافری، یک پست رو-رو و یک پست گردشگری است که با عمق آبخور ۵.۵ متر در زمان جزر، قابلیت پهلوگیری انواع شناورها از لنج و لندینگ کرافت تا بارج و یدک‌کش را دارد.⁵

سالانه بیش از چهار هزار کانتینر کالا و حجم عظیمی از نگله‌های باری از این طریق وارد جزیره قشم می‌شود که بخش مهمی از آن به صورت ملوانی و ته‌لنجی از بندر خصب عمان تامین می‌گردد.³ در یک بازه زمانی چهار ماهه، تخلیه و ترخیص بیش از دوازده هزار و ششصد و شصت و دو نگله بار از مبدأ خصب در این اسکله ثبت شده که نمایانگر پویایی شدید این شریان اقتصادی در تنگه هرمز است.²

انبارداری مدرن یکی دیگر از ستون‌های موفقیت اسکله بهمن قشم است. این بندر از ظرفیت‌های فیزیکی گسترده‌ای شامل چهارده هزار و نهصد متر مربع انبار مسقف (که شامل دوازده هزار و دویست متر مربع انبار عمومی، هزار متر مربع انبار سرد برای کالاهای فاسدشدنی و چهار هزار و پانصد متر مربع انبار هانگار است)، شش هزار متر مربع انبار روباز و پانزده هزار و پانصد متر مربع محوطه ویژه کانتینری بهره می‌برد.⁵ در حال حاضر، بیش از دویست فروند موتور لنج با ظرفیت‌های متنوع بین شصت تا پانصد و پنجاه تن در این مسیر دریایی تردد می‌کنند که سرعت ورود کالا به انبارها و تخلیه هم‌زمان شناورها را تضمین می‌نمایند.⁵

نقش مدیریت بخش خصوصی و هوشمندسازی لجستیکی در تسریع ترخیص کالا

یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش زمان ترخیص کالا به کمتر از دو ساعت در اسکله بهمن، واگذاری راهبری و خدمات انبارداری، تخلیه و بارگیری این بندر به شرکت‌های تخصصی بخش خصوصی مانند شرکت آرتین بنادر اروند تحت یک قرارداد بلندمدت با همکاری شرکت توسعه و مدیریت بنادر و فرودگاه‌های منطقه آزاد قشم است.⁵

این شرکت بخش خصوصی با سرمایه‌گذاری سنگین هزار و صد میلیارد ریالی، زیرساخت‌های لجستیکی بندر را با تامین جرثقیل‌های فوق‌سنگین ده تا صد و پنجاه تنی، لیفتراک‌های سه تا هفت تنی، یک دستگاه ریچ‌استاکر چهل و دو تنی و پنج دستگاه کامیون کشنده به طور کامل دگرگون کرده است.⁵ این تجهیزات استراتژیک گلوگاه تخلیه بار فیزیکی را برطرف کرده و کانتینرها را در کمترین زمان ممکن آماده ارزیابی می‌سازند.⁵

علاوه بر تجهیزات فیزیکی، طراحی و پیاده‌سازی «نرم‌افزار جامع عملیات بندری» انقلابی در کاهش بوروکراسی اداری ایجاد کرده است.⁵ این نرم‌افزار هوشمند با هدف حذف کامل مراجعات حضوری، بهبود کیفیت خدمات، افزایش نظارت سیستمی بر ورود و خروج کالا و ایجاد بستر ارتباط الکترونیکی مستقیم میان صاحبان کالا و ارکان بندر پیاده‌سازی شده است.⁵ این سیستم هوشمند لجستیکی با اتصال ارکان مختلف بندر، بستری را فراهم کرده است که صدور قبض انبار الکترونیکی بلافاصله پس از تخلیه کالا صورت گیرد و تجار بتوانند بدون فوت وقت فرآیند ترخیص را آغاز نمایند.⁵

پیش‌نیازهای دیجیتال و اقدامات سیستمی قبل از ورود شناور به بندر

برای اینکه فرآیند ترخیص کالا از لحظه پهلوگیری شناور در کمتر از دو ساعت انجام شود، هماهنگی‌های اسنادی و اقدامات سیستمی باید پیش از رسیدن بار به اسکله بهمن قشم آغاز گردد.¹⁰ هرگونه نقص در مدارک یا تاخیر در ثبت اطلاعات سامانه‌ای می‌تواند این رکورد زمانی را با چالش مواجه کند.¹¹

در گام نخست، بازرگانان موظفند نسبت به دریافت شناسه یکتای مجوزهای اقتصادی مناطق آزاد که با نام «شیما» شناخته می‌شود، از طریق سامانه سیفام اقدام کنند.¹⁰ پس از ورود اطلاعات فردی و مجوزهای صنفی در این سامانه و تایید نهایی توسط سازمان منطقه آزاد قشم، یک کد ده رقمی صادر می‌گردد.¹²

سپس تاجر باید به سامانه جامع تجارت ایران مراجعه نموده و با احراز صلاحیت، نقش بازرگان حقیقی یا حقوقی منطقه آزاد قشم را در کارتابل خود فعال سازد.¹⁰ این فرآیند پیش‌نیاز ایجاد پرونده ثبت سفارش جدید در سامانه تجارت است.¹⁰ پس از اخذ کدهای مربوطه و پرداخت کارمزدهای قانونی، کد رسمی ثبت سفارش صادر شده و بستر قانونی برای اظهار کالا به گمرک مهیا می‌شود.¹⁰

هم‌زمان با اقدامات سیستمی، تهیه و آماده‌سازی اسناد فیزیکی و دیجیتال محموله شامل بارنامه، فاکتور خرید (اینویس)، لیست عدل‌بندی (پکینگ لیست)، گواهی مبدا، پروفرما، و بیمه‌نامه کالا الزامی است.¹⁵ در صورتی که صاحب کالا شخصاً اقدام به ترخیص نمی‌کند، اصل و کپی کارت ملی ترخیص‌کار، وکالت‌نامه رسمی محضری به همراه کارت حق‌العمل‌کاری معتبر باید به صورت الکترونیکی در سیستم بارگذاری شوند.¹⁵

راهنمای عملی و گام‌به‌گام تشریفات گمرکی در گمرک اسکله بهمن

به منظور ترخیص کالا در بازه زمانی طلایی زیر دو ساعت، تشریفات گمرکی باید بلافاصله پس از ثبت قبض انبار الکترونیکی در چهار گام متوالی و بدون وقفه طی شوند:

گام اول: دوراظهاری و تنظیم اظهارنامه در سامانه EPL

به محض تخلیه محموله و صدور قبض انبار دیجیتال توسط اپراتور بندر، فرآیند گمرکی با ورود به پنجره واحد تجارت فرامرزی یا همان سامانه EPL آغاز می‌شود.¹¹ ترخیص‌کار با ورود اطلاعات کوتاژهای قبلی، کد تعرفه گمرکی (HS Code) و بارگذاری دیجیتال اسناد خرید، اظهارنامه گمرکی را تنظیم و سابمیت می‌کند.¹ بلافاصله پس از تایید اظهارنامه، شماره ثبت اختصاصی کالا تحت عنوان «کوتاژ» از سیستم دریافت می‌شود.¹¹

گام دوم: ارزیابی سیستمی و تعیین مسیرهای گمرکی

پس از دریافت کوتاژ، سیستم مدیریت ریسک گمرک بر اساس نوع کالا، سابقه بازرگان و کشور مبدا، اظهارنامه را در یکی از مسیرهای سه‌گانه سبز، زرد یا قرمز قرار می‌دهد.¹¹ در مسیر سبز، کالا بدون نیاز به ارزیابی فیزیکی یا بررسی اسنادی کارشناس، مستقیماً به مرحله پرداخت و صندوق هدایت می‌شود که این فرآیند کمتر از ده دقیقه زمان می‌برد.¹¹ در مسیرهای زرد و قرمز، بررسی اسنادی یا ارزیابی فیزیکی کالا توسط کارشناسان گمرک منطقه آزاد انجام می‌شود که به واسطه استقرار ارزیابان مقیم در انبارها و نرم‌افزار جامع بندری، نوبت‌دهی و بررسی فیزیکی در کمترین زمان ممکن صورت می‌پذیرد.⁵

گام سوم: اخذ مجوزهای قانونی سیستمی

کالاهای وارداتی بسته به ماهیت خود ممکن است به مجوزهایی نظیر استاندارد، بهداشت، جهاد کشاورزی یا سازمان محیط زیست احتیاج داشته باشند.¹¹ اگر بازرگانان پیش از ورود کالا هماهنگی‌های لازم را با سازمان‌های مربوطه انجام داده باشند، این مجوزها به صورت سیستمی و آنی در این مرحله به اظهارنامه متصل شده و نیاز به نمونه‌برداری‌های طولانی‌مدت در زمان ترخیص نخواهد بود.¹⁰

گام چهارم: ارجاع به صندوق و صدور سند ترخیص (پته گمرکی)

با تایید نهایی کارشناس گمرک، پرونده به صندوق ارجاع داده می‌شود.¹⁵ پس از پرداخت الکترونیکی حقوق گمرکی، عوارض و هزینه‌های بندری، پروانه الکترونیکی یا پته گمرکی صادر شده و کالا رسماً ترخیص و آماده خروج از درب خروج گمرک می‌گردد.¹¹ بسیاری از هلدینگ‌های بزرگ صنعتی کشور مانند ایران‌خودرو و گلدیران با تسریع این گام‌ها توانسته‌اند صدها کانتینر قطعات واسطه‌ای خود را در کوتاه‌ترین زمان به خطوط تولید سرزمین اصلی برسانند.²

مزیت‌ها، معافیت‌های مالیاتی و کالاهای تخصصی گمرک قشم

بهره‌مندی از قوانین مناطق آزاد تجاری، مشوق‌های ویژه‌ای را برای بازرگانان فعال در اسکله بهمن قشم فراهم کرده است.⁷ یکی از برجسته‌ترین مزایا، کاهش سود بازرگانی تا سقف پانزده درصد بر اساس تصویب‌نامه هیات وزیران برای کالاهایی است که از مسیر منطقه آزاد قشم به سرزمین اصلی ترخیص قطعی می‌شوند.⁵ این تخفیف فوق‌العاده، هزینه‌های انتقال کالا از سایر مبادی گمرکی را به خوبی جبران می‌کند.¹⁸ همچنین معافیت‌های مالیاتی بیست‌ساله برای فعالیت‌های اقتصادی مستقر در این منطقه، انگیزه‌ای دوچندان برای تجار ایجاد کرده است.¹³

علاوه بر این، در اسکله بهمن با تایید سازمان منطقه آزاد قشم، برخی گروه‌های کالایی از معافیت شصت‌روزه هزینه‌های انبارداری برخوردار می‌شوند که این امر ریسک مالی تجار را به شدت کاهش می‌دهد.⁵ لازم به ذکر است که گمرک قشم به عنوان گمرک تخصصی برای ترخیص برخی اقلام ویژه مانند خودرو و کامیونت‌های وارداتی، سیگار و محصولات دخانی، لوازم آرایشی و بهداشتی، چینی‌آلات، لوازم خانگی بزرگ و اسباب‌بازی کودکان شناخته می‌شود.⁷ این تخصص‌گرایی سبب شده تا کارشناسان گمرکی این بندر مهارت بالایی در ارزیابی سریع این کالاها داشته باشند و روند ترخیص آن‌ها را تسریع بخشند.¹⁹

مدیریت چالش‌های پس از ترخیص و رویه‌های قانونی عبور به سرزمین اصلی

اگرچه ترخیص کالا برای مصارف درون منطقه آزاد قشم معاف از پرداخت حقوق ورودی و مالیات ارزش افزوده است، اما ورود این کالاها به سرزمین اصلی مستلزم رعایت مقررات گمرکی کامل کشور است.²¹ خروج قانونی کالاهای ترخیص شده از قشم به سمت سرزمین اصلی تحت نظارت دقیق گمرک جمهوری اسلامی ایران و منحصراً از مسیر بندر لافت به پهل صورت می‌گیرد.⁴

یکی از چالش‌های فنی در مرحله پس از ترخیص، ضرورت ثبت اطلاعات انبار مقصد در سامانه جامع مدیریت کالا و خدمات پس از ترخیص (pcm) به آدرس اینترنتی pcm.irica.ir است.²² برای خروج بار از قلمرو منطقه آزاد، داشتن کد یا شناسه یکتای انبار تایید شده الزامی است.²² اطلاعات انبار مقصد باید از قبل در سامانه جامع انبارهای وزارت صمت ثبت شده باشد تا فرآیند صدور حواله خروج و پته مرجع با مشکل مواجه نشود.²²

همچنین گمرک قشم دارای یک واحد قضایی مستقل است که وظیفه بررسی پرونده‌های اختلافات ارزش‌گذاری، انطباق‌های قانونی و مبارزه با قاچاق کالا را بر عهده دارد.⁴ با توجه به اینکه استرداد حقوق ورودی در این گمرک مجاز نیست، هرگونه اشتباه در اظهار اولیه یا عدم تطابق ارزش کالا با سامانه TSC می‌تواند به جریمه‌های سنگین منجر شود؛ بنابراین دقت در اظهار الکترونیکی اولیه کلید اصلی موفقیت تجاری و ترخیص زیر دو ساعت است.⁷

نتیجه‌گیری و توصیه‌های تجاری برای اقدام فوری

دستیابی به رکورد ترخیص کالا در کمتر از دو ساعت از اسکله بهمن قشم، ترکیبی از لجستیک قدرتمند بخش خصوصی، هوشمندسازی فرآیندهای پایانه‌ای و آمادگی کامل اسنادی بازرگانان است.² بهره‌مندی از تخفیف پانزده percents سود بازرگانی در کنار معافیت‌های انبارداری طولانی‌مدت، این بندر را به گذرگاهی طلایی برای ترخیص اقلام تخصصی همچون لوازم خانگی، لوازم آرایشی و خودرو تبدیل کرده است.⁵

بازرگانانی که خواهان بهینه‌سازی زنجیره تامین خود و کاهش هزینه‌های لجستیکی هستند، باید از امروز برنامه‌ریزی برای هماهنگی الکترونیکی اسناد خود را آغاز کرده و با بهره‌گیری از مشاوران و ترخیص‌کاران زبده، پرونده‌های خود را پیش از ورود شناور به بندر آماده سازند تا طعم تجارت سریع و پربازده را در این دروازه طلایی جنوب کشور بچشند.¹

منابع

1. بازرگانی یاس تابان قشم | واردات، صادرات و ترخیص کالا, accessed on May 29, 2026, https://www.yastaban.com/
2. ترخیص دو ساعته کالای کانتینری در گمرک منطقه آزاد قشم – روزنامه سراسری سایه, accessed on May 29, 2026, https://sayeh-news.com/fa/Main/Detail/25773/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B4%D9%85
3. تحرکات تازه در مذاکرات تهران و واشینگتن با سفر فرمانده ارتش پاکستان و هیات قطری به ایران, accessed on May 29, 2026, https://www.iranintl.com/2026052293170
4. واردات قانونی کالاهای وارداتی عمان به قشم – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان, accessed on May 29, 2026, https://www.mehrnews.com/news/3719652/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B4%D9%85
5. شعبه بندر بهمن قشم – آرتین بنادر اروند, accessed on May 29, 2026, https://artinba.com/about-us/branches/bahman-port-gheshm/
6. گمرک منطقه آزاد قشم اسکله بهمن؛ آدرس، تلفن، ساعت کاری – بلد, accessed on May 29, 2026, https://balad.ir/p/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86_government-organization-and-agency-1xCdHOq8A0hbQQ
7. گمرک قشم – ایران ایمپکس, accessed on May 29, 2026, https://iranimpex.com/customs/%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D9%82%D8%B4%D9%85/
8. چهار هزار کانتینر کالا هر سال از طریق اسکله بهمن وارد قشم می شود – ایرنا, accessed on May 29, 2026, https://www.irna.ir/news/80884656/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%83%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%8A%D9%86%D8%B1-%D9%83%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%87%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D8%B1%D9%8A%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D9%83%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%82%D8%B4%D9%85-%D9%85%D9%8A
9. مجوز رویه ملوانی برای جزیره کیش صادر شد|تین نیوز, accessed on May 29, 2026, https://khabarpu.com/b.htm?u=%D9%85%D8%AC%D9%88%D8%B2-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D8%B4-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%AF_dGlubi5pci9mYS90aW55L25ld3MtMzE4MTcz_2KrbjNmGINmG24zZiNiy
10. چگونگی ثبت سفارش در مناطق آزاد – صادرات و واردات – سایت آیکسپورت, accessed on May 29, 2026, https://ixport.ir/place-an-order-in-the-free-zones/
11. گمرک قشم ( راهنمای کامل ترخیص کالا + مشاوره ) – سلطان یاقوت, accessed on May 29, 2026, https://clearance-iran.com/clearance-gheshm/
12. نحوه ثبت سفارش و واردات کالا به مناطق آزاد – شرکت بازرگانی GTG, accessed on May 29, 2026, https://gtg.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF/
13. مناطق آزاد و ویژه اقتصادی: مراحل ثبت سفارش و تفاوت‌های کلیدی | AriWise, accessed on May 29, 2026, https://www.ariwise.ir/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7/
14. ثبت سفارش مناطق آزاد – پرشین تجارت دوان،ترخیص کالا 42326-021, accessed on May 29, 2026, https://ptd-co.com/%D8%AB%D8%A8%D8%AA-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF/
15. ترخیص کالا از گمرک بندرعباس + هزینه ترخیص – شرکت بازرگانی راهکار تجارت پایا, accessed on May 29, 2026, https://rahkartejarat.com/clearance/clearance-bandar-abbas/
16. ترخیص کالا از مناطق آزاد, accessed on May 29, 2026, https://ntsteam.com/clearance-of-goods-from-free-zones/
17. ترخیص دوساعته کالای کانتینری در گمرک منطقه آزاد قشم – تین نیوز, accessed on May 29, 2026, https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-20/98723-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AA%DB%8C%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D9%82%D8%B4%D9%85
18. مشوقها و مزیت های منطقه ی آزاد قشم جهت ترخیص کالای تجاری – اتاق بازرگانی هرمزگان, accessed on May 29, 2026, https://bndccim.com/?p=11525
19. ترخیص کالا از قشم-قوانین گمرک قشم | شرکت سلطان تجارت بازرگان, accessed on May 29, 2026, https://s-clearance.com/%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B4%D9%85/
20. تشریفات ترخیص و شماره‌گذاری کامیونت‌های وارداتی به قشم پایان یافت – عصر خودرو, accessed on May 29, 2026, http://www.asrekhodro.com/Mobile/News/245896/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%88-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%82%D8%B4%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA
21. ترخیص کالا در مناطق آزاد چگونه انجام میشود؟ – هلدینگ بازرگانی درویش, accessed on May 29, 2026, https://holding-darvish.com/clearance-free-zones/
22. سامانه جامع مدیریت کالا و خدمات پس از ترخیص | pcm.irica.ir – شرکت بازرگانی GTG, accessed on May 29, 2026, https://gtg.ir/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D8%AA-%D9%83%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D9%88-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA-2/
23. سامانه جامع مدیریت کالا و خدمات پس از ترخیص (pcm), accessed on May 29, 2026, https://importdtc.com/pcm-portal/